Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Nispen over het Europees aanbesteden van medische diensten in het gevangeniswezen

Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 9 oktober 2019). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 252.

Vraag 1

Klopt het dat per 1 januari 2020 medische diensten Europees worden aanbesteed door
de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI)? Is dit voor het eerst? Om welke diensten
gaat dit?

Antwoord 1

In zijn algemeenheid klopt het dat medische diensten Europees worden aanbesteed. De
gezondheidszorg aan justitiabelen in de justitiële inrichtingen is georganiseerd in
afdelingen Zorg («medische diensten») en deze maken deel uit van de organisatie van
elke justitiële inrichting. Onderdelen van de gezondheidszorg aan justitiabelen worden
niet door medewerkers van DJI, maar vanuit de reguliere gezondheidszorg geleverd.
Deze diensten worden al langer Europees aanbesteed, conform de Aanbestedingswet. Het
gaat om alle vormen van dienstverlening door zorgverleners en om het leveren van zorgproducten
en zorgartikelen (bijvoorbeeld huisartsenzorg, medicijnen en farmaceutische zorg,
laboratoriumdiensten en medische artikelen).

Vraag 2

Was men tot nu toe tevreden over de aanbieders van deze medische diensten? Zo nee,
waarom is dan niet eerder gezocht naar een of meerdere andere aanbieders?

Antwoord 2

Het besluit tot aanbesteden van diensten vindt plaats op grond van de Aanbestedingswet
en de aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU. DJI is als overheidsorganisatie gehouden
om meerdere aanbieders in de gelegenheid te stellen een inschrijving te doen als een
overeenkomst met een contractpartij expireert. Op basis van voornoemde wet is DJI
verplicht medische diensten aan te besteden. Dit is niet afhankelijk van en komt niet
voort uit de waardering van de geleverde diensten.

Vraag 3

Is er iets veranderd in de wet- of regelgeving dat dit nu nodig is? Of is ervoor gekozen
om diensten te clusteren en opdrachten samen te voegen, waardoor dit nu nodig is?
Waarom werd eerst niet aanbesteed en nu wel?

Antwoord 3

Zoals toegelicht in het antwoord op vraag 1 worden deze diensten door DJI al langer
aanbesteed. De Aanbestedingswet is in 2016 met name op het gebied van te volgen procedures
gewijzigd ten opzichte van de Aanbestedingswet uit 2012. Echter, de verplichting tot
het (Europees) aanbesteden van diensten in de gezondheidszorg aan justitiabelen is
ongewijzigd gebleven. De diensten werden en worden separaat, per zorgsoort aanbesteed.

Vraag 4

Hoe is hierbij rekening gehouden met de belangen van kleinere aanbieders?

Antwoord 4

Aanbestedingen worden conform de uitgangspunten van de Aanbestedingswet en de Gids
proportionaliteit, waaronder het samenvoegen en in percelen verdelen van opdrachten,
zodanig uitgewerkt dat toegang voor het Midden- en Kleinbedrijf (MKB) optimaal is
en waarbij tevens de kwaliteit van medische diensten wordt gewaarborgd.

Vraag 5

Bent u van mening dat een juridische verplichting op DJI rust om deze diensten Europees
aan te besteden? Zo ja, op grond waarvan? Is dit niet voor meerdere uitleg vatbaar?

Antwoord 5

Ja. Zoals ik hierboven in het antwoord op de vragen 1, 2 en 3 heb toegelicht, heeft
DJI inderdaad een juridische verplichting om medische diensten Europees aan te besteden
op grond van de Aanbestedingswet en de aanbestedingsrichtlijn 2014/24/EU. De betreffende
wetgeving is niet voor meerdere uitleg vatbaar.

Vraag 6

Gaan alle andere landen in Europa hier ook op deze wijze mee om? Zo nee, welke landen
wel en welke niet?

Antwoord 6

In beginsel geldt op basis van de Europese Richtlijn 2014/24 die van toepassing is
op overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten, dat boven een bepaald
drempelbedrag (voor «reguliere» diensten: 144.000 euro en voor sociale en specifieke
diensten 750.000 euro) er Europees aanbesteed moet worden. Het is mij niet bekend
hoe andere landen hiermee omgaan. DJI beschikt niet over informatie over de (zakelijke
dan wel publieke) organisatie van de gezondheidszorg aan justitiabelen in andere landen
van Europa.

Vraag 7

Wat kost deze aanbestedingsprocedure in totaal?

Antwoord 7

De in deze algemene termen omschreven vraag is niet concreet te beantwoorden. Het
gaat om een veelheid aan aanbestedingsprocedures, met uiteenlopende aanbestedingssommen
en de betrokkenheid van meerdere inkoopmedewerkers.

Vraag 8

Is met deze concurrentiestrijd ook een bezuinigingsdoel beoogd, namelijk door aanbieders
tegen elkaar op te laten bieden op een lagere prijs uit te komen?

Antwoord 8

Bezuinigingen zijn geen oogmerk van aanbestedingen op dit gebied. Het doel van aanbesteding
is dat zo veel mogelijk aanbieders van de betreffende diensten of producten kunnen
meedingen, waarmee een gelijk speelveld voor deze aanbieders wordt gerealiseerd en
een goede prijs/kwaliteitverhouding uiteindelijk wordt bereikt.

Vraag 9

Welke garanties zijn er voor de kwaliteit?

Antwoord 9

In de aanbestedingsdocumenten zijn de basisvereisten voor de kwaliteit van de geleverde
diensten vastgelegd. Daarbij gelden de kwaliteitskaders van de reguliere gezondheidszorg,
zoals opleidingsvereisten voor zorgverleners. Een inschrijvende partij dient aan deze
– in Nederland geldende – vereisten te voldoen.

Vraag 10

Deelt u de mening dat het zonde en niet wenselijk is deze hele Europese aanbestedingsprocedure
op te zetten als er geen klachten of zorgen zijn over de kwaliteit van de huidige
aanbieders? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Zoals toegelicht in vraag 2 staat de verplichting tot aanbesteden los van de waardering
van de (huidige) aanbieders. Elke dienstverlener dient aan de kwaliteitsvereisten
die in de reguliere gezondheidszorg gelden, te voldoen.

Vraag 11

Wat is de stand van zaken met de (aanbesteding van de) beveiligingsdiensten? Klopt
het dat Trigion de vervanger is van G4S? Zo ja, waarom? Hoe is dit gegaan?

Antwoord 11

In 2018 is een Europese – openbare – aanbesteding gestart conform de geldende wet-
en regelgeving om de continuïteit ten aanzien van externe beveiligingsdiensten te
waarborgen. De reden hiervoor is dat de huidige raamovereenkomst met G4S per 30 september
2019 afloopt. Uitgangspunt hierbij was om een nieuwe raamovereenkomst te sluiten met
één opdrachtnemer. Er is bij de gunning gekeken naar de beste prijs-/kwaliteitsverhouding
waarna de opdracht voor beveiligingsdiensten door DJI is gegund aan Trigion.

Vraag 12

Hoeveel extern ingehuurde beveiligers zijn op dit moment werkzaam in het gevangeniswezen?
Wordt bekeken of het mogelijk is de externe inhuur terug te dringen en een deel van
de beveiligers in dienst te nemen bij DJI? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

Op peildatum 13 september 2019 werkten er 230 ingehuurde beveiligers binnen het Gevangeniswezen.
Het streven blijft de inhuur van extern ingehuurde medewerkers zo veel mogelijk te
vervangen door eigen personeel. Een minimale flexibele schil met externe medewerkers
blijft overigens te allen tijde nodig voor taken als bouwtoezicht (begeleiding van
aannemers bij verbouwingen binnen een Penitentiaire Inrichting), vervanging als gevolg
van ziekteverzuim en vervanging tijdens opleidingen.

Begin 2019 bleek het, door de toegenomen vraag naar celcapaciteit, nodig om extra
celcapaciteit in te zetten. Deze vraag wordt opgevangen door het inzetten van een
deel van de flexibele schil. Hiervoor is extra personeel benodigd. Het kost tijd voordat
nieuwe medewerkers geworven en opgeleid zijn en volledig inzetbaar zijn op de werkvloer.
Daarom blijft de inhuur van externe medewerkers ook om deze reden voorlopig nodig.

Vraag 13

Wat zijn de taken en bevoegdheden van deze extern ingehuurde beveiligers? Klopt het
dat hun taken zijn of worden uitgebreid als gevolg van het personeelstekort bij DJI?
Vindt u dat wenselijk? Hoe zit dit precies?

Antwoord 13

De extern ingehuurde beveiligers worden op dit moment ingezet voor beveiligingstaken
en het houden van toezicht bij bouwwerkzaamheden. Bij deze beveiligingstaken is in
beginsel geen direct contact met gedetineerden. Met de overgang naar een nieuwe marktpartij
voor de beveiligingsdiensten zal een deel van de extern ingehuurde beveiligers binnen
het Gevangeniswezen extra worden opgeleid zodat zij ook toegerust zijn om in te grijpen
bij calamiteiten binnen de inrichting. Uitgangspunt blijft dat zij toezicht en beveiligingstaken
verrichten en geen direct contact onderhouden met gedetineerden. De extern ingehuurde
beveiligers binnen de Vreemdelingenbewaring zullen, met de overgang naar de nieuwe
marktpartij, extra worden opgeleid en ingezet als Detentietoezichthouder. De taken
van een Detentietoezichthouder zijn, net als in de huidige situatie, zowel gericht
op de begeleiding van vreemdelingen als op beveiligingstaken.

Ik hecht aan een zo groot mogelijk aandeel eigen personeel, vanwege het belang van
ervaringsopbouw en teamwork bij DJI. Tegelijk levert externe inhuur een bijdrage aan
de benodigde flexibiliteit, waardoor werkzaamheden kunnen worden verricht die anders
in de knel zouden kunnen komen, zoals het uitvoeren van bouwtoezicht, het volgen van
trainingen en opleidingen in het kader van vakmanschap, het opvangen van ziekteverzuim
of de overbrugging van vacatures. Het streven is het huidige aandeel inhuur terug
te dringen. Dit gebeurt pas als er eigen personeel is geworven en opgeleid.