Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Beckerman over de rechterlijke uitspraak dat de inkomensgrens voor sociale huur omhoog kan

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
20 februari 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 1010.

Vraag 1

Kent u de uitspraak van het Europees Gerechtshof in de zaak van vier woningcorporaties
tegen de Europese Commissie dat de inkomensgrens voor sociale huur omhoog kan?1
2

Antwoord 1

Ja, ik ken de uitspraak. Ik deel niet uw conclusie dat de inkomensgrens voor de sociale
huur omhoog kan.

Vraag 2

Welke lessen of conclusies trekt u uit het feit dat Nederland slechts een afbakening
van de doelgroep voor sociale huur hoefde te geven, wat door Nederland zelf is vertaald
in een inkomensgrens? Deelt u de mening dat hier een verkeerde interpretatie is gemaakt
en kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 2

Nederland had geen volledige vrijheid bij de voorstellen. De Europese Commissie (EC)
moest instemmen met de voorstellen en daarvoor was een duidelijk afbakening van de
doelgroep nodig. Bij het vormgeven van een duidelijke definitie voor sociale huisvesting
in Nederland was door de Europese Commissie nadrukkelijk gewezen op haar besluit Housing
Finance Agency (HFA, Ierland) dat onder andere een inkomenseis stelt en waarbij de
Europese Commissie had vastgesteld dat de sociale rechtvaardiging van de Ierse DAEB-status
was gebaseerd op strengere criteria dan in het Nederlandse stelsel werd toegepast.
Als het gaat om een dienst van algemeen economisch belang waarbij compensatie wordt
gegeven vanwege sociale doelstellingen, moet er sprake zijn van een afgebakende groep.
De regels over diensten van algemeen economisch belang spreken over huisvesting voor
«achterstandsgroepen of sociaal kansarme groepen die, door solvabiliteitsbeperkingen,
geen huisvesting tegen marktvoorwaarden kunnen vinden». Het stellen van een inkomensgrens
bleek het enige middel om deze groep objectief af te bakenen.

Vraag 3

Hoe oordeelt u over de woorden van uw voorganger, de heer Donner, die als Minister
in antwoord op Kamervragen schreef: «(...) zou in feite neerkomen op een verhoging
van de inkomensgrens van € 33.614,– maar dan voor huishoudens met meerdere inkomens.
Een dergelijke maatregel kan ik niet uitvoeren binnen de beschikking van de Europese
Commissie», wat een onjuistheid was en is?3

Antwoord 3

Ik acht dit antwoord op de vraag of slechts één inkomen kon worden beoordeeld bij
het toewijzen van een woning aan een meerpersoonshuishouden nog steeds valide. Het
beperkt meetellen van een inkomen bij een meerpersoonshuishouden zou een andere invulling
van de beschikking van de Europese Commissie betekenen, terwijl die beschikking (zoals
nogmaals bevestigd door het Gerecht) rechtsgeldig is en daarvan niet zomaar kan worden
afgeweken.

Vraag 4

De inkomensgrenzen voor sociale huur in Frankrijk en Oostenrijk liggen hoger, maar
hoe hoog zijn deze precies, en hoe verhoudt dit gegeven zich tot de krappe Nederlandse
inkomensgrenzen?

Antwoord 4

In Frankrijk en Oostenrijk zijn geen universele inkomensgrenzen die zich laten vergelijken
met de Nederlandse inkomensgrens: er is tevens differentiatie naar regio en huishoudenssamenstelling.
Vaak spelen ook andere lokaal bepaalde criteria een rol bij inkomensgrenzen en woningtoewijzing,
vergelijkbaar met urgentie.

In tegenstelling tot in Nederland, zijn Oostenrijkse sociale huurwoningen vaak eigendom
van een overheid of van een organisatie die zich het best laat vergelijken met een
wooncoöperatie. In Frankrijk en Oostenrijk is soms sprake van projectsteun bij nieuwbouw
waarna de huurprijs wordt gebaseerd op de resterende kostprijs in plaats van op woningwaarde.
In Nederland bestaat de staatssteun ook uit gunstiger financieringsvoorwaarden op
portefeuilleniveau, en daarmee ook voor bestaande woningen. Bovendien is de omvang
van de sociale sector en het aandeel huishoudens dat in aanmerking komt voor een sociale
huurwoningen in Nederland in verhouding relatief groot.

De verschillen tussen Frankrijk, Oostenrijk en Nederland zijn de aanleiding voor een
verschil in voorwaarden waaronder sprake is van geoorloofde staatssteun.

Vraag 5

Bent u bereid de inkomensgrenzen voor sociale huur te verhogen en te kiezen voor een
andere en bredere afbakening van de doelgroep voor sociale huurwoningen, zodat onder
meer tweedeling in wijken kan worden voorkomen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 5

Het toewijzen van sociale huurwoningen aan een bredere doelgroep is reeds mogelijk
binnen de tijdelijk verruimde toewijzingsregel, waarmee 20% sociale huurwoningen kunnen
worden toegewezen aan huishoudens met een inkomen boven € 38.035 waarvan de helft
aan huishoudens met een inkomen boven de € 42.436. Daarnaast kunnen corporaties vanuit
de niet-DAEB-tak de woningvoorraad differentiëren en middeninkomens huisvesten.

Vraag 6

Welke gevolgen heeft de jarenlange onjuiste interpretatie van verschillende kabinetten
van de beschikking van de Europese Commissie, gebaseerd op het argument «het moet
van Europa», voor andere adviezen, beschikkingen of richtlijnen die vanuit Europa
naar Nederland zijn gekomen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 6

Ik deel uw mening niet dat er jarenlang sprake was van een onjuiste interpretatie
van de beschikking van de Europese Commissie. De voorstellen waarmee de Europese Commissie
uiteindelijk kon instemmen, inclusief de inkomensgrens, zijn door de Europese Commissie
vastgelegd in haar beschikking. In haar uitspraak heeft het Gerecht bevestigd dat
deze rechtsgeldig zijn. De regering is dan ook gehouden de beschikking uit te voeren.

Vraag 7

Kunt u uw interpretatie van de Europese richtlijn over ATAD in het licht van de rechterlijke
uitspraak uitleggen? Anders gesteld: gaat u uw mening bijstellen en woningcorporaties
uitzonderen van het betalen van deze anti-belastingontwijkingsrichtlijn? Kunt u uw
antwoord uitleggen, omdat de Staatssecretaris van Financiën eerder stelde: «het EU-recht
zoals wij dat zien»?4

Antwoord 7

Deze rechterlijke uitspraak heeft geen betrekking op ATAD en geeft geen reden om de
implementatie van de Richtlijn (EU) 2016/11645 (ATAD1) en de toelichting bij het implementatiewetsvoorstel ATAD1 (Kamerstukken II
2018–2019, 35 026, nr. 38) te herzien.

Vraag 8

Bent u samen met uw collega op Financiën bereid om in gesprek te gaan met de Europese
Commissie over het uitzonderen van woningcorporaties van de earningsstrippingmaatregel,
aangezien u bij deze richtlijn ook een interpretatie hanteert zijnde «het mag niet
van Europa», terwijl dat een foutieve interpretatie kan zijn, zoals ook bij de inkomensgrens
is gebeurd? Kunt u uw antwoord toelichten?

Antwoord 8

Zoals volgt uit het antwoord op vraag 6 en 7, geeft deze rechterlijke uitspraak geen
aanleiding om in gesprek te gaan met de Europese Commissie over het uitzonderen van
woningcorporaties van de earningsstrippingmaatregel.