Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bromet over het bericht “Nieuwe inzichten in effect van neonicotinoïden op nuttige insecten”

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 12 september
2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Nieuwe inzichten in effect van neonicotinoïden op nuttige insecten»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u inzicht geven in hoeverre de uitkomsten van dit onderzoek de advisering van
het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) beïnvloeden
en welk advies er aan de European Food Safety Authority (EFSA) gegeven gaat worden?

Antwoord 2

Deze publicatie handelt over de blootstelling aan de neonicotinoïden imidacloprid
en thiamethoxam van enkele nuttige insecten (sluipwespen en zweefvliegen) via honingdauw.
Deze insecten vallen in de risicobeoordeling van stoffen onder de categorie niet-doelwit
arthropoden. De beoordeling van blootstelling van niet-doelwit arthropoden is momenteel
gebaseerd op contactblootstelling aan de werkzame stof en niet op basis van het eten
van honingdauw. Deze publicatie is dan ook van waarde om blootstelling van niet-doelwit
arthropoden via honingdauw inzichtelijk te krijgen en in de toekomst mee te wegen.

Ook in het (nog niet vastgestelde) EFSA-bijenrichtsnoer wordt de blootstellingsroute
via honingdauw nog niet meegenomen. Het Ctgb voert overigens bij de middelbeoordeling
wél een risicobeoordeling uit voor de blootstelling van honingbijen aan honingdauw.

Het Ctgb heeft mij inmiddels toegezegd om op basis van deze publicatie er bij EFSA
op aan te dringen om de blootstellingsroute via honingdauw op te nemen in beide beoordelingskaders,
dus zowel in het beoordelingskader van niet-doelwit arthropoden als in het EFSA-bijenrichtsnoer.
Het Ctgb heeft begin dit jaar, samen met andere lidstaten, bij de Europese Commissie
al aangedrongen op een spoedige herziening van het beoordelingskader voor niet-doelwit
arthropoden.

Vraag 3

Kunt u inzicht geven in hoe het Ctgb rekening houdt met nieuw wetenschappelijk onderzoek
dat nieuwe inzichten geeft in de toelating van bestrijdingsmiddelen?

Antwoord 3

Bij de Europese beoordeling van werkzame stoffen door lidstaten en EFSA wordt alle
beschikbare wetenschappelijke informatie meegewogen. Wanneer een wetenschappelijk
artikel wordt gepubliceerd wordt dit, indien relevant, meegenomen binnen de eerstvolgende
(her)beoordeling van een werkzame stof. Indien uit de inhoud van het betreffende artikel
blijkt dat een bestaand middel niet meer veilig voor mens, dier of milieu kan worden
toegepast, dan kan het Ctgb direct ingrijpen in de betreffende toelating. Omdat het
gebruik van de onderzochte neonicotinoïden in 2018 reeds drastisch is ingeperkt (Kamerstuk
27 878, nr. 421) tot gebruik enkel in kassen, acht het Ctgb een nadere herbeoordeling van deze neonicotinoïden
niet nodig.

Vraag 4

Onderschrijft u de conclusie van Wageningen University & Research (WUR) dat deze belangrijke
studie opnieuw onderstreept dat «nieuwe gewasbeschermingsstrategieën ontwikkeld moeten
worden die niet afhankelijk zijn van breedwerkende insecticiden zoals neonicotinoïden»?

Antwoord 4

Zoals in mijn visie gewasbescherming 2030 beschreven (Kamerstuk 27 858, nr. 449) moet er een omslag komen binnen de gewasbescherming door het centraal stellen van
weerbare planten en teeltsystemen, waarbij de behoefte aan gewasbeschermingsmiddelen
wordt verminderd. Door middel van een duurzame productie met weerbare planten en teeltsystemen
krijgen ziekten en plagen veel minder kans en wordt het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
zo veel mogelijk voorkomen.

Vraag 5

Bent u bereid om op korte termijn het Ctgb de opdracht te geven ook de blootstelling
aan neonicotinoïden via honingdauw in hun risicobeoordelingen mee te laten nemen en
u ook sterk te maken om deze blootstelling via honingdauw op te laten nemen in de
risicobeoordeling van de EFSA? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Zie antwoord op vraag 2 en 3.

Vraag 6

Bent u bereid het Ctgb en de EFSA te vragen naar een herbeoordeling van de op dit
moment in Europa toegelaten neonicotinoïden? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Zie antwoord op vraag 3

Vraag 7

Kunt u terugblikken op de Nederlandse inzet rond de invoering van het (inmiddels uitgeklede)
bijenrichtsnoer in de context van deze nieuwe bevindingen?

Antwoord 7

Ik heb uw Kamer meerdere malen geïnformeerd over mijn inzet op het EFSA-bijenrichtsnoer
(Kamerstuk 27 858, nrs. 446, 451 en 479). Deze publicatie laat zien dat de blootstellingsroute via honingdauw relevant is.
Ik ben dan ook blij dat het Ctgb op basis van deze publicatie bij EFSA zal aandringen
op het opnemen van deze blootstellingsroute in het bijenrichtsnoer.