Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Vermeer, gedaan tijdens het debat over de Wijziging van de Kernenergiewet ten behoeve van bedrijfsduurverlenging van kerncentrale Borssele (36847) op 9 juni 2026, over inzicht in ontmantelen, inzamelen en verwerken van zonnepanelen en windturbines

Nr. 427
BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 8 juli 2026

Naar aanleiding van het plenair debat over de Wijziging van de Kernenergiewet ten
behoeve van bedrijfsduurverlenging van kerncentrale Borssele op 9 juni jl., heeft
het lid Vermeer (BBB) gevraagd naar een schriftelijke appreciatie op zijn verzoek
om inzicht te verkrijgen in het beleid voor het ontmantelen, inzamelen en verwerken
van zonnepanelen en windturbines op land en zee. Eerder heeft het kabinet, op verzoek
van het lid Vermeer, de Kamer al geïnformeerd in een Kamerbrief over de rol van het
bevoegd gezag bij het ontmantelen van hernieuwbare energieprojecten op land en de
ondersteuning die het Rijk heeft gegeven in het juridisch en financieel borgen van
de ontmanteling in omgevingsverordeningen1.

Het belang van grootschalige inzameling, verwerking en recycling van zonnepanelen
en windturbines op land neemt de komende jaren sterk toe2. Voor de transitie naar een circulaire economie en inzet op strategische autonomie
is het cruciaal dat deze productgroepen zo hoogwaardig mogelijk worden verwerkt, waardoor
(kritieke) grondstoffen worden behouden. Met deze brief geeft het kabinet invulling
aan het verzoek van het lid Vermeer om inzicht te geven in het beleid voor het inzamelen
en verwerken van zonnepanelen en windturbines op land en zee.

Zonnepanelen

Afgedankte zonnepanelen vallen onder de wettelijke verplichte uitgebreide producentenverantwoordelijkheid
(UPV) volgens de EU Richtlijn afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (Richtlijn
AEEA)3. Hiermee zijn producenten verantwoordelijk voor het inzamelen en passend verwerken
van afgedankte zonnepanelen. Voor zonnepanelen geldt dat 75% van de afgedankte panelen
nuttig moet worden toegepast4 en 65% moet worden gerecycled. In Nederland voert de producentenorganisatie Stichting
OPEN (Organisatie Producentenverantwoordelijkheid E-waste Nederland) deze wettelijke
UPV-taken collectief uit.

Stichting OPEN bekostigt de inzameling en verwerking van afgedankte zonnepanelen met
een afvalbeheerbijdrage die producenten betalen. Sinds 1 juli 2023 is deze afvalbeheerbijdrage
voor zonnepanelen verhoogd naar 4 cent/kg. Met deze afvalbeheerbijdrage kan Stichting
OPEN de komende jaren een fonds opbouwen waarmee de benodigde recyclingcapaciteit,
die na 2030 een toenemende hoeveelheid afgedankte zonnepanelen moet verwerken, kan
worden gerealiseerd. In april jl. heeft Stichting OPEN een eerste contract gesloten
met een partij die gaat bijdragen aan de hoogwaardige verwerking van afgedankte zonnepanelen
in Nederland.5 De Routekaart Circulaire Zonnepanelen en Weerbare Sector ondersteunt in het circulaire
ontwerp van circulaire zonnepanelen.

Windturbines op Land

Voor windturbines op land gelden er momenteel geen specifieke eisen voor de inzameling
en verwerking van de windturbines en/of haar onderdelen aangezien deze productgroep
niet onder de Richtlijn AEEA valt. In vergunningen voor de exploitatie van windturbines
is doorgaans wel opgenomen dat de exploitant verantwoordelijk is voor de sanering,
maar expliciete eisen aan de verwerking van afgedankte windturbines ontbreken. De
algemene bepalingen uit de Kaderrichtlijn Afvalstoffen6 die verplichten dat een afvalstof aan de hand van de afvalhiërarchie wordt verwerkt
zijn wel van toepassing, evenals de materiaal specifieke standaarden voor recycling
op basis van het Circulair Materialen Plan (CMP)7. In het CMP zijn minimumstandaarden opgenomen voor de verwerking van beton, kabels,
afgewerkte olie, kunststoffen en metalen. Daarnaast geldt in Nederland een stortverbod
voor windturbines.

Windturbines op Zee

Ook windturbines op zee vallen buiten de reikwijdte van de huidige Richtlijn AEEA,
waardoor er geen specifieke eisen worden gesteld aan de inzameling en verwerking van
deze productgroep. De windparkeigenaar is conform de wet Windenergie op Zee verantwoordelijk
voor het volledig opruimen van een windpark op zee voor het aflopen van de vergunningstermijn.
Hiervoor is ook een financiële zekerheidstelling in de vergunning opgenomen in de
vorm van een bankgarantie. De bankgarantie moet zijn gesteld voordat het windpark
stroom levert en moet de overheid financiële zekerheid geven voor het geval de vergunninghouder
zijn verplichting voor het volledig verwijderen van het windpark niet kan nakomen.
De bankgarantie moet hoog genoeg zijn om de verwijdering van windpark inclusief kabels
en eventuele erosiebescherming volledig te kunnen dekken. In de tenders voor de windparken
in kavels IJmuiden Ver Gamma-A en -B worden eisen gesteld aan de recyclebaarheid van
toegepaste rotorbladen. Ook zullen de vergunninghouders van deze windparken een eindelevensplan
moeten indienen met daarin onder andere de status van onderdelen en of deze geschikt
zijn voor hergebruik, opknappen (refurbishment) of recycling inclusief de beoogde toepassing van het recyclaat. Op dit moment zijn
er nog geen grootschalige windparken op zee in Nederland verwijderd en daarmee ook
geen onderdelen van een windpark op zee verwerkt. Mede vanwege de lange vergunningsduur
(40 jaar voor de meest recent vergunde windparken) is het moeilijk om bij de vergunningsverlening
eisen op te leggen aan het precieze verwerkingsproces van windparkonderdelen omdat
de verwachting is dat deze technologie zich gedurende de vergunningsduur nog verder
zal ontwikkelen. De Adviesroutekaart Circulaire Windparken op Zee wordt binnenkort
gepubliceerd en ondersteunt beleid om actiever te sturen op circulair ontwerpen, inzameling
en verwerking van windturbines op zee.

Herziening Richtlijn Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparaten

De Europese Commissie bereidt een herziening voor van de Richtlijn Afgedankte en Elektrische
en Elektronische Apparaten (Richtlijn 2012/19/EU). Voor deze herziening overweegt
de Commissie om een aparte categorie voor zonnepanelen vorm te geven. Daardoor zou
het mogelijk worden om specifieke inzamel- en verwerkingsdoelstellingen voor zonnepanelen
op te nemen. Hierbij kan ook worden ingezet op het terugwinnen van (kritieke) grondstoffen
uit zonnepanelen.

Daarnaast kijkt de Commissie naar het uitbreiden van de reikwijdte van de wetgeving
naar windturbines. Daarmee zou er een UPV-systeem voor windturbines van toepassing
worden, waardoor doelstellingen gaan gelden voor inzameling en verwerking van afgedankte
windturbines. Hierbij kunnen specifieke eisen worden gesteld voor voorbereiding voor
hergebruik, recycling en terugwinning van (kritieke) materialen. Dit zou de verwerking
beter reguleren en het inzicht in de afvalfase van windturbines vergroten.

Het voorstel van de Europese Commissie voor de herziening van de Richtlijn AEEA wordt
in Q3 2026 verwacht. Dan wordt duidelijk of er specifieke inzamel- en verwerkingseisen
komen voor zonnepanelen en windturbines worden meegenomen in de reikwijdte van de
Richtlijn AEEA. De Kamer wordt zoals gebruikelijk met een BNC-fiche geïnformeerd over
het Commissievoorstel.

De Minister van Klimaat en Groene Groei,
S. van Veldhoven-van der Meer