Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Karabulut, Voordewind, Van der Staaij, Van Ojik, Ploumen, Sjoerdsma, en Van Raan over een aanval op de democratie in Turkije

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 25 september 2019).

Vraag 1

Is het u bekend dat Turkije opnieuw democratisch gekozen burgemeesters in het zuidoosten
van Turkije heeft opgepakt en loyale bestuurders heeft aangesteld?1

Antwoord 1

Het kabinet is bekend met de berichtgeving over de arrestatie van drie gekozen burgermeesters
in het zuidoosten van Turkije en het aanstellen van toezichthouders in hun plaats.

Vraag 2

Kunt u bevestigen dat Turkije sinds 2016 zo’n honderd burgemeesters van de Democratische
Partij van de Volkeren (HDP) uit hun functie heeft gezet en vervangen door zogenaamde
toezichthouders? Zo nee, wat zijn dan de feiten?

Antwoord 2

Het kabinet beschikt niet over precieze aantallen. Uit publieke berichtgeving blijkt
dat tussen begin 2017 en september 2018 94 HDP-burgemeesters in zuidoost Turkije uit
hun functie zijn ontheven. Ook zijn een aantal CHP-burgemeesters uit hun functie ontheven.

Vraag 3

Deelt u het oordeel van Human Rights Watch hierover, namelijk dat het oppakken van
volksvertegenwoordigers een keiharde aanval op de democratie is en hiermee allerlei
(politieke) rechten worden geschonden? Zo nee, waarom niet?2

Antwoord 3

Het kabinet is met onder andere de Europese Commissie en de Venetië Commissie van
de Raad van Europa van mening dat het vervangen van gekozen burgemeesters een serieus
punt van zorg is omdat het de uitkomst van democratische processen ondermijnt.

Vraag 4

Bent u bereid de arrestatie van de gekozen volksvertegenwoordigers in heldere woorden
te veroordelen? Zo nee, waarom niet? Bent u daarnaast bereid in EU-verband aan te
dringen op een stevige veroordeling?

Antwoord 4

Mede dankzij Nederlands inzet heeft de Europese Unie op 19 augustus grote zorgen uitgesproken
over de recente arrestatie van drie gekozen burgemeesters in Turkije. Ook de President
van het Congres van Lokale en Regionale Autoriteiten van de Raad van Europa deelde
op 20 augustus jl. zijn zorgen over deze arrestaties. Nederland sluit zich volledig
aan bij deze verklaringen. In de VN Mensenrechtenraad roept de EU Turkije bovendien
consequent op de rechtsstaat, onafhankelijke rechtspraak, mensenrechten en fundamentele
vrijheden te beschermen.

Vraag 5

Hoe spannen Nederland en de EU zich in om het respect voor democratische beginselen
in Turkije te herstellen?

Antwoord 5

Zowel Nederland als de EU stellen de zorgen over de democratie en rechtstaat in Turkije
regelmatig aan de orde. Nederland deelt deze zorgen voortdurend en op alle niveaus
in bilaterale contacten met Turkije, meest recent tijdens het bezoek van Minister
Kaag aan Turkije op 11 september jl. Daarnaast monitort Nederland samen met andere
EU-lidstaten rechtszaken tegen politici in Turkije om op deze manier te laten zien
dat Nederland verwacht dat Turkije de standaarden van een functionerende rechtsstaat
accepteert. Bovendien ondersteunt Nederland via projecten en op andere manieren non-gouvernementele
organisaties in Turkije die zich bezighouden met versterking van de democratie.

Vraag 6

Welke gevolgen moet dit antidemocratische Turkse optreden hebben voor de relatie tussen
Nederland/de EU en Turkije?

Antwoord 6

Zoals eerder gemeld, deelt het kabinet de zorgen van de Europese Commissie over de
achteruitgang ten aanzien van de rechtsstaat, democratie en mensenrechten in Turkije.
Tijdens de Raad Algemene Zaken van 18 juni jl. heeft Nederland daarom en in lijn met
de motie-Omtzigt/Koopmans (Kamerstuk 32 623 nr. 265) en de motie-Karabulut (Kamerstuk 32 623 nr. 261) bepleit om de toetredingsonderhandelingen formeel stop te zetten en de Commissie
verzocht om alternatieve vormen van samenwerking uit te werken. Zoals bekend kreeg
het Nederlandse pleidooi voor stopzetten van de onderhandelingen geen bijval. De toetredingsonderhandelingen
met Turkije zijn echter wel tot stilstand gekomen en er kunnen geen hoofdstukken worden
geopend of gesloten, zoals herbevestigd door de genoemde Raad op 18 juni 2019.