Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Ouwehand over het niet naleven van het hitteprotocol voor dierentransporten door de veehouderij

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 10 september
2019)

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van de opnamen die Animal Rights op 24 juli 2019 (de dag waarop
het 75 jaar oude hitterecord in Nederland werd verbroken) heeft gemaakt bij slachterij
Vion in Boxtel?1

Antwoord 1

Ja, ik heb deze opnames gezien.

Vraag 2

Heeft u gezien dat er bij een temperatuur van 37 graden Celsius in de schaduw en meer
dan 50 graden Celsius in de zon nog steeds vrachtwagens vol varkens werden aangevoerd
bij het slachthuis?

Antwoord 2

Ik heb gezien dat op het filmpje een thermometer werd getoond die 49,1 graden Celsius
aan gaf. Over de actuele temperatuur daar op dat moment heb ik geen gegevens gezien.
Ik heb gezien dat er vrachtwagens met varkens werden aangevoerd, echter zonder datum
of tijdsaanduiding.

Vraag 3

Heeft u het filmpje bekeken dat Animal Rights naar buiten heeft gebracht van de situatie
ter plaatse?

Antwoord 3

Ja.

Vraag 4

Heeft u gezien dat de varkens in de vrachtwagens die komen aanrijden, happen naar
adem, het schuim op de mond hebben staan en wanhopig zoeken naar frissere lucht?

Antwoord 4

Ik heb beelden gezien van varkens die hijgden en schuimvorming rond de bek hadden.

Vraag 5

Hebt u erbarmen met deze dieren?

Antwoord 5

Uiteraard vind ik het vreselijk dat dieren door het vervoer tijdens hoge temperaturen
ongerief ondervinden. Het is niet voor niets dat er een Nationaal plan voor veetransport
bij extreme temperaturen is vastgesteld.

Vraag 6

Wat vindt u ervan dat varkenshouders deze dieren op transport hebben gezet, terwijl
de temperatuur bij aankomst bij het slachthuis meer dan 35 graden Celsius was, een
temperatuur waarvan «alle betrokkenen» bij het hitteprotocol hebben vastgesteld dat
die te extreem is om op een «diervriendelijke» manier transport te kunnen realiseren?

Antwoord 6

Over de temperatuur op dat moment en op die plek heb ik verder geen gegevens dus dat
deel van uw vraag kan ik niet beantwoorden. Ten algemene is het zo dat in het Nationaal
plan voor veetransport bij extreme temperaturen is afgesproken dat er geen vervoer
meer plaats vindt als de temperatuur boven de 35 graden Celsius is. Zoals u in mijn
brief kunt lezen ga ik deze grens van 35 graden nu wettelijk vastleggen voor transporten
die uitsluitend op Nederlands grondgebied plaatsvinden. Het is de gezamenlijke verantwoordelijkheid
van veehouder en transporteur om er op toe te zien dat dieren niet onnodig lijden,
óók wanneer de temperatuur wel onder de 35 graden blijft. Eén van de maatregelen die
bij hoge temperaturen geadviseerd is, is om de beladingsgraad te verminderen en de
dieren tijdens koelere uren van de dag te vervoeren.

Vraag 7

Wat vindt u van de reactie van Vion, die via een woordvoerster laat weten dat zij
zich «netjes aan de regels» houden en zei: «bij 35 graden mag er niet meer vervoerd
worden, de vrachtwagens die nog bij ons staan handelen we af» – terwijl op de beelden
duidelijk te zien is dat Vion nog altijd nieuwe vrachtwagens vol varkens het terrein
op laat rijden als de grens van 35 graden Celsius allang gepasseerd is?2

Antwoord 7

Het betreffende slachthuis heeft op een aantal extreem warme dagen maatregelen genomen
door in de middag te sluiten waardoor er geen dieren meer werden aangevoerd tijdens
de heetste momenten van de dag. De NVWA heeft aan het eind van de betreffende ochtend
van 24 juli 2019, tot het moment dat het slachthuis de laatste dieren aanvoerde, controles
uitgevoerd. Hierbij werd geconstateerd dat de veewagens met varkens voorafgaand aan
het lossen geparkeerd werden onder het nieuwe afdak op de locatie, waar ze in de schaduw
staan. Er hebben hier voor zover ik heb kunnen nagaan geen veewagens met varkens in
de volle zon staan wachten. De temperatuur onder het afdak bedroeg op dat moment ongeveer
32,0 graden Celsius. In de vervoermiddelen waren de gemeten temperaturen ongeveer
1 tot 2 graden hoger. Het zou het welzijn van de dieren niet ten goede komen als de
veewagens bij dergelijke warme temperaturen de toegang tot het slachthuis ontzegd
zouden worden, waardoor het nog langer zou duren voordat ze uitgeladen worden. De
aanwezige dierenarts van de NVWA heeft bij de aangevoerde varkens geen hittestress
vastgesteld. Wel was te zien dat de dieren het warm hadden.

Vraag 8

Deelt u de mening van Vion dat zij zich «netjes aan de regels» hebben gehouden? Zo
ja, kunt u dat toelichten?

Antwoord 8

De NVWA heeft gedurende de periode dat zij op de betreffende ochtend controles uitvoerde
geen overtredingen vastgesteld. Zie ook mijn antwoord op vraag 7.

Vraag 9

Hoe verklaart u dat varkenshouders ondanks de afspraak in het hitteprotocol om dieren
niet te vervoeren bij een temperatuur van 35 graden Celsius of meer, hun varkens toch
laten afvoeren naar het slachthuis?

Antwoord 9

Ik heb geen informatie over wat de afweging van de individuele varkenshouders is geweest
om de afspraak die met de sectorvertegenwoordigers is gemaakt niet na te komen. Om
dergelijke incidenten nog beter proberen te voorkomen heb ik het besluit genomen om
de grens van 35 graden wettelijk te laten vastleggen.

Vraag 10

Wat gebeurt er als varkenshouders hun varkens langer in hun stallen laten zitten dan
gepland?

Antwoord 10

Wanneer varkens langer dan gepland in de stal blijven zitten neemt de bezettingsgraad
toe aangezien de dieren door blijven groeien. Dit is nadelig voor het welzijn van
de varkens. Bovendien wordt op warme dagen bij een toenemende bezetting de kans groter
dat de temperatuur in de stal te hoog oploopt, wat ook welzijnsproblemen geeft.

Vraag 11

Hoe verklaart u dat pluimveehouders niet eens willen meedoen aan het hitteprotocol
en dus ook de grens van 35 graden Celsius niet respecteren voor het laten afvoeren
van dieren naar het slachthuis?

Antwoord 11

De pluimveesector heeft een eigen protocol voor pluimveetransport bij hoge/lage omgevingstemperaturen,
maar is nog niet aangesloten op het Nationaal plan voor veetransport bij extreme temperaturen,
De pluimveesector wil niet aansluiten bij dit Nationaal plan, voordat zij de garantie
van de NVWA krijgt dat pluimveeslachthuizen hun slachttijden kunnen aanpassen, zodat
ze in de koelere uren van de dag de dieren kunnen aanvoeren. Slachthuizen mogen alleen
slachten als er een toezichthoudende dierenarts van de NVWA aanwezig is voor de keuring
en het toezicht. De NVWA kan deze garantie niet geven, gezien de krappe capaciteit
van toezichthoudende dierenartsen en de problemen die een dergelijke flexibiliteit
betekent voor de planning. Uit de ervaringen van afgelopen jaren en deze zomer blijkt
dat de NVWA in de praktijk welhaast alle verzoeken tot aangepaste slachttijden heeft
kunnen honoreren.

Vraag 12

Wat gebeurt er als pluimveehouders hun vleeskuikens langer in hun stallen laten zitten
dan gepland?

Antwoord 12

Wanneer vleeskuikens langer dan gepland in de stal blijven zitten neemt de bezettingsgraad
toe aangezien de dieren door blijven groeien. Dit is nadelig voor het welzijn van
de kuikens en uiteindelijk kunnen er wettelijke grenzen worden overschreden. Bovendien
wordt op warme dagen bij een toenemende bezetting de kans groter dat de temperatuur
in de stal te hoog oploopt, wat ook welzijnsproblemen geeft.

Vraag 13

Kunt u bevestigen dat slachthuis Vion in Boxtel een van de grote slachthuizen is in
Nederland en dat er bij dit slachthuis dus permanent toezicht moet worden uitgevoerd
door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)?

Antwoord 13

Ja.

Vraag 14

Heeft u gelezen dat de NVWA niet ingreep ondanks het feit dat varkens bij een hogere
temperatuur (ter plaatse) dan 35 graden Celsius werden vervoerd in een transportwagen?

Antwoord 14

Ik heb dit bericht gelezen. Zie mijn antwoord op vraag 7.

Vraag 15

Kunt u dit bevestigen of houdt de NVWA er een andere lezing op na? Indien het laatste
het geval is: hoe luidt de lezing van de NVWA?

Antwoord 15

Zie mijn antwoord op vraag 7.

Vraag 16

Kunt u bevestigen dat de NVWA na de vorige periode van hitte in Nederland vorige maand
boetes heeft uitgedeeld aan veetransporteurs die zich niet aan het hitteprotocol hadden
gehouden?

Antwoord 16

De NVWA kan altijd optreden wanneer er hittestress wordt geconstateerd bij de dieren.
Zij bepalen aan de hand van observaties aan de dieren of het welzijn is aangetast
en hanteren hierbij niet een grens ten aanzien van de buitentemperatuur. Ook bij lagere
temperaturen dan 35 graden kan er sprake zijn van welzijnsaantasting ten gevolge van
transport onder te warme omstandigheden. Als dit het geval is, wordt er handhavend
opgetreden. Ook in de hitteperiode van vorige maand heeft de NVWA meerdere sanctionerende
maatregelen opgelegd, omdat door de NVWA is vastgesteld dat de dieren hittestress
vertoonden en onnodig leden door het transport bij hoge temperatuur. Het Nationaal
plan voor veetransport bij extreme temperaturen an sich is geen wettelijke regel en
dus is het niet naleven hiervan ook niet beboetbaar. De NVWA voert tijdens dagen dat
het nationaal plan in werking is wel extra controles uit. Aanvullend laat ik nu wettelijk
vastleggen dat er bij 35 graden of hoger geen transporten meer mogen plaatsvinden.

Vraag 17

Hoe luidden de overtredingen, hoe en waar heeft de NVWA die vastgesteld en hoe hoog
waren de boetes die zijn opgelegd?

Antwoord 17

Er zijn overtredingen vastgesteld bij een varkensslachthuis, een pluimveeslachthuis
en tijdens een transport van schapen. Er was tijdens het transport geen rekening gehouden
met de verwachte weersomstandigheden met als gevolg dat er onnodig lijden of letsel
is opgetreden bij de vervoerde dieren. De hoogte van de boete bij deze overtreding
is 1500 €. Bij herhaling kan de boete verhoogd worden, ook kan een boetebedrag verdubbeld
worden als het gaat om een ernstige overtreding.

Vraag 18

Acht u de boetes voldoende afschrikwekkend, gelet op het feit dat een maatschappelijke
organisatie bij de eerste de beste controle tijdens een nieuwe hete periode gewoon
weer volop vrachtwagens aantreft met oververhitte dieren erin?

Antwoord 18

De hoogte van de boetes zijn vastgesteld in het Besluit Handhaving en overige zaken
Wet dieren. Bij de evaluatie van de Wet dieren, die dit jaar plaatsvindt, wordt ook
het sanctieregime meegenomen.

Vraag 19

Heeft u het relaas gelezen van een dierenrechtenactivist die tijdens de vorige periode
van hitte in Nederland heeft vastgelegd hoe varkens eraan toe waren in een vrachtwagen
dat op weg was naar slachthuis Vion in Boxtel?3

Antwoord 19

Ja.

Vraag 20

Wat vindt u van haar relaas?

Antwoord 20

Ik heb van haar relaas kennis genomen, Ik vind het een goede zaak als burgers en organisaties
zich ook betrokken voelen bij het welzijn van dieren.

Vraag 21

Vindt u het plaatsen van ventilatoren aan één zijde van de wacht-/parkeerplaats voor
veewagens een effectieve verkoelingsmaatregel, als er wel drie vrachtwagens vol dieren
naast elkaar kunnen staan te wachten?

Antwoord 21

Het is een maatregel bedoeld om de varkens verkoeling te geven en dat juich ik toe.
Daarnaast begrijp ik dat er op de betreffende locatie aanvullende maatregelen zijn
genomen om het welzijn van de varkens te bevorderen.

Vraag 22

Heeft u de beelden bekeken die ze maakte van een vrachtwagen vol varkens die tijdelijk
geparkeerd was onder bomen, omdat het te druk was bij het slachthuis?

Antwoord 22

Ja.

Vraag 23

Heeft u gezien dat zelfs in een vrachtwagen die geparkeerd was in de schaduw, de varkens
hijgen en schuimbekken?

Antwoord 23

Ja.

Vraag 24

Erkent u dat hijgen en schuimbekken duidelijke tekenen zijn van hittestress bij varkens?

Antwoord 24

Het zijn symptomen die optreden bij hittestress, maar om vast te stellen of er daadwerkelijk
sprake is van hittestress is een uitgebreider onderzoek nodig door bijvoorbeeld een
dierenarts.

Vraag 25

Heeft u gelezen dat de NVWA niet wilde handhaven, zelfs niet op het nadrukkelijke
verzoek van de activist?4

Antwoord 25

Ik heb het relaas gelezen. Ik begrijp ook dat de desbetreffende persoon een klacht
heeft ingediend tegen de betreffende inspecteurs. De klacht is in behandeling.

Met betrekking tot het signaal over het mogelijk niet handhaven door de NVWA: op dezelfde
24 juni 2019 zijn in de namiddag 7 rapporten van bevindingen opgemaakt, wat kan leiden
tot een boete, onder andere door de betreffende inspecteurs waartegen de klacht is
ingediend. De volgende dag zijn er 3 rapporten van bevindingen opgemaakt.

Vraag 26

Kunt u toelichten wat u precies bedoelt met uw antwoord op vragen van de Partij voor
de Dieren-fractie, waarin u schreef u dat u een verlaging van de temperatuur waarbij
diertransporten mogen plaatsvinden, niet nodig vond, omdat er voor de NVWA nu ook
al bij lagere temperaturen (dan 35 of 27 graden Celsius) «aanleiding kan zijn» om
handhavend op te treden vanwege hittestress en onnodig lijden van dieren?5 Kunt u tevens toelichten waar dat in de praktijk dan op neerkomt, als de NVWA niet
tot handhaving overgaat wanneer zij geconfronteerd wordt met dieren die duidelijke
tekenen vertonen van hittestress?

Antwoord 26

De NVWA beschouwt hittestress en het onnodig lijden ten gevolge van transport als
een overtreding. Ook bij lagere temperaturen dan 35 graden kan er sprake zijn van
welzijnsaantasting ten gevolge van transport onder te warme omstandigheden. Als dit
het geval is, dan wordt er handhavend opgetreden.

Vraag 27

Vindt u dat boetes of straffen een afschrikwekkend karakter moeten hebben en zo effectief
mogelijk moeten zijn ter bescherming van slachtoffers? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 27

Ja.

Vraag 28

Deelt u de mening dat een effectieve straf in termen van afschrikwekkend karakter
én bescherming van slachtoffers kan zijn dat, wanneer een veehouder en/of transporteur
het in zijn hoofd haalt om dieren bij hoge temperaturen op transport (te laten) zetten,
hij het risico loopt dat de dieren in beslag worden genomen en naar een dierenopvang
worden gebracht, waar ze op zijn kosten de rest van hun leven mogen blijven? Bent
u bereid deze strafmaatregel in te voeren voor veehouders en transporteurs die dieren
in vrachtwagens stoppen c.q. vervoeren, wanneer de temperatuur kan oplopen tot 35
graden Celsius of meer? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 28

De door u genoemde strafmaatregel klinkt zeker afschrikwekkend maar moet wel gebaseerd
zijn op proportionaliteit. Zoals ik in het antwoord op vraag 18 aangaf, wordt bij
de evaluatie van de Wet dieren die dit jaar plaatsvindt het sanctieregime eveneens
geëvalueerd.