Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Westerveld en Buitenweg over het bericht dat 20 procent van de kinderen van gescheiden ouders hun vader niet meer ziet

Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) mede namens de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (ontvangen 16 januari 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 653.

Vraag 1

Kent u het bericht «20 procent van kinderen gescheiden ouders ziet vader niet meer»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u bereid nader onderzoek te doen naar de redenen dat een op de vijf volwassenen
(tussen de 25 en 46 jaar) die als kind een scheiding hebben meegemaakt hun vader en
5 procent hun moeder niet meer ziet?

Antwoord 2

De Universiteit van Amsterdam (UvA) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)
doen een grootschalig onderzoek naar de individuele gevolgen van gezinscomplexiteit
in Nederland, het zogeheten «Ouders en Kinderen in Nederland» (OKiN). In één van de
deelonderzoeken vertellen respondenten geboren tussen 1971 en 1991 (op het moment
van onderzoek tussen de 25 en 46 jaar oud) over de gezinssituatie tijdens hun jeugd
en de relaties die zij op dit moment met hun ouders en stiefouders hebben. Het is
de generatie die opgroeide in een tijd waarin de kans steeg dat hun ouders uit elkaar
gingen (de echtscheidingsgolf). Uit het onderzoek komt onder meer naar voren dat:

– de leeftijd van het kind ten tijde van een scheiding een van de belangrijkste voorspellers
was van geen contact: hoe jonger het kind, hoe waarschijnlijker dat het contact later
werd verloren;

– het verliezen van het contact ook sterk afhing van de intensiteit van het contact
tussen vader en kind onmiddellijk na de scheiding; hoe minder contact, hoe waarschijnlijker
dat het contact uiteindelijk stopte;

– conflicten tussen de ouders tijdens het huwelijk en conflicten tussen ouders na de
scheiding het risico verhoogden op contactverlies;

– vaders die geestelijke gezondheidsproblemen of verslavingsproblemen hadden eerder
het contact verloren.

Daarnaast doet het WODC thans onderzoek naar het niet-nakomen van omgangsregelingen.
Ik vind het dan ook op dit moment niet opportuun om aanvullend onderzoek te doen.

Vraag 3

Is bekend hoeveel kinderen van gescheiden ouders nu de vader of moeder niet meer ziet?
Zo ja, wat zijn de aantallen? Zo, nee kunt u dit onderzoeken?

Antwoord 3

Het WODC heeft in 2017 een literatuuronderzoek gepubliceerd dat zich onder meer richt
op het verliezen van het contact met de uitwonende ouder na de scheiding. Hieruit
blijkt dat het percentage ouders dat het contact met de kinderen helemaal verliest,
licht dalende is. Waar in 2006 14 procent van de kinderen van 12 t/m 16 jaar na de
scheiding helemaal geen contact meer met de vader had, bedroeg dit percentage in 2013
ongeveer 12 procent.

Vraag 4

Zijn er gegevens over kinderen van gescheiden ouders die hun vader of moeder niet
meer zien uit andere landen? Zo ja, kunt u ons die sturen en voorzien van een analyse?

Antwoord 4

Deze gegevens zijn mij niet bekend. Het eerdergenoemde WODC-onderzoek over het niet
nakomen van omgangsregelingen zal ook buitenlandse stelsels bij de beschouwing betrekken.
De uitkomsten van dit onderzoek zal ik naar verwachting begin 2019 toezenden aan uw
Kamer.

Vraag 6

Wat zijn de gevolgen voor zowel kinderen als ouders? Bent u bereid om extra onderzoek
te doen naar de gevolgen op de korte en lange termijn?

Antwoord 6

De ondervraagde vaders uit het hierboven genoemde onderzoek van de UvA en het CBS
geven aan er moeite mee te hebben dat het contact met de kinderen verloren is gegaan;
zij ervaren minder sociaal welbevinden.

Zoals gezegd, voert het WODC een groot onderzoek uit naar het niet nakomen van omgangsregelingen.
Hierbij wordt ook gekeken naar de gevolgen van contactverlies voor het kind na een
scheiding.

Vraag 5, 7 en 8

Wordt het belang van de band tussen vader en kind voldoende meegenomen bij echtscheidingen
en binnen de hulpverlening?

Zijn deze cijfers voor u reden om meer te doen om ouderverstoting te voorkomen? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, wat gaat u doen?

Bent u bereid om in gesprek te gaan met kinderen van gescheiden ouders, ouders, onderzoekers,
belangenorganisaties, hulpverleners, en rechters over mogelijke oplossingen?

Antwoord 5, 7 en 8

Het Programma Scheiden zonder Schade voert, in opdracht van de Minister van VWS en
van mij, in partnerschap met de VNG, de acties uit van het Actieplan van André Rouvoet.
Een van de kernboodschappen van dit actieplan is dat de hulpverlening en juridische
instanties als uitgangspunt hanteren dat blijvend contact met beide ouders in het
belang van een gezonde ontwikkeling van het kind is. Een groot aantal acties ziet
daarop. Zoals het borgen dat in de opleiding van de relevante beroepsgroepen aandacht
is voor onder meer het fenomeen ouderverstoting; het aanpassen van de Richtlijnen
Jeugd en Jeugdbescherming zodat meer recht wordt gedaan aan het uitgangspunt van gelijkwaardig
ouderschap; en het bevorderen van de publieke bewustwording dat het kind recht heeft
op zorg door en contact met beide ouders.

Het Platform Scheiden zonder Schade is verantwoordelijk voor het uitvoeren van deze
acties. Dit Platform bestaat uit ervaringsdeskundigen, wetenschappers, maatschappelijke
organisaties, gemeenten, hulpverleners, advocaten en rechters. Het Platform heeft
het voornemen om rond de zomer een congres te organiseren over dit onderwerp.

Vraag 9

Kunt u onder co-ouders onderzoeken welke belemmeringen er vanuit de overheid (zoals
de Belastingdienst, Sociale Verzekeringsbank of gemeente) bestaan om co-ouder te zijn?

Antwoord 9

Op korte termijn gaat er een beleidsdoorlichting naar de Tweede Kamer, met daarin
aandacht voor de doelmatigheid en doeltreffendheid van de Algemene Kinderbijslag Wet
en de Wet op het kindgebonden budget. Daarin wordt ook aandacht besteed aan het recht
op kinderbijslag en kindgebonden budget in het geval van echtscheiding. Naar verwachting
voorziet deze beleidsdoorlichting ons van informatie over de belemmeringen die er
vanuit de overheid bestaan om co-ouder te zijn.