Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Aukje de Vries over het bericht ‘Italy’s recession strains EU to make the budget numbers add up’

Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 12 maart 2019).

Vraag 1

Kent u de berichten «Italy’s recession strains EU to make the budget numbers add up»1 en «Ue, la Commissione gela l'Italia: «Nel 2019 il Pil crescerà dello 0,2%». Tria:
«Non è recessione»?2 Wat vindt daarvan.

Antwoord 1

Ja. De groeicijfers die neerwaarts zijn bijgesteld zullen het voor Italië nog moeilijker
maken te voldoen aan de Europese begrotingsregels zoals vastgelegd in het Stabiliteits-
en Groei Pact (SGP). Hier maak ik mij zorgen over. Het is voor de stabiliteit van
de Eurozone immers cruciaal dat landen hun overheidsfinanciën op orde hebben. Deze
zorgen heb ik dan ook meerdere keren geuit, zowel binnen de Eurogroep als daarbuiten.3
4

Vraag 2

Klopt het dat de economische groeicijfers van Italië voor 2019 fors naar beneden zijn
bijgesteld van +1,2% naar +0,2%, terwijl de raming van de groeicijfers oorspronkelijk
zelfs +1,9% was?

Antwoord 2

De reële economische groei (dat wil zeggen de economische groei geschoond voor inflatie)
voor Italië in 2019 werd door de Europese Commissie in haar herfstraming5 van november 2018 nog geraamd op 1,2%, maar in de winterraming6 van februari 2019 neerwaarts bijgesteld naar 0,2%.

Vraag 3

Wat zijn de geraamde groeicijfers die de Italiaanse overheid zelf hanteert bij het
opstellen van de begroting? Hoe verhouden die cijfers zich tot die van de Europese
Commissie?

Antwoord 3

In de begroting die het Italiaanse parlement in december heeft aangenomen, gaat de
Italiaanse regering uit van een reële bbp groei van 1,0% in 2019. Dit is fors hoger
dan de winterraming2 van februari 2019 van de Europese Commissie.

Vraag 4

Wat zijn de gevolgen van de naar beneden bijgestelde groeicijfers voor de Italiaanse
begroting, die al niet voldeed aan de EU-begrotingsregels? Wat zijn de gevolgen voor
het Italiaanse begrotingstekort van de bijgestelde groeicijfers? Kunt u, indien deze
cijfers nog niet beschikbaar zijn, zelf een raming maken hoeveel hoger het begrotingstekort
en de EMU-schuld, ceteris paribus, komen te liggen met deze lagere groeiraming?

Antwoord 4

Een lagere economische groei leidt doorgaans tot een verslechtering van de budgettaire
positie van een land door lagere belastinginkomsten en hogere uitgaven aan onder andere
sociale zekerheid. Dit betekent dat het nominaal begrotingstekort verslechtert en
de publieke schuld toeneemt of minder snel afneemt. Het is een risico dat dit effect
ook op kan treden in Italië. Het precieze effect hangt af van de mate waarin de begroting
reageert op schommelingen in de economische groei, ook wel de begrotingselasticiteit
geheten, en de discretionaire maatregelen die een lidstaat neemt in reactie op een
verlaging van de verwachte groei.

Nieuwe ramingen van het begrotingstekort en de publieke schuld waren echter geen onderdeel
van de winterraming waarmee nieuwe cijfers nog niet beschikbaar zijn. Het is niet
aan Nederland om zelf een raming te maken van de Italiaanse budgettaire situatie.
Ik wacht nu de voorjaarsraming van de Europese Commissie af om te beoordelen wat het
precieze effect is van de neerwaarts bijgestelde groei op de Italiaanse begrotingspositie.

Vraag 5

Voldoet Italië met deze herziene groeiraming en dito gevolgen op het tekort en schuld
aan de eisen van het Stabiliteits- en Groeipact? Wanneer wordt dit formeel weer getoetst
door de Europese Commissie? Indien deze toetsing pas over geruime tijd plaatsvindt,
deelt u dan de mening dat Italië weg lijkt te komen met een rammelende begroting?

Antwoord 5

De meest recente Commissieraming die ook publieke financiën cijfers bevat is de eerder
genoemde herfstraming en dateert van november 2018. Hieruit bleek dat Italië in 2019
zijn hoge publieke schuldenniveau niet substantieel omlaag brengt en zijn structureel
begrotingssaldo niet verbetert. Naar oordeel van het kabinet, zoals ook eerder aan
uw Kamer toegelicht, houdt Italië zich daarmee niet aan de eisen van het SGP.7 Om die reden heb ikafgelopen december aangedrongen op het openen van een buitensporig
tekortprocedure, waar de Europese Commissie echter vanaf heeft gezien. Het effect
van de nieuwe groeicijfers op de Italiaanse begroting is nog onbekend en zal duidelijk
worden met de voorjaarsraming van de Europese Commissie, die naar verwachting in mei
gepubliceerd zal worden. De Europese Commissie zal dan opnieuw toetsen of Italië voldoet
aan de eisen van het SGP. Het ligt niet in de lijn der verwachtingen dat de herziene
groeicijfers zullen leiden tot een verbeterde begrotingspositie.

Vraag 6

Bent u van mening dat, wanneer een significante wijziging in de groei ertoe zou (kunnen)
leiden dat een land zich niet meer aan zijn budgettaire verplichtingen houdt, de Europese
Commissie per direct haar oordeel over de begroting zou moeten herzien en niet zou
moeten wachten op een later toetsmoment? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

Ik ben van mening dat de Europese Commissie haar besluitvorming rond de toepassing
van het SGP dient te baseren op haar eigen, onafhankelijke en openbare ramingen. De
Europese Commissie en de Raad zijn overeengekomen dat twee keer per jaar een volledige
raming wordt gedaan op basis waarvan de Europese Commissie SGP-besluiten neemt. Om
die reden is het gepast dat een nieuw oordeel over de begrotingen van de lidstaten
weer wordt gevormd bij de voorjaarsraming.

Vraag 7

Wat betekent dit voor het helaas eerder ingenomen standpunt van de Europese Commissie
om geen buitensporig tekortprocedure te starten tegen Italië?

Antwoord 7

In mei zal de Europese Commissie op basis van haar voorjaarsraming en het Italiaanse
Stabiliteitsprogramma beslissen of Italië voldoet aan de Europese begrotingsregels.
Dan zal de Europese Commissie bepalen of zij alsnog een voorstel doet om een buitensporigtekortprocedure
te starten.

Vraag 8

Is de Italiaanse overheid nog altijd voornemens de pensioenen te verruimen en een
«basisinkomen» in te voeren? Hoe verhouden deze voornemens zich tot de begrotingspositie
van Italië?

Antwoord 8

De Italiaanse overheid is voornemens om een prepensioenregeling en een zogeheten «basisinkomen»
in te voeren. Wel is de invoering van deze maatregelen uitgesteld van januari 2019
naar april van dit jaar. Dit uitstel neemt echter mijn zorgen niet weg aangezien deze
twee maatregelen op de lange termijn, ceteris paribus, nog steeds leiden tot een verslechtering
van de Italiaanse begrotingspositie.

Vraag 9

In hoeverre gaan de aanpassingen in de economische groeicijfers en de gevolgen daarvan
voor de begrotingen van landen, die zich toch al niet hielden aan de EU-begrotingsregels
van het Stabiliteits- en Groeipact, besproken worden tijdens de Eurogroep/Ecofin op
11 en ‪12 februari 2019? Wat is daaruit gekomen?

Antwoord 9

Tijdens de Eurogroep en Ecofinraad van 11 en 12 februari jl. is de winterraming kort
besproken. De winterraming bevat echter geen cijfers over de publieke financiën waardoor
de begrotingsimplicaties van de bijgestelde groeicijfers nog onduidelijk zijn. Hierover
is ook niet gesproken tijdens de Eurogroep en Ecofinraad. Wel heb ik tijdens eerdere
vergaderingen van de Eurogroep en Ecofinraad bij herhaling aangegeven dat lidstaten
het Stabiliteits- en Groei Pact dienen na te leven en de Europese Commissie de regels
strikt dient toe te passen.

Vraag 10

Welke garanties zijn er dat de begroting van Italië is gebaseerd op correcte, controleerbare
cijfers en realistische groeiprognoses? Welke onafhankelijke controles vinden er plaats
op de begrotingscijfers van de verschillende eurolanden?

Antwoord 10

Het zogeheten Two-Pack verplicht lidstaten om onafhankelijke ramingen te gebruiken
in de scenario’s die ten grondslag liggen aan de nationale begrotingen.8 De macro-assumpties in het geval van de aangenomen Italiaanse begroting zijn gevalideerd
door de onafhankelijke Italiaanse begrotingsautoriteit (Ufficio Parlamentare di Bilancio).9 Daarnaast valideert Eurostat alle budgettaire ex-post cijfers zoals aangeleverd door
nationale statistische bureaus. Afgelopen oktober is dit voor het laatst gebeurd waarbij
Eurostat geen opmerkingen had bij de Italiaanse cijfers.

Vraag 11

Wat gaat de Europese Commissie doen met de bijgestelde economische groeicijfers in
relatie tot de begrotingsdiscipline en wanneer?

Antwoord 11

Zie het antwoord op vraag 7.