Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Kerstens over het bericht dat de paarse krokodil Apeldoornse coöperatie bij hulp in laatste levensfase belemmert

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 14 maart
2019).

Vraag 1

Heeft u kennisgenomen van het bericht «Paarse Krokodil belemmert Apeldoornse coöperatie
bij hulp in laatste levensfase»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat vindt u ervan dat dit (mogelijk) patiënten treft die op hun kwetsbaarst zijn (die
stervende zijn en ervoor hebben gekozen om thuis te sterven, in hun eigen vertrouwde
omgeving en omringd door diegenen die hen het meest dierbaar zijn)?

Antwoord 2

Dat vind ik schrijnend, want het moet mogelijk zijn om thuis te kunnen sterven met
de zorg die daarvoor nodig is. Uitgangspunt is dat mensen kunnen sterven op de plek
die ze willen.

Vraag 3

Wilt u met zorgverzekeraars landelijk regelen dat er een einde komt aan de in het
artikel omschreven situatie dat deze laatste wens van mensen in gevaar komt, bijvoorbeeld
door de zorgprofessional ter plekke te laten bepalen «hoe en wat» en de eventuele
«papierwinkel» achteraf te regelen?

Antwoord 3

Zorgverzekeraar moeten voldoende zorg ingekocht hebben om aan hun zorgplicht te voldoen.
Dat geldt ook voor palliatieve terminale zorg. Als de cliënt kiest voor een gecontracteerde
aanbieder, zijn er geen machtigingen of andere formulieren nodig.

Als bij palliatieve terminale zorg door een niet-gecontracteerde aanbieder de zorgverzekeraar
om een machtiging vraagt, is het van belang dat de doorlooptijd zo kort mogelijk is
om werkbaar te zijn. Zorgverzekeraars erkennen dit ook en zoeken naar wijzen waarop
de machtigingsprocedure zo kort mogelijk wordt gemaakt. Voorbeelden zijn indienen
van een aanvraag via internet, en telefonische goedkeuring vooruitlopend op een getekend
formulier. Iedere zorgverzekeraar is zich bewust van mogelijke spoedaanvragen bij
intensieve zorg (waaronder palliatieve terminale zorg) en/of PGB en levert daarin
maatwerk en flexibiliteit. Ik vind het belangrijk dat zorgverzekeraars hier goed naar
kijken. Echter, er blijft altijd tijd nodig om de machtiging te kunnen beoordelen.
Aangezien machtigingen alleen gevraagd worden bij niet-gecontracteerde zorg, vind
ik het belangrijk dat partijen zoveel mogelijk contracten sluiten en belemmeringen
daarvoor weg te nemen. Dit is in lijn met de afspraak uit het Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging
2019–2022 om het contracteerproces te verbeteren en het aandeel gecontracteerde zorg
te vergroten.

Vraag 4

Ziet u deze blijkbaar per 1 januari 2019 gecreëerde regel als een (zoveelste) voorbeeld
van het doelbewust opwerpen van belemmeringen door zorgverzekeraars voor door hen
niet-gecontracteerde zorgaanbieders?

Antwoord 4

Het vragen van een machtiging is een van de maatregelen die zorgverzekeraars nemen
om de contractering te bevorderen.2 Zorgverzekeraars mogen deze eis stellen; ook in het Hoofdlijnenakkoord Wijkverpleging
2019–2022 is het gebruik van machtigingen bekrachtigd om gepast gebruik in de zorg
te bevorderen, gezien uit onderzoek is gebleken dat niet-gecontracteerde zorgaanbieders
onverklaard meer zorg inzetten dan gecontracteerde aanbieders3. Ik ben het dus niet eens met de stelling dat een machtiging een zinloze regel in
de zorg is. De eis om vooraf toestemming te vragen draagt bij aan een efficiënt zorggebruik,
omdat de zorgverzekeraar daarmee kan voorkomen dat de zorgaanbieder onnodig veel uren
zorg declareert. Bij een machtiging kan een medisch deskundige van de zorgverzekeraar
de navolgbaarheid van de indicatie beoordelen en indien nodig met de indicatiesteller
bespreken of deze rechtmatig en doelmatig vastgesteld is.

De koninklijke weg om geen machtigingen te hoeven indienen, is het aangaan van een
contract met een zorgverzekeraar. In het hoofdlijnenakkoord hebben partijen diverse
maatregelen afgesproken om het sluiten van contracten zoveel mogelijk te faciliteren.
Ik vind het belangrijk dat zorgverzekeraars en aanbieders van wijkverpleegkundige
zorg zoveel mogelijk een contract aangaan en belemmeringen daarvoor wegnemen.

Vraag 5

Bent u bereid te inventariseren of er meer van dergelijke belemmeringen zijn en de
Tweede Kamer daarvan een overzicht te verschaffen, voorzien van een oordeel of het
hier objectief gerechtvaardigde eisen en/of voorwaarden betreft?

Vraag 6

Bent u bereid met zorgverzekeraars af te spreken dat die eisen en/of voorwaarden,
die niet objectief gerechtvaardigd zijn, zullen worden geschrapt?

Antwoord 5 en 6

In de brief «bevorderen contracteren» zijn – naast het machtigingvereiste – diverse
maatregelen aangekondigd die het leveren van zorg langs gecontracteerde weg bevorderen.
Het gaat onder andere om de aanscherping van de kwaliteit op nieuwe toetreders, het
cessieverbod, en de mogelijkheid van een «second opinion» op de indicatiestelling.
Dit betreffen alle objectief gerechtvaardigde eisen en/of voorwaarden.

In het kader van het programma «(ont)regel de zorg» zijn partijen voortdurend op zoek
naar overbodige bureaucratie die geschrapt kan worden. Dat heeft allerlei oorzaken
en uitingsvormen; het kan ook gaan om eisen die zorgverzekeraars stellen. Zo is recent
met zorgverzekeraars afgesproken dat met ingang van dit jaar patiënten die chronisch
sondevoeding nodig hebben, niet meer jaarlijks het aanvraagformulier daarvoor hoeven
in te dienen. Het komend jaar gaan partijen voor meer van dit soort voorbeelden afspraken
maken om de bureaucratie terug te dringen.