Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Sjoerdsma en Raemakers over het vergoeden van de hersteloperatie na vrouwelijke genitale mutilatie

Antwoord van Minister Bruins (Medische Zorg) (ontvangen 30 oktober 2018).

Vraag 1

Bent u bekend met de Kamervragen uit 2014 naar aanleiding van het bericht «Besneden
vrouw betaalt hersteloperatie zelf»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2 en 7

Bent u bekend met de beantwoording van toenmalig Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (Minister Schippers) waarin zij aangeeft dat de hersteloperatie vergoed zou
moeten worden vanuit de basisverzekering en dat een werkgroep zich hierover zou buigen?2

Kunt u aangeven in hoeverre de werkgroep, zoals genoemd door uw voorganger, bestaande
uit gynaecologen en plastisch chirurgen, aan de slag is gegaan met de vraag in hoeverre
het mogelijk is de hersteloperatie van VGV te vergoeden binnen het basispakket? Hoe
ver is de werkgroep op dit moment met de beantwoording van de vragen zoals geformuleerd
door de voormalig Minister?

Antwoord 2 en 7

Ja. Ik teken hierbij aan dat in de in vraag 2 genoemde beantwoording van de Kamervragen
is aangegeven dat hersteloperaties onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) zouden kunnen
worden gebracht, zodra de (wetenschappelijke verenigingen van) plastisch chirurgen
en van gynaecologen het toen voorliggende Modelprotocol Reconstructieve chirurgie
na vrouwelijke genitale verminking (VGV) zouden hebben afgerond. Hierbij was de aanname
dat het modelprotocol aanwijzingen voor de effectiviteit van de reconstructieve chirurgie
zou bevatten.

Dit modelprotocol had specifiek betrekking op reconstructie van de bij VGV verwijderde
externe genitaliën; dit is in die beantwoording bedoeld met een hersteloperatie.

Deze definitieve vaststelling van het modelprotocol door de (wetenschappelijke verenigingen
van) plastisch chirurgen en van gynaecologen heeft niet plaatsgevonden. Plastisch
chirurgen en gynaecologen konden toentertijd geen overeenstemming bereiken omdat er
onduidelijkheid en gebrek aan wetenschappelijk bewijs bestond over effectiviteit en
gevolgen van deze hersteloperaties. Zo heeft bijv. de Britse vereniging van gynaecologen
in 2015 reconstructieve chirurgie na VGV afgeraden omdat er aanwijzingen zijn voor
onaanvaardbare complicaties zonder dat er doorslaggevend bewijs bestaat voor de effectiviteit
van deze ingreep.

De in de antwoorden van april 2014 bedoelde werkgroep die het hiervoor genoemde modelprotocol
heeft opgesteld, heeft zich niet over eventuele vergoeding uit de Zvw gebogen maar
enkel over de medische aspecten van reconstructieve chirurgie.

Deze werkgroep bestaat niet meer. Zij was opgezet door de plastisch chirurgen en de
gynaecologen, niet door de voormalig Minister van VWS. Mijn voorganger heeft ook geen
vragen aan deze werkgroep gesteld.

De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) heeft in 2016 een
nieuwe werkgroep ingesteld om het NVOG-modelprotocol «Medische zorg voor vrouwen en
meisjes met vrouwelijke genitale verminking» uit 2010 te herzien en om te zetten in
een multidisciplinaire leidraad. Deze nieuwe werkgroep heeft de concept Leidraad bedoeld
in de vragen 8 t/m 10 en 12 opgesteld.

Vraag 3

Bent u bekend met de gezondheidsrisico’s van de verschillende varianten van vrouwelijke
genitale verminking (VGV)?

Antwoord 3

Ja.

Vraag 4 en 5

Deelt u de mening van uw voorganger dat de hersteloperatie van vrouwelijke genitale
verminking vergoed moet worden uit het basispakket?

Klopt het dat tot op de dag van vandaag niet is geregeld dat de hersteloperatie als
gevolg van vrouwelijke genitale mutilatie vergoed wordt vanuit de basisverzekering?

Antwoord 4 en 5

Sinds de beantwoording door mijn voorganger is gebleken dat er nog veel onduidelijkheid
bestaat over de effectiviteit van hersteloperaties na VGV; ik verwijs hiervoor naar
mijn antwoord op de vragen 2 en 7. Zolang zoveel onduidelijkheid en gebrek aan wetenschappelijk
bewijs bestaat over de effectiviteit en de gevolgen van deze hersteloperaties ben
ik van mening dat deze niet in het Zvw-pakket kunnen worden opgenomen.

Vraag 6

Klopt het dat de klachten van fysieke en mentale gevolgen van vrouwelijke genitale
verminking wel gedekt worden onder de basisverzekering (bijvoorbeeld problemen bij
het plassen, menstruatieproblemen, infecties en fertiliteitsproblemen)? Hoe rijmt
u dit met het gegeven dat de hersteloperatie zelf niet vergoed wordt op dit moment?

Antwoord 6

Medisch noodzakelijke zorg na VGV, gericht op functioneel herstel en wegnemen van
klachten, wordt vergoed uit de Zvw. In het antwoord op vragen 4 en 5 heb ik vermeld
waarom hersteloperaties niet uit de Zvw worden vergoed.

Vraag 8

Bent u bekend met de conceptleidraad (versie mei 2018) van de werkgroep waarin wordt
gesproken over reconstructieve operaties?3

Antwoord 8

Ja.

Vraag 9

Is het waar dat indien deze werkgroep tot een nieuwe leidraad komt, deze het modelprotocol
van de Nederlandse Vereniging van Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) uit 2010 zou kunnen
vervangen? Kunt u aangeven wat het scenario is indien de werkgroep niet tot een eensluidend
antwoord komt? Zo ja, welke stappen zouden er in dit scenario zitten?

Antwoord 9

In de Concept Leidraad is in Hoofdstuk 1 expliciet opgenomen dat deze leidraad na
autorisatie het NVOG-modelprotocol «Medische zorg voor vrouwen en meisjes met vrouwelijke
genitale verminking» uit 2010 zal vervangen. De geldigheidsduur van dit NVOG-modelprotocol
is inmiddels verlopen.

Ik heb van de voorzitter van de werkgroep die de concept-leidraad heeft opgesteld
en die het ingebrachte commentaar verwerkt, vernomen dat de organisaties die aan deze
werkgroep deelnemen een eensluidende opvatting over de concept-leidraad hebben.

Vraag 10, 11 en 12

Wat vindt u ervan dat in de concept leidraad niet gesproken wordt over de vergoeding
vanuit het basispakket? Klopt het ook dat een aanbeveling om dit te verankeren in
de zorgverzekeringswet ontbreekt in de concept leidraad? Zo ja, welke conclusies trekt
u hieruit?

Heeft u zicht op de tijdsplanning voor een definitieve leidraad? Zo nee, waarom heeft
u dit niet? Zo ja, welke consequenties voor mogelijke vergoeding in het basispakket
heeft deze tijdsplanning?

Indien een finale versie van de nieuwe leidraad nog enige tijd op zich laat wachten
(en beantwoording van de vragen over vergoeding in het basispakket) welke stappen
onderneemt u dan zelf om over te gaan tot vergoeding in het basispakket?

Antwoord 10, 11 en 12

Het doel van deze (concept-)leidraad is om alle zorgverleners die in contact kunnen
komen met vrouwen en meisjes met een VGV te voorzien van een landelijk door de relevante
beroepsverenigingen gedragen leidraad met betrekking tot het voorkomen en het behandelen
van meisjes en vrouwen met een genitale verminking. Deze (concept-)leidraad voorziet,
waar mogelijk, in de meest recente «evidence based» informatie met betrekking tot
het onderwerp VGV. Deze (concept-)leidraad gaat niet in op eventuele vergoeding van
hersteloperaties uit de Zvw.

In de (concept-)leidraad geven de beroepsgroepen aan dat de beschikbare literatuur
m.b.t. wat reconstructie is, wat het doel is en wat de mogelijkheden zijn, zeer gering
is. Er is behoefte aan klinische trials van goede kwaliteit om de veiligheid en effectiviteit
van reconstructie te onderzoeken.

Nu de beroepsgroepen dit zelf aangeven, kan op basis van deze (concept-)leidraad niet
worden gesteld dat de beschreven interventies in aanmerking komen voor vergoeding
uit de Zorgverzekeringswet.

De planning is dat de nieuwe leidraad eind dit jaar wordt geautoriseerd en gepubliceerd,
onder meer op site van de NVOG. Zoals ik op 18 oktober jl. tijdens de behandeling
van de ontwerpbegroting VWS voor 2019 heb aangegeven, zal het Zorginstituut zodra
de Leidraad is geautoriseerd, een standpunt voorbereiden over een eventuele vergoeding
van hersteloperaties uit de Zvw. Ik zal het Zorginstituut verzoeken om de hiervoor
noodzakelijke procedure snel uit te voeren.

Vraag 13 en 14

Klopt het dat niet alle verzekeringen een vergoeding aanbieden? Zo ja, op welke wijze
wordt inzichtelijk gemaakt voor vrouwen welke verzekering wel vergoedingen voor hersteloperatie
voor vrouwelijke genitale mutilatie aanbieden?

Deelt u de mening dat het onnavolgbaar is dat in Nederland de hersteloperatie van
vrouwelijke genitale verminking, een praktijk die geen enkele gezondheidsvoordelen
oplevert alleen maar (levensbedreigende) risico’s, niet vergoed wordt in het basispakket?

Antwoord 13 en 14

Zie het antwoord op de vragen 4 en 5.

Vraag 15

Deelt u de mening dat met directe ingang de hersteloperatie voor de tientallen vrouwen
die jaarlijks in Nederland in de risico groep vallen in het basispakket moeten vallen?
Zo ja, op welke wijze gaat u dit zo snel mogelijk realiseren?

Antwoord 15

Zie de antwoorden op de vragen 4 en 5 en op de vragen 10, 11 en 12.