Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Karabulut over een publicatie van Instituut Clingendael over het Israëlisch-Palestijns conflict

Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) (ontvangen 22 januari 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met de publicatie «Wie wind zaait, zal storm oogsten: bezetting en de
staat Israël» van Instituut Clingendael?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Kunt u ingaan op elk van de vier genoemde «serieuze tekortkomingen» die de publicatie
herkent in het Nederlandse beleid, te weten dat 1) er geen sprake meer is van gelijke
verantwoordelijkheid tussen de conflictpartijen; 2) beide «staten» hun bevolking slechts
ten dele vertegenwoordigen; 3) het werken op deelonderwerpen terwijl de bredere vredesonderhandelingen
op slot zitten de status quo versterkt en daarmee Nederland quasi medeplichtig maakt
aan voortzetting van de bezetting en 4) Israël het internationaal recht al decennia
met de voeten treedt zonder dat landen als Nederland hier enige consequentie van betekenis
aan verbinden? Bent u het eens met deze bevindingen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 2

1. Het vredesproces zit in een diepe impasse. Beide partijen kunnen echter los van elkaar
stappen nemen die de twee-statenoplossing dichterbij brengen, ook in deze periode
waarin geen onderhandelingen plaatsvinden. Het kabinet is van mening dat beide partijen
een eigen verantwoordelijkheid hebben om dit te doen waar dat binnen de eigen mogelijkheden
ligt. Het kabinet constateert echter, net zoals het Kwartet deed in diens rapport
van juli 2016, dat beide partijen dergelijke stappen niet nemen, en doorgaan met beleid
dat het vredesproces bemoeilijkt. Het kabinet acht dit contraproductief en blijft
beide partijen hierop aanspreken.

2. Hoewel het kabinet de zorgen deelt over de wijze waarop in Israël en de Palestijnse
Gebieden de druk op afwijkende meningen en kritiek op regeringsbeleid groeit, wil
dat niet zeggen dat de Israëlische regering niet het volk vertegenwoordigt. Israël
kent – zoals Clingendael zelf concludeert – «een democratisch gekozen volksvertegenwoordiging,
een vrije pers en een uitermate competente en onafhankelijke juridische macht». Aan
Palestijnse zijde heeft het uitblijven van nationale verkiezingen waaraan alle partijen
deelnemen geleid tot afnemend draagvlak onder de Palestijnen voor het bestuur door
de PA, maar ook voor Hamas in Gaza.

3. Het kabinet herkent zich niet in het beeld dat Nederland «quasi medeplichtig [is]
aan voortzetting van de bezetting». Nederland en de EU zijn gecommitteerd aan de verwezenlijking
van de twee-statenoplossing, gebaseerd op de parameters zoals uiteengezet in de Raadsconclusies
van juli 2014, die Israëlische en Palestijnse veiligheidsbelangen en Palestijnse aspiraties
op het gebied van soevereiniteit in acht neemt en een einde brengt aan het conflict
en de bezetting die in 1967 begon. Nederland bepleit een brede en geïntegreerde benadering
waarin op de korte en lange termijn resultaten worden behaald. Het kabinet is van
mening dat werken op deelonderwerpen op dit moment een positieve bijdrage aan stabiliteit
en onderling vertrouwen kan leveren, en zo kan bijdragen aan een klimaat waarin de
kans op succesvolle hervatting van onderhandelingen groter wordt. Het kabinet is daarbij
nadrukkelijk van mening dat dit geen vervanging is van een politiek proces en een
traject van lange adem is.

4. Voor het kabinet zijn het internationaal recht, in het bijzonder het bezettingsrecht
dat onderdeel uitmaakt van het humanitair oorlogsrecht, en mensenrechten een hoeksteen
voor de inzet ten aanzien van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Waar partijen internationaal
recht schenden, bijvoorbeeld door het Israëlische nederzettingenbeleid of niet-onderscheidende
aanvallen met raketten uit Gaza op Israël door Palestijnse groepen, spreken Nederland
en de EU hen daarop aan. Op grond van het internationaal recht erkennen Nederland
en de EU de Israëlische soevereiniteit over de sinds juni 1967 door Israël bezette
gebieden niet, en beschouwen zij deze gebieden niet als onderdeel van het Israëlische
grondgebied. Dit standpunt is zoals bekend ook vastgelegd in EU-Raadsconclusies en
is in lijn met VN Veiligheidsraad-resolutie 2334 (2016). De Nederlandse overheid ontmoedigt
in dat kader ook economische relaties met bedrijven in Israëlische nederzettingen
in bezet Palestijns gebied en Nederland en de EU hanteren als uitgangspunt dat bilaterale
samenwerking met Israël plaatsvindt binnen de grenzen van 1967. Verder zijn in EU-verband
stappen genomen die het onderscheid tussen Israël en de Palestijnse Gebieden moeten
verduidelijken. Zo is in Raadsconclusies afgesproken dat in alle nieuwe overeenkomsten
tussen de EU en Israël expliciet moet worden opgenomen dat deze niet van toepassing
zijn op de gebieden die Israël sinds 1967 bezet.

Vraag 3

Wat is uw reactie op de twee aanbevelingen (beleidsaccenten) in de publicatie, te
weten het grootschalig ondersteunen van inspraak en tegenspraak in Israël en Palestina
en het opzetten van een permanente internationale conferentie? Kunt u uw antwoord
toelichten?

Antwoord 3

Het kabinet maakt zich zorgen over de krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld.
Om duurzame resultaten te behalen is het van belang dat mensenrechtenorganisaties
draagvlak hebben en de ruimte behouden om hun boodschap uit te dragen. Het ondersteunen
van inspraak en tegenspraak in de Palestijnse Gebieden en Israël is reeds een belangrijk
onderdeel van de Nederlandse inzet op het Midden-Oosten Vredesproces en zal dat blijven.
Hierbij wordt nauw opgetrokken met gelijkgezinde partners.

Het kabinet is er niet van overtuigd dat de oprichting van een apart forum voor de
handhaving van mensenrechten in Israël en de Palestijnse Gebieden – zoals in de publicatie
wordt aanbevolen – voldoende toegevoegde waarde heeft. Er bestaan reeds voldoende
mogelijkheden binnen de bestaande mechanismen, zoals de VN Veiligheidsraad, Algemene
Vergadering en Mensenrechtenraad, waar aspecten van het conflict aan de orde komen.
Het kabinet is om die reden geen voorstander van het oprichten van nieuwe fora of
mechanismen. Bovendien staat dit haaks op de inzet van het kabinet om disproportionele
aandacht voor de mensenrechtensituatie in Israël en de Palestijnse Gebieden tegen
te gaan.

Vraag 4

Deelt u de conclusies in de publicatie dat radicaal omdenken noodzakelijk is en dat
de Israëlische strategie van stapsgewijze annexatie van de Westelijke Jordaanoever
en Oost-Jeruzalem illegaal en immoreel is? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u
doen?

Antwoord 4

Het radicale omdenken waar in de publicatie over wordt gesproken heeft betrekking
op een focus op handhaving van de mensenrechten in Israël en de Palestijnse Gebieden.
Voor een antwoord op deze vraag verwijs ik u graag naar het antwoord op vraag 3.

Tevens betreft het een reactie op wat Clingendael «de Israëlische strategie van stapsgewijze
annexatie van de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem» noemt. Hiervoor verwijs
ik u graag naar de laatste alinea van het antwoord op vraag 2.