Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Tielen over het bericht ‘Verbetering gebruik meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling bij ggz’

Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 16 januari
2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Verbetering gebruik meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
bij ggz»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2, 3, 4

Herkent u de constatering van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat in ieder
geval een aantal jeugdzorginstellingen denkt dat de meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling
niet in de jeugdhulp moet worden toegepast? Zo ja, hoe beoordeelt u dit?

Heeft u overzicht welke jeugdzorginstellingen de meldcode al dan niet gebruiken? Zo
ja, kunt u dit overzicht delen met de Kamer? Zo nee, bent u bereid dit op korte termijn
uit te zoeken en te delen met de Kamer?

Kunt u aangeven welke redenen worden gegeven door jeugdzorginstellingen dat zij de
meldcode niet van toepassing achten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat vindt u van deze
redenen?

Antwoord 2, 3, 4

Eind 2016 heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (hierna: de inspectie) met behulp
van een telefonische enquête onderzoek gedaan naar het gebruik van de meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling bij zorgaanbieders in 8 sectoren. De inspectie concludeerde
dat het bewustzijn groeit, maar dat signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling
en de scholing over dit onderwerp in enkele sectoren, waaronder de GGZ, nog steeds
onvoldoende was.

Dit was aanleiding om in 2018 een vervolgonderzoek te doen naar 65 ggz-instellingen.
De inspectie heeft op 20 november jl. de uitkomsten van dit vervolgonderzoek op haar
website gepubliceerd2. Uit dit vervolgonderzoek blijkt dat het merendeel van deze GGZ-instellingen (97%)
al ver gevorderd is met het implementeren en borgen van de meldcode in het zorgproces.
De inspectie constateerde echter ook dat binnen enkele ggz-instellingen die kinder-
en jeugdpsychiatrie verlenen, de veronderstelling bestond dat de meldcode inclusief
de kindcheck niet voor jeugdhulp van toepassing is. Inmiddels hebben deze instellingen
hun protocollen aangepast en de meldcode (inclusief de kindcheck) geïmplementeerd.

De verwarring bij deze instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie is met name ontstaan
doordat deze instellingen dachten dat de meldcode zich voornamelijk richt op een cliënt
die verantwoordelijk is voor de verzorging en opvoeding van een of meer minderjarigen,
met het oog op de veiligheid van die minderjarigen. De cliënten van hierboven genoemde
instellingen zijn de kinderen, niet de ouders. Deze beredenering is onjuist. De meldcode
geldt voor zowel jeugdigen, volwassenen als ouderen. Het is belangrijk dat ook de
jeugdhulp een risicotaxatie uitvoert of de volwassenen waarbij zij betrokken zijn,
een risico vormen voor de kinderen van die volwassenen. De ouder van een cliënt in
de kinder- en jeugdpsychiatrie kan immers ook een risico vormen voor eventuele andere
kinderen in het gezin. Maar ook kan de ouder van een cliënt een risico vormen voor
een andere reden dan de indicatie waarvoor de kinder- en jeugdpsychiatrie betrokken
is. De inspectie heeft daarom eerder al met het veld van de ggz afgesproken dat de
hele ggz, inclusief de kinder- en jeugdpsychiatrie, de meldcode hanteert. Met het
publiceren van de factsheet, vraagt zij hiervoor extra aandacht van het veld.

Ik vind het goed om te zien dat binnen de ggz-instellingen een stijgende lijn zichtbaar
is in de bewustwording en signalering van huiselijk geweld en kindermishandeling en
dat uit onderzoek van de inspectie betere resultaten blijken ten aanzien van de implementatie
en borging van de meldcode in het zorgproces. Hier is het afgelopen jaar door onder
andere de projectleider implementatie meldcode GGZ ook stevig op ingezet. Ik vind
het geen goede zaak dat blijkt dat een aantal instellingen van de kinder- en jeugdpsychiatrie
denkt dat meldcode voor hen niet van toepassing is. De meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling moet al vanaf 2013 door instellingen worden toegepast. Ik vind
het daarom goed dat de inspectie hier met het publiceren van de factsheet extra aandacht
voor vraagt van het veld.

De inspectie houdt toezicht op het gebruik van de meldcode en onderzoekt al een aantal
jaar of zorgsectoren zich voldoende inzetten voor de aanpak van huiselijk geweld en
kindermishandeling. De specifieke resultaten van het onderzoek bij de GGZ deelt de
inspectie met de betreffende instellingen zelf. De algemene gebundelde resultaten
worden door de inspectie openbaar gemaakt. Ik volg de resultaten van de onderzoeken
naar het gebruiken van de meldcode nauwlettend. Ik heb de Inspectie Gezondheidszorg
en Jeugd gevraagd om dit jaar extra aandacht te besteden aan het toezicht van de meldcode
huiselijk geweld en kindermishandeling gezien de wijziging van de meldcode per 1 januari
2019. Hierbij heb ik ook gevraagd specifiek aandacht te besteden aan instellingen
die kinder- en jeugdpsychiatrie verlenen.

Vraag 5

Deelt u de mening dat de meldcode een belangrijk instrument is om kindermishandeling
tijdig te kunnen signaleren en vervolgens effectief te kunnen aanpakken? Zo ja, bent
bereid om de meldcode bij de jeugdzorginstellingen extra onder de aandacht te brengen
om te zorgen dat deze verplichting (per 1 januari 2019) wordt nageleefd?

Antwoord 5

De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals bij de te nemen
stappen bij vermoedens van huiselijk geweld en kindermishandeling. Ik deel dus zeker
uw mening dat de meldcode een belangrijk en krachtig instrument is om kindermishandeling
tijdig te kunnen signalen en vervolgens effectief te kunnen aanpakken.

Het signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling is een belangrijke onderdeel
van onze aanpak. Één van de ambities van het programma Geweld hoort Nergens Thuis
is om het gebruik van de verbeterde meldcode onder alle sectoren te vergroten. Om
te zorgen dat de meldcode bij jeugdzorginstellingen extra onder de aandacht wordt
gebracht, ga ik onder andere het volgende doen:

– We ondersteunen professionals om met de verbeterde meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling
te werken. In 2019 bieden we in elke regio een aantal bijeenkomsten aan, waarin professionals
instrumenten krijgen aangereikt die hen helpen bij het toepassen van de meldcode (meldcodetour).
Bij deze bijeenkomsten worden de jeugdzorginstellingen betrokken. Ook komt er voor
professionals een e-learning over de nieuwe verbeterde meldcode beschikbaar.

– De aanstelling van de projectleider die zich specifiek bezig houdt met de implementatie
van de meldcode bij de GGZ is met een jaar verlengd tot en met eind 2019. Hierbij
is specifieke aandacht voor de kinder- en jeugdpsychiatrie.

– De wet verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling wordt geëvalueerd.