Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Nijboer over signalen dat mensen lang niet kunnen verhuizen

Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) (ontvangen
12 oktober 2018).

Vraag 1

Krijgt u ook signalen van mensen die graag willen verhuizen naar een kleinere woning
maar daarin na meer dan 15 jaar niet slagen?

Antwoord 1

Op veel plekken vinden mensen het moeilijk om een huis te vinden dat past bij hun
wensen. Ik ontvang die signalen van veel groepen, zoals starters, studenten, mensen
met een beperking en van ouderen. Het is vooral deze laatste groep die aangeeft te
willen verhuizen naar een kleinere woning. Ik krijg gelukkig weinig signalen dat mensen
meer dan 15 jaar op een kleine woning moeten wachten. Ik vind een dergelijke lange
wachttijd zeer onwenselijk.

Vraag 2

Wat vindt u ervan als een oudere in een groot eengezinshuis graag bereid is te verhuizen
naar een klein appartement, maar dat dit niet lukt omdat er te weinig betaalbare huizen
zijn?

Antwoord 2

Als ouderen doorstromen van een eengezinswoning naar een appartement heeft dit veel
voordelen. De oudere woont in een beter geschikte woning en de eengezinswoning komt
beschikbaar voor een gezin. Ik vind het onwenselijk als dat niet mogelijk is doordat
er te weinig betaalbare appartementen zijn.

Vraag 3

Hoe vaak komt dit voor? Wat zijn de verschillende gegevens in de verschillende regio’s
in Nederland?

Antwoord 3

Er is geen landelijke monitor of database van wachttijden. Onderzoek van RIGO naar
wachtlijsten in de sociale sector (Wachten, Zoeken en Vinden, 2016. Vooral gebaseerd
op cijfers over 2014) laat zien dat de gemiddelde inschrijfduur sterk wisselt tussen
regio’s. Van 8,7 jaar in de regio Amsterdam tot 2,8 jaar in de regio Haaglanden. In
de regio Utrecht werd door RIGO een grote spreiding in wachttijden voor een sociale
huurwoning gesignaleerd, waarbij vooral mensen die een eengezinswoning zoeken of een
woning gelabeld voor 45 jaar en ouder in 15–20% van de gevallen 14 jaar of langer
staan ingeschreven. Ingeschreven staan is overigens iets anders dan actief op zoek
zijn. Gemiddeld was men in de regio Utrecht in 2015 4 jaar op zoek. Woningzoekenden
in de middenleeftijd zijn het langst op zoek, jongeren minder lang. Ouderen zitten
daar tussen in.

In het WoONonderzoek Nederland (ABF, Verhuis- en Slaagkansen, maart 2018) zijn deelnemers
gevolgd die in het WoON onderzoek in 2015 aangaven te willen verhuizen. Nagegaan is
of zij na een jaar verhuisd waren. Uit WoON blijkt dat het aandeel ouderen dat wil
verhuizen veel lager is dan bij andere leeftijdsgroepen. Van de ouderen die «beslist»
willen verhuizen is een kwart tot een derde na een jaar daadwerkelijk verhuisd (zie
tabel). Opvallend is de hogere slaagkans voor 75-plussers. Bij deze leeftijdsgroep
is de noodzaak om te verhuizen vaak groter als gevolg van gezondheid dan bij jongere
ouderen.

Slaagkansen verhuisgeneigden 2015 één jaar na de meting (WoON2015 Verhuismodule)

leeftijd

Alle verhuisgeneigden

Beslist Verhuisgeneigden

<25 jaar

28%

39%

25–34 jaar

25%

34%

35–44 jaar

14%

25%

45–54 jaar

10%

24%

55–64 jaar

8%

23%

65–74 jaar

8%

22%

75 jaar en ouder

13%

34%

Vraag 4

Wat vindt u ervan dat mensen gedurende zo een lange tijd feitelijk opgesloten zijn
in hun eigen huis en praktisch geen kant op kunnen?

Antwoord 4

Ik vind het onwenselijk als mensen niet kunnen verhuizen naar een woning die past
bij hun woonwens. De knelpunten op de woningmarkt zijn echter complex en veelomvattend
en vragen om coalities. De Minister van VWS en ik hebben op 18 juni jl. de Actielijn
Wonen en Zorg naar Uw Kamer gestuurd. De actielijn is een bijlage van de Woonagenda
en tevens onderdeel van het Programma Langer Thuis van het Pact voor de Ouderenzorg.
Er staat in dat wij gemeenten gaan ondersteunen een aanpak te ontwikkelen die ervoor
zorgt dat ouderen geschikt wonen. Dat kan bijvoorbeeld door de inzet van wooncoaches.
Wij streven er naar dat vraag en aanbod op lokaal niveau beter in kaart wordt gebracht
en er meer aanbod van vernieuwende woonvormen voor ouderen wordt gecreëerd. Wij starten
daarom binnenkort met een kennisprogramma en een ondersteuningsteam. Tevens zal er
vanaf 1 januari 2019 vanuit het Ministerie van VWS een innovatieregeling beschikbaar
zijn die de totstandkoming van nieuwe woonzorginitiatieven stimuleert.

Vraag 5

Ziet u mogelijkheden om mensen te helpen die ruimte kunnen maken voor gezinnen? Zo
ja welke maatregelen bent u bereid te nemen? Zo nee, waarom niet?

Antwoord 5

Ik vind doorstroming op de woningmarkt een heel belangrijk thema. Doorstromingsmogelijkheden
voor ouderen willen de Minister van VWS en ik via de Actielijn wonen en zorg vergroten
door het aanbod van woonvormen voor ouderen te stimuleren. Daarnaast worden via de
Actielijn wonen en zorg gemeenten ondersteund om beleid te maken dat ouderen helpt
bij het vinden van een nieuwe woning vinden, bijvoorbeeld door de inzet van een wooncoach.
Sinds 17 juni jl. is de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) toegankelijk voor meer
ouderen die naar een goedkopere koopwoning willen verhuizen. Dat komt omdat sinds
die datum kan worden getoetst op de werkelijke woonlasten van ouderen.