Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van der Lee over het bericht “Met nieuwe PBL-cijfers daalt CO2-boete naar nul” in NRC Handelsblad

Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 9 april 2019).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2013.

Vraag 1

Kent u het bericht «Met nieuwe PBL-cijfers daalt CO2-boete naar nul»1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 3

Hoe interpreteert u de tekst uit het Klimaatakkoord over de voorgestelde CO2-malus?

Komt volgens u deze boete als hij in de toekomst opgelegd wordt aan een bedrijf bovenop
de vigerende prijs voor CO2 in het Europese Emissiehandelssysteem (ETS)? Of bedraagt deze boete het verschil
tussen de vigerende ETS-prijs en 30 euro per ton CO2, waarover in de tekst van de industrietafel wordt gesproken?

Antwoord 2 en 3

De tekst in het ontwerp-Klimaatakkoord duidt erop dat de boete het verschil is tussen
de vigerende ETS-prijs en de € 30 oplopend naar € 43 per ton CO2. Ten tijde van de onderhandelingen kwam dit neer op € 27 in 2030.

Vraag 4 en 5

Denkt u dat de interpretatie mogelijk is dat door een stijgende ETS-prijs er een moment
kan komen, waardoor de CO2-boete de facto nul euro kan bedragen?

Bent u met mij van mening dat dit ten alle tijden voorkomen dient te worden, omdat
er dan geen enkele stok meer achter de deur staat om bedrijven aan te zetten overeengekomen
CO2-reductieplannen te realiseren?

Antwoord 4 en 5

De malus als bedoeld in het ontwerp-Klimaatakkoord kan nul worden, wanneer de meest
recente ETS-prijsraming van het PBL wordt gevolgd. Dat is het gevolg van het vormgeven
van die malus als CO2-minimumprijs in plaats van als vaststaande heffing; de ETS-prijs wordt daar vanaf
getrokken. Bij een ETS-prijs hoger dan het geschetste minimumprijspad zal de malus
als gevolg op nul uitkomen. Een hoge ETS-prijs is tegelijkertijd zeer wenselijk om
tot CO2-reductie te komen, zonder werkgelegenheidsverlies.

Het kabinet heeft met de brief van 13 maart jl. (Kamerstuk 32 813, nr. 307) in eerste reactie op de doorrekening van het ontwerpKlimaatakkoord aangegeven met
een nieuw voorstel te zullen komen voor het bonus/malussysteem dat aan de Industrietafel
is voorbereid, omdat op grond van de doorrekeningen is gebleken dat het huidige voorstel
tot onvoldoende CO2-reductie leidt. Dit nieuwe voorstel zal de vorm hebben van een verstandige en objectieve
CO2-heffing, die er voor zorgt dat bedrijven hun CO2-uitstoot daadwerkelijk terugdringen op een zodanige wijze dat we voorkomen dat bedrijven
naar het buitenland vertrekken. Bij de uitwerking worden ETS benchmarks betrokken.
De opbrengst van de CO2-heffing zal worden gebruikt om de industrie te vergroenen. Zodra de besluitvorming
over dit voorstel is afgerond zal ik de Kamer hierover informeren.

Vraag 6

Is de mogelijkheid dat de malus verrekend wordt met de ETS-prijs mede een verklaring
voor het feit dat u in de begeleidende brief bij het Klimaatakkoord aan het Planbureau
voor de Leefomgeving (PBL) heeft gevraagd om ook de effecten van een malus van 100
euro per ton CO2 uit te rekenen?

Antwoord 6

Ja.

Vraag 7 en 8

In het referentiescenario van de Nationale Energieverkenning (NEV) 2017 zit een substantieel
lagere ETS-prijs dan de markt in het afgelopen jaar heeft laten zien. Is het u bekend
of dit scenario het uitgangspunt is geweest bij het vaststellen van 30 euro als bedrag
voor de malus, of heeft men ook al naar de reële marktprijs gekeken?

Bij de vaststelling van het pad voor de CO2-minimumprijs voor de elektriciteitssector is duidelijk gekeken naar de meer reële
marktprijsontwikkeling, hebben de industrie- en elektriciteitstafel wel gewerkt met
dezelfde ETS-prijs?

Zo nee, waarom niet?

Antwoord 7 en 8

De industrietafel heeft voor de vormgeving en de hoogte van de malus in 2030 willen
aansluiten bij de hoogte van de CO2-minimumprijs voor elektriciteitsopwekking in het regeerakkoord. Voor wat betreft
de verwachting voor de ETS-prijsontwikkeling is aangesloten bij de NEV 2017.

Vraag 9

Erkent u dat een CO2-belasting bovenop ETS niet dezelfde interpretatieproblemen oplevert als dit malussysteem
en er ook niet toe leidt dat er de facto nul euro extra betaald zou hoeven worden
voor de uitstoot?

Antwoord 9

De consequentie van een CO2-minimumprijs is dat wanneer de ETS-prijs gelijk of hoger is dan de minimumprijs er
geen additionele betaling hoeft plaats te vinden. Dat zou voor de malus in het ontwerp-Klimaatakkoord
betekenen dat deze inderdaad in zo’n geval nul zou kunnen zijn. Bij deze afweging
moet worden meegenomen dat in die situatie er een steviger prikkel is van het ETS-systeem.

Zoals in het antwoord op vraag drie vermeld, werkt het kabinet momenteel aan een nieuw
voorstel voor een verstandige en objectieve CO2-heffing.

Vraag 10

Bent u bereid het PBL nogmaals expliciet de opdracht te geven om in haar doorrekening
een recente ETS-prijs te gebruiken en ook de varianten te onderzoeken waarin de malus
van 30 en 100 euro niet verrekend worden met de vigerende ETS-prijs, naast de varianten
waarin er wel een verrekening plaatsvindt?

Antwoord 10

U heeft kennis kunnen nemen van de doorrekening door PBL en CPB. De Nationale Energie
Verkenning (NEV) 2017 is daarvoor als uitgangspunt gebruikt. In de doorrekening van
het PBL zijn ook scenario’s meegenomen die uitgaan van een hogere ETS-prijs.

Vraag 11

Bent u niet met mij van oordeel dat het beter is om te kiezen voor een juist vormgegeven
CO2-belasting, die eerlijk, eenvoudig en effectief is, ten opzichte van een complexe
malussysteem dat aanvechtbaar is en ook voor individuele bedrijven in de toekomst
blijft?

Antwoord 11

In de brief van 13 maart jl. heeft het kabinet aangegeven met een voorstel te komen
voor een verstandige en objectieve CO2-heffing die er voor zorgt dat bedrijven hun CO2-uitstoot daadwerkelijk terugdringen op een zodanige wijze dat we voorkomen dat bedrijven
naar het buitenland vertrekken.

Vraag 12

Bent u bereid deze vragen voor 5 maart 2019 te beantwoorden?

Antwoord 12

Dit is helaas niet gelukt.