Stenogram : Vragenuur: Vragen van het lid Kathmann aan de staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid over het bericht "Techbedrijven deelden namen Nederlandse ambtenaren met VS: 'Ontzettend zorgelijk'".
4 Vragenuur
Vergaderjaar 2025-2026
Vergaderingnummer 73
Te raadplegen sinds
2026-07-28Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie
Toon alle items in vergaderingHandelingen TK 2025-2026, 73
Vragenuur
Vragen Kathmann
Vragen van het lid Kathmann aan de staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid over het bericht "Techbedrijven deelden namen Nederlandse ambtenaren met VS: 'Ontzettend zorgelijk'".
De voorzitter:
Ik geef het woord aan mevrouw Kathmann voor haar vragen namens de fractie van GroenLinks-Partij van de Arbeid aan de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, die ik eveneens van harte welkom heet in het parlement. Het woord is aan mevrouw Kathmann.
Mevrouw Kathmann (GroenLinks-PvdA):
Voorzitter. We staan op een keerpunt. Vanochtend hoorden we dat de overname van het bedrijf achter DigiD is geblokkeerd na hard werken van de Kamer, bezorgde burgers, de staatssecretaris en natuurlijk de toezichthouder. Dat is in het belang van onze nationale veiligheid. De politiek heeft gehandeld. Het is gewoon fantastisch nieuws.
We moeten hoe dan ook af van onze totale afhankelijkheid van Microsoft. Eén bedrijf heeft al onze gegevens in handen en speelt persoonsgegevens van onze ambtenaren, toezichthouders en wetenschappers door naar de Amerikaanse overheid. Dat is een aanval op onze ambtenaren, op onze toezichthouders, op wetenschappers, op onze democratie. Hun gegevens zijn niet veilig bij de grootste IT-leverancier van Nederland. Dat is een hele pijnlijke constatering.
Over de consequenties daarvan en wat we daaraan moeten doen, heb ik vragen. Was de staatssecretaris op de hoogte dat Microsoft en Meta gegevens van Nederlandse burgers aan de Amerikaanse overheid hebben doorgespeeld? Wanneer hoorde de staatssecretaris dit? Hoe vaak worden dit soort verzoeken gedaan? Heeft Microsoft de staatssecretaris daarover geïnformeerd? Is de staatssecretaris bereid om zowel Microsoft als de Amerikaanse ambassade om volledige inzage te vragen in de dwingende verzoeken die worden gedaan om Nederlandse data te delen?
De voorzitter:
De staatssecretaris.
Staatssecretaris Van der Burg:
Voorzitter. Wij dienen ervoor te zorgen dat ambtenaren beschermd zijn. Als er een debat is, dan is dat een debat met ons: Kamerleden dan wel kabinetsleden. Ambtenaren zijn dienaar van ons als politiek en horen beschermd hun werk te kunnen doen en niet geconfronteerd te worden met het feit dat hun namen of andere gegevens in de openbaarheid worden gebracht. Dat even als algemene opmerking vooraf.
Dan de vragen. Ik las vrijdag in de media dat dit in Vrij Nederland had gestaan. Ik was niet van tevoren geïnformeerd door Microsoft. Ja, ik wil in gesprek gaan en zal ook in gesprek gaan met Microsoft om te vragen wat ze precies hebben gedeeld en hoe vaak dit gedeeld is. Dat zal ik nadrukkelijk doen.
Ik dacht dat ik het zonder bril kon, voorzitter, maar nu kan ik de laatste vraag toch niet meer lezen. Het is onbekend welke data er toe nu toe gedeeld zijn, anders dan wat ik daarover, net als u, in de media heb gelezen. Zodra ik het gesprek heb gehad met Microsoft, zal ik uiteraard de Kamer terstond informeren.
Mevrouw Kathmann (GroenLinks-PvdA):
Ik wil de toezegging íéts scherper hebben. Ik ben heel blij met de toezegging over dat gesprek, maar de vraag was of de staatssecretaris bereid is om zowel Microsoft als de Amerikaanse ambassade om volledige inzage te vragen. Natuurlijk willen we dat het liefst gewoon met een brief richting de Kamer. Ik krijg een duimpje in reactie hierop, voorzitter, dus ik ga verder.
Ik oordeel hard over Microsoft en Meta, omdat zij gegevens van onze burgers hebben doorgespeeld aan de Amerikaanse overheid, met als doel om de wetten die ons internet veilig maken te blokkeren. Dat is schaamteloos. Dat is echt schaamteloze inmenging in onze politiek en zo moeten we dat ook benoemen. Al vijf jaar hoor ik als Kamerlid dat het kabinet mijn zorgen deelt, maar ik pik het gewoon niet langer. We weten al jaren dat de VS hun techgiganten inzetten om ons land onder druk te zetten. Dat waait niet zomaar over. Wanneer is het genoeg, wil ik van de staatssecretaris weten. Wanneer trekt de staatssecretaris de conclusie dat Nederland zo snel mogelijk digitaal onafhankelijker moet worden? Wat moet er wél gebeuren? Het gaat immers om onze democratie. Op dit moment zijn er dus gewoon gegevens doorgespeeld van toezichthouders en bijvoorbeeld wetenschappers die onderzoek doen naar desinformatie.
Staatssecretaris Van der Burg:
Vraag één: ja. Ik deed net een duimpje omhoog, maar dat telt niet voor de annalen. Dus ja: Microsoft, Meta en ambassade.
De voorzitter:
Dat is genoteerd in de Handelingen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Wanneer is het voor het kabinet genoeg? Nou, de coalitie, en daarmee ook het kabinet, heeft zelfs een bewindspersoon benoemd die verantwoordelijk is voor digitale soevereiniteit. Het is dus ook mijn collega die daar vol mee aan de gang is om ervoor te zorgen dat Nederland veel digitaal soevereiner wordt dan nu het geval is. Ik heb afgelopen vrijdag, toen ik bij het beroemde, beruchte touwtje ernaar werd gevraagd, wel aangegeven dat we als Nederlandse samenleving — en dat geldt ook alle mensen in deze Kamer, in deze ruimte — allemaal Microsoftverslaafd zijn op dit moment. Het is dus wel iets waar we ook bij stil moeten staan. Het is niet zo dat je van de ene op de andere dag alternatieven hebt, mocht je dat al willen. Maar we zullen in ieder geval moeten streven naar meer soevereiniteit. Daar is collega Aerdts volop mee aan de gang.
Mevrouw Kathmann (GroenLinks-PvdA):
Ik ben heel erg blij met ook deze toezegging van de staatssecretaris. Ik ben ook blij met de woorden die in het coalitieakkoord staan over digitale onafhankelijkheid. Maar we hebben al een aantal dingen moeten constateren. Er wordt núl euro voor uitgetrokken, en als er wel stappen worden gezet, dan is dat na echt ongeveer, gelukkig, debatten … Ik wilde eigenlijk zeggen "vechtpartijen", want zo voelt het soms. Het voelt soms alsof je er heel hard om moet knokken, en dan gebeurt er eindelijk wat. Wanneer kunnen wij van dit kabinet verwachten dat er een plan komt zoals in Frankrijk, waar ze dat gewoon wel kunnen, waar elk ministerie gewoon een jaarplan heeft moeten opleveren om binnen een jaar onafhankelijk te zijn van techgiganten? Wanneer kunnen wij deze voortvarendheid van dit kabinet verwachten?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik ben het niet eens met de woordkeuze van mevrouw Kathmann aangaande "vechtpartijen". We kennen haar als gepassioneerd en er vol voor gaand, maar juist op dit dossier is er volgens mij geen sprake van coalitie en oppositie. Het zou me uitermate verbazen als alle sprekers die straks nog aan bod komen, er opeens heel anders in zitten dan mevrouw Kathmann — of dan ik. Volgens mij streven we juist allemaal naar hetzelfde: een soevereiner Nederland, zeker als het gaat om de digitale samenleving.
Wat betreft de vraag wanneer mijn collega van EZK met het plan komt: dat weet ik niet. Ik zal het aan haar vragen. Zij zal dat aan u moeten laten weten. Hiervoor is collega Aerdts namelijk verantwoordelijk. Sterker nog, het zit zelfs in haar naam besloten. En met "haar naam" bedoel ik de titel van haar staatssecretariaat.
Mevrouw Kathmann (GroenLinks-PvdA):
Ik zei "vechtpartijen" in de figuurlijke zin. Ik had het over debatten. Maar ik schrok wel van de woorden van het kabinet, die deze staatssecretaris heeft geuit in het Algemeen Dagblad. Daarin zegt hij: we kunnen nou eenmaal niet van Microsoft af, want we zijn eraan verslaafd. Dat geeft mij niet het vertrouwen dat dit kabinet voortvarend aan de slag gaat, zeker niet als er nul euro voor wordt uitgetrokken.
De Fransen kunnen het dus wél. Daarom nog een vraag aan de staatssecretaris. Andere landen hebben ook te maken met de vijandigheid van Amerika. Hoe trekt de staatssecretaris op met EU-lidstaten om Microsoft en de VS ter verantwoording te roepen? Het gaat hier namelijk over Europese regelgeving.
Bij de toezegging van zojuist, dat wij alles krijgen wat er aan gegevens is opgevraagd, heb ik de vraag of er precies uiteengezet kan worden wat de consequenties zijn voor de ambtenaren over wie de informatie is opgehaald. Kunnen zij nog veilig naar de VS?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik blijf even weg bij de woorden van GroenLinks-PvdA over vijandigheid van Amerika. Amerika is nog steeds een belangrijke NAVO-partner, een belangrijke handelspartner en een belangrijke bondgenoot op vele gebieden betreffende de geopolitieke situatie. Dat gezegd hebbende ga ik ook kijken wat wij kunnen leren van andere landen die nadrukkelijk stappen zetten rond soevereiniteit. Dat doe ik uiteraard samen met collega Aerdts. Daar gaan we nadrukkelijk ons oor en oog te luisteren en te zien leggen, als dat nog normaal Nederlands is.
Dan specifiek de laatste vraag. Geen idee. Er hebben ons geen signalen bereikt dat de desbetreffende ambtenaren op een of andere wijze te maken hebben gekregen met sancties of dat zij niet naar de Verenigde Staten zouden kunnen.
De voorzitter:
Mevrouw Zwinkels.
Mevrouw Zwinkels (CDA):
Voorzitter, ik dacht even dat mevrouw Kathmann nog een vraag zou stellen.
De voorzitter:
Neeneenee. Zij is door de tijd heen.
Mevrouw Zwinkels (CDA):
U gaat erover. Deze berichtgeving is inderdaad buitengewoon zorgelijk. Ook wat het CDA betreft moeten ambtenaren gewoon hun werk kunnen doen zonder enige angst voor politieke druk, sancties of intimidatie. Laat dat duidelijk zijn. We willen ze dan ook vanaf hier expliciet een hart onder de riem steken. Dank ook aan het kabinet voor de reactie die het meteen in de pers heeft gegeven naar aanleiding van dit bericht. Ik heb nog de volgende vraag. Welke gevolgen gaat dit hebben voor de relatie tot deze bedrijven? Het kan niet zo zijn dat men hiermee vrijuit gaat. Wij zien het namelijk echt als een vorm van buitenlandse beïnvloeding.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik weet niet of het gevolgen heeft en, zo ja, welke. Ik heb mevrouw Kathmann net toegezegd dat we in gesprek zullen gaan met deze bedrijven. Dan kunnen we zien hoe het is gebeurd, onder welke wet- en regelgeving het is gebeurd en of het überhaupt onder wet- en regelgeving is gebeurd. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er ook in het parlementaire proces van de Kamer en het kabinet weleens onterecht zaken niet worden weggelakt, waardoor er toch namen van ambtenaren in de publiciteit komen. We moeten dus eerst even uitzoeken wat er precies is gebeurd. Daarover rapporteer ik zo snel mogelijk middels een brief aan de Kamer.
De heer Van den Berg (JA21):
Digitaal soeverein zijn wil natuurlijk iedereen. Vanochtend werd daarom ook duidelijk dat het BTI heeft besloten dat de overname van Solvinity en DigiD niet door kan gaan. Digitaal soeverein zijn is natuurlijk heel belangrijk, maar als we niet de bedrijven hebben die dat ook kunnen verzorgen, hebben we een nog veel groter probleem. Ik wil de staatssecretaris vragen wat voor gevolgen de stop van de overname heeft op de continuïteit van zo'n bedrijf. Kortom, hebben we zo meteen niet een nog veel groter probleem, als dit bedrijf, en daarmee DigiD, omvalt?
Staatssecretaris Van der Burg:
Door het verbod dat vandaag naar buiten is gekomen, zal er in ieder geval geen sprake zijn van verkoop. Wij zullen wel met Solvinity in gesprek zijn en blijven over de vraag of dit verder gevolgen heeft voor hun continuïteit en, zo ja, welke stappen daarin gezet moeten worden. We hebben het contract met Solvinity immers twee maanden geleden verlengd om in ieder geval tot augustus 2028 het onderhoud aan DigiD door te kunnen zetten. We hebben er ook belang bij dat DigiD behouden blijft en daarmee in de lucht blijft. Dat is in ieder geval gewaarborgd gedurende het aanbestedingsproces dat nu gaat starten. Daarom zullen wij daarover met Solvinity in gesprek gaan. Er zijn nu geen aanwijzingen die mij alarmeren.
De heer Ergin (DENK):
Het is eng om te lezen dat Microsoft en Meta namen en rugnummers doorspelen naar de regering van Trump, naar de Amerikaanse overheid. Wat nog enger en nog angstaanjagender is, is de vraag of er nog meer informatie is gedeeld. We weten dat bijvoorbeeld ook WhatsApp onderdeel is van Meta. Worden er WhatsAppchats gedeeld met de Amerikaanse regering?
De voorzitter:
Uw vraag?
De heer Ergin (DENK):
We weten dat er heel interessante gebruikersprofielen op Facebook en allerlei andere gebruikersinformatie bestaan. Worden die gedeeld? Eigenlijk is de vraag aan het kabinet wat het kabinet gaat doen als blijkt dat niet alleen namen maar nog meer informatie met de Amerikaanse regering is gedeeld.
Staatssecretaris Van der Burg:
Laten we niet vooruitlopen op de gesprekken die we gaan hebben. Op dit moment hebben we de informatie zoals die ook bij u bekend is aangaande datgene wat in Vrij Nederland heeft gestaan. We hebben niet méér informatie dan die informatie. In die zin blijf ik dus even weg van de beantwoording van een als-danvraag.
De heer Verkuijlen (VVD):
Wij delen ook de zorgen en wij danken de staatssecretaris voor de duidelijkheid over de positie die ambtenaren hebben en de bescherming die zij ook verdienen. Maar wat die kwetsbaarheid en die afhankelijkheid betreft: het kabinet heeft vandaag het belangrijke besluit genomen om in ieder geval niet tot een overname over te gaan. In lijn met wat de heer Van den Berg zei, ben ik erg benieuwd hoe de staatssecretaris de continuïteit gaat waarborgen. Dat vind ik belangrijk, ook voor iedereen die dit volgt, voor de inwoners van Nederland. Kunnen zij er nu gerust op zijn dat hun gegevens in goede handen zijn?
Staatssecretaris Van der Burg:
Voor de helderheid: DigiD is eigendom van ons, van Nederland, en blijft ook gewoon in handen van ons, van Nederland. Dat was niet aan de orde in het kader van datgene wat er speelde. Dat zeg ik niet zozeer tegen de heer Verkuijlen, want die weet dat wel, maar er kijken ook mensen mee die dit misschien niet wisten. Het ging om het onderhoud door het bedrijf Solvinity. Het bedrijf Solvinity zou mogelijk verkocht worden aan een ander bedrijf, in dit geval een Amerikaans bedrijf, maar DigiD is dus gewoon Nederlands. Waar het nu om gaat — dat sluit ook aan bij de eerdere vraag — is dat we uiteraard met Solvinity in gesprek blijven om ervoor te zorgen dat Solvinity gewoon op een goede wijze het onderhoud kan blijven leveren en dat we hun ook zullen vragen wat de effecten op hun organisatie zijn van het feit dat deze overname nu niet doorgaat.
Mevrouw El Boujdaini (D66):
Mijn fractie schrok ook heel erg van dit bericht over Microsoft en Meta en wil de twee staatssecretarissen bedanken voor hun reactie hierop en voor het willen bieden van een veilige werkplek aan de ambtenaren, zodat zij hun werk gewoon normaal kunnen doen zonder dat hun namen bekend worden. Ik denk ook dat we vandaag een hele goede stap in de goede richting hebben gezet door de verkoop van Solvinity tegen te hebben gehouden.
De voorzitter:
Uw vraag?
Mevrouw El Boujdaini (D66):
Juist omdat we niet meer willen dat in de toekomst namen of gegevens van klanten die onder Microsoft of Meta vallen, gedeeld worden met de regering van Amerika, is mijn vraag wat het ministerie hierin kan doen om dit soort herhalingen te voorkomen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Het gaat natuurlijk gewoon überhaupt om het delen van namen. Nu speelt deze casus toevallig bij Microsoft en de Amerikaanse regering, maar we hebben in het verleden ook meegemaakt dat namen van ambtenaren van LVVN of van andere ministeries werden gedeeld met actievoerders in Nederland. Ook dat mag niet het geval zijn: als men boos is op ons, is men boos op ons; je blijft af van onze ambtenaren, of het nou gaat om buitenlandse mogendheden die informatie willen hebben of om actievoerders in Nederland. Het gaat om de politiek en niet om de ambtenaren. Daarbij moeten we wel kijken welke maatregelen we kunnen nemen, want in dit geval lijkt het gegaan te zijn om het delen van e-mailverkeer en daarbij staat altijd de naam van de ambtenaar die die e-mail verstuurt in het e-mailaccount. Dat kun je dus heel moeilijk tegengaan, maar we zullen wel moeten gaan nadenken over de vraag of we andere stappen moeten zetten, zoals nog meer stukken alleen laten ondertekenen door een sg, een dg of een directeur of inderdaad bijvoorbeeld de tekens die u in brieven vaak ziet staan en waaruit ambtenaren te herleiden zijn misschien ook minder in het publieke domein brengen. Er wordt namelijk gewoon onderzoek gedaan naar het publiekelijker maken van ambtenaren. Daar moeten we naar kijken. Ik kom in ieder geval in juni nog met een brief daarover naar de Kamer.
Mevrouw Beckerman (SP):
Maar dit is gewoon digitale intimidatie vanuit de Amerikaanse overheid naar onze ambtenaren en wetenschappers. Ik zie bij het kabinet eigenlijk elke keer een beetje dezelfde reactie. Aan de ene kant zegt het kabinet: "O, we vinden het heel vervelend. We gaan ernaar kijken en we gaan in gesprek. We zijn het helemaal met de Kamer eens." Aan de andere kant hoor ik deze staatssecretaris elke keer zeggen: ja, maar we zijn ook afhankelijk en we zijn ook verslaafd.
De voorzitter:
Uw vraag?
Mevrouw Beckerman (SP):
En de vraag is hoelang we nog in die afwachtende, toch laffe houding blijven zitten. Hoe gaan we nou eindelijk voorkomen dat dit keer op keer gebeurt en we keer op keer geïntimideerd worden door die Amerikaanse overheid?
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik verkeer in de gelukkige omstandigheid dat ik zo bij uw stemmingen mag zijn. Dan ga ik ongetwijfeld het verschil zien tussen coalitie en oppositie, al sluit ik niet uit dat er op dat moment ook hele rare combinaties zichtbaar zijn. Maar juist op dit punt creëert mevrouw Beckerman een soort tegenstelling die er volgens mij helemaal niet is, nog even los van het feit dat ik vind dat je in een debat het woord "laf" niet moet gebruiken, maar het is uiteraard aan de SP om dat wel of niet te doen. Maar er is hier geen tegenstelling. Wij vinden allemaal, alle 150 Kamerleden in deze ruimte en alle 28 leden van het kabinet, dat onze ambtenaren beschermd moeten blijven, maar ik weet zeker dat als ik straks meeloop naar SP-fractie, ik daar ook voldoende gebruik van Amerikaanse Microsoft- en Metatoepassingen zie. Ik weet in ieder geval zeker dat ik ze ook op de nodige social media zie. We zijn met elkaar dus in allerlei vormen bezig met sociale media, waar ook Amerikaanse media bij zitten. Je kan daar dus niet op de een of andere manier vanaf. Dat willen wij niet. Dat wil ook de SP niet, want ik zie ook vanuit de SP nog steeds communicatie op X, Facebook of andere Amerikaans-ondersteunde apps. Daar moet je dus gewoon goed over nadenken.
De voorzitter:
Mevrouw Beckerman, kort en bondig.
Mevrouw Beckerman (SP):
De staatssecretaris verwees naar de stemmingen en zei dat er daarbij zo veel eensgezindheid is tussen oppositie en coalitie. Inderdaad, de motie van mijn collega Dobbe is aangenomen. Daarin werd de regering verzocht inzichtelijk te maken in welke sectoren en op welke manier Nederland afhankelijk is van de VS en welke alternatieven daarvoor bestaan. De Kamer is inderdaad eensgezind. Wanneer komt de uitwerking hiervan door het kabinet? Zoals mevrouw Kathmann net ook al zei, zegt het kabinet namelijk elke keer: we zijn allemaal verslaafd en we moeten wel soeverein worden, maar u bent ook verslaafd. Het kabinet heeft hier nog steeds nul euro voor beschikbaar. Wanneer komt de uitvoering van die motie? Wanneer stoppen we met naar anderen wijzen en kijken we hoe we écht kunnen voorkomen dat we van incident naar incident gaan? Die intimidatie vanuit de Amerikaanse overheid gaat namelijk maar door.
Staatssecretaris Van der Burg:
Dat weet ik niet. Ik heb net op een eerdere vraag hierover, van mevrouw Kathmann, al geantwoord dat ik die zal doorgeleiden naar mijn collega van EZK, die verantwoordelijk is voor digitale soevereiniteit.
De heer Dassen (Volt):
We hebben zien aankomen dat dit zou gebeuren, want een paar maanden geleden is hetzelfde gebeurd bij EU-ambtenaren. Ook toen is er communicatie doorgespeeld, naar diezelfde senaatscommissie van Jim Jordan, die onderzoek doet naar zogenaamde tekstcensuur vanuit de Europese Unie. Daaraan zie je dat Amerika de veiligheidsstrategie aan het uitvoeren is, waar dit letterlijk in staat. Ze willen technologie gebruiken als wapen.
De voorzitter:
Uw vraag.
De heer Dassen (Volt):
Mijn vraag aan de staatssecretaris is of hij hierover contact heeft gehad met de Europese Unie. Hebben andere lidstaten hier ook mee te maken gehad en komt er een eensgezind antwoord richting de Verenigde Staten, of doen we het als 27 landen apart?
Staatssecretaris Van der Burg:
Nee, dat heb ik niet.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Dassen (Volt):
Dan wil ik de staatssecretaris vragen om contact op te nemen met de Europese Unie om te kijken of er een gezamenlijke reactie kan komen en of er in ieder geval gezamenlijk opgetrokken kan worden, juist om te zorgen dat er niet 27 keer een individueel gesprek gevoerd wordt maar de kracht van die gezamenlijke Europese eensgezindheid gebruikt kan worden.
Een tweede vraag die ik nog wil stellen, gaat veel meer over de consequenties die dit heeft. De staatssecretaris zei het zonet zelf: misschien moeten we kijken of bepaalde dingen alleen nog door sg's of dg's geaccordeerd kunnen worden.
De voorzitter:
Ja. Uw vraag.
De heer Dassen (Volt):
Dat geeft natuurlijk al een bepaald chilling effect richting ambtenaren. Dat kan de consequentie hiervan zijn. Dan gaan wij onze manier van werken aanpassen omdat de Amerikanen op deze manier handelen.
De voorzitter:
Uw vraag.
De heer Dassen (Volt):
Ik vraag aan de staatssecretaris of dat wenselijk is en of we dat wel op die manier zouden moeten willen.
Staatssecretaris Van der Burg:
Ik zal de eerste vraag doorgeleiden naar mijn collega van digitale soevereiniteit. Ik weet niet wat een chilling effect is, dus daar kan ik niet op reageren. En met betrekking tot het derde punt van de heer Dassen trek ik het breder dan alleen de Amerikanen. We zien ook dat er namen van ambtenaren openbaar worden gemaakt door allerlei actievoerders die het om een of andere reden niet eens zijn met gemeentelijk beleid, provinciaal beleid of rijksbeleid. Je moet dus in de breedte kijken hoe je ambtenaren beschermt. De samenleving is nu eenmaal veranderd, niet alleen op geopolitiek niveau maar ook op nationaal niveau. We moeten er alles aan doen om onze ambtenaren veilig hun werk te kunnen laten doen.
De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van de gestelde vragen. Ik schors voor een enkel ogenblik, waarna we gaan stemmen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.