Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Karabulut, Ploumen en Van Ojik over de mogelijke invoering van twee wetten in Guatemala

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 15 april 2019).

Vraag 1, 3 en 4

Bent u bekend met de zorgen van mensenrechtenorganisaties en VN-experts over twee
wetten die mogelijk ingevoerd gaan worden in Guatemala, te weten nr. 5377, die amnestie
regelt voor misdaden begaan tijdens de burgeroorlog, en nr. 5257, die striktere regels
oplegt aan niet-gouvernementele organisaties (ngo's)?1

Deelt u de zorgen van de mensenrechtenorganisaties en VN-experts over de wetten? Zo
nee, waarom niet?

Heeft u, of is in EU-verband, kritiek geuit op deze wetten? Zo nee, waarom niet en
bent u bereid dat alsnog te doen?

Antwoord 1, 3 en 4

Ja, ik ben bekend met de zorgen van mensenrechtenorganisaties en VN-experts over de
wetten nr. 5377 en nr. 5257. Ik deel deze zorgen inderdaad. Indien aangenomen, verleent
de wet nr. 5377 algehele amnestie voor misdrijven tussen 1990–1996, inclusief aan
daders van ernstige mensenrechtenschendingen waaronder genocide en marteling. Hiermee
houdt Guatemala zich niet aan haar verplichtingen onder internationaal recht. Tevens
draagt dit niet bij aan het verzoeningsproces waar Guatemala zich de afgelopen 33
jaar hard voor heeft ingespannen. Bij de ngo-wetgeving bestaat het risico dat de vrijheid
van meningsuiting van ngo’s wordt beperkt en de maatschappelijke ruimte in Guatemala
krimpt.

Ik heb de Nederlandse zorgen over beide wetsvoorstellen op 13 maart jl. overgebracht
in een constructief gesprek met de Guatemalteekse Minister van Buitenlandse Zaken,
Sandra Jovel. Ook de ambassadeur in Costa Rica, mede geaccrediteerd voor Guatemala,
heeft in februari de Nederlandse zorgen kenbaar gemaakt in een gesprek met Sandra
Jovel. Binnen EU-raadskader heeft Nederland zich, samen met een aantal andere lidstaten,
ervoor ingezet een gezamenlijk signaal af te geven, wat resulteerde in een verklaring
van de EU Hoge Vertegenwoordiger namens alle lidstaten op 26 maart jl. Nederland heeft
zich bij een verklaring gevoegd van het verband van donoren in Guatemala, de zogeheten
G13, waar ook de lokale EU-ambassades, de Verenigde Staten en Canada in zitten. Daarnaast
heeft Nederland in een nationale verklaring bij de VN Mensenrechtenraad de wetsvoorstellen
genoemd.

Vraag 2

Kunt u aangeven wat de stand van zaken is van de wetten 5377 en 5257? Is uw verwachting
dat deze binnen afzienbare tijd ingevoerd gaan worden?

Antwoord 2

De wetsvoorstellen liggen op het moment van schrijven bij het Guatemalteekse congres
voor de derde lezing. Bij de vorige agendering van het wetsvoorstel over amnestieverlening
is het benodigde quorum niet behaald, waardoor niet gestemd kon worden. Het is onzeker
of en wanneer de wetsvoorstellen ter stemming worden gebracht in het congres en wat
hiervan de uitkomst zou zijn.