Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Bromet over de berichten 'De wolf: nuttig dier of overbodige killer?', 'En de grootste schapendoder is ... misschien wel uw eigen hond' en 'Schapenhouders willen dat wolf beschermde status kwijtraakt'

Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen 16 november
2018).

Vraag 1

Kent u het bericht «De wolf: nuttig dier of overbodige killer»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat er steeds meer wolven vanuit Duitsland naar Nederland komen?

Antwoord 2

Het klopt dat er in de afgelopen tijd steeds meer signaleringen van wolven in Nederland
gedaan zijn. Om hoeveel verschillende wolven dat gaat is niet precies bekend. Wel
is bekend dat in het aan Nederland grenzende Nedersaksen het aantal gevestigde roedels
gestegen is van 1 in 2011 naar 18 in 2016/17.

Vraag 3

Klopt het ook dat dit enkel nog solitaire wolven zijn geweest en dat zich nog geen
roedel in Nederland heeft gevestigd?

Antwoord 3

Ja. Voor zover bekend hebben zich nog geen roedels gevestigd in Nederland en betreffen
alle signaleringen zwervende wolven.

Vraag 4

Deelt u de mening dat, ondanks het feit dat er incidenten hebben plaatsgevonden waarbij
schapen zijn doodgebeten, het een goed teken is dat de natuuromstandigheden dusdanig
zijn verbeterd dat de wolf weer is teruggekeerd? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 4

De terugkeer van de wolf in ons land is niet enkel het gevolg van verbeterde natuuromstandigheden.
De combinatie van Europese bescherming, veranderend grondgebruik en toename van wilde
hoefdieren ligt hier mede ten grondslag aan.

Vraag 5

Deelt u de mening van wetenschappers dat de wolf een ontbrekende schakel in het Nederlandse
ecologische systeem is geweest? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

In het Nederlandse ecosysteem zijn nauwelijks toppredatoren aanwezig. Elk ecosysteem
zou idealiter zo natuurlijk mogelijk in balans zijn. In de natuur zorgen toppredatoren
voor het in stand houden van het natuurlijk evenwicht door het in toom houden, maar
niet uitroeien, van de stand van hun prooidieren. Dat geldt in zee voor bijvoorbeeld
haaien en op het land voor grote roofdieren zoals beren, katachtigen en wolven. Tegelijk
brengen toppredatoren weer andere vraagstukken met zich mee. Bijvoorbeeld ten aanzien
van schadepreventie en veiligheid voor vee. Dit heeft onder andere geleid tot het
Operationeel Draaiboek Wolf, waarvan fase 1, dat gaat over zwervende wolven, in 2016
is vastgesteld. In fase 2 van dit operationeel draaiboek wordt ingegaan op de consequenties
van eventuele permanente vestiging van wolven in Nederland. Onderdelen daarvan zijn
de wettelijke bescherming van wolven, mogelijkheden voor schadepreventie en intensieve
monitoring. Over fase 2 vindt volgens planning nog dit jaar door de provincies besluitvorming
plaats.

Vraag 6

Wist u dat de aanwezigheid van de wolf het ingrijpen van de mens in de wilde natuur
theoretisch gezien overbodig zou maken en deelt u daarom de mening dat als ervoor
wordt gekozen de natuur zijn gang te laten gaan, de aanwezigheid van wolven weleens
een oplossing kan bieden voor de onbalans van ecosystemen in natuurgebieden zoals
de Oostvaardersplassen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 6

De schaal van een natuurgebied als de Oostvaardersplassen staat niet in verhouding
tot de schaal van het territorium van wolvenroedels zoals deze bekend zijn uit Midden-Europa
(150–300 km2). Het Oostvaardersplassengebied is naar verwachting veel te klein voor een duurzame
populatie wolven.

Vraag 7

Wist u dat er veel manieren zijn om incidenten met schapen te voorkomen, bijvoorbeeld
door de schapen ’s nachts op stal te zetten, stroomdraad te plaatsen en goed getrainde
honden in te zetten?

Antwoord 7

Ja, dat is mij bekend. Volgens BIJ12/Faunafonds zijn dit goede manieren om incidenten
met schapen te voorkomen.

Vraag 8

Wist u ook dat de schade door wolven vele malen lager is dan de schade door andere
diersoorten? Wist u bijvoorbeeld dat honden jaarlijks veel meer schapen doden?2

Antwoord 8

Ja, al kan de impact van de aanval door een wolf bij betrokkenen groter zijn.

Vraag 9

Deelt u daarom de mening dat er in eerste instantie altijd gepleit moet worden voor
een vreedzame omgang met wolven? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 9

Sinds 2014 is de wolf aangewezen als beschermde inheemse diersoort. Deze aanwijzing
heeft onder andere tot gevolg dat het verboden is de wolf te vangen of te doden. Provincies
kunnen ontheffing van dit verbod verlenen, bijvoorbeeld ten behoeve van de openbare
veiligheid. De omgang met de wolf is derhalve primair gericht op bescherming.

Vraag 10

Deelt u ook de mening dat, ondanks het feit dat er incidenten hebben plaatsgevonden
waarbij schapen zijn doodgebeten, de overheid alleen mag ingrijpen bij agressie jegens
mensen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 10

Gezien de status van beschermde soort is het beleid, zoals dat door de provincies
wordt uitgevoerd, primair gericht op bescherming. In het operationeel draaiboek wolf
is een afwegingskader opgenomen waaruit duidelijk wordt onder welke omstandigheden
van deze bescherming kan worden afgeweken. Dat kan gevaar voor mensen zijn, maar ook
andere redenen, zoals dierziekte. Dit vigerende afwegingskader is te vinden in tabel
1 van het operationeel draaiboek wolf fase 1. Zie link https://www.bij12.nl/assets/Operationaal-draaiboek-wolf-fase-1.pdf

Vraag 11

Kent u het bericht «Schapenhouders willen dat wolf beschermde status kwijtraakt»?3

Antwoord 11

Ja.

Vraag 12

Gezien het feit dat er nog veel manier zijn om incidenten met wolven te voorkomen
en schapenhouders daarnaast vergoedingen krijgen voor de schade die zij oplopen via
het Faunafonds, deelt u dan de mening dat het zeer ongewenst zou zijn als wolven de
beschermde status zouden kwijtraken? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 12

De bescherming van planten en dieren vloeit in de eerste plaats voort uit (internationale)
afspraken om uitsterven van soorten te voorkomen. Nederland heeft zich internationaal
verbonden aan doelstellingen om de biodiversiteit te behouden en te herstellen. De
wolf is een onderdeel van de Europese biodiversiteit en beschermd in het kader van
de EU-Habitatrichtlijn en de Nederlandse Wet natuurbescherming. De beschermde status
van de wolf zal, evenals dat voor andere soorten geldt, steeds beoordeeld worden op
de vraag of een soort in een gunstige staat van instandhouding verkeert. Deze status
laat onverlet dat in bepaalde situaties door de provincie ontheffing verleend kan
worden om maatregelen te treffen voor het beheer van de wolf.