Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Aukje de Vries over het bericht 'Deutscher Widerstand gegen Europäische Einlagensicherung bröckelt'

Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 7 oktober 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «Deutscher Widerstand gegen Europäische Einlagensicherung
bröckelt»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Krijgt u ook signalen, bijvoorbeeld in uw multilaterale en bilaterale gesprekken met
de Duitse regering, over een veranderende opvatting, zoals beschreven in Handelsblatt?

Antwoord 2

Ik heb regelmatig contact met mijn Europese collega’s, zo ook met mijn collega in
Duitsland. Tijdens deze gesprekken komen vele onderwerpen aan bod, waaronder de bankenunie.
Ik kan niet ingaan op de inhoud van individuele gesprekken en vind het niet aan mij
om de Duitse positie te duiden.

Vraag 3

Wat vindt u van de passage in de agenda van de beoogd voorzitter van de Europese Commissie,
mevrouw Von der Leyen, dat over de ontbrekende elementen in de bankenunie (i.c. een
Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS)) zo snel mogelijk overeenstemming moet
worden bereikt? Wat vindt u ervan dat er daarbij niet gesproken wordt over risicoreducerende
maatregelen?

Antwoord 3

Met de Europese Commissie ben ik voorstander van verdere stappen die leiden tot het
doorbreken van de negatieve wisselwerking tussen banken en overheden. Middels een
EDIS kan de slagkracht van de nationale depositogarantiestelsels – die banken zelf
vullen – worden vergroot. Zo kan worden voorkomen dat nationale overheden moeten bijspringen
om tekorten van een nationaal stelsel te dichten. EDIS is daarom een belangrijke pijler
binnen de bankenunie en wordt ook wel gezien als het sluitstuk. Wel is voor Nederland
van belang dat, voordat daadwerkelijk risicodeling plaatsvindt via een EDIS, een betere
weging van staatsobligaties op bankbalansen gerealiseerd is en banken aantoonbaar
gezond zijn. Nederland blijft daarom in Europees verband inzetten op een betere behandeling
van staatsobligaties op bankbalansen en het toetsen van de gezondheid van banken door
middel van asset quality reviews (AQRs).2

De afgelopen jaren is er in de Raad gesproken over risicoreducerende maatregelen.
Onder het Nederlandse voorzitterschap zijn op 17 juni 2016 raadsconclusies aangenomen.
Daarin werd de Europese Commissie opgeroepen tot het doen van voorstellen op specifieke
risicoreducerende maatregelen.3 Dit leidde ertoe dat de Europese Commissie op 23 november 2016 voorstellen deed,
het zogeheten bankenpakket. Alle onderdelen uit het bankenpakket zijn dit jaar definitief
afgerond. Dit pakket dwingt banken bijvoorbeeld om aanvullende buffers voor bail-in
aan te houden. Daarmee is aan alle risicoreducerende maatregelen waartoe de Raad de
Europese Commissie in 2016 opriep opvolging gegeven. Ook zijn er aanvullende stappen
gezet met het actieplan voor niet-presterende leningen. Een overzicht van dit alles
leest u terug in mijn brief met de update risicoreductie Europese banken van 26 augustus
2019.4

Vraag 4

Deelt u de mening dat het nog altijd ontijdig is om voorstellen te doen voor verdere
stappen met een Europees depositogarantiestelsel, aangezien er nog niet voldoende
risicoreducerende stappen genomen zijn?

Antwoord 4

De Europese Commissie heeft op 24 november 2015 een voorstel gedaan voor een Europees
depositoverzekeringsstelsel (EDIS).5 Dit heeft vervolgens geleid tot de voornoemde routekaart, die heeft geresulteerd
in het eerder genoemd en afgeronde bankenpakket. Zoals ik in antwoord op vraag 3 beschreef,
is het voor het kabinet op dit moment van belang dat, voordat risicodeling via een
EDIS wordt gerealiseerd, een betere weging van staatsobligaties op bankbalansen is
gerealiseerd en via AQRs is aangetoond dat banken gezond zijn.

Vraag 5

Wat is de stand van zaken rond de risicoreducerende maatregelen, zoals het aanpassen
van de nulweging van staatsobligaties? Waar zit dit «vast»?

Antwoord 5

Op 26 augustus jl. heb ik uw Kamer een brief met daarin een uitgebreid overzicht van
de stand van zaken rond de risicoreducerende maatregelen gestuurd.6 Deze stand van zaken is nog actueel.

Nederland heeft de behandeling van blootstellingen aan staatsschulden meerdere malen
aan de orde gesteld, zo ook tijdens ons voorzitterschap van de Raad in 2016. Toen
had een substantiële groep van lidstaten de voorkeur voor de optie om de behandeling
niet aan te passen.7 De Raad stemde ermee in te wachten op de resultaten van het Bazels Comité en zich
in aansluiting op de werkzaamheden van het Bazels Comité te beraden op eventuele volgende
stappen in de Europese context.8

Het Bazels Comité heeft in december 2017 een discussiedocument opgesteld waarin wordt
erkend dat aan staatsobligaties risico’s zijn verbonden. Daarbij merkt het Comité
ook op dat staatsobligaties een belangrijke rol spelen in het bancaire systeem, op
financiële markten en de bredere economie. Zo is staatspapier bijvoorbeeld een belangrijke
vorm van liquiditeit.9 Het Bazels Comité heeft geen voorstel gedaan.

Nederland blijft inzetten op een betere behandeling van staatsobligaties, onder meer
door in de Europese discussies inzichtelijk te maken wat het effect op Europese bankbalansen
zou zijn van enkele opties uit het discussiedocument van het Bazelse Comité uit december
2017.

Vraag 6

Gaat u er bij de nieuwe Europese Commissie op aandringen om verdere risicoreducerende
maatregelen te nemen, alvorens stappen gezet kunnen worden op het gebied van EDIS,
zoals ook vastgelegd in het regeerakkoord?

Antwoord 6

Ik blijf conform de lijn van dit kabinet inzetten op een betere behandeling van staatsobligaties
op bankbalansen en het toetsen van de gezondheid van banken door middel van AQRs,
voordat risicodeling via EDIS plaatsvindt.10

Vraag 7

Wat vindt u van de uitspraak van de president van de Deutschen Sparkassen- und Giroverbandes,
Helmut Schleweis, dat Europa niet dichterbij elkaar zal komen, door de lasten naar
andere te verschuiven? Hoe verhoudt deze uitspraak zich tot het starten van EDIS voor
er afdoende risicoreducerende maatregelen zijn genomen?

Antwoord 7

Het doel van EDIS is niet om de lasten van de een naar de ander te verschuiven. Wel
is het doel van EDIS om de slagkracht van de nationale depositogarantiestelsels –
die banken zelf vullen – te vergroten. Zo kan immers worden voorkomen dat nationale
overheden moeten bijspringen om tekorten van hun nationale stelsel te dichten.11

Vraag 8

Wat is de stand van zaken rond EDIS? Wanneer wordt dit weer besproken in de Eurogroep/Ecofinraad?

Antwoord 8

Tijdens de Eurotop van juni 2019 is de Eurogroep gevraagd technisch verder te werken
aan de versterking van de Bankenunie.12 Vanaf 2018 wordt gewerkt aan een routekaart om politieke onderhandelingen over EDIS
te starten. Daartoe is een hoogambtelijke werkgroep (High Level Working Group; HLWG) opgericht die aan de Eurogroep rapporteert. De afgelopen tijd is in de HLWG
gesproken over het functioneren van de bankenunie en eventuele opties om deze verder
te versterken. Daarbij zijn verschillende zienswijzen gedeeld en is nog geen conclusie
bereikt. Zo wordt onder andere gesproken over het functioneren van het crisisraamwerk,
de behandeling van staatsobligaties en de financiële stabiliteit. Ook zal worden gesproken
over de verschillende opties voor de vormgeving van een EDIS. De HLWG werkt de komende
tijd verder en eind dit jaar wordt opnieuw aan de Eurogroep gerapporteerd. Nederland
zal zich conform de bovengenoemde lijn inzetten.13