Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Laçin over het bericht ‘Tankers lozen elke dag illegaal kankerverwekkend gas vanaf de Waal’

Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en Waterstaat) (ontvangen
20 november 2018)

Vraag 1

Kent u het bericht «Tankers lozen elke dag illegaal kankerverwekkend gas vanaf de
Waal»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Deelt u de mening dat deze lozingen zo snel mogelijk moeten stoppen en dat het onacceptabel
is dat de volksgezondheid in het geding komt door toedoen van milieucriminelen? Zo
ja, welke stappen gaat u ondernemen om de lozingen zo snel mogelijk te stoppen? Als
u geen stappen onderneemt, waarom niet?

Antwoord 2

Ik ben met u van mening dat het varend ontgassen van binnenvaarttankers zo snel mogelijk
moet stoppen. Ik heb daarvoor in 2017 overeenstemming bereikt met onze buurlanden
om het Scheepsafvalstoffenverdrag uit te breiden met een verbod op het uitstoten van
dampen naar de atmosfeer. Hierbij heb ik dankbaar gebruik kunnen maken van de provinciale
ontgassingsverboden die in 2015 en 2016 in werking traden om de urgentie van het probleem
internationaal te benadrukken.

Om de invoering van deze internationale verdragswijziging snel en efficiënt te kunnen
realiseren heb ik op 28 mei een high level meeting georganiseerd met alle betrokken
partijen. Ik heb samen met de betrokken provincies een taskforce ingesteld onder leiding
van de provincie Noord-Holland om een effectieve invoering van het ontgassingsverbod
in 2020 mogelijk te maken. Het ministerie zal zorgen voor de wetgevingskant, de provincies
voor veilige voorzieningen en benodigde vergunningen en het bedrijfsleven voor een
transparante financiering zodat voor de schipper duidelijk is dat de verlader betaalt
voor de ontgassing. Daarmee bestaat er voor de schipper geen reden meer om varend
te ontgassen. De overheden samen zullen zorgen voor adequate handhaving. Ik heb er
vertrouwen in dat het ook op tijd gaat lukken.

Tot de inwerkingtreding van het nationale ontgassingsverbod, is er voor de meeste
stoffen geen sprake van overtredingen en dus ook niet van crimineel gedrag.

In de huidige situatie is het ontgassen van toxische stoffen op grond van het ADN
verboden bij sluizen en bruggen en dichtbevolkte gebieden. Hierop staan hoge boetes.

In 2019 wordt dit verbod in het ADN uitgebreid naar alle gevaarlijke stoffen.

Vraag 3

Waarom is het landelijk verbod op deze lozingen pas van kracht in 2020? Kunt u aangeven
waarom dit niet eerder kan?

Antwoord 3

Inderdaad, zullen op zijn vroegst in 2020 de ontgassingsverboden in de lidstaten van
het Scheepsafvalstoffenverdrag in werking kunnen treden. Daarvoor moeten namelijk
alle verdragsluitende partijen het verdrag hebben geratificeerd en geïmplementeerd.
Nederland ligt nog op schema om dit eind 2019 te hebben afgerond. Er wordt inmiddels
nauw samengewerkt met provincies en bedrijfsleven om tijdig de benodigde alternatieve
voorzieningen te bouwen, inclusief financiële aspecten. Het organiseren van een adequate
handhaving op het moment van in werking treden heeft ook mijn aandacht. Daarna zal
gefaseerd over drie jaar het ontgassen van alle carcinogene, mutagene en reprotoxische
(CMR) stoffen worden verboden.

Vraag 4

Kunt u aangeven welke risico’s de inwoners van gemeenten langs de Waal lopen nu blijkt
dat er al tijden kankerverwekkende stoffen worden geloosd? Zo nee, wat gaat u doen
om deze risico’s zo snel mogelijk in kaart te brengen?

Antwoord 4

Nee, zo specifiek kan ik dat niet aangeven.

Mijn streven is gericht op het zo snel mogelijk invoeren van een nationaal ontgassingsverbod
en het minimaliseren van uitstoot van carcinogene stoffen (zie ook vraag2.

Vraag 5

Kunt u aangeven hoe toezicht en handhaving zijn geregeld, nu verschillende provincies
een verbod hebben ingesteld in aanloop naar het landelijk verbod? Hoe vaak is er handhavend
opgetreden door inspectiediensten en welke stappen zijn ondernomen bij het constateren
van overtredingen?

Antwoord 5

De verantwoordelijkheid voor de handhaving van provinciale verordeningen ligt bij
de provincies.

Op Rijkswateren geldt alleen een ontgassingsverbod voor benzine (UN1203). Daar wordt
op gehandhaafd door RWS, ILT, havendiensten en politie. Er worden weinig overtredingen
geconstateerd. Ik wil erop wijzen dat door een schip alleen te gebruiken voor het
transport van verenigbare ladingen of dezelfde ladingen ook lang niet altijd ontgast
hoeft te worden.

Vraag 6

Deelt u de mening dat bureaucratie tussen verschillende overheidslagen niet mag leiden
tot situaties waarin inwoners van Nederland gezondheidsrisico’s lopen en dat milieucriminelen
ongestoord hun gang kunnen gaan? Zo ja, hoe rijmt u dat met de situatie zoals omschreven
in het bericht?

Antwoord 6

Dat ben ik met u eens. Deze stelling is echter niet van toepassing op het varend ontgassen.
Zoals geschetst in de antwoorden is hier geen sprake van overtreden van voorschriften
en dus ook niet van illegale activiteiten.

Vraag 7

Heeft u eerder signalen of meldingen gekregen van het varend ontgassen? Zo ja, wat
heeft u met deze signalen gedaan?

Antwoord 7

Uiteraard is mij bekend dat er varend wordt ontgast, maar dit is voor veel stoffen
een legale activiteit.

Sinds 2013 is Nederland in het CDNI de voortrekker geweest voor uitbreiding van het
verbod op varend ontgassen. Mede dankzij de provinciale verordeningen van ontgassen
heeft Nederland pleit kunnen bezorgen voor een snelle invoering van ontgassingsverboden
voor alle vervluchtigende gevaarlijke stoffen. In juni 2017 heeft dit geleid tot aanpassing
van het Scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) (Zie ook vraag3.

Vraag 8

Is het u bekend of het varend ontgassen alleen in Gelderland gebeurd of dat ook andere
provincies hiermee te maken hebben? Zo ja, kunt u aangeven waar en op welke schaal
dit gebeurt? Zo nee, bent u bereid om hier landelijk onderzoek naar te doen?

Antwoord 8

Varend ontgassen kan in principe plaatsvinden op alle vaarwegen.

De schaal waarop ontgassen plaats vindt is per gebied verschillend en gerelateerd
aan de intensiteit van het vervoer van gevaarlijke stoffen.

Onderzoek naar de intensiteit is inderdaad gewenst en wordt momenteel ook uitgevoerd.
De uitkomsten zijn nodig om de behoefte aan alternatieve voorzieningen (ontgassingsinstallaties
en ligplaatsen) te bepalen. Immers op het moment van invoeren van een verbod moet
de schipper wel de mogelijkheid hebben om zich op een legale manier te ontdoen van
de restdampen.

Vraag 9

Bent u in gesprek met uw Duitse collega om tot afspraken te komen waardoor Nederland
niet het afvoerputje wordt van Duitsland en andere omringende landen? Zo ja, hebben
deze gesprekken al wat opgeleverd? Zo nee, hoe denkt u dit probleem met Duitsland
op te kunnen lossen?

Antwoord 9

Duitsland is net als Nederland lid van het Scheepsafvalstoffenverdrag (CDNI) en is
dus mede-ondertekenaar van de wijziging van het Scheepsafvalstoffenverdrag. Bij dit
verdrag zijn behalve Nederland en Duitsland ook Zwitserland, België, Frankrijk en
Luxemburg partij, zodat we straks internationaal uniforme wetgeving hebben en uitwijkgedrag
niet mogelijk is.

Vraag 10

Is het u bekend hoe Duitsland de handhaving van het verbod heeft vormgegeven? Kan
Nederland daar een voorbeeld aan nemen nu in het bericht wordt vermeld dat in Duitsland
streng wordt gecontroleerd op het varend ontgassen?

Antwoord 10

Zoals aangegeven bij vraag 9, wordt de regelgeving met de verdragswijziging internationaal
gelijkgetrokken. De handhaving in beide landen zal dan straks ook op dezelfde stoffen
plaatsvinden. Het is aan de lidstaten zelf om de feitelijke handhaving in te vullen.
Er zijn wel contacten tussen de handhavers in de verschillende landen, waar ervaringen
worden uitgewisseld. In Duitsland vindt de handhaving plaats door de waterpolitie.

Vraag 11

Bent u bereid om capaciteit bij de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) vrij
te maken om het varend ontgassen aan te pakken, zonder dat dit ten koste gaat van
de prioriteiten die de ILT heeft gesteld?

Antwoord 11

De vormgeving van de handhaving is onderwerp van gesprek in de door mij ingestelde
taskforce. Daar wordt bezien wat de meest effectieve manier is om het hele proces
te handhaven. Welke diensten daarvoor het meest geschikt zijn wordt nog nader bepaald.

In de taskforce wordt onderzocht of een handhavingssystematiek op grond van de bestaande
losverklaringen mogelijk is. Daarmee zou feitelijk kunnen worden volstaan met een
administratieve controle achteraf en kan de handhavingsinspanning beperkt zijn.