Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kerstens over het bericht dat dagbesteding voor gehandicapten onder druk staat (ingezonden 4 april 2019)

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 7 mei
2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2361.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Dagbesteding gehandicapten sterk onder druk»1 als ook van het daaraan ten grondslag liggende rapport «Keuze in dagbesteding» van
Ieder(in), KansPlus en het Landelijk Steunpunt Medezeggenschap?2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herkent u het signaal dat steeds minder sprake is van variatie (en dus keuze) in het
aanbod van dagbesteding als ook van alternatieven?

Vraag 3

Herkent u de conclusie van het artikel en het onderzoek dat sluiting van voorzieningen,
reorganisaties en bezuinigingen de beschikbaarheid en kwaliteit van dagbesteding in
de gehandicaptenzorg sterk onder druk zetten? Zo ja, wat wilt u doen om daar verbetering
in aan te brengen?

Antwoord 2 en 3

Het rapport beschrijft de uitkomsten van een onderzoek in 2016 en 2017 naar de ervaringen
van circa 100 mensen (cliënten of hun naasten/vertegenwoordigers) met de dagbesteding
die hen op grond van de Wet langdurige zorg wordt verstrekt. Respondenten geven aan
dat er veranderingen in de dagbesteding hebben plaatsgevonden. Over die veranderingen
is ongeveer een kwart van de ondervraagden ronduit positief, ruim 20% is blij met
de huidige dagbesteding met kanttekeningen, circa 25% is tevreden maar denkt dat het
nog beter kan en ruim een kwart is ontevreden over de huidige dagbesteding.

Geconstateerd wordt dat circa de helft van de geïnterviewden te maken heeft gehad
met een noodgedwongen wijziging in hun dagbesteding, omdat het aanbod van de zorgaanbieder
veranderde.

Met de vernieuwing van de langdurige zorg is geen afbreuk gedaan aan het uitgangspunt
dat mensen die zijn aangewezen op zorg, deze ook moeten krijgen. Die zorg dient optimaal
aan te sluiten op de zorgvraag van de individuele cliënt, zijn omstandigheden en persoonlijke
voorkeuren. De wetgeving biedt hiertoe de waarborgen. Het belang van een doelmatige
uitvoering van zorg en ondersteuning met het oog op de houdbaarheid van het stelsel,
doet niets aan die waarborgen af. Verandering in de wijze waarop mensen dagbesteding
als voorziening ervaren kan verband houden met de doorontwikkeling van deze voorziening
in de tijd. Het is belangrijk om veranderingen zo goed als mogelijk aan te laten sluiten
op de zorgvraag van betrokkene en deze daaraan voorafgaand in dialoog voldoende helder
te krijgen, zodat ontevredenheid over de verstrekte voorziening wordt voorkomen.

Met betrekking tot het specifieke punt over het vervoer naar de dagbesteding merk
ik nog op dat per 1 januari 2019 het vervoersbudget in de Wlz, naar aanleiding van
signalen over ontoereikende tarieven, met € 75 miljoen is verhoogd. De Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) heeft op hetzelfde moment ook de beleidsregels, de voorwaarden
om dit vervoer te kunnen declareren, verduidelijkt.

In de praktijk bleek deze verduidelijking niet het juiste effect te hebben en leidde
deze tot – volgens de aanbieders- tot een verenging van de declaratiemogelijkheden.
Om die reden heb ik onlangs de NZa gevraagd de beleidsregels aan te passen zodat de
continuïteit van vervoer naar de dagbesteding, in afwachting van een structurele oplossing,
alsnog kan worden geborgd. Einde van dit jaar kom ik met een voorstel voor een toekomstbestendig
en doelmatig beleid voor vervoer naar de dagbesteding Wlz.

Vraag 4

Herkent u de stelling uit het artikel en het onderzoek dat daar waar sprake is van
«nieuwe dagbesteding» cliënten daarin niet of nauwelijks inspraak hebben (gehad),
laat staan dat sprake is (geweest) van een eigen keuze hetgeen wel zou (hebben ge-)moeten?
Wat vindt u daarvan en (ervan uitgaande dat u het ermee eens is dat dat geen goede
zaak is) op welke wijze zou een en ander kunnen worden verbeterd?

Vraag 5

Onderschrijft u de aanbevelingen uit voornoemd rapport? Zo ja, welke en tot welke
actie van uw kant gaan die leiden?

Antwoord 4 en 5

De kern van de aanbevelingen uit het rapport betreft het bevorderen van de zeggenschap
en eigen regie van cliënten. Ik onderschrijf dit uitgangspunt volmondig. Meer maatwerk,
zorg die zo goed mogelijk aansluit bij de vraag en kenmerken in de betreffende situatie
was en is het leidende uitgangspunt in de vernieuwing van de langdurige zorg. Dit
maatwerk vraagt om een goede, evenwichtige dialoog tussen mensen met een beperking,
hun naasten en de professional. Goede voorlichting en informatie over de mogelijkheden
in aanbod en de inzet van onafhankelijke cliëntondersteuning kunnen daaraan een belangrijke
bijdrage leveren.

In een tijd waarin ook de zorgvraag van mensen aan het veranderen is, vraagt deze
relatie bij alle betrokkenen om hun volle en blijvende aandacht. Ik erken dat de uitvoering
op dit punt nog stappen kan en moet maken. Het SCP heeft in het evaluatieonderzoek
naar de Hervorming van de langdurige zorg ook hierop gewezen. Juist met het oog hierop
zijn diverse trajecten gestart gericht op verbetering.

Met het programma Onbeperkt Meedoen wordt in de actielijn Zorg & Ondersteuning gewerkt
aan het verbeteren van de toegang tot zorg en ondersteuning. Er worden regiosessies
georganiseerd waarin wordt ingezet op het verbeteren van het toegangsproces, vakmanschap
en het herkennen en erkennen dat sommige problematiek levenslang en levens breed is.
Daarnaast zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de lokale versterking van de
onafhankelijke cliëntondersteuning. Beide ontwikkelingen dragen bij aan het vergroten
van de regie en zeggenschap van cliënten.

Ook met het programma Zorg voor de jeugd wordt, in de geest van de wet, gericht gewerkt
aan het versterken van de regie en zeggenschap van cliënten en/of hun ouders. Samen
met OCW, VNG en Iederin wordt gewerkt aan een voorstel voor een escalatiemodel waar
jeugdigen en hun ouders terecht kunnen als zij vastlopen in het zorgstelsel.

In het programma Volwaardig Leven wordt samen met cliëntvertegenwoordigers, aanbieders,
professionals en ook zorgkantoren ingezet op meer toekomstbestendige gehandicaptenzorg.
In dit programma is naast talentontwikkeling van mensen met een beperking ook de verbetering
van de cliëntondersteuning een belangrijk onderdeel. Cliënten leren verwoorden wat
ze willen, of komen erachter welke activiteit bij hen past. Hiermee wordt actief bijgedragen
aan het vergroten van de regie en zeggenschap van deze doelgroep.