Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Koopmans over het bericht “Iran gaat nieuwe centrifuges ontwikkelen om uranium te verrijken”

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 24 september 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Iran gaat nieuwe centrifuges ontwikkelen om uranium
te verrijken»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Heeft het Internationaal Agentschap voor Atoomenergie (IAEA) inmiddels gereageerd
op deze berichtgeving? Zo ja; welke conclusies trekken zij uit de berichtgeving en
kunt u zich vinden in de conclusies van het IAEA?

Antwoord 2

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) heeft op 8 september een rapport
uitgebracht waarin het meldt dat Iran verschillende soorten centrifuges heeft geïnstalleerd
en klaar staat om deze binnenkort te gaan testen. Het IAEA is niet gemandateerd om
daar politieke conclusies aan te verbinden. Het is aan de commissie2 die toeziet op de naleving van het Joint Comprehensive Plan of Action(JCPOA) om vervolgstappen te bepalen.

Uiteraard is Nederland zeer bezorgd over de stappen die Iran neemt; deze hollen het
nucleaire akkoord verder uit. Nederland kaart dit met regelmaat aan, bilateraal en
multilateraal, meest recent op 10 september in de Bestuursraad van het IAEA en op
16 september tijdens de General Conferencevan het IAEA. Nederland roept Iran met klem op om onmiddellijk terug te keren naar
volledige naleving van het nucleaire akkoord.

Vraag 3

Bent u ook bekend met het bericht «France Dangles $ 15 Billion Bailout for Iran in
Effort to Save Nuclear Deal»?3

Antwoord 3

Ja.

Vraag 4

Hoe apprecieert u deze stap van president Macron om Iran te compenseren teneinde de
nucleaire deal te redden? Hoe kan Nederland helpen te voorkomen dat de EU door Iran
tegen de Verenigde Staten wordt uitgespeeld, gezien het belang van de nucleaire deal
voor onze veiligheid en in het licht van toenemende Amerikaanse sancties?

Antwoord 4

Nederland is niet direct betrokken geweest bij de ontwikkeling van Franse plannen
om Iran mogelijk direct te compenseren, maar Nederland is voorstander van Europese
diplomatieke inspanningen om de impasse rond het JCPOA te doorbreken. Nederland en
de EU zetten zich in voor het behoud van het nucleaire akkoord met Iran. Nederland
doet dit o.a. met steun voor INSTEX.

Tegelijkertijd maakt Nederland zich zoals gezegd ernstige zorgen over de stappen door
Iran. Nederland en de EU blijven Iran dan ook oproepen terug te keren naar volledige
naleving van het nucleaire akkoord. Tevens maakt Nederland zich zorgen over de rol
die Iran speelt in de conflicten in Syrië en Jemen, steun aan terroristische organisaties
als Hezbollah, het ballistische raketprogramma van het land en de schrijnende mensenrechtensituatie
in Iran. Deze zorgen tracht Nederland samen met EU-partners te adresseren door middel
van een combinatie van druk en kritische dialoog.

Vraag 5

Hoe wordt voorkomen dat compensatie en de Europese inzet omtrent het Joint Comprehensive
Plan of Action bijdraagt aan het financieren van terreur door Iran?

Antwoord 5

Via de EU en VN is er nog een significant pakket aan sancties van kracht, te weten
een wapenembargo en sancties met betrekking tot het ballistische raketprogramma en
het verkrijgen van massavernietigingswapens (m.n. gericht tegen de Islamitische Revolutionaire
Garde Corps). Daarnaast zijn er tegen bepaalde personen terrorismesancties van kracht
en is er een apart regime voor sancties tegen personen die verantwoordelijk zijn voor
ernstige mensenrechtenschendingen in Iran.

Tevens spant Nederland zich binnen de Financial Action Task Force (FATF) in om te zorgen dat Iran wetgeving aanneemt om o.a. witwassen en terrorismefinanciering
tegen te gaan. In dit proces heeft Iran belangrijke stappen gezet, maar het ratificeren
van de Palermoconventie en de antiterrorismefinancieringsconventie (CFT) dient Iran
nog te doen. Nederland roept Iran geregeld op deze laatste belangrijke stap te zetten.

Vraag 6

Bent u van mening dat bepaalde door de Verenigde Staten opgevoerde acties wel degelijk
zijn te rechtvaardigen, bijvoorbeeld de acties tegen entiteiten onder aanvoering van
de revolutionaire garde?4 Zo ja, bent u van mening dat de EU de VS zou moeten steunen in deze acties? Zo nee,
waarom niet?

Antwoord 6

Voorop staat dat Nederland een aanzienlijk aantal van de zorgen die de Verenigde Staten
hebben over Iran, deelt (zie ook het antwoord op vraag 4) en zich dan ook inspant
om deze zorgen te adresseren. Reeds vóór de totstandkoming van het JCPOA waren EU-sancties
van kracht tegen de Revolutionaire Garde – IRGC – en personen en entiteiten die daaronder
vallen. De Nederlandse aanpak van de zorgen ten aanzien van Iran is gebaseerd op een
combinatie van druk en kritische dialoog. Nederland en de EU kiezen daarmee voor een
andere aanpak dan het Amerikaanse maximale drukbeleid.