Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Van Helvert, Omtzigt, Sjoerdsma en Van Nispen over gedetineerdenbegeleiding in het buitenland

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 2 juli 2019).

Vraag 1

Bent u het eens dat Nederlandse gedetineerden die vastzitten in het buitenland, juridische
bijstand moeten kunnen krijgen vanuit Nederland?

Antwoord 1

Bij de begeleiding van Nederlandse gedetineerden in het buitenland in het kader van
consulaire bijstand, gaat het Nederlandse beleid uit van de eigen verantwoordelijkheid
van gedetineerden om te voorzien in hun verdediging. Dit in combinatie met de plicht
van het land van detentie om een advocaat ter beschikking te stellen indien betrokkenen
daartoe zelf niet over de middelen beschikken. Die uitgangspunten zijn vastgelegd
in de «Staat van het Consulaire 2018».

Directe juridische bijstand in een strafzaak in het buitenland vindt zelden vanuit
Nederland plaats. In de regel zijn alleen lokale advocaten bevoegd en toegelaten om
op te treden voor een rechtbank in het buitenland. Een verdachte kan wel de hulp van
een buitenlandse advocaat, die niet voor de rechtbank kan optreden, inroepen voor
advisering en ondersteuning op de achtergrond.

Op grond van het subsidiekader «gedetineerdenbegeleiding buitenland» geeft het Ministerie
van Buitenlandse Zaken subsidie voor onder meer aanvullende juridische ondersteuning
ten behoeve van Nederlandse gedetineerden in het buitenland. Het gaat hier om het
verschaffen van algemene juridische ondersteuning ten behoeve van een eerlijke en
goede rechtsgang, bijvoorbeeld door aan gedetineerden informatie te verlenen over
de lokale rechtsgang in het buitenland, de inzet van een lokale advocaat en verzoeken
onder de Wet Overdracht Tenuitvoerlegging Strafvonnissen (Wots). Aanvullend betekent
dat juridische ondersteuning wordt gegeven bovenop hetgeen de eigen lokale advocaat
van de gedetineerde doet of over aspecten die niet tot de verdediging en de primaire
taak van de lokale advocaat behoren.

Vraag 2

Bent u het eens dat Nederlandse gedetineerden die vastzitten in het buitenland, niet
de dupe mogen worden van het feit dat de subsidiesamenwerking tussen PrisonLaw en
het Ministerie van Buitenlandse Zaken per 1 juli 2019 is beëindigd?

Antwoord 2

Op verzoek van Stichting PrisonLAW zelf ontvangt deze organisatie sinds 1 juli 2019
geen subsidie meer van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Uw kamer is hierover
uitvoerig schriftelijk geïnformeerd (Kamerstuk 30 010, nr. 40, 25 oktober 2018, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 411, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 650, Kamerstuk 30 010, nr. 41, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1263, Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1568). Het Ministerie van Buitenlandse Zaken was door de opzegging van de subsidierelatie
door Stichting PrisonLAW genoodzaakt per 2019 subsidie te verstrekken aan een andere
organisatie voor het verlenen van aanvullende juridische ondersteuning aan Nederlandse
gedetineerden in het buitenland. Voor een goede overgang heeft het ministerie in de
eerste helft van 2019 zowel de oude als de nieuwe organisatie subsidie verstrekt voor
dezelfde activiteit. Het ministerie heeft hierbij het voorstel gevolgd van Stichting
PrisonLAW ten aanzien van onder meer de afbouw en overdracht.

Vraag 3

Klopt het dat DutchAdvocates in 2019 530.000 euro subsidie van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken ontvangt om Nederlandse gedetineerden in het buitenland juridisch
te ondersteunen?1 Aan welke eisen moet DutchAdvocates voldoen om een dergelijke subsidie in ontvangst
te mogen nemen?

Antwoord 3

Nee, het aan de Stichting DutchAdvocates voor het jaar 2019 toegekende subsidiebedrag
bedraagt € 352.196,36 en niet, zoals de vraag suggereert, € 530.000. Het bedrag van
€ 352.196,36 komt grotendeels overeen met het subsidiebedrag van € 325.000 dat Stichting
PrisonLAW in 2017 en 2018 voor dezelfde activiteit en een zelfde periode ontving,
waarbij het subsidiebedrag aan de Stichting DutchAdvocates voor 2019 is vermeerderd
met een eenmalig bedrag aan investerings- en oprichtingskosten.

De eisen voor de subsidieontvanger staan vermeld in het subsidiekader en de subsidiebeschikking.
De algemene eisen vloeien voort uit het subsidiekader, zoals gepubliceerd in de Staatscourant,
en de subsidiekavel en zijn gelijk voor alle subsidieontvangende organisaties onder
een gelijke kavel.

Vraag 4

Kunt u aangeven hoeveel subsidie er verleend is en aan wie voor gedetineerdenbegeleiding
in 2016, 2017, 2018 en 2019 en hoeveel er de komende jaren verleend zal worden en
aan wie in elk van die jaren?

Antwoord 4

De Kamer is bij eerdere gelegenheden verscheidene malen geinformeerd over de omvang
en ontvangers van subsidieverlening. Hieronder volgt voor de gevraagde jaren een gedetailleerd
overzicht.

In de periode 1 april 2015 – 31 december 2016 werden ten behoeve van de begeleiding
van Nederlandse gedetineerden in het buitenland navolgende subsidies toegekend:

1. ten behoeve van resocialisatie aan Bureau Buitenland van Reclassering Nederland € 962.500;

2. ten behoeve van maatschappelijke en sociale zorg aan Bureau Buitenland van Reclassering
Nederland € 309.750;

3. ten behoeve van juridisch advies aan Stichting PrisonLAW € 496.143;

4. ten behoeve van een tijdschrift aan Stichting Epafras € 131.250.

Onder het subsidiekader «gedetineerdenbegeleiding buitenland 2017–2019» (Stcrt. nr. 42301 van 11 augustus 2016; nr. 44085 van 2 augustus 2017 en nr. 214 van 3 januari 2019) zijn vanaf 2017 navolgende subsidies toegekend:

1. ten behoeve van resocialisatie een totaal subsidiebedrag van € 1.890.850. Dit bedrag
is toegekend aan Bureau Buitenland van Reclassering Nederland voor de periode 2017,
2018 en 2019.

2. ten behoeve van maatschappelijke, sociale en geestelijke zorg een totaal subsidiebedrag
van € 1.221.880. Daarvan is € 724.905 toegekend aan Bureau Buitenland van Reclassering
Nederland t.b.v. maatschappelijke en sociale zorg in 2017, 2018 en 2019 en € 496.975
aan Stichting Epafras voor geestelijke zorg in 2018 en 2019.

3. ten behoeve van een tijdschrift een totaal subsidiebedrag van € 292.133. Dit bedrag
is toegekend aan Stichting Epafras voor de periode 2017, 2018 en 2019.

4. ten behoeve van aanvullende juridische ondersteuning een totaal subsidiebedrag van
€ 1.135.138,36. Daarvan is € 810.442 toegekend aan Stichting PrisonLAW voor de periode
2017, 2018 en de eerste helft van 2019 en € 324.696,36 aan Stichting DutchAdvocates
voor het jaar 2019.

Naast hogergenoemde subsidies is aan de Stichting Epafras voor de periode 1 april
2015 tot en met 31 december 2017 een subsidie toegekend ter hoogte van € 476.875 voor
de financiering van vaste kosten en voor investeringen voor een aanpassing naar een
nieuwe organisatorische vorm die moest passen in de Nederlandse vorm van gedetineerdenbegeleiding
per 2015.

De inschrijving onder het subsidiekader «gedetineerdenbegeleiding buitenland 2020–2023»
moet nog worden geopend; er zijn per 2020 derhalve nog geen subsidies toegekend.

Vraag 5

Klopt het dat DutchAdvocates regelmatig zaken van Nederlandse gedetineerden in het
buitenland weigert? Hoe vaak is dit gebeurd en om welke zaken gaat het?

Antwoord 5

Stichting DutchAdvocates hanteert een ruim en transparant acceptatiebeleid. DutchAdvocates
vraagt geen eigen financiële bijdrage van gedetineerden en sluit geen landen en gedetineerden
op voorhand uit. De subsidierelatie vereist dat de subsidieontvanger zelfstandig en
onafhankelijk is in het beoordelen en aannemen van individuele zaken. Zo kan DutchAdvocates
in voorkomende gevallen van oordeel zijn dat aanvullende ondersteuning door DutchAdvocates
geen toegevoegde waarde heeft, bijvoorbeeld omdat de gedetineerde al een (andere)
Nederlandse advocaat heeft.

Vraag 6

Klopt het dat DutchAdvocates regelmatig ex-cliënten van PrisonLaw terugverwijst naar
PrisonLaw omdat DutchAdvocates hun zaken niet in behandeling wil nemen? Hoe vaak is
dit gebeurd en om welke zaken gaat het?

Antwoord 6

Op voorstel van Stichting PrisonLAW golden afspraken over de overdracht van actieve
individuele zaken. Stichting PrisonLAW gaf in 2018 in haar afbouwvoorstel aan in de
laatste weken voor beëindiging van de subsidierelatie op 1 juli 2019 alleen de zaken
te zullen behandelen die PrisonLAW voortzet, dat de overige zaken zullen zijn afgesloten
en dat de dossiers worden gefinaliseerd voor mogelijke overdracht of archivering bij
PrisonLAW.

Stichting DutchAdvocates was beschikbaar voor overdracht vanaf 1 januari 2019 en kon
zaken van Stichting PrisonLAW op haar verzoek overnemen als PrisonLAW het schriftelijke
dossier overdroeg voorzien van onder meer een machtiging van de gedetineerde, de relevante
correspondentie en een overdrachtsnotitie. Dit komt overeen met de gangbare praktijk
bij overdracht van zaken in de reguliere advocatuur. In enkele dossiers was de aangeboden
informatie te summier voor een verantwoorde overname.

Vraag 7

Indien DutchAdvocates terugverwijst, bent u dan bereid om deze gedetineerden de mogelijkheid
te geven ondersteund te blijven door PrisonLaw en wel tegen het tarief dat DutchAdvocates
betaald krijgt?

Antwoord 7

Gedetineerden zijn vrij in hun eventuele keus om juridische bijstand te willen blijven
ontvangen van Stichting PrisonLAW. Op eigen verzoek ontvangt Stichting PrisonLAW hiervoor
sinds 1 juli 2019 echter geen subsidie meer van de rijksoverheid. Sinds 1 januari
2019 kunnen Nederlandse gedetineerden in het buitenland voor aanvullende juridische
ondersteuning, die wordt gesubsidieerd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken,
terecht bij Stichting DutchAdvocates.

Vraag 8

Indien de beweringen kloppen dat de nieuwe subsidiepartner (DutchAdvocates) consequent
zaken afwijst en terugstuurt naar PrisonLaw, hoe valt dit te rijmen met uw standpunt
dat Nederlandse gedetineerden in het buitenland recht hebben op gepaste en kwalitatief
goede juridische bijstand?2

Antwoord 8

Zie mijn antwoorden op vraag 1, 2, 5 en 6.

Vraag 9

Klopt het dat ambtenaren van het Ministerie van Buitenlandse Zaken cliënten van PrisonLaw
onder druk zetten om over te stappen naar DutchAdvocates? Welke verklaring heeft u
hiervoor? Bent u het eens dat dit in strijd is met het gedragsrecht en het recht op
een vrije keuze van advocaat?

Antwoord 9

De keuze van Nederlandse gedetineerden in het buitenland om aanvullende juridische
ondersteuning uit Nederland in te roepen van Stichting PrisonLAW, Stichting DutchAdvocates
of welke advocaat dan ook, is volledig vrij. Uiteraard, en op aansporing van de Kamer,
informeert het Ministerie van Buitenlandse Zaken Nederlandse gedetineerden in het
buitenland, geheel vrijblijvend en transparant, over de aanvullende juridische ondersteuning
die mogelijk wordt gemaakt door de subsidie van de Nederlandse rijksoverheid.

Vraag 10

Hoe bent u van plan deze misstanden op te lossen en de juridische bijstand aan de
in het buitenland gedetineerde Nederlanders op korte termijn te verbeteren?

Antwoord 10

Op basis van hetgeen ik uw Kamer hierboven heb meegedeeld, ben ik van mening dat er
geen misstanden zijn.

Vraag 11

Op welke datum wordt de subsidietender voor 2020 openbaar gemaakt?

Antwoord 11

De publicatie in de Staatscourant van het subsidiekader «gedetineerdenbegeleiding
buitenland 2020–2023» staat gepland op 18 juli 2019.

Vraag 12

Kunt u deze vragen een voor een en binnen drie weken beantwoorden?

Antwoord 12

Ja.