Nota n.a.v. het (nader/tweede nader/enz.) verslag : Nota naar aanleiding van het verslag
36 932 Wijziging van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en enkele andere wetten met het oog op het vereenvoudigen van het partnerbegrip voor toeslagen (Wet vereenvoudiging partnerbegrip toeslagen)
Nr. 6
NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 26 augustus 2026
Inhoudsopgave
1.
Inleiding
1
2.
Algemeen
1
3.
Laten vervallen van het criterium samengestelde gezinnen
3
4.
Laten vervallen uitzondering op medebewoner begrip voor ontheemden uit Oekraïne
10
5.
Voorkomen dat minderjarigen als toeslagpartner worden aangemerkt
11
6.
Verlaging vermogensgrenzen zorgtoeslag en kindgebonden budget
11
7.
Relatie met studiefinanciering en de sociale zekerheid
18
8.
Relatie met de fiscaliteit
19
9.
Uitvoeringsgevolgen
20
10.
Doenvermogen
20
11.
Gevolgen voor burgers en bedrijven
21
1. Inleiding
Het kabinet heeft met interesse kennisgenomen van de vragen en opmerkingen van de
leden van de fracties van D66, VVD, CDA, JA21, PRO, SGP en de ChristenUnie. Hierna
wordt bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de volgorde van de memorie
van toelichting aangehouden, met dien verstande dat gelijkluidende of in elkaars verlengde
liggende vragen tezamen zijn beantwoord.
2. Algemeen
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welke fundamentele herziening het
kabinet voornemens is te treffen, ook in verhouding tot een bredere hervorming van
het belastingstelsel. De leden van de fractie van de VVD vragen wat de voorstellen
van het kabinet zijn om mensen juist mínder afhankelijk te maken van toeslagen en
de leden van de fractie van JA21 vragen het kabinet toe te zeggen de Kamer een routekaart
te sturen waarin de samenhang tussen de vereenvoudiging van het partnerbegrip, de
herziening van de vermogenstoets en de bredere stelselherziening uiteen wordt gezet.
Het kabinet zet in op een eenvoudiger belasting- en toeslagenstelsel, met meer zekerheid
voor burgers en bedrijven, en komt eind 2026 met een hervormingsagenda. Het kabinet
wil stapsgewijs de inkomensafhankelijke regelingen in de fiscaliteit zal beperken,
waaronder de heffingskortingen. Naast fiscale hervormingen wil het kabinet het toeslagenstelsel
hervormen om het systeem eenvoudiger, duidelijker en rechtvaardiger te maken. Enerzijds
werkt het kabinet aan stapsgewijze verbeteringen in het huidige toeslagenstelsel.
In dat kader heeft het kabinet het voorliggende voorstel gedaan voor een eenvoudiger
partnerbegrip voor toeslagen. Anderzijds kijkt het kabinet naar verdergaande hervorming
van het stelsel. Het kabinet schaft de kinderopvangtoeslag af en vervangt die door
een nieuwe financiering. Daarbij worden kinderopvangorganisaties rechtstreeks gefinancierd
en ontvangen ouders geen toeslag meer. Parallel daaraan richt het kabinet zich op
de vormgeving van een nieuwe kindregeling. Dit geeft meer overzicht en duidelijkheid.
Voor de overige toeslagen verken ik de mogelijkheid om toeslagen in de toekomst direct
definitief en automatisch toe te kennen. Het kabinet kijkt uit naar de aanbevelingen
die de SER later dit jaar verwacht uit te brengen over hervormingen in het toeslagenstelsel.
Het kabinet streeft ook naar eenvoudigere en meer uniforme begrippen in de hele inkomensondersteuning.
Verder werkt de Dienst Toeslagen aan betere controles en informatie voor burgers.
De strategische agenda 2026–2030 biedt inzicht hoe verschillende trajecten zich tot
elkaar verhouden.1
De leden van de fractie van PRO vragen of de doelstellingen van het wetsvoorstel voldoende
worden bereikt, nu het gaat om specifieke gevallen en een relatief kleine groep mensen.
Het wetsvoorstel heeft als doel om het toeslagpartnerbegrip te vereenvoudigen. Met
name door het laten vervallen van het criterium samengestelde gezinnen worden mensen
niet meer als toeslagpartner aangemerkt enkel vanwege het feit dat ze samenwonen met
een minderjarig kind van één van hen. Dit is voor mensen begrijpelijker en intuïtiever.
Het toeslagpartnerbegrip bestaat voornamelijk uit criteria die blijk geven van een
keuze van betrokkenen om financiële verantwoordelijkheid voor elkaar te dragen, zoals
een notarieel samenlevingscontract of het hebben van een gezamenlijk kind. Uit enkel
de keuze voor het delen van een woning blijkt immers niet per definitie dat men de
financiële verantwoordelijkheid voor elkaars zorgkosten of kinderen wenst te delen.
Doordat de criteria «partner in de rest van het jaar» en «partner in een eerder jaar»
bovendien komen te vervallen, stopt het toeslagpartnerschap zodra de grond voor partnerschap
is komen te vervallen. Ook dat is begrijpelijker voor mensen. Doordat minder mensen
ongewenst als toeslagpartner worden aangemerkt, zal er tot slot een minder groot beroep
op uitzonderingen nodig zijn. Dit is voor zowel de mensen als voor de uitvoering een
vereenvoudiging.
De leden van de fractie van PRO vragen hoe de wijziging van het toeslagpartnerschap
bijdraagt aan de begrijpelijkheid van de regeling voor burgers. Met het laten vervallen
van het criterium samengestelde gezinnen wordt een regel geschrapt die door burgers
niet als logisch wordt ervaren. Op basis van dit criterium worden burgers nu namelijk
als (toeslag)partner aangemerkt, terwijl ze in het maatschappelijk verkeer vaak geen
partners van elkaar zijn. Het hanteren van een dergelijk toeslagpartnerschap werkt
in deze situaties verwarrend. In al stressvolle situaties, bijvoorbeeld indien iemand
na scheiding tijdelijk bij een familielid (niet zijnde eerstegraads bloed- of aanverwant)
gaat wonen, worden burgers door het laten vervallen van dit criterium niet ook nog
onverwachts geconfronteerd met de negatieve gevolgen van een toeslagpartnerschap.
Ook neemt het laten vervallen van dit criterium significante financiële stress weg
bij burgers voor wie dit criterium nu onwenselijk uitpakt. Zij ontvangen als gevolg
van het schrappen van deze regel de inkomensondersteuning die zij nodig hebben. Het
laten vervallen van deze criteria zorgt ervoor dat het moment waarop de oorspronkelijke
grond voor het toeslagpartnerschap vervalt, ook het moment wordt waarop gevolgen optreden
voor de toeslagen. Ook dit sluit beter aan bij de beleving van burgers. Het voorkomen
van toeslagpartnerschappen bij minderjarigen zorgt ervoor dat bij de kleine doelgroep
van deze maatregel minder financiële stress ontstaat, omdat zij de inkomensondersteuning
voor alleenstaande ouder ontvangen.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het kabinet met hen van mening is dat het
herhaaldelijk bijstellen van het partnerbegrip de noodzaak van een fundamentele herziening
van het toeslagenstelsel onderstreept. Het kabinet wil het toeslagenstelsel hervormen
en heeft de ambitie voor een systeem dat eenvoudig, duidelijk en rechtvaardig is.
Een dergelijke hervorming kost echter tijd. Daarom zet het kabinet parallel stappen
om het huidige toeslagenstelsel te verbeteren. Nadat de afgelopen jaren is gepoogd
om voor verschillende groepen uitzonderingen op het toeslagpartnerbegrip te maken
en op deze wijze de nadelige gevolgen van het ontstane toeslagpartnerschap te voorkomen,
kiest het kabinet nu voor een grotere vereenvoudiging door het laten vervallen van
onder meer het criterium samengestelde gezinnen. Het partnerbegrip zoals dat in de
Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) komt te luiden kan bovendien ook
gebruikt worden in een nieuw systeem, indien dat zou uitgaan van draagkracht op huishoudniveau.
3. Laten vervallen van het criterium samengestelde gezinnen
De leden van de fractie van PRO lezen dat op grond van het criterium samengestelde
gezinnen en het criterium «partner in het voorafgaande jaar» jaarlijks ongeveer 18.000
burgers worden aangemerkt als toeslagpartner en vragen of daarmee 18.000 koppels of
9.000 koppels (en dus 18.000 burgers) worden bedoeld. Het gaat om circa 18.000 partnerschappen.
Beide criteria, criterium samengestelde gezinnen en criterium partner in het voorafgaande
jaar, beslaan ongeveer de helft hiervan (9.000 partnerschappen per criterium). Bij
de zorgtoeslag zal de partner merendeels zelfstandig recht hebben. Bij kindgebonden
budget en kinderopvangtoeslag zal er merendeels één aanvrager overblijven (de ouder
van het kind of de kinderen).
De leden van de fractie van PRO vragen hoe vaak elk van de genoemde al bestaande uitzonderingen
wordt gebruikt. Niet alle uitzonderingen worden apart bijgehouden door de Dienst Toeslagen.
Met name de kleinere uitzonderingen worden veelal individueel verwerkt en staan niet
standaard in de systemen. Dit maakt achterhalen van de exacte aantallen lastig. Om
een beeld van ordegrootte te laten zien het volgende: de uitzondering voor eerstegraads
bloed- en aanverwanten wordt bijvoorbeeld sinds de verruiming met ingang van 1 januari
2025 opgenomen in de systemen. Het gaat daarbij om circa 3.000 burgers per jaar. De
uitzondering voor burgers die samenwonen ten behoeve van het verlenen van mantelzorg
en die op grond van het criterium samengestelde gezinnen partner zijn, betrof naar
schatting enkele tientallen tot honderdtallen per jaar, maar is met ingang van 1 januari
2025 (na het vervallen van de leeftijdsgrens in de uitzondering voor eerstegraads
bloed- en aanverwanten) minder relevant geworden. De uitzondering voor burgers die
tijdelijk in de noodopvang verblijven betreft tientallen tot enkele honderdtallen
(nieuwe) uitzonderingen per jaar.
De leden van de fractie van PRO vragen naar situaties waarin mensen niet onder een
van de uitzonderingen op het toeslagpartnerbegrip vallen, maar toch in de praktijk
geen gezin vormen. Het gaat hier om mensen die een woning delen met iemand met wie
zij geen relatie hebben, maar waar geen ander bijzonder gegeven voorhanden is waaruit
objectief blijkt dat geen sprake is van een gezin of gezamenlijk huishouden. Daarbij
kan gedacht worden aan woningdelen met iemand die niet een eerstegraads bloed- of
aanverwant is.
De leden van de fractie van PRO vragen op basis waarvan wordt verwacht dat de situatie
zich niet zal voordoen waarin een ouder met een indicatie op grond van de Wet langdurige
zorg (Wlz) het recht op kinderopvangtoeslag verliest doordat diegene geen toeslagpartner
meer heeft door het vervallen van het criterium samengestelde gezinnen. Er is in de
systemen van de Dienst Toeslagen onderzocht of er in de afgelopen jaren aanvragen
zijn gedaan voor de specifieke uitzondering op de arbeidseis die bestaat voor mensen
met een Wlz-indicatie en een toeslagpartner. Dat zijn er circa honderd. Daarvan zijn
er twee gevallen die toeslagpartner zijn op grond van het criterium samengestelde
gezinnen. In beide gevallen betreft het een kind van de werkende toeslagpartner en
niet van de persoon met de Wlz-indicatie. Dat betekent dat ook na inwerkingtreding
van de wet, en dus na het verbreken van het toeslagpartnerschap, de werkende nog steeds
recht houdt op kinderopvangtoeslag. Omdat de situatie in de afgelopen jaren geheel
niet is voorgekomen, verwacht het kabinet niet dat dit voor de toekomst anders gaat
zijn.
De leden van de fractie van JA21 vragen of met het voorliggende wetsvoorstel een beleidsafweging
uit 2012 wordt teruggedraaid en hoe het kabinet het feit weegt dat het in 2012 gesignaleerde
voordeel voor samengestelde gezinnen daarmee terugkeert. De leden van de fractie van
de SGP vragen of het laten vervallen van het criterium samengestelde gezinnen niet
leidt tot ongewenste ongelijke behandeling tussen samengestelde gezinnen die niet
als toeslagpartner worden aangemerkt en samengestelde gezinnen die – bijvoorbeeld
als gevolg van een huwelijk – wel als toeslagpartner wordt aangemerkt. Voorts vragen
zij of de toegang tot toeslagen voor samengestelde gezinnen hierdoor niet veel eenvoudiger
wordt dan voor gezinnen die niet zijn samengesteld.
Met de introductie van het criterium samengestelde gezinnen in 2013 was beoogd om
ongehuwd samenwonenden die kinderen in hun gezin hebben uit een eerdere relatie waar
mogelijk gelijk te behandelen als gehuwden.2 Met name bij de tegemoetkomingen voor kinderen (kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag)
zou namelijk een voordeel kunnen ontstaan als deze burgers niet op een andere grond
als partner worden aangemerkt, aangezien in die situatie de ouder tegemoetkomingen
zou ontvangen als ware die alleenstaand. De wetgever heeft destijds het neveneffect
geaccepteerd dat optreedt wanneer burgers door de introductie van dit criterium onbedoeld
toeslagpartner worden, terwijl zij feitelijk geen gezin vormen.3 Om deze gevolgen te voorkomen, is destijds voor de situatie dat er sprake is van
(onder)huur een tegenbewijsregeling opgenomen die burgers de mogelijkheid biedt om
niet als partners te worden aangemerkt indien op zakelijke gronden een deel van de
woning wordt gehuurd.4
In de praktijk is echter gebleken dat ondanks de tegenbewijsregeling significant meer
burgers op grond van dit criterium als toeslagpartner worden aangemerkt dan zij die
daadwerkelijk een samengesteld gezin vormen. Dit is mede het gevolg geweest van ontwikkelingen
op de woningmarkt en de vergrijzing, waardoor burgers vaker dan voorheen besluiten
een woning te delen met iemand waar zij geen huishouden of gezin mee vormen. Richting
de toekomst zullen deze situaties met de krapte op de woningmarkt naar verwachting
nog vaker aan de orde zijn.
De afgelopen jaren is gepoogd om voor verschillende groepen uitzonderingen op het
toeslagpartnerbegrip te maken en op deze wijze de nadelige gevolgen van het ontstane
toeslagpartnerschap te voorkomen. Nieuwe uitzonderingen hebben burgers geholpen, maar
hebben het toeslagenstelsel ook complexer gemaakt voor zowel mensen als de uitvoering.
Het kabinet heeft met dit wetsvoorstel daarom een andere beleidsafweging gemaakt dan
in 2012. Waar de wetgever destijds het neveneffect accepteerde dat burgers door de
introductie van dit criterium toeslagpartner kunnen worden terwijl zij feitelijk geen
gezin vormen,5 acht het kabinet dat nu niet langer wenselijk. Het laten vervallen van het criterium
samengestelde gezinnen betekent dat er weer een groep burgers zal zijn die niet als
toeslagpartner wordt aangemerkt, terwijl zij feitelijk wel een gezin vormen.
Toeslagen zijn tot slot voor iedereen even toegankelijk zolang aan de voorwaarden
wordt voldaan. Bij samengestelde gezinnen kan afhankelijk van de individuele inkomens-,
vermogens- en gezinssituatie wel een hoger recht op toeslagen ontstaan, bijvoorbeeld
als gevolg van de toekenning van de alleenstaande ouderkop in het kindgebonden budget.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het kabinet de conclusie deelt dat twee
personen die een woonadres delen, waar ook het minderjarige kind van één van hen woont,
doorgaans een hogere draagkracht hebben dan personen die alleen wonen met een minderjarig
kind en dat het wetsvoorstel deze hogere draagkracht buiten beschouwing laat en hoe
dit zich verhoudt tot het draagkrachtbeginsel dat ten grondslag ligt aan de Awir.
Het kabinet deelt deze opvatting niet. Of deze manier van samenleven leidt tot een
hogere draagkracht, hangt af van de relatie die deze twee personen hebben. Zo kan
er bijvoorbeeld sprake zijn van woningdeling, waarbij de twee personen uitsluitend
huisgenoot zijn. Hierbij merk ik op dat woningdelers voor de huurtoeslag wel worden
aangemerkt als medebewoners en dat de inkomens van alle medebewoners worden meegewogen
bij het vaststellen van het recht op huurtoeslag.
Er bestaan inderdaad situaties waarin twee personen die samenwonen op een adres, waar
ook een minderjarig kind van één van hen woont, een gezamenlijke huishouding voeren,
terwijl vanaf 1 januari 2027 dit partnerschap niet meer meeweegt voor het recht op
toeslagen. Dit is een gevolg dat het kabinet aanvaardt, omdat dit (budgettaire) nadeel
naar de opvatting van het kabinet opweegt tegen de ongerichtheid die het samengestelde
gezinnen criterium met zich meebracht. Zoals hierboven toegelicht leidt het zuivere
feit dat twee burgers een adres delen waar ook een minderjarig kind van één van hen
staat ingeschreven niet in alle gevallen tot de conclusie dat er sprake is van een
toegenomen draagkracht. Daarmee is het kabinet van mening dat dit criterium niet als
objectieve maatstaf kan dienen om een hogere draagkracht en dus een toeslagpartnerschap
vast te stellen.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het kabinet kan kwantificeren voor hoeveel
van de circa 18.000 toeslaggerechtigden sprake is van een feitelijk gedeeld huishouden
met aantoonbare schaalvoordelen en welk budgettair beslag daarmee gemoeid is. Het
kabinet ziet geen andere mogelijkheid dan het afschaffen van het criterium samengesteld
gezin om de doelgroep burgers te bereiken die geen gezin vormen, maar dat niet op
objectieve gronden kunnen aantonen. Hierbij accepteert het kabinet bewust dat er een
groep is die elkaar wél financieel ondersteunt, en daarbij ook hogere toeslagen krijgt.
Uit onderzoek van de Dienst Toeslagen is gebleken dat ongeveer 10.000 toeslaggerechtigden
die als gevolg van het samengestelde gezin criterium worden aangemerkt als partners,
géén gezamenlijke huishouding voeren. Bij de overige 8.000 toeslaggerechtigden die
als gevolg van dat criterium als partner worden aangemerkt kan mogelijk sprake zijn
van een gezamenlijke huishouding. Als gerekend wordt met het volledige aantal van
8.000 toeslaggerechtigden, dan is het budgettaire beslag wat hiermee gemoeid gaat,
naar schatting maximaal € 49 miljoen structureel (8/18e deel van het budgettaire effect
van deze maatregel van € 111 miljoen).
De leden van de fractie van JA21 vragen voorts waarom ervoor wordt gekozen om de ene
grofheid (waarbij een groep mensen als toeslagpartner wordt aangemerkt terwijl ze
dat in het maatschappelijk verkeer niet zijn) te vervangen door een andere grofheid
(waarbij een groep mensen als alleenstaande wordt aangemerkt terwijl ze feitelijk
samenleven met iemand), in plaats van te werken aan een instrument dat draagkracht
nauwkeuriger meet. Zij vragen welke concrete stappen en welk tijdpad het kabinet voorziet
richting een stelsel dat draagkracht nauwkeuriger meet zonder ingrijpend onderzoek
in de persoonlijke levenssfeer en richting harmonisatie van het partnerbegrip over
de toeslagen, de fiscaliteit en de sociale zekerheid.
Om de negatieve gevolgen van ongewenste toeslagpartnerschappen als gevolg van het
criterium samengestelde gezinnen te voorkomen, wordt voorgesteld het criterium te
laten vervallen. Zoals hiervoor benoemd is het kabinet daarmee tot een andere afweging
gekomen met betrekking tot het aanmerken van samengestelde gezinnen als toeslagpartner.
In plaats van nieuwe uitzonderingen toe te voegen, wordt gekozen voor een vereenvoudiging
van het partnerbegrip. Dit doet ook recht aan de oproep die meermaals vanuit uw Kamer
is gedaan om het toeslagenstelsel te vereenvoudigen.
Vanuit de hervormingsagenda inkomensondersteuning wordt door het kabinet gewerkt aan
voorstellen voor harmonisering van de begrippen inkomen, vermogen en partner over
de verschillende regelingen en domeinen heen. Onderdeel hiervan is om naar één definitie
voor het partnerbegrip toe te werken voor alle inkomensondersteunende regelingen,
welke is gebaseerd op het toeslagpartnerbegrip uit de Awir. Het grote voordeel van
dit partnerbegrip is dat het bestaat uit objectieve criteria verkregen uit basisregistraties.
Daarmee is het voor mensen voorspelbaarder hoe de overheid hun leefsituatie beoordeelt
en is de kans op fouten kleiner. Ook is er hierdoor geen ingrijpend onderzoek in de
persoonlijke levenssfeer van mensen vereist. Uitvoerders kunnen immers afgaan op gegevens
uit authentieke bronnen, zoals de Basisregistratie Personen (BRP), waardoor geen onderzoek
nodig is naar de feitelijke situatie om te beoordelen of er sprake is van partnerschap.
De leden van de fractie van het CDA vragen of er meer laagdrempelige objectieve criteria
zijn waaraan een gezamenlijke huishouding kan worden getoetst. Het kabinet streeft
naar een partnerbegrip dat automatisch kan worden vastgesteld aan de hand van objectieve
criteria. Een criterium aan de hand waarvan een partnerschap kan worden vastgesteld
moet aan een aantal criteria voldoen. Een criterium moet uiteraard leiden tot de conclusie
dat sprake is van een gezamenlijke huishouding. Bij het door deze leden aangehaalde
voorbeeld van een gezamenlijke bankrekening hoeft er niet altijd sprake te zijn van
een (volwaardige) gezamenlijke huishouding. Een gezamenlijke bankrekening kan bijvoorbeeld
ook worden gebruikt voor gemeenschappelijke kosten van huizendelers, zoals vaste lasten
en gemeenschappelijke boodschappen als schoonmaakmiddelen. Daarnaast moet een criterium
objectief zijn (je bent bijvoorbeeld wel of niet getrouwd) en automatisch vast te
stellen. Dat betekent dat sprake moet zijn van een registratie waaruit het partnerschap
kan worden vastgesteld.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe wordt geborgd dat het partnerbegrip
beter aansluit bij de feitelijke leefsituatie van burgers. De leden vragen om een
reflectie op de stelling dat in de nieuwe situatie mensen die feitelijk wel onder
het toeslagpartnerbegrip zouden moeten vallen, dit niet aanvragen en om die reden
te veel toeslagen ontvangen. Zij vragen daarnaast hoe groot deze groep naar verwachting
is en welke budgettaire gevolgen dit heeft.
Met het laten vervallen van de criteria samengestelde gezinnen, partner in een eerder
jaar en partner in de rest van het jaar, wordt beoogd het toeslagpartnerbegrip beter
aan te laten sluiten op de feitelijke leefsituatie van burgers. Na inwerkingtreding
van de wet is het alleen nog mogelijk om partner te worden als aan een van de overige
criteria is voldaan. Dit zijn feitelijke en objectieve criteria, die automatisch blijken
uit registraties. De situatie dat iemand feitelijk wel samenleeft met iemand, maar
niet als toeslagpartner wordt aangemerkt, is enkel mogelijk als niet wordt voldaan
aan een van de objectieve criteria. Op dit moment is die situatie ook al mogelijk.
Dit is geen keuze van de aanvrager omdat Dienst Toeslagen dit veelal op basis van
andere bronnen kan vaststellen. Er zijn geen signalen bekend dat dit een reden is
voor niet-gebruik van toeslagen.
De leden van de fractie van het CDA vragen wat de gevolgen zijn als na afloop van
een toeslagjaar blijk dat sprake was van een toeslagpartnerschap. De precieze gevolgen
van een partnerschap dat na afloop van een toeslagjaar wordt ontdekt zijn afhankelijk
van de omstandigheden van het specifieke geval. In de regel hebben toeslaggerechtigden
een lager recht op toeslagen als er een toeslagpartner is, doordat ze bijvoorbeeld
niet in aanmerking komen voor de alleenstaande ouderkop in het kindgebonden budget.
Als het voorschot te hoog is geweest door een toeslagpartnerschap dat niet op tijd
is doorgegeven, dan leidt dit tot een terugvordering voor het bedrag wat te veel aan
toeslagen is voorgeschoten. Wel is het zo dat Dienst Toeslagen actie onderneemt om
wijzigingen die gevolgen kunnen hebben voor het toeslagpartnerschap juist te verwerken.
Denk hierbij aan dat de burger een brief ontvangt met de uitnodiging de juiste huishoudsamenstelling
door te geven aan Dienst Toeslagen, om zo terugvorderingen te voorkomen.
De leden van de fracties van het CDA en JA21 vragen in hoeverre het partnerschap kan
worden ontweken door een relatie bewust niet te formaliseren. Voorts vragen de leden
van JA21 hoe het kabinet oneigenlijk gebruik wil tegengaan. Het toeslagpartnerschap
kan inderdaad «ontweken» worden door een relatie niet te formaliseren. Het is echter
niet de verwachting van het kabinet dat mensen in grote getalen hun keuze om samen
een huis te kopen, te trouwen of een geregistreerd partnerschap aan te gaan laten
afhangen van de impact die dit heeft op hun recht op toeslagen. In het algemeen vinden
life events als trouwen en samen een huis kopen meer vanuit principiële en emotionele redenen
plaats, zoals het bezegelen van de liefde. Mochten hier in een later stadium wel signalen
van komen, dan zal het kabinet bezien hoe hiermee omgegaan kan worden.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het kabinet het risico ziet dat meer huishoudens
hun vermogen tijdelijk verschuiven rond 1 januari om onder de vermogensgrens voor
toeslagen te blijven. Het klopt dat er door het verlagen van de vermogensgrens meer
huishoudens boven de vermogensgrens uitkomen en daardoor hun recht op toeslagen (deels)
kwijtraken. Het gaat hier om toeslagontvangers wiens inkomen dusdanig laag is dat
ze recht hebben op toeslagen, maar een vermogen boven of rond de grens hebben. Theoretisch
betekent dit dat het voor meer mensen lonend zou kunnen zijn om aan peildatumarbitrage
te doen. De meeste toeslagontvangers hebben echter niet dusdanig veel vermogen dat
peildatumarbitrage lonend is, gelet op de kosten voor het laten opzetten voor eventuele
constructies en de (in verhouding tot het vermogen) relatief beperkte bedragen aan
toeslagen. Daarnaast kunnen zij met een laag inkomen niet altijd een deel van hun
vermogen missen. Daarom is het niet de verwachting van het kabinet dat hier op grote
schaal sprake van zal zijn. Overigens onderstreept het alles-of-niets-karakter van
de vermogenstoets met een peildatum de noodzaak voor de verkenning naar alternatieve
vormgevingen van de vermogensgrens zoals aangekondigd in het nader rapport. Met een
vermogensgrens die minder hard uitpakt, zal de eventuele behoefte van burgers om aan
peildatumarbitrage te doen verder afnemen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het kan voorkomen dat een partnerschap
onbedoeld niet aan het licht komt. Het is mogelijk dat een partnerschap onbedoeld
niet bekend is bij de Dienst Toeslagen. De meeste criteria op basis waarvan een toeslagpartnerschap
wordt vastgesteld volgen uit de systemen van Dienst Toeslagen. Dit is bijvoorbeeld
het geval bij personen die getrouwd zijn, omdat dit blijkt uit de BRP. Op dit moment
is er geen registratie van personen die als partner zijn aangemeld bij een pensioenfonds.
Bij personen die op basis van dit criterium als toeslagpartner worden aangemeld, is
het dus mogelijk dat de Dienst Toeslagen hier niet (tijdig) van op de hoogte is. Een
burger is zelf gehouden om dit te melden bij de Dienst Toeslagen.
De leden van de fractie van D66 vragen of het kabinet kan aangeven hoe de nieuwe partnerdefinitie
in de uitvoering niet alsnog leidt tot onjuiste partnerschapsvaststellingen. De Dienst
Toeslagen stelt toeslagpartnerschap vast op basis van officiële registraties, zoals
de BRP. Hieruit kan worden afgeleid of er sprake is van relevante omstandigheden voor
het toeslagpartnerschap, zoals een huwelijk, geregistreerd partnerschap en adres.
De Dienst Toeslagen gaat in beginsel uit van de juistheid van officiële registraties.
Indien een gegeven, zoals adres, niet blijkt te kloppen, kan de Dienst Toeslagen een
terugmelding doen aan de gemeente, waarna een adresonderzoek volgt. Bovendien geldt
dat voor partnerschap een aanvullende voorwaarde geldt naast adres. Denk hierbij bijvoorbeeld
aan een gezamenlijke koopwoning, gezamenlijk ouderschap en huwelijk. Hierdoor ontstaat
niet zonder meer partnerschap bij enkel bewoning op hetzelfde adres.
De leden van de fractie van het CDA vragen of enige sprake is van handhaving of controle
op een feitelijke situatie, waarbij deze leden niet beogen weer meer complexiteit
toe te voegen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de juistheid van de BRP. Bij vermoedens
van een onjuiste inschrijving of adresregistratie kan zij onderzoek doen en de gegevens
indien nodig wijzigen. Het kan ook zijn dat de Dienst Toeslagen, niet de aanvrager,
wil afwijken van het BRP-adres omdat het meent dat deze onjuist is. De Dienst Toeslagen
kan dan bijvoorbeeld iemand als partner of medebewoner aanmerken op basis van het
feitelijke woonadres in plaats van de inschrijving in de BRP. De bewijslast ligt dan
bij de Dienst Toeslagen. Daarbij is het zo dat huishoudens met gezamenlijke kinderen
onverminderd partners blijven. Alleen huishoudens die op grond van het criterium samengestelde
gezinnen partner zijn, worden niet langer samengevoegd.
De leden van de fractie van JA21 vragen welke instrumenten de Dienst Toeslagen heeft
om een feitelijk partnerschap te signaleren wanneer geen van de objectieve, registratie-onafhankelijke
criteria meer geldt en of het kabinet die instrumenten toereikend acht. De Dienst
Toeslagen heeft geen instrumenten om een «feitelijk» partnerschap te signaleren. Dit
hoeft de Dienst Toeslagen ook niet te doen, gelet op de wettelijke uitgangspunten
van het toeslagpartnerbegrip. In verband met de massale processen is het niet goed
uitvoerbaar om in individuele gevallen op basis van subjectieve criteria te toetsen
of burgers elkaar in de praktijk wel of niet ondersteunen. Daarom is het toeslagpartnerbegrip
zoveel mogelijk op objectieve criteria geënt. Uit de keuze voor objectieve criteria
volgt noodzakelijkerwijs dat het voor kan komen dat burgers elkaar feitelijk wel ondersteunen,
maar er geen toeslagpartnerschap wordt aangenomen.
De leden van de fractie van JA21 vragen op welke wijze de Dienst Toeslagen de burgerlijke
staat vaststelt van personen van wie de registratie in de BRP op een eigen verklaring
of op brondocumenten uit landen zonder betrouwbare basisadministratie berust. De Dienst
Toeslagen stelt niet zelf de burgerlijke staat vast van personen, maar berust zich,
zonder nader onderzoek, op de BRP als basisregistratie. Indien er gerede twijfel bestaat
over een gegeven uit de BRP (dat als authentiek is aangemeld), moet de Dienst Toeslagen
dit melden onder vermelding van de grond van zijn gerede twijfel. De Dienst Toeslagen
doet in dit geval ook mededeling aan de gemeente van de door hem geconstateerde afwijkingen
tussen enerzijds de BRP-gegevens en anderzijds gegevens waarvan hij op andere wijze
kennis heeft gekregen.
De leden van de fractie van JA21 vagen voorts in hoeveel gevallen de burgerlijke staat
geregistreerd staat als onbekend of in onderzoek. In de administratie van de Dienst
Toeslagen komt de status «onbekend» of «in onderzoek» niet voor. Er is sprake van
een huwelijk of niet. Indien er een vermoeden is dat een gegeven niet klopt, kan Dienst
Toeslagen het gegeven aanpassen waarbij de bewijslast bij de Dienst Toeslagen ligt.
De leden van de fractie van JA21 vragen of het kabinet onderkent dat het laten vervallen
van het criterium samengestelde gezinnen een objectieve, van zelfverklaring onafhankelijke
grond voor partnerschap wegneemt en dat het partnerschap daarmee sterker gaat leunen
op de status die voor van buiten de Europese Unie gekomen personen het moeilijkst
verifieerbaar is. Deze leden vragen in dit kader of het kabinet de zorg deelt dat
hierdoor zowel de prikkel als de feitelijke ruimte toeneemt om zich ten onrechte als
ongehuwd of gescheiden te presenteren en hoe dit zich verhoudt tot het oordeel «fraudebestendigheid:
niet van toepassing» in de uitvoeringstoets.
Het kabinet deelt niet de zorg dat een prikkel bestaat voor mensen om zich ten onrechte
als ongehuwd of gescheiden te presenteren. Over het algemeen kan de Nederlandse overheid
buitenlandse huwelijken goed vaststellen, ook wanneer deze buiten de Europese Unie
zijn gesloten. Bij inschrijving in de BRP wordt de burgerlijke staat geregistreerd
op basis van officiële documenten, zoals een huwelijksakte. Zodra een huwelijk is
geverifieerd en geregistreerd, kunnen Nederlandse overheidsinstanties deze informatie
gebruiken. Wel is de vaststelling van een buitenlands huwelijk afhankelijk van de
beschikbaarheid en betrouwbaarheid van buitenlandse documenten en registraties. De
mate waarin gegevens eenvoudig kunnen worden gecontroleerd, verschilt per land. In
sommige gevallen kan verificatie daardoor meer tijd of onderzoek vergen dan binnen
Nederland of andere EU-lidstaten. Dat neemt niet weg dat buitenlandse huwelijken,
ook van personen afkomstig van buiten de EU, in de meeste gevallen succesvol worden
vastgesteld en geregistreerd in de BRP. Ten overvloede wordt opgemerkt dat indien
twee personen samenwonen en voldoen aan een van de overige criteria, zoals het hebben
een gezamenlijk kind, zij op grond daarvan als toeslagpartner zullen worden aangemerkt.
Deze criteria kunnen zodoende als vangnet fungeren in situaties waarin mensen zich
ten onrechte als ongehuwd of gescheiden presenteren.
De leden van de fractie van D66 vragen in hoeverre het vereenvoudigde partnerbegrip
afhankelijk is van de juistheid en actualiteit van de BRP-registratie. Zij vragen
om een toelichting wat er gebeurt in situaties waarin de woonsituatie en de BRP-registratie
tijdelijk niet overeenkomen, en in hoeverre dit kan leiden tot onjuiste toekenning
of terugvordering van toeslagen. Zoals hiervoor genoemd stelt de Dienst Toeslagen
het toeslagpartnerschap vast op basis van officiële registraties, zoals de BRP. Indien
de woonsituatie tijdelijk niet overeenkomt met de BRP zou dit mogelijk kunnen leiden
tot terugvorderingen wanneer personen niet worden aangemerkt als toeslagpartner wanneer
dit wel het geval is. De Dienst Toeslagen is bovendien verplicht om het woonadres
uit de BRP te gebruiken. In het geval van een adreswijziging dient een ingezetene
hiervan schriftelijk aangifte te doen bij de gemeente van het nieuwe adres. Dit moet
uiterlijk op de vijfde dag na wijziging worden gedaan. De gemeente wijzigt een adres
niet met terugwerkende kracht. Indien sprake is van te late aangifte of een ambtshalve
opneming van de gegevens door de gemeente, wordt de dag waarop schriftelijke mededeling
is gedaan opgenomen als datum voor de adreswijziging in het BRP. Dit kan betekenen
dat de ingangsdatum van een adres in de BRP niet overeenkomt met de daadwerkelijke
verhuisdatum. Mogelijk resulteert dit in een onjuiste toekenning of terugvordering.
4. Laten vervallen uitzondering op medebewoner begrip voor ontheemden uit Oekraïne
De leden van de fractie van PRO maken zich zorgen over de gevolgen van deze maatregel
voor het aantal huishoudens dat bereid is ontheemden uit Oekraïne in huis op te nemen
en vragen of het kabinet deze zorg deelt. Daarnaast vragen de leden wat het kabinet
voornemens is te doen om de eventuele onzekerheid bij mensen over het wegvallen van
hun huurtoeslag weg te nemen en om mensen voor te lichten over de gevolgen voor de
huurtoeslag als zij een ontheemde uit Oekraïne in huis nemen. Voor de mensen die nu
al opvang voor ontheemden uit Oekraïne bieden, geldt dat zowel de ontheemden als de
aanvragers van huurtoeslag waarbij een ontheemde uit Oekraïne toeslagbetrokken is,
vooraf per brief over de wijziging zullen worden geïnformeerd. De ontheemden uit Oekraïne
zijn kenbaar via een aparte verblijfscode en daarom vindbaar in de systemen. Om mensen
in de toekomst zo goed mogelijk in staat te stellen een afgewogen keuze te maken om
ontheemden uit Oekraïne op te vangen in relatie tot de gevolgen voor de toeslagen,
wordt er informatie verstrekt op de website van de Dienst Toeslagen. Ook zal berichtgeving
over de wijziging worden opgenomen in de nieuwsbrieven voor het kennisnetwerk waar
onder meer toeslagservicepunten op zijn aangesloten. Deze zitten verspreid over heel
Nederland, zodat burgers ook dichtbij huis adequate hulp wordt geboden en ze worden
geïnformeerd over de wijziging.
Voorts willen de leden van de fractie van PRO graag weten hoeveel gasthuishoudens
gebruik maken van huurtoeslag. Het aantal gasthuishoudens dat huurtoeslag ontvangt
bedraagt momenteel ruim 600. Als er sprake is van een schriftelijk vastgelegde onderhuur
aan een ontheemde Oekraïner wordt deze laatste alsnog niet aangemerkt als medebewoner
voor de huurtoeslag.
5. Voorkomen dat minderjarigen als toeslagpartner worden aangemerkt
De leden van de fractie van D66 vragen om een verduidelijking van de problematiek
die wordt opgelost door te voorkomen dat minderjarigen als toeslagpartner worden aangemerkt
en hoe groot de verschillende groepen zijn die hierdoor worden geraakt. Wanneer mensen
een toeslagpartner hebben, worden het inkomen van vermogen van beide partners betrokken
bij het berekenen van het recht op en de hoogte van toeslagen. Daarnaast geldt de
arbeidseis in dat geval voor de kinderopvangtoeslag voor beide partners en ontvangt
de belanghebbende geen alleenstaande ouderkop in het kindgebonden budget. Met name
dit laatste gevolg kan bij toeslagpartnerschappen waarbij minderjarigen betrokken
zijn onwenselijk uitpakken. De voordelen die het hebben van een toeslagpartner normaliter
met zich brengt, waaronder de gedeelde zorg en financiële verantwoordelijkheid voor
een gezamenlijk kind, doen zich niet altijd voor bij toeslagpartnerschappen met minderjarigen.
Minderjarigen zijn in de regel leerplichtig en hebben doorgaans dan ook geen inkomen
waarmee een gezin kan worden onderhouden. Het is dus goed voorstelbaar dat een ouder
die samenwoont met een minderjarige toeslagpartner feitelijk dezelfde ondersteuning
nodig heeft als een alleenstaande ouder. Omdat minderjarigen in principe niet in aanmerking
komen voor bijstand, kunnen zij het tekort aan alleenstaande ouderkop niet gecompenseerd
krijgen via de bijstand.
Het voorgaande geldt des te meer wanneer beide ouders minderjarig zijn en bijvoorbeeld
allebei nog naar school gaan. Een schrijnende casus uit de praktijk is in de memorie
van toelichting als voorbeeld opgenomen.6 De maatregel geldt echter dus ook voor de situatie dat een van de twee partners minderjarig
is. Naar verwachting gaat het om enkele gevallen per jaar.
6. Verlaging vermogensgrenzen zorgtoeslag en kindgebonden budget
De leden van de fractie van JA21 vragen het kabinet om in te gaan op de samenhang
en de rechtvaardigheid van de beslissing in de wet om het partnerbegrip te vereenvoudigen
en de vermogensgrenzen te verlagen. Door de vereenvoudiging in het partnerbegrip worden
meer mensen voor de toeslagen als alleenstaande aangemerkt. Dat betekent dat deze
mensen een hogere toeslag gaan ontvangen omdat het inkomen van de voormalige toeslagpartner
niet meer meetelt en/of dat zij in aanmerking komen voor de alleenstaande ouderkop
in het kindgebonden budget. Het kabinet meent dat de extra budgettaire kosten die
de vereenvoudiging van het partnerbegrip met zich meebrengt ook binnen het toeslagendomein
opgevangen dienen te worden. Hiertoe zijn verschillende opties overwogen, zoals het
verlagen van toeslagbedragen of hogere afbouwpercentages met betrekking tot inkomen.
Een verlaging van de vermogensgrenzen met eenzelfde budgettaire opbrengst als de budgettaire
derving van de vereenvoudigingsmaatregelen acht het kabinet het meest geschikt. De
inkomenseffecten voor de betroffen groepen en effecten op de marginale druk zijn bij
deze optie het meest acceptabel. De groep die geraakt wordt door het verlagen van
de vermogensgrenzen beschikt over genoeg vermogen om de kosten voor zorg en kinderen
zelf te kunnen dragen. Ook na de voorgestelde verlaging blijven de vermogensgrenzen
binnen de zorgtoeslag en het kindgebonden budget ruim boven de € 100.000. Wanneer
het vermogen onder de nieuwe grenzen uitkomt, herleeft het recht op zorgtoeslag of
kindgebonden budget. Het kabinet is overigens voornemens om de vermogensgrens in de
zorgtoeslag vanaf 2028 verder te verlagen naar het heffingsvrij vermogen box 3.
De leden van de fractie van JA21 vragen waarom de vereenvoudiging van het partnerbegrip
gedekt wordt uit de toeslagen zelf, in plaats van uit de algemene middelen. Zij vragen
of dit een budgettaire noodzaak is of een politieke keuze. De leden van de fractie
van D66 vragen of er alleen binnen het toeslagendomein dekking is gezocht of dat er
ook andere dekkingsopties zijn onderzocht. Bij het kijken naar een budgettaire opgave
is het gebruikelijk om eerst binnen het eigen domein te kijken voor dekking. In dit
geval heeft het kabinet geoordeeld dat die ruimte bestaat door middel van verlaging
van de vermogensgrenzen in de zorgtoeslag en kindgebonden budget.
De leden van de fractie van JA21 vragen waarom is gekozen voor een verlaging met exact
€ 29.908 euro en niet voor aansluiting bij het heffingvrij vermogen in box 3. Het
kabinet heeft deze bedragen zo gekozen dat de budgettaire opbrengst voldoende is om
de kosten van de overige maatregelen uit dit wetsvoorstel te dekken. Aansluiting bij
het heffingvrij vermogen in box 3 kent een grotere opbrengst dan noodzakelijk voor
dit wetsvoorstel. Het kabinet is overigens voornemens om de vermogensgrens in de zorgtoeslag
vanaf 2028 verder te verlagen naar het heffingsvrij vermogen box 3.
De leden van de fractie van JA21 constateren dat het kabinet heeft aangekondigd de
vermogensgrens van de zorgtoeslag per 2028 naar het heffingsvrij vermogen in box 3
te willen brengen. Zij vragen waarom deze stap niet ineens en samenhangend wordt gezet
zoals ook de Afdeling advisering van de Raad van State adviseert. Het kabinet erkent
dat het niet optimaal is om de vermogensgrens voor de zorgtoeslag twee jaar op rij
beleidsmatig te verlagen. Het gaat hier echter om twee wetsvoorstellen die een verschillend
tijdspad kennen. Het wetsvoorstel vereenvoudiging partnerbegrip toeslagen was reeds
ter advisering aanhangig gemaakt bij de Afdeling advisering van de Raad van State
toen dit kabinet kwam tot het voornemen om de vermogensgrens van de zorgtoeslag te
verlagen naar het heffingsvrij vermogen box 3. Om de procedures van beide wetsvoorstellen
zorgvuldig en tijdig te doorlopen was samenvoeging niet mogelijk.
De leden van de fractie van JA21 vragen waarom de vermogensgrens per 2027 wordt verlaagd
met € 29.908 om vervolgens per 2030 weer te worden verhoogd met € 1.539. Zij vragen
daarnaast welk doel deze gedeeltelijke terugdraai dient en hoe die zich verhoudt tot
het aangekondigde voornemen de grens van de zorgtoeslag per 2028 verder te verlagen
naar het niveau van het heffingvrij vermogen. De verlaging van de vermogensgrens is
zo gekozen dat de budgettaire opbrengst voldoende is om de kosten van de overige maatregelen
uit dit wetsvoorstel te dekken. De genoemde verhoging per 2030 is mogelijk omdat in
de kostenramingen vanaf dat moment structureel een minder sterke verlaging van de
vermogensgrenzen nodig is om de kosten voor de hierboven beschreven maatregelen te
dekken. Het aangekondigde voornemen om de grens van de zorgtoeslag per 2028 verder
te verlagen overschrijft deze verhoging per 2030. De verhoging van de vermogensgrens
van het kindgebonden budget per 2030 blijft staan.
De leden van de fractie van JA21 vragen of de doorwerking van deze maatregel naar
het studiefinancieringsdomein (een hogere eenoudertoeslag en een hogere aanvullende
beurs of toelage, zoals de memorie van toelichting onderkent) is meegenomen in de
raming en de dekking. Zij vragen of die kosten bovenop de € 111 miljoen komen en indien
die kosten erbovenop komen hoe deze gedekt worden. De structurele programmakosten
voor het studiefinancieringsdomein als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel zijn
geraamd op € 1,3 miljoen. Deze kosten komen bovenop de in het wetvoorstel genoemde
€ 111 miljoen. De kosten in het studiefinancieringsdomein worden opgevangen binnen
de bestaande begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
De leden van de fractie van JA21 vragen of de geraamde dekking (€ 43 miljoen kindgebonden
budget plus € 70 miljoen zorgtoeslag, samen € 113 miljoen, naast een structurele uitvoeringsbesparing
van circa € 0,6 miljoen) de geraamde kosten van € 111 miljoen overtreft. Zij vragen
of het kabinet deze posten sluitend tegen elkaar kan afzetten en kan aangeven of een
budgettair overschot of tekort resteert.
In de voorjaarsnota 20257 zijn de volledige budgettaire reeksen voor dit wetsvoorstel opgenomen. Deze zijn
voor de volledigheid in onderstaande tabel nogmaals opgenomen, waarbij de reeks uitvoeringskosten
geactualiseerd is conform de uitvoeringstoets van de Dienst Toeslagen. In de voorjaarsnota
kon nog niet de definitieve budgettaire reeks voor de uitvoeringskosten worden opgenomen,
omdat er op dat moment nog geen uitvoeringstoets was. In de voorjaarsnota is nog rekening
gehouden met incidentele uitvoeringskosten van € 1,0 miljoen en een structurele besparing
op de uitvoeringskosten van € 0,4 miljoen. Er zijn reeds kosten en opbrengsten van
het wetsvoorstel in 2026, omdat het voorschot van de toeslag voor januari 2027 in
december 2026 uitbetaald wordt. In 2029 en 2030 is er een meeropbrengst door het verlagen
van de vermogensgrenzen, waarmee er een tekort in eerdere jaren wordt gecompenseerd.
Hierdoor is het budgettaire saldo van de maatregelen in de periode 2026–2030 vrijwel
neutraal. Latere jaren liggen buiten de begrotingshorizon.
Tabel 1: Budgettaire effecten wetsvoorstel vereenvoudiging partnerbegrip toeslagen
De leden van de fractie van de VVD vragen of niet wordt getracht dezelfde financiële
ruimte (verlagen vermogensgrens zorgtoeslag) dubbel te benutten, namelijk enerzijds
met dit voorstel en anderzijds met de gemaakte afspraken in het coalitieakkoord. Bij
de berekening van de budgettaire opbrengst van de verlaging van de vermogensgrens
in de zorgtoeslag per 2028 is rekening gehouden met de eerdere verlaging van de vermogensgrens
door onderhavig wetsvoorstel. Er vindt geen dubbele benutting plaats.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het voornemen om de vermogensgrens van
de zorgtoeslag gelijk te trekken met het heffingsvrij vermogen van box 3 zich verhoudt
tot de Wet werkelijk rendement waarin het heffingsvrij vermogen wordt vervangen door
het heffingsvrij resultaat. Bij de voorgenomen verlaging van de vermogensgrens in
de zorgtoeslag per 2028 wordt geen directe koppeling gemaakt in de wet tussen de nieuwe
vermogensgrens zorgtoeslag en het heffingsvrij vermogen box 3. De hoogte van de vermogensgrens
wordt enkel aangepast naar het bedrag van het heffingsvrij vermogen. Onder de Wet
werkelijk rendement is er geen heffingsvrij vermogen meer, omdat voortaan belasting
wordt geheven op basis van rendement uit vermogen.
De leden van de fractie van de VVD vragen of het kabinet de mening deelt dat om toeslagen
te ontvangen, iemand beter geld kan uitgeven en minder vermogen kan opbouwen. De leden
vragen voorts of het kabinet dit wenselijk vindt. Het kabinet erkent dat een harde
vermogensgrens er in theorie toe kan leiden dat voor mensen met een vermogen in de
buurt van de grens er een prikkel bestaat om minder vermogen op te bouwen om zo de
toeslag te kunnen ontvangen. Het is niet bekend of, en zo ja hoe vaak, dit in de praktijk
voorkomt. Dit aspect zal meelopen in de verkenning naar alternatieve vormgevingen
van de vermogenstoets die is aangekondigd in het nader rapport van dit wetsvoorstel.
De leden van de fractie van PRO vinden het opvallend dat er binnen het toeslagenstelsel
verschillende vermogensgrenzen worden gehanteerd. Zij vragen een toelichting op de
reden daarvoor. Deze leden vragen daarnaast hoe het kabinet de verschillende vermogensgrenzen
in de sociale zekerheid en inkomensondersteuningsregelingen ziet, of deze voor verwarring
kunnen zorgen en of het wenselijk is om deze te harmoniseren. Tot slot vragen de leden
waarom niet van de gelegenheid gebruik is gemaakt maakt om ook de vermogensgrens binnen
het kindgebonden budget te verlagen naar hetzelfde niveau als dat van de zorgtoeslag
(conform het coalitieakkoord het heffingsvrije vermogen in box 3) en de opbrengst
te gebruiken om af te zien van de voorgenomen bezuiniging op het kindgebonden budget.
Elk van de toeslagen heeft een andere doelgroep. Naast dat er verschillen zijn in
de vermogensgrenzen gelden er ook verschillende normen voor het inkomen tot wanneer
iemand aanspraak maakt op een bepaalde toeslag. En ook binnen specifieke toeslagen
zijn er verschillen tussen bijvoorbeeld alleenstaanden en paren. De toeslagen zijn
ingericht om per doelgroep inkomensondersteuning te bieden aan diegenen die dat nodig
hebben. Per doelgroep en per toeslag kan die afweging anders uitvallen. Voor het kindgebonden
budget geldt dat het fors verder verlagen van deze vermogensgrens onwenselijk is,
omdat dit leidt tot een aanzienlijk strengere norm voor vermogen dan voor het inkomen
in deze regeling. Door de recente verhogingen van het kindgebonden budget hebben namelijk
steeds meer huishoudens met een hoger inkomen recht op kindgebonden budget.
Het kabinet onderkent dat geharmoniseerde vermogensgrenzen begrijpelijker zijn. Het
harmoniseren van de vermogensgrenzen in de verschillende toeslagen leidt echter niet
per definitie tot meer zekerheid. Bij geharmoniseerde (lagere) vermogensgrenzen kunnen
er meer en nog hogere terugvorderingen ontstaan. De vermogensgrenzen in de toeslagen
zijn vormgegeven als een harde grens. Het hanteren van een harde grens betekent dat
bij een kleine overschrijding van die grens (bijvoorbeeld door een erfenis of afkoop
van pensioen) mensen direct het recht op de volledige toeslag verliezen. In een situatie
met geharmoniseerde (lagere) vermogensgrenzen verliezen meer toeslagontvangers dan
niet één, maar meerdere volledige toeslagen tegelijkertijd. Het kabinet kiest er nu
dan ook niet voor om de vermogensgrens in het kindgebonden budget verder te verlagen
en de vermogensgrenzen in de toeslagen te harmoniseren.
De leden van de fractie van de SGP vragen of het kabinet de wens deelt om toekomstige
wijzigingen zo veel als mogelijk te bundelen. Zij vragen daarnaast wanneer de genoemde
verkenning van de vermogenstoets naar de Kamer wordt gestuurd. Het kabinet begrijpt
deze wens. Waar mogelijk wil het kabinet hier ook aan tegemoet komen. Uw kamer zal
eind dit jaar worden geïnformeerd over de mogelijkheden om de vermogenstoets in de
toeslagen op een andere manier vorm te geven. Het zal daarbij gaan om de systematiek
en toetsing van de vermogensgrenzen en niet om een onderzoek naar de hoogte van de
vermogensgrenzen in de verschillende toeslagen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het klopt dat de vermogensgrenzen voor
het kindgebonden budget op basis van deze wet uiteindelijk worden verlaagd tot € 146.011
– € 29.908 + € 1.539 = € 117.642 voor alleenstaanden en € 184.633 – € 29.908 + € 1.539
= € 156.264 voor stellen. De vermogensgrenzen in het kindgebonden budget voor alleenstaanden
en paren bedragen per 2026 € 146.011 respectievelijk € 184.633. Het klopt dat beide
vermogensgrenzen daarbij per 2027 eerst als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel
met een bedrag van € 29.908 (prijspeil 2026) worden verlaagd en daarna per 2030 met
een bedrag van € 1.539 (prijspeil 2026) worden verhoogd. Hiermee komen de vermogensgrenzen
in prijspeil 2026 inderdaad structureel per 2030 op de door de leden berekende bedragen
uit, waarbij deze bedragen de komende jaren nog worden geïndexeerd aan de hand van
de tabelcorrectiefactor.
De leden van de fractie van JA21 vragen om de groep van circa 50.000 huishoudens nader
te specificeren naar inkomen en leeftijd en in het bijzonder aan te geven welk deel
bestaat uit AOW-gerechtigden met een spaarbuffer. De leden vragen of het kabinet de
opvatting deelt dat het hier veelal niet gaat om vermogende huishoudens in eigenlijke
zin, maar om huishoudens met een spaartegoed of erfenis net boven de nieuwe grens.
Circa 30.000 van de 40.000 toeslaggerechtigden bij wie het recht op zorgtoeslag vervalt
is gepensioneerd. Het aantal gepensioneerde huishoudens met recht op kindgebonden
budget is heel klein.
De groep die geraakt wordt door het verlagen van de vermogensgrenzen beschikt naar
mening van het kabinet over genoeg vermogen om de kosten voor zorg en kinderen zelf
te kunnen dragen. Ook na de voorgestelde verlaging blijven de vermogensgrenzen binnen
de zorgtoeslag en het kindgebonden budget ruim boven de € 100.000. Wanneer het vermogen
onder de nieuwe grenzen uitkomt, herleeft het recht op zorgtoeslag of kindgebonden
budget. Het kabinet is overigens voornemens om de vermogensgrens in de zorgtoeslag
vanaf 2028 verder te verlagen naar het heffingsvrij vermogen box 3.
De leden van de fractie van het CDA vragen of het klopt dat van de 50.000 huishoudens
die worden geraakt door het verlagen van de vermogensgrenzen dit voor 8.000–13.000
huishoudens ziet op het kindgebonden budget en voor de rest van de huishoudens op
verlies aan zorgtoeslag. De leden van de fractie van PRO vragen om welk percentage
van de huishoudens die zorgtoeslag of kindgebonden budget krijgen het gaat. De leden
van de fractie van D66 vragen hoeveel huishoudens zowel zorgtoeslag als het kindgebonden
budget verliezen en hoeveel deze huishoudens er netto en bruto maandelijks op achteruit
gaan. Naar schatting verliezen circa 13.000 huishoudens het recht op kindgebonden
budget en circa 40.000 huishoudens het recht op zorgtoeslag. Dit is naar verwachting
0,7% van de populatie die het recht op kindgebonden budget verliest (13.000 van de
1,8 miljoen huishoudens) en 0,9% van de populatie die het recht op zorgtoeslag verliest
(circa 40.000 van de 4,7 miljoen huishoudens). Naar schatting verliezen met dit wetsvoorstel
circa 1.500 huishoudens zowel het recht op zorgtoeslag als op het kindgebonden budget.
Gemiddeld verliezen naar schatting huishoudens met recht op het kindgebonden budget
circa € 4.200 per jaar en huishoudens met recht op de zorgtoeslag circa € 1.500 per
jaar.
De leden van de fractie van het CDA vragen of meer in de breedte iets te zeggen is
over de vermogensverdeling onder toeslagenontvangers. Ze vragen hoeveel van de ontvangers
van kindgebonden budget bijvoorbeeld een vermogen hebben tussen 0 en € 50.000, hoeveel
tussen de € 50.000 en € 100.000 en hoeveel tussen de € 100.000 en € 150.000, uitgesplitst
naar alleenstaanden en stellen. Onderstaande tabel bevat een verdeling van huishoudens
die zonder vermogenstoets recht hebben op kindgebonden budget. Huishoudens zijn uitgesplitst
naar de hoogte van vermogen op basis van CBS microdata uit 2023. Hierbij is gekeken
naar vermogen exclusief eventuele overwaarde op eigen woning. Dit sluit overigens
niet exact aan bij het vermogensbegrip voor de Awir.
Tabel 2: Aantal eenoudergezinnen met recht op kindgebonden budget (zonder vermogenstoets)
naar vermogenscategorie
Vermogenscategorie
Aantal
< € 57.000
1.236.570
€ 57.000–€ 67.496
225.700
€ 67.496–€ 120.000
115.360
> € 120.000
399.140
Bron: Berekening SZW o.b.v. CBS microdata, te raadplegen op https://open.overheid.nl/details/80d2fccb-3939-4fff-a799-e0758178286a
Tabel 3: Aantal paren met recht op kindgebonden budget (zonder vermogenstoets) naar
vermogenscategorie
Vermogenscategorie
Aantal
< € 57.000
432.150
€ 57.000–€ 67.496
47.900
€ 67.496–€ 114.000
12.150
€ 114.000–€ 160.000
35.530
> € 160.000
54.090
Bron: Berekening SZW o.b.v. CBS microdata, te raadplegen op https://open.overheid.nl/details/80d2fccb-3939-4fff-a799-e0758178286a
De leden van de fractie van D66 vragen hoe groot het risico is op terugvorderingen
bij burgers naar aanleiding van de verlaging van de vermogensgrens bij kindgebonden
budget en zorgtoeslag. De verlaging van de vermogensgrenzen raakt naar verwachting
ongeveer 50.000 huishoudens in totaal(. Deze huishoudens hebben vanaf de verlaging
geen recht meer op de betreffende toeslag. Dit leidt niet per definitie tot terugvorderingen
als het voorschot tijdig wordt gestopt. De Dienst Toeslagen zet zich op verschillende
manieren in om terugvorderingen zoveel mogelijk te voorkomen zowel qua hoogte als
qua aantal. Zij start zo snel mogelijk met (gerichte) communicatieacties om burgers
te attenderen en ze ruim de tijd te bieden om rekening te houden met de verlaging
van de vermogensgrenzen per 1 januari 2027. Burgers worden gevraagd hun gegevens zo
actueel mogelijk te houden. Daarnaast kunnen burgers ook persoonlijk worden geattendeerd
en gevraagd worden om hun inkomen te controleren en eventueel aan te passen. In sommige
situaties worden ook wijzigingen voor de burger gedaan.
De leden van de fractie JA21 vragen op welke wijze en op welk moment de circa 50.000
huishoudens die als gevolg van de verlaging van de vermogensgrenzen een of meerdere
toeslagen verliezen worden geïnformeerd, zodat zij tijdig kunnen handelen en onverwachte
terugvorderingen worden voorkomen. De leden van de fractie van de VVD vragen of het
kabinet mogelijkheden ziet om nog meer inspanningen te leveren rondom de communicatie
en of ze dat ook van plan is. De Dienst Toeslagen streeft ernaar deze groep in het
najaar van 2026 gericht te benaderen. Gerichte attendering is alleen mogelijk richting
huishoudens die reeds op 1 januari 2025 vermogen hadden in de bandbreedte tussen de
oude en de nieuwe vermogensgrens. Jaarlijks verandert de groep vermogenden die in
beeld is met circa 20%. Voor die groep geldt dat gerichte attendering niet mogelijk
is en die afhankelijk zijn van de algemene communicatie die zal worden ingeregeld.
De leden van de fractie van PRO vragen of is overwogen om ook box 2-vermogen mee te
laten tellen bij het bepalen of iemand recht heeft op een toeslag of niet. Zij vragen
naar de voor- en nadelen daarvan en een inschatting van de opbrengsten van een dergelijke
maatregel. Het laten meetellen van box 2-vermogen voor het recht op toeslagen zou
vooral bij zogenoemde spaar-bv’s, waarin geen verdere ondernemingsactiviteiten plaatsvinden,
een beter beeld van iemands draagkracht kunnen geven. Daarentegen heeft deze maatregel
dusdanig veel voeten in de aarde dat deze niet is overwogen. Zo geldt dat in box 2
over het algemeen ondernemingsvermogen zit, dat niet zomaar liquide te maken is en
niet vrij beschikbaar is voor de achterliggende aandeelhouder. Dat wordt nog ingewikkelder
wanneer er meerdere (niet aan elkaar gelieerde) aandeelhouders zijn of wanneer iemand
enkel een aanmerkelijk belang8 heeft op basis van stemrechten. Er is geen raming beschikbaar van de mogelijke opbrengst.
Overigens behoort het inkomen uit aanmerkelijk belang (zoals dividenden) reeds tot
het toetsingsinkomen voor toeslagen.
De leden van de fractie van PRO vragen voorts of het kabinet het schrappen van de
doorwerking van aftrekposten op de hoogte van het verzamelinkomen als een alternatieve
dekkingsoptie ziet, wat de voor- en nadelen daarvan zijn, en of het klopt dat dit
jaarlijks ongeveer een miljard euro zou opleveren. Het kabinet ziet het schrappen
van de doorwerking van aftrekposten op de hoogte van het verzamelinkomen niet als
alternatieve dekkingsoptie, omdat dat niet op korte termijn (met ingang van de beoogde
inwerkingtreding van 1 januari 2027) te realiseren is. Het schrappen van de doorwerking
heeft zowel voor- als nadelen. Zonder aftrekposten is het verzamelinkomen hoger, wat
ertoe leidt dat iemand een lager recht krijgt op toeslagen, of zelfs het recht helemaal
verliest. Dit is vooral nadelig voor mensen die noodzakelijke kosten maken, waarvoor
enkel een fiscale faciliteit bestaat en geen andere vorm van vergoeding of ondersteuning.
Hierbij kan gedacht worden aan zorgkosten9 of weekenduitgaven voor tijdelijk verblijf thuis van een gehandicapt familielid.
Aan de andere kant leidt het schrappen van de doorwerking er toe dat mensen die fiscaal
gestimuleerde uitgaven doen ook minder toeslagen ontvangen. Dit sluit beter aan bij
het doel van toeslagen, namelijk het bieden van een financiële tegemoetkoming in noodzakelijke
uitgaven voor huur, zorgkosten en de opvoeding of opvang voor kinderen. Het doen van
giften wordt bijvoorbeeld fiscaal gestimuleerd en werkt zodoende door naar het recht
op toeslagen, terwijl het doen van giften niet gezien kan worden als een noodzakelijke
uitgave. In het eindrapport Toekomst Toeslagenstelsel10 is genoemd dat deze optie circa 700 miljoen zou opleveren voor het berekeningsjaar
2016. Hoewel een update van deze raming noodzakelijk zou zijn, is voor het kabinet
wel duidelijk dat het schrappen van de doorwerking van aftrekposten te grote (financiële)
consequenties heeft om als alternatieve dekkingsoptie te dienen voor de maatregelen
in dit wetsvoorstel.
7. Relatie met studiefinanciering en de sociale zekerheid
De leden van de fractie van D66 vragen hoe het voorliggende wetsvoorstel zich verhoudt
tot de wijziging van het partnerbegrip in de sociale zekerheid en vragen of het kabinet
heeft overwogen om verdergaande stappen te zetten in deze harmonisatie. Het is het
streven van het kabinet om te werken aan een harmonisatie van een aantal begrippen
in het sociale zekerheidsdomein. Dit betreft naast het partnerbegrip het inkomens-
en vermogensbegrip.
Het voorliggende wetsvoorstel is niet zozeer gericht op uniformering van het partnerbegrip,
maar beoogt in eerste instantie het toeslagpartnerbegrip te verbeteren. Parallel daaraan
wordt onderzocht of het mogelijk is voor andere regelingen in het sociale domein om
aansluiting te zoeken bij het toeslagpartnerbegrip, omdat het toeslagpartnerschap
aan de hand van objectieve criteria wordt vastgesteld. Over de stappen die worden
gezet in het kader van de harmonisatie van begrippen wordt u per brief geïnformeerd
door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Minister van Werk en Participatie.
De leden van de fractie van D66 signaleren dat feitenonderzoek bij andere uitvoeringsinstanties
tot problemen leidt en vragen of nadere uniformering van het partnerbegrip daaraan
kan bijdragen. Het is inderdaad zo dat feitenonderzoek naar de samenleefomstandigheden
tot complexiteiten kan leiden. Het beoordelen of er sprake is van een gezamenlijke
huishouding moet in de regel achter de voordeur gebeuren en is daarom bewerkelijk
en moeilijk uitvoerbaar. Daarom onderzoekt het kabinet of het mogelijk is voor andere
regelingen in het sociale zekerheidsdomein om aan te sluiten bij het objectieve partnerbegrip
uit de Awir. Doordat het toeslagpartnerschap automatisch kan worden vastgesteld aan
de hand van objectieve criteria, is feitenonderzoek niet nodig. Dit maakt het toeslagpartnerschap
goed uitvoerbaar.
De leden van de fractie van de VVD en het CDA vragen welke concrete stappen er nodig
zijn om op termijn tot één uniform partnerbegrip binnen de sociale zekerheid en inkomensondersteuning
te komen. Ook vragen zij waarom er niet direct is gekozen voor een brede standaarddefinitie.
Het kabinet is van mening dat het Awir-partnerbegrip zoals dat is geformuleerd een
standaarddefinitie kan zijn, die ook toegepast kan worden voor andere regelingen.
Hiervoor is echter meer onderzoek nodig. Zo moet worden gekeken of het partnerbegrip
goed aansluit bij de desbetreffende regeling en wat de budgettaire gevolgen zijn voor
het overgaan naar een ander partnerbegrip, doordat er meer of minder partners komen
voor de desbetreffende regeling.
De leden van de fractie van het CDA vragen wat het tijdspad is wat het kabinet voor
ogen heeft om tot nadere harmonisering en vereenvoudiging van begrippen en voorwaarden
van inkomensondersteunende regelingen te komen. Harmonisatie van begrippen ziet op
een veelheid aan regelingen binnen het sociale zekerheidsdomein. Dit zijn meerjarige
individuele trajecten die voor iedere regeling een eigen tijdpad volgen. Afhankelijk
van de uitwerking kunnen daar inkomenseffecten en/of budgettaire effecten mee gepaard
gaan, die van financiële dekking zullen moeten worden voorzien. In de concrete uitwerking
van beleidsopties voor de verschillende wetten zullen de haalbaarheid en uitvoerbaarheid
worden getoetst en zullen de keuzes zorgvuldig in kaart worden gebracht en aan uw
Kamer worden voorgelegd.
De leden van de fractie van de VVD vragen welke vereenvoudigingswinst kan worden behaald
voor burgers, uitvoeringsorganisaties en de Belastingdienst. Ook vragen zij in hoeverre
het terugbrengen van uitzonderingen en afwijkende partnercriteria bijdraagt aan een
meer uniform en voorspelbaar stelsel. In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat
het voor burgers duidelijker is als er minder verschillende partnerbegrippen worden
gehanteerd voor verschillende regelingen. Het is lastig uit te leggen waarom iemand
voor de ene regeling wel als partner wordt beschouwd en voor een andere regeling niet.
Voor uitvoeringsinstanties zit de winst vooral in een objectief partnerbegrip. Een
partnerbegrip dat automatisch kan worden vastgesteld aan de hand van objectieve criteria
is makkelijker uitvoerbaar en handhaafbaar. Voor Dienst Toeslagen betekent dit wetsvoorstel
een besparing van € 0,6 miljoen structureel. Voor de Belastingdienst geldt dat het
partnerschap al grotendeels objectief en geautomatiseerd wordt vastgesteld. Het aanpassen
van het partnerbegrip in de fiscaliteit is daarom ook meer gericht op het wegnemen
van schrijnende situaties, dan op vereenvoudigingswinst.
8. Relatie met de fiscaliteit
De leden van de fractie van JA21 vragen of de regering onderkent dat van 2027 tot
en met 2029 een groep ontstaat die voor de toeslagen niet, maar voor de inkomstenbelasting
wél als partner wordt aangemerkt (en omgekeerd) en dat dit de door de regering beoogde
begrijpelijkheid van het partnerbegrip tijdelijk ondermijnt. De leden van de fractie
van JA21 vragen welke concrete gevolgen deze divergentie heeft voor onder meer de
toerekening van vermogensbestanddelen in box 3, de inkomensafhankelijke combinatiekorting
en de voorinvulling van de aangifte inkomstenbelasting. De leden van de fractie van
JA21 vragen voorts waarom de harmonisatie niet gelijktijdig per 2027 wordt doorgevoerd
en wat zich verzet tegen een eerdere structuurwijziging in de inkomstenbelasting.
De leden van de fractie van PRO vragen of de regering kan bevestigen dat het de bedoeling
is dat de voorgestelde aanpassingen op termijn ook in de fiscaliteit worden doorgevoerd.
De leden van de fractie van de VVD vragen of de regering een meer fundamentele visie
heeft op het gebruik van standaardbegrippen binnen het fiscale domein.
Het kabinet onderkent dat er door de voorgestelde wijzigingen in het partnerbegrip
voor toeslagen voor een beperkte periode en voor een beperkte groep belanghebbenden
meer verschillen ontstaan tussen het partnerbegrip voor toeslagen en het partnerbegrip
voor de inkomstenbelasting en dat dit de duidelijkheid niet ten goede komt. Deze gevolgen
zijn ook benoemd in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel. Daarin is ook
aangegeven dat de gevolgen van beide partnerschappen verschillend zijn. Het hebben
van een toeslagpartner is in de regel nadelig voor de aanspraak op en de hoogte van
de verschillende toeslagen, terwijl het fiscaal partnerschap afhankelijk van de situatie
zowel voordelig als nadelig kan zijn. Hoewel de tijdelijke verschillen tussen de partnerschappen
wellicht minder gewenst zijn, accepteert het kabinet dit gevolg, gelet op de wens
van het kabinet om de aanpassingen in het partnerbegrip voor toeslagen zo snel mogelijk
door te voeren. Het doorvoeren van de wijzigingen in het partnerbegrip voor de inkomstenbelasting
wordt beschouwd als een structuurwijziging die, rekening houdende met de beperkte
IV-capaciteit aan de zijde van de Belastingdienst, niet eerder kan worden doorgevoerd
dan 2030.
Het kabinet beoogt om in het fiscale domein zo veel als mogelijk geüniformeerde begrippen
te hanteren. Vanuit het kabinet is er daarom wel het voornemen om te onderzoeken welke
aanpassingen in het partnerbegrip ook in de inkomstenbelasting kunnen worden doorgevoerd.
Dit betekent dat, hoewel invoering niet eerder dan in 2030 mogelijk is, er door het
kabinet wel wordt gewerkt aan een wetsvoorstel voor aanpassingen in het partnerbegrip
in de inkomstenbelasting dat er toe moet leiden dat de partnerbegrippen zo snel als
mogelijk weer meer op elkaar aansluiten. Het streven is om het wetsvoorstel waarin
deze aanpassingen worden opgenomen zo spoedig mogelijk met uw Kamer te delen. In de
tussentijd verandert er dus niets aan het partnerschap voor de inkomstenbelasting,
ook niet voor de door de leden van de fractie van JA21 genoemde onderwerpen.
9. Uitvoeringsgevolgen
De leden van fractie JA21 signaleren dat de uitvoeringstoets de handhaafbaarheid kwalificeert
als «aandachtspunt», terwijl de toelichtende tekst het effect op de handhaafbaarheid
als «beperkt» en zelfs «positief» omschrijft. Zij vragen om een verklaring voor deze
tegenstrijdigheid en om aan te geven welke concrete handhavingsrisico’s tot de kwalificatie
«aandachtspunt» hebben geleid. In de uitvoeringtoets is de handhaafbaarheid niet als
aandachtspunt opgenomen. Aangegeven wordt dat de impact op de handhaafbaarheid wordt
ingeschat als beperkt. Het vervallen van partnerschapsuitzonderingen is een vereenvoudiging
in de uitvoering en zal daarmee naar verwachting een positief effect hebben op de
objectiveerbaarheid en daarmee deels op de handhaafbaarheid van het Awir-partnerbegrip.
10. Doenvermogen
De leden van de fractie van JA21 vragen hoeveel van de circa 18.000 toeslaggerechtigden
na het verbreken van het toeslagpartnerschap zelf een nieuwe individuele aanvraag
indienen om de hogere toeslag voor alleenstaanden te ontvangen en welk niet-gebruik
het kabinet verwacht. Zij vragen hoe dit zich verhoudt tot de doelstelling dat deze
groep er financieel op vooruit zou moeten gaan en welke maatregelen treft de Dienst
Toeslagen treft om niet-gebruik te voorkomen. Ook de leden van de fractie van D66
vragen hoe wordt gezorgd dat de voormalige toeslagpartner zelf eenmalig individueel
toeslagen aanvraagt.
Beide partners kunnen na het verbreken van het partnerschap individueel recht blijven
houden op toeslagen indien zij individueel aan de voorwaarden voldoen. Van degene
die de toeslag initieel heeft aangevraagd (de aanvrager) is geen actie vereist; de
verbreking van het toeslagpartnerschap wordt automatisch doorgevoerd en het nieuwe
recht op toeslagen wordt op individuele basis berekend. In de memorie van toelichting
is toegelicht dat de voormalig toeslagpartner van de aanvrager na het verbreken van
het partnerschap zelf eenmalig individueel toeslagen aan dient vragen. Gelet op de
breed gedeelde wens om niet-gebruik te voorkomen, is in de tussentijd onderzocht of
het mogelijk is om de toeslagaanvraag van de voormalig toeslagpartner ambtshalve te
continueren. Met de nota van wijziging op het wetsvoorstel die ik tegelijkertijd mee
stuur naar uw Kamer, wordt geregeld dat de aanvraag voor de voormalig toeslagpartner
automatisch kan worden gecontinueerd wanneer het toeslagpartnerschap wordt verbroken
als gevolg van de maatregelen in dit wetsvoorstel.
11. Gevolgen voor burgers en bedrijven
De leden van de fractie van de VVD lezen dat er bij de inschatting van de gevolgen
voor de regeldruk geen rekening is gehouden met eventuele terugbetalingen (zoals door
het niet tijdig stopzetten van één of beide toeslagen) of eventueel ingediende bezwaren
en vragen waarom hiervoor is gekozen. Het kabinet erkent dat terugbetalingen, zoals
door het niet tijdig stopzetten van één of meerdere toeslagen, in de praktijk een
belangrijk aandachtspunt blijven bij toeslagen. Er is echter gekozen om in de berekening
geen rekening te houden met eventuele terugbetalingen omdat we voor een eenduidige
en vergelijkbare berekening van regeldrukkosten het handboek meting regeldrukkosten11 volgen welke voordraagt om uit te gaan van volledige naleving. In dit geval betekent
volledige naleving dat een burger wijzigingen die gevolgen kunnen hebben op het recht
en/of hoogte van toeslagen tijdig doorgeeft. Evenmin is er rekening gehouden met ingediende
bezwaren, omdat er niet meer of minder bezwaren worden verwacht door de wetswijziging.
Evenwel heeft het adviescollege toetsing regeldruk (ATR) geconstateerd dat het wetsvoorstel
per saldo een regeldrukverlichting met zich meebrengt.
De Staatssecretaris van Financiën,
E. Eerenberg
Indieners
E. Eerenberg, staatssecretaris van Financiën