Inbreng verslag schriftelijk overleg : Inbreng verslag schriftelijk overleg over de Nederlandse reactie op situatie bij Ceuta op 30 en 31 juli jl en de Geannoteerde Agenda Informele JBZ-raad op 4 augustus 2026

De vaste commissie voor Asiel en Migratie heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd
aan de Minister van Asiel en Migratie over de volgende brief:

• Nederlandse reactie op situatie bij Ceuta op 30 en 31 juli jl en de Geannoteerde Agenda
Informele JBZ-raad op 4 augustus 2026 (Kamerstuk 32 317, nr. 1020)

De voorzitter van de commissie,

P. de Groot

De griffier van de commissie

Burger

Inhoud

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties

•

Inbreng van de leden van de VVD-fractie

•

Inbreng van de leden van de PVV-fractie

•

Inbreng van de leden van de BBB-fractie

•

Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie

II

Reactie van de Minister van Asiel en Migratie

I Vragen en opmerkingen uit de fracties

Inbreng van de leden van de VVD-fractie

De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de brief die dient
als reactie op de bestorming van Ceuta door minimaal 50.000 illegale migranten. Deze
leden willen de Minister bedanken voor de snelle reactie op deze zeer zorgwekkende
situatie. Naar aanleiding van deze reactie en de ingelaste informele JBZ-raad hebben
voornoemde leden nog enkele vragen.

De leden van de VVD-fractie constateren dat het kabinet de constructieve opstelling
van Marokko m.b.t. het terugnemen van deze illegale migranten verwelkomt. Desalniettemin
blijft het op dit moment onduidelijk welke rol de Marokkaanse autoriteiten wel of
niet hebben gespeeld bij het ontstaan van deze bestorming, dan wel of zij bewust of
onbewust stappen niet hebben gezet die deze bestorming hadden kunnen voorkomen. Is
de Minister bereid om tijdens de JBZ-raad als onderdeel van de reeds aangekondigde
inzet op het onderzoeken van de oorzaak van deze bestorming ook de eventuele rol van
de Marokkaanse autoriteiten mee te nemen?

De leden van de VVD-fractie merken voorts op dat het kabinet zal blijven inzetten
op «innovatieve oplossingen» om de kans op dit soort bestormingen in de toekomst te
minimaliseren. Eén van de meest belovende innovatieve oplossingen is hierbij volgens
deze leden het zogenaamde veilige derdelandenconcept. Via dit concept kunnen asielaanvragen
van asielzoekers onder andere niet-ontvankelijk worden verklaard als er een overeenkomst
bestaat met een derde land over de toelating van asielzoekers. Deelt de Minister de
opvatting dat een grootschalige operationalisering van het veilige derdelandenconcept
dit soort massale bestormingen in de toekomst kan voorkomen? Wat is in dat kader de
status van de uitvoering van de motie van de leden Becker en Ellian (Kamerstuk 21 501-20, nr. 2417) om in onderhandelingen met landen buiten Europa in te zetten op het veilige derdelandenconcept?

De leden van de VVD-fractie hebben de afgelopen dagen met interesse kennisgenomen
van de reactie van andere Schengenlanden vis-à-vis Spanje. Onder andere Italië zou
opnieuw Schengengrenscontroles hebben ingesteld vis-à-vis Spanje, en ook Frankrijk
zou extra grenscontroles aan haar zuidgrens hebben ingesteld. Kan de Minister een
overzicht geven van de maatregelen die andere Schengenlanden tot dusver hebben genomen?
Hoe apprecieert de Minister deze maatregelen?

Tot slot verwelkomen de leden van de VVD-fractie de inzet van het kabinet om alle
illegale migranten die mogelijk via Ceuta naar Nederland zullen komen over te dragen
aan Spanje. Is de Minister bereid te bevestigen dat hij al het mogelijke zal doen
om te voorkomen dat deze illegale migranten naar Nederland zullen komen en om wat
voor reden dan ook aanspraak zullen maken op een verblijfsvergunning asiel, dan wel
op een ander type verblijfsvergunning?

Inbreng van de leden van de PVV-fractie

De leden van de PVV-fractie vragen of de Minister, gelet op de Marokkaanse invasie
in Ceuta, bereid is direct de Nederlandse grenzen te sluiten voor alle asielprofiteurs
en een totale asielstop in te voeren. Zo nee, waarom niet?

Inbreng van de leden van de BBB-fractie

De leden van de BBB-fractie hebben met interesse kennisgenomen van onder andere de
brief van het kabinet van 3 augustus 2026 betreffende «De Nederlandse reactie op situatie
bij Ceuta op 30 en 31 juli jl. en de Geannoteerde Agenda Informele JBZ-raad op 4 augustus
2026». Zij hebben daarover een aantal vragen.

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief: «Doorreizen vanuit Ceuta naar de rest
van Schengen gaat daarom enkel gecontroleerd.» Kan de Minister aangeven wat er verstaan
wordt onder «gecontroleerd» en hoe wordt gegarandeerd dat ze niet de Marokkaanse nationaliteit
hebben en alsnog worden doorgelaten?

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief: «Mochten er in Nederland asielzoekers
worden aangetroffen die zijn aangekomen in Ceuta, worden deze personen overgedragen
aan Spanje conform de afspraken in de Asiel en Migratiebeheer Verordening (AMbV),
zodat Nederland geen extra druk op ons asielstelsel krijgt door de situatie in Ceuta.»
Hoe verhoudt zich dat tot de eerdergenoemde passage over controle? Vertrouwt ook de
Minister er niet op dat er toch mensen uit Ceuta naar Nederland onderweg zijn of gaan
zijn?

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief dat u «... op vrijdagochtend 31 juli jl.
direct contact heeft opgenomen met de Minister van Buitenlandse Zaken van Spanje,
Minister van Buitenlandse Zaken van Marokko en de Eurocommissaris van Binnenlandse
Zaken en hen hebt opgeroepen tot snel en effectief optreden en, waar nodig, een gecoördineerde
EU-aanpak.» Kan de Minister aangeven wat de antwoorden hierop van Spanje, Marokko
en de Eurocommissaris waren en welke concrete acties zijn toegezegd?

De leden van de BBB-fractie lezen in de brief ook: «... is de situatie in Ceuta een
ongekende schending van de integriteit van de buitengrens van Europa en alles moet
erop gericht zijn om dat te voorkomen.» Kan de Minister aangeven wat de reden was,
zeker gezien de ongekende situatie, dat de Minister-President toch twee dagen wachtte
met een reactie op de ontwikkelingen en we nog steeds niet goed weten wat de situatie
ter plekke is? Er circuleren namelijk ook meerdere beelden van nog duizenden Marokkanen
in Ceuta en zelfs van groepen die via een Spaans treinstation verder Europa in lijken
te reizen. Heeft de Minister zelf ook waarnemers gestuurd om de situatie ter plaatse
te observeren en te beoordelen. En zo nee waarom niet, en zo ja, wat zijn hun bevindingen?

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister ook of het klopt dat de Spaanse premier
Sánchez, of iemand anders van de Spaanse regering, heeft aangegeven dat 7.000 minderjarigen
uit Ceuta welkom zijn in Spanje en dus in de EU? Zo ja, hoe zich dit verhoudt tot
het zojuist afgesloten EU Asiel- en Migratiepact? Waarom zouden ze niet gewoon met
hun ouders kunnen terugkeren? Hoe wenselijk is het dat wij als EU kansarme asielzoekers
opnemen, terwijl deze hier normaal geen verblijfsvergunning zouden krijgen omdat Marokko
een veilig land is? En wat dit betekent voor de druk op de asielketen?

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe de leeftijd van de Marokkanen die
Ceuta zijn binnengevallen wordt gecontroleerd. Sánchez heeft het immers over minderjarigen.
Aan welke leeftijden moeten wij dan denken? En weet de Minister of deze mensen een
strafblad hebben? Van in ieder geval één persoon is namelijk bekend dat hij in Nederland
een straf had moeten uitzitten.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister of hij bereid is om samen met andere
lidstaten alles op alles te zetten om ervoor te zorgen dat Marokkanen die naar Ceuta
zijn gekomen niet via Spanje toch toegang krijgen tot de EU. Zo ja, wat is de Nederlandse
inzet daarop?

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe hij samen met de lidstaten de veiligheid
van de Spaanse ingezetenen van Ceuta gaat garanderen en hoe gaat hij er samen met
de andere lidstaten voor gaat dat een invasie zoals afgelopen week nooit meer zal
voorkomen.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe hij de pogingen van Commissievoorzitter
Von der Leyen beoordeelt om in een brief de positie van premier Sánchez te steunen
en de falende grensbewaking door de Spaanse socialistische regering te bagatelliseren,
terwijl 22 EU-leiders (waaronder Italië) juist kritiek uitten op het Spaanse beleid
als aantrekkingsfactor.

Kan de Minister dit tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus expliciet aan de orde stellen
en aandringen op een kritische, gezamenlijke Europese lijn in plaats van de Spaanse
tekortkomingen te verdoezelen?

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister welke gevolgen de Ceuta-crisis heeft
volgens het Nederlandse minderheidskabinet voor de asielketen en de gemeenten. Welke
aanvullende maatregelen neemt of overweegt de Minister om extra druk op de Nederlandse
asielopvang en gemeenten te voorkomen? Is de Minister bereid de heldere kritische
positie van Italië (onder leiding van premier Meloni) en andere lidstaten die grenscontroles
hebben heringevoerd, te omarmen en te volgen, inclusief ten aanzien van de positie
van Spanje in het Schengengebied, en dit tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus actief
te bepleiten?

Deelt de Minister de opvatting dat het eerdere generale pardon/reguliere regularisatie
van meer dan een half miljoen (en volgens recente cijfers mogelijk ruim een miljoen)
illegale migranten door de socialistische Sánchez-regering een belangrijke aantrekkingsfactor
vormde die mede aan deze Ceuta-crisis heeft bijgedragen? Zal de Minister dit standpunt
tijdens de JBZ-Raad inbrengen en aandringen op maatregelen die dergelijke nationale
regularisaties ontmoedigen of neutraliseren in het belang van de integriteit van Schengen?

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister hoe het staat het met de uitvoering
van terugkeercentra/return hubs en de volledige tenuitvoerlegging van alle mogelijkheden
van de recent aangenomen EU-terugkeerverordening (de EU-uitzetwet), waarvan BBB in
het Europees Parlement groot voorstander is en waaraan BBB in de EU actief heeft meegewerkt.
Welke stappen zet Nederland concreet richting asielprocedures en opvang in veilige
derde landen buiten de EU, en zal de Minister tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus aandringen
op versnelling hiervan als antwoord op crises zoals in Ceuta?

Hoe beoordeelt de Minister de rol van Marokko in deze crisis? Steunt het kabinet eventuele
sancties of andere maatregelen tegen Marokko indien blijkt dat de crisis bewust is
veroorzaakt of toegelaten (bijvoorbeeld als pressiemiddel of wraak voor een staatsbezoek
aan Algerije), analoog aan de Ceuta-crisis van 2021 die volgde op de medische behandeling
van de president van de Westelijke Sahara? Zal de Minister dit onderwerp agenderen
tijdens de JBZ-Raad?

De leden vragen of de Minister het treurige feit ter sprake wil brengen dat, ondanks
de eis van de Europese fractie van BBB (ECR) tot een spoeddebat in het Europees Parlement
en terugkeer uit het reces, de grote fracties (waaronder de christendemocraten/EVP)
een debat over Ceuta hebben uitgesteld tot medio september. Is de Minister desondanks
bereid aan te dringen op maximale Europese politieke en parlementaire aandacht – nationaal
en Europees – ter voorkoming van nieuwe migratiecrises en bestormingen van de EU-buitengrenzen,
en dit te koppelen aan de uitkomsten van de JBZ-Raad van 4 augustus?

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister de Kamer toe te zeggen zo spoedig mogelijk,
en in ieder geval voorafgaand aan of direct na de JBZ-Raad van 4 augustus, te informeren
over de Nederlandse inzet, de besproken maatregelen (inclusief grenscontroles, terugkeer
en de positie van Spanje in Schengen) en de resultaten, zodat de Kamer haar controlerende
taak adequaat kan uitoefenen.

De leden van de BBB-fractie vragen de Minister of hij bekend is met de kritiek – ook
van BBB-Europarlementariër Sander Smit en de ECR-fractie – dat het EU-Asiel- en Migratiepact
(in werking sinds juni 2026) al ontoereikend is gebleken om crises zoals de bestorming
van Ceuta te voorkomen of adequaat te beheersen, omdat het te veel beheert in plaats
van de instroom structureel stopt, de buitengrenzen nog onvoldoende verdedigt en versterkt
en nog te weinig garanties biedt tegen doorreizen naar landen als Nederland. Deelt
de Minister de zorg dat het solidariteits- en relocatiemechanisme (de verkapte Europese
spreidingswet) onevenredige druk kan leggen op sociaaleconomisch aantrekkelijke lidstaten
als Nederland, terwijl frontlijnlanden zoals socialistisch Spanje hun verantwoordelijkheid
onvoldoende nemen? Zal de Minister tijdens de JBZ-Raad van 4 augustus aandringen op
een kritische evaluatie van deze tekortkomingen en op verdere versterking van de externe
dimensie, zonder de positieve elementen van de EU-terugkeerverordening (waarvan voornoemde
leden groot voorstander zijn) te verzwakken?

De leden van de BBB-fractie vragen welke concrete gevolgen de Minister voorziet van
het EU Asiel- en Migratiepact voor de Nederlandse asielketen en gemeenten naar aanleiding
van de Ceuta-crisis, mede gezien de mogelijkheid tot verhoogde solidariteitsbijdragen
of relocatie. Is de Minister bereid om, in lijn met de heldere positie van Italië
en andere lidstaten, te pleiten voor maximale nationale soevereiniteit en afwijzing
van verplichte opname, en tegelijkertijd met alle macht in te zetten op een versnelde
uitvoering van return hubs, uitzetcentra en asielprocedures in veilige derde landen
buiten de EU – precies de onderdelen die BBB in het Europees Parlement actief heeft
ondersteund en aangescherpt?

De leden van de BBB-fractie vragen of Nederland bereid is de oprichting van fysieke
barrières langs de Europese buitengrenzen van de EU actief te bepleiten en de lidstaten
aan de buitengrenzen hiertoe te bewegen en hierbij te ondersteunen.

Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie

De leden van de ChristenUnie-fractie steunen de lijn van het kabinet dat de Europese
buitengrenzen moeten worden versterkt en dat verdere implementatie van het Asiel-
en Migratiepact noodzakelijk is. Tegelijkertijd moet alles op alles worden gezet om
mensensmokkel, levensgevaarlijke irreguliere overtochten en de schrijnende situaties
waarin mensen, soms zelfs met dodelijke afloop, terechtkomen, te voorkomen. Vanuit
die balans tussen effectief grensbeheer en bescherming van de menselijke waardigheid
vragen deze leden de Minister om tijdens de informele JBZ-Raad nadrukkelijk aandacht
te vragen voor de volgende twee punten.

1. Voorkomen van nieuwe tragedies

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister in de JBZ-Raad aandacht te
vragen voor het voorkomen van mensensmokkel en levensgevaarlijke irreguliere overtochten.
Daarbij achten zij het van belang dat Spanje, Marokko, Frontex en de Europese Commissie
niet alleen inzetten op grensbewaking en terugkeer, maar ook op het voorkomen dat
kwetsbare mensen, waaronder minderjarigen, in de handen van mensensmokkelaars terechtkomen
of hun leven riskeren. Kan de Minister aangeven op welke wijze hij dit punt tijdens
de JBZ-Raad zal inbrengen?

2. Europese verantwoordelijkheid en evaluatie

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister in de JBZ-Raad te pleiten
voor een grondige Europese evaluatie van de gebeurtenissen in Ceuta. Een dergelijke
evaluatie kan bijdragen aan beter inzicht in de oorzaken van deze situatie en aan
lessen om herhaling in de toekomst te voorkomen. Is de Minister bereid hiervoor in
de JBZ-Raad aandacht te vragen en zich in te zetten voor een gezamenlijke Europese
evaluatie?

II Reactie van de Minister van Asiel en Migratie