Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Nispen over 'het verhaal van Lisa’ en het bericht dat de afhandeling van een artikel 12-zaak niet juist zou zijn geweest

Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming), mede namens de Minister van Justitie
en Veiligheid (ontvangen 29 maart 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 1962.

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het onderzoek van Argos en de radio uitzending «Het verhaal
van Lisa»?1 Heeft u hierop een reactie?

Antwoord 1

Ja. In deze zaak is er door moeder en dochter in 2013 een eerste aangifte gedaan en
in 2017 is er opnieuw aangifte gedaan in verband met seksueel misbruik. Onderzoek
naar aanleiding van deze aangiftes heeft geen bewijs opgeleverd die de verklaringen
van moeder en dochter ondersteunen. De beslissing van het OM was mede naar aanleiding
van een advies van de Landelijke Expertisegroep Bijzondere Zedendelicten openbaar
ministerie. Naar aanleiding van de beslissing van het openbaar ministerie op de aangiftes,
is de moeder op grond van de beklagregeling in artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering,
meerdere procedures gestart bij het gerechtshof Den Haag. Het hof heeft de klachten
ongegrond dan wel niet-ontvankelijk verklaard. Op aandringen van de moeder zijn de
aangiftes en onderzoeken nog een keer beoordeeld door een tweede officier van justitie.
Dit heeft niet tot een ander oordeel van het OM geleid.

Vraag 2

Wat is uw reactie op het bericht dat inmiddels een trauma-psycholoog bevestigt dat
er cliënten zijn in GGZ-instellingen met vergelijkbare verhalen, waar ook geen strafrechtelijke
vervolging is ingesteld?2

Antwoord 2

Het OM beoordeelt elke aangifte op de eigen merites. Wanneer het OM onvoldoende aanleiding
ziet voor een vervolging of verder onderzoek volgt een sepot (of afdoeningsbeslissing).

Vraag 3

Heeft u ook kennisgenomen van het bericht over de behandeling van deze zaak door een
rechter waarvan later bleek dat deze rechter een van de betrokkenen die beschuldigd
werd ook persoonlijk kende?3 Wat is uw reactie op de kritiek dat deze rechter zich terug had moeten trekken?4 Deelt u de mening dat deze gang van zaken niet goed is voor het vertrouwen in de
rechtspraak?

Antwoord 3

Ja, ik heb kennisgenomen van het bericht. Het past mij als Minister niet om in concrete
gevallen te oordelen over de behandeling van de zaak, het verloop van de procedure,
de uitspraak van de rechter, of over de rechters die de zaak hebben behandeld. Het
systeem biedt voldoende waarborgen en instrumenten rond de onafhankelijkheid van de
rechter, zoals de regels voor wraking en verschoning, de gewone rechtsmiddelen, het
bijzondere rechtsmiddel van de herzieningsprocedure en de procedure bij het EHRM.

Vraag 4

Zijn de (gedrags)regels voor verschoning anders bij een artikel 12-procedure dan bij
een inhoudelijke behandeling van een strafzaak? Zo ja, waarom, en acht u dit wenselijk?

Antwoord 4

Nee.

Vraag 5

Is het gebruikelijk in een artikel 12-procedure dat het slachtoffer niet gehoord wordt?
Zo ja, waarom en vindt u het wenselijk dat in gevoelige zaken het slachtoffer dan
wel de klager niet gehoord wordt? Zo nee, hoe verklaart u dan dat in het hierboven
genoemde geval het slachtoffer en betrokkenen niet gehoord zijn?

Antwoord 5

Uitgangspunt van een artikel 12 Sv-procedure is dat de klager moet worden gehoord.

In de wet wordt voorgeschreven in welke gevallen het gerechtshof bij de behandeling
van dit beklag kan afzien van het horen, althans het daartoe behoorlijk oproepen,
van de klager. Uit onderzoek5 volgt dat van deze wettelijke mogelijkheid om zaken versneld af te doen door af te
zien van het horen van klager, betrekkelijk weinig gebruik wordt gemaakt. De respondenten
van het OM en de gerechtshoven geven in dit onderzoek aan veel waarde te hechten aan
de artikel 12 Sv-procedure als forum voor klagers om hun belang bij vervolging naar
voren te brengen. Het belang van de procedure wordt voor de respondenten ook sterk
bepaald door het feit dat de beklagrechter «het laatste station» is, dat mensen nergens
anders meer terecht kunnen met hun verhaal. Deze opvatting van de procedure vertaalt
zich in het feit dat het horen van de klager het kernpunt van de procedure wordt geacht
en beperkt gebruik wordt gemaakt van de wettelijke mogelijkheid om klachten schriftelijk
te beoordelen. Op 30 april 2014 is klaagster met haar raadsman dan ook gehoord.

Vraag 6

Hoe kan het dat een advocaat die om uitstel van behandeling van de zaak had gevraagd
plotseling een beslissing van de zaak thuisgestuurd kreeg, zonder dat zijn verzoek
om uitstel in behandeling was genomen? Is dit de normale gang van zaken in een artikel
12-procedure? Zo ja, acht u dit wenselijk?

Antwoord 6

De beslissing of een zaak al dan niet wordt aangehouden is aan de rechter en valt
dus binnen het rechterlijk domein waarin ik niet kan treden.

Vraag 7

Aangezien in deze zaak het aantreffen van kinderporno op computers behandeld is als
«apart feit», los van de aangifte van kindermisbruik, kunt u in algemene zin (los
van deze zaak) de vraag beantwoorden of het niet in de rede ligt dat het aantreffen
van kinderporno op computers als steunbewijs gebruikt kan worden in gerelateerde zaken,
zoals de aangifte van kindermisbruik tegen dezelfde betrokken persoon of personen?
Is het niet zo dat deze delicten geregeld samen gaan? Zijn hier richtlijnen voor bij
de politie?

Antwoord 7

Het OM beslist in individuele zaken aan de hand van de beschikbare informatie over
(de haalbaarheid van) de vervolging en ingeval een zaak aan de rechter wordt voorgelegd,
is het aan de rechter om het aangedragen bewijs te waarderen.

Vraag 8

Ziet u, gelet op de vele ongerijmdheden, onduidelijkheden, en nieuwe feiten en inzichten
in de zaak van Lisa die deels na de behandeling van de artikel 12-procdure bekend
zijn geworden (zoals bijvoorbeeld de verklaring van twee gynaecologen dat na medisch
onderzoek is gebleken dat het jonge meisje een bevalling heeft gehad), alsmede de
gang van zaken van deze artikel 12-procedure zelf, (al dan niet juridische) mogelijkheden
om deze zaak opnieuw en onafhankelijk te laten onderzoeken?

Antwoord 8

Het is niet aan mij als Minister om te oordelen over individuele zaken. Voor zover
er nieuwe feiten of omstandigheden zijn op grond waarvan naar het oordeel van de moeder
of (namens haar) haar advocaat een heroverweging zou moeten plaatsvinden, ga ik er
vanuit dat de advocaat daarvoor de geëigende strafrechtelijke routes bewandelt.