Memorie van toelichting : Memorie van toelichting

Nr. 3 HERDRUK1
MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ALGEMEEN DEEL

1. Inleiding

Op 27 augustus 2025 is te ’s-Gravenhage het Verdrag tussen de regering van het Koninkrijk
der Nederlanden en de regering van de Bondsrepubliek Duitsland betreffende de exploitatie
van grensoverschrijdende koolwaterstoffenvelden in de Noordzee, met Bijlagen (Trb. 2025, 68) (hierna: het Verdrag) tot stand gekomen. Hoewel in het Verdrag de regeringen van
beide Staten als partijen worden genoemd, zal het Verdrag tussen beide Staten gelden.

In de Noordzee ten noorden van de monding van de Eems zijn voorkomens van aardgas
aangetoond (hierna: voorkomens) en bevinden zich vermoede, potentiële voorkomens van
aardgas (hierna: prospects). Deze voorkomens en prospects bevinden zich in koolwaterstoffenvelden
op circa 20 kilometer en verder ten noorden van Schiermonnikoog, Rottumerplaat en
Borkum en liggen deels ook in de Nederlandse en Duitse territoriale zee. Zij maken
deel uit van het «Gateway to the Ems» project, dat verwijst naar de desbetreffende locatie.Dit project omvat het gehele
gebied waarbinnen deze kleine velden vallen, dus zowel die in het Nederlandse als
die in het Duitse deel van de Noordzee, al dan niet «grensoverschrijdend».

De directe aanleiding voor het Verdrag is de wens van Nederland en Duitsland om het
in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen gelegen voorkomen in gasveld N05-A
gezamenlijk tot exploitatie te brengen. Boven N05-A ligt het prospect N05-A-Noord
eveneens in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen. Het gaat hier in beide gevallen
om «grensoverschrijdende» velden. Grensoverschrijdende velden zijn velden die zich
uitstrekken aan beide zijden van de lijn die Nederland en Duitsland zijn overeengekomen
in het op 24 oktober 2014 op de Eems tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk
der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland betreffende het gebruik en beheer van
de territoriale zee van 3 tot 12 zeemijlen (Trb. 2014, 182) (hierna: Westereemsverdrag). Zoals bekend, bestaat tussen Nederland en Duitsland
geen overeenstemming over de zijdelingse afbakening van de zeegrens tussen beide landen
in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen, nadat beide landen in overeenstemming
met het op 10 december 1982 te Montego Bay tot stand gekomen Verdrag van de Verenigde
Naties inzake het recht van de zee (Trb. 1983, 83 en Trb. 1984, 55) (hierna: VN-Zeerechtverdrag) hun territoriale zee hebben uitgebreid tot 12 zeemijlen
uit de kust.2 Het Westereemsverdrag – niet zijnde een grensverdrag – bevat dan ook slechts een
regeling voor de verdeling van bevoegdheden en toepasselijk recht.3 Het gebruik van de term «grensoverschrijdend» in de context van dit Verdrag moet
dan ook in die betekenis worden gelezen.

Tussen Nederland en Duitsland bestaat ook geen overeenstemming over de voortdurende
gelding van het op 1 december 1964 te Bonn tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk
der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland inzake de zijdelingse begrenzing van
het continentale plat in de nabijheid van de kust (Trb. 1964, 184) (hierna: Verdrag van 1964), in relatie tot het Westereemsverdrag en de daarin vastgelegde
(bevoegdheids)lijn, die overigens samenvalt met de begrenzing zoals vastgelegd in
het Verdrag van 1964.4 Naar Nederlands inzicht is het Verdrag van 1964 voor zover het rechten betreft onder
het op 29 april 1958 te Genève tot stand gekomen Verdrag inzake het continentale plateau
(Trb. 1959, 126) nog immer van kracht.5 Wat Nederland betreft volgt daaruit dat de bepalingen van artikel 2 van het op 28 januari
1971 te Kopenhagen tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Duitse Bondsrepubliek inzake de begrenzing van het continentaal plat onder de
Noordzee (
Trb. 1971, 53) (hierna: Verdrag van 1971) ook van toepassing zijn voor het treffen van een regeling
voor de verdeling van grensoverschrijdende voorkomens van delfstoffen op het continentaal
plat gelegen van 3 tot 12 zeemijlen uit de kust van beide landen. Duitsland deelt
dat inzicht niet en stelt zich op het standpunt dat het Verdrag van 1964 zijn relevantie
heeft verloren in het gebied tussen 3 en 12 zeemijlen vanwege de zeewaartse uitbreiding
van de territoriale zee door beide landen tot 12 zeemijlen uit de kust en de totstandkoming
van het Westereemsverdrag.

Gelet op dit verschil van inzicht tussen beide landen, en dat niettemin de wens bestaat
om een regeling te treffen voor de gezamenlijke exploitatie van grensoverschrijdende
koolwaterstoffenvelden in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen, hebben Nederland
en Duitsland besloten een nieuw opzichzelfstaand verdrag te sluiten, zonder afbreuk
te doen aan de posities van beide partijen ten aanzien van de juridische betekenis
van de Verdragen van 1964 en 1971, het verloop van de staatsgrens in de territoriale
zee tussen 3 en 12 zeemijlen uit de kust en het verloop van de staatsgrens in de Eemsmonding.

2. Het Verdrag

Het Verdrag heeft uitsluitend ten doel een regeling te treffen voor de gezamenlijke
exploitatie van grensoverschrijdende koolwaterstoffenvelden (in het bijzonder aardgas)
in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen, de verdeling van de verwachte reserves
over de grondgebieden van beide Staten en de verdeling van de uit de exploitatie voortvloeiende
kosten en opbrengsten. Dat betreft in eerste instantie het N05-A-veld maar het Verdrag
is ook van toepassing op de exploitatie van andere koolwaterstoffenvelden in dit zeegebied
die grensoverschrijdend zijn, zoals het mogelijk in een later stadium tot exploitatie
te brengen prospect N05-A-Noord.

Aan Nederlandse zijde ligt het N05-A-veld in het gebied van de winningsvergunning
die is verleend voor de blokken N04, N05 en N08 en aan Duitse zijde in het gebied
van de winningsvergunning Geldsackplate. De geschatte produceerbare reserves in het
N05-A-veld bedragen tussen de 2,9 en 7,5 miljard Nm3 aardgas waarvan naar huidige verwachting ongeveer 65% toekomt aan Nederland en 35%
aan Duitsland. Indien gedurende de winning verkregen gegevens en inzichten daartoe
aanleiding geven, dan voorziet het Verdrag erin dat deze verdeling kan worden aangepast.
Van het eveneens grensoverschrijdende prospect N05-A-Noord wordt een productie van
tussen de 1,5 en 5,7 miljard Nm3 verwacht. De verdeling daarvan wordt vastgesteld als tot winning wordt overgegaan.
De inschatting is dat deze velden, samen met de andere omringende velden in het gebied,
ongeveer 50 miljard Nm3 aardgas kunnen gaan opleveren over de komende 20 jaar.

Daarnaast kan niet uitgesloten worden dat er bij verdere exploratie andere geologische
structuren met voorkomens van koolwaterstoffen worden aangetroffen, die zich geheel
aan Nederlandse, dan wel geheel aan Duitse zijde van de overeengekomen lijn uit het
Westereemsverdrag en het Verdrag van 1964 bevinden. Voor dergelijke voorkomens heeft
dit Verdrag logischerwijs geen betekenis, omdat de daar te winnen koolwaterstoffen
in hun geheel toekomen aan een van beide Staten en er derhalve geen verdeling van
de te winnen hoeveelheden hoeft plaats te vinden. Bij verdere ontwikkeling kan echter
ook blijken dat een dergelijke andere structuur in druk- en faseverbinding staat met
een grensoverschrijdend veld. In dat geval kunnen gasmoleculen in deze velden zich
over en weer grensoverschrijdend verplaatsen en kunnen deze niet separaat gewonnen
worden. Deze structuren zijn dan onlosmakelijk met elkaar verbonden en zijn in het
geheel een grensoverschrijdend veld dat volledig onder de werking van het Verdrag
valt.

Grensoverschrijdende velden die geheel voorbij de buitengrenzen van de territoriale
zee zijn gelegen en ook niet in verbinding staan met grensoverschrijdende velden gelegen
tussen 3 en 12 zeemijlen, zoals de grensoverschrijdende velden N04-A en N04-C in blok
N04, vallen niet onder de reikwijdte van dit Verdrag, maar onder bestaande regelingen
op grond van het Verdrag van 1971 en het Verdrag van 1964. Over de toepassing van
die verdragen op dergelijke velden bestaat geen verschil van opvatting tussen Nederland
en Duitsland.

Van vergunninghouders wordt verlangd dat zij met een door de partijen goed te keuren
voorstel komen voor de ligging en de omvang van de voorkomens in het te exploiteren
grensoverschrijdende veld. Ook moeten zij aan partijen een voorstel doen voor de toedeling
van de reserves aan de partijen. De mogelijkheid bestaat dat na verloop van tijd tijdens
de exploitatie nieuw verkregen gegevens en inzichten een herziening rechtvaardigen
van de aanvankelijk vastgestelde toedeling van de reserves, bijvoorbeeld als aan een
zijde van de lijn meer reserves worden verwacht dan aanvankelijk werd verondersteld.
Het uitgangspunt is te allen tijde dat de partijen en de vergunninghouders uiteindelijk
het deel van de reserves krijgen, waartoe ze gerechtigd zijn en waar ze aanspraak
op hebben. Dat de winning uit N05-A en de nabijgelegen grensoverschrijdende velden
plaatsvindt vanaf een platform aan Nederlandse zijde is voor de verdeling van de reserves
niet relevant. Een grensoverschrijdend gasveld wordt immers als een eenheid geëxploiteerd
en de in totaliteit gewonnen hoeveelheden worden vervolgens verdeeld op basis van
ieders toekomende rechten zoals is bepaald bij de vaststelling of een herziening van
de verdeling van de reserves.

Onder de Nederlandse als ook onder de Duitse wetgeving wordt per gebied één (opsporings-
of winnings)vergunning verleend. Daarin kunnen verschillende mijnbouwondernemingen
een belang nemen en participeren als mede-vergunninghouder. Gezamenlijk worden zij
aangeduid als de vergunninghouder. Aan Nederlandse zijde is de winningsvergunning
voor de blokken N04, N05 en N08 op 24 juli 2019 verleend aan ONE-Dyas B.V. (hierna:
ONE-Dyas) en Hansa Hydrocarbons Limited6 gezamenlijk.7 Op grond van artikel 93, eerste lid, van de Mijnbouwwet hebben de houders van de
Nederlandse winningsvergunning met Energie Beheer Nederland (hierna: EBN) een mijnbouwovereenkomst
gesloten voor de in de Mijnbouwwet voorgeschreven staatsdeelneming van EBN van 40%.
De vergunning aan Duitse zijde is aan dezelfde ondernemingen verleend, met dien verstande
dat Neptune Energy Germany B.V. aan Duitse zijde medevergunninghouder is in N05-A-Noord
voor het gedeelte voorbij de 12-mijl-grens. Er is geen staatsdeelneming van EBN in
het Duitse deel omdat de Mijnbouwwet daar niet van toepassing is.

Op basis van artikel 23, eerste lid, juncto artikel 42, tweede lid, van de Mijnbouwwet
moet de houder van een winningsvergunning in Nederland, wanneer het voorkomen waaruit
gewonnen wordt de grens van het vergunningsgebied overschrijdt, met de vergunninghouder
van het aangrenzende gebied een overeenkomst sluiten. Deze zogenaamde éénmakingsovereenkomst
tussen vergunninghouders strekt ertoe dat de gezamenlijke exploitatie van een dergelijk
voorkomen in onderlinge overeenstemming zal plaatsvinden. Op overeenkomstige wijze
verplicht het Verdrag beide partijen ertoe van hun respectieve vergunninghouders te
vereisen dat zij met elkaar een vergunninghoudersovereenkomst sluiten om de exploitatie
van het grensoverschrijdend veld te regelen in overeenstemming met de bepalingen van
het Verdrag. Deze overeenkomst dient aan de in het Verdrag gestelde inhoudelijke voorwaarden
te voldoen en moet ter goedkeuring worden voorgelegd aan de bevoegde autoriteiten
van de partijen. Die voorwaarden worden verder toegelicht in paragraaf 4 (Artikelsgewijze
toelichting). De exploitatie van het grensoverschrijdend veld wordt vervolgens als
een eenheid uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag. De overeenkomst
is door de bevoegde Nederlandse instantie op 27 augustus jl. goedgekeurd.

3. Het regime

Overeenkomstig de hierboven in paragraaf 2 uiteengezette bevoegdheidsverdeling is
de Nederlandse wet- en regelgeving integraal van toepassing in het Nederlandse bevoegdheidsgebied
ten westen van de lijn zoals omschreven in het Westereemsverdrag en het Verdrag van
1964. Dat betekent dat het regime en alle voorschriften van de Mijnbouwwet en andere
relevante wet- en regelgeving, zoals die van toepassing zijn op elke andere olie-
en gaswinning uit Nederlandse velden, volledig en onverkort van toepassing zijn op
de exploitatie van de grensoverschrijdende velden waar het Verdrag betrekking op heeft.
De winning zal dan ook volledig plaatsvinden onder de waarborgen van de Mijnbouwwet
ten aanzien van veiligheid en milieu. Staatstoezicht op de mijnen ziet op basis van
artikel 127 van de Mijnbouwwet toe op de naleving van de bij en krachtens die wet
gestelde regels. De gaswinning door de Nederlandse vergunninghouder moet conform artikel
34, eerste lid, van de Mijnbouwwet plaatsvinden overeenkomstig een winningsplan. Het
winningsplan geeft concreet inzicht in de wijze waarop de winning wordt uitgevoerd,
de verwachte hoeveelheden en de effecten van de winning op gezondheid, veiligheid
en milieu. Het winningsplan dient te voldoen aan de eisen genoemd in artikel 35 van
de Mijnbouwwet. Op 1 juni 2022 heeft de Staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat instemming verleend aan het door ONE-Dyas op 23 september 2020 ingediende
winningsplan voor het gasveld N05-A dat ook betrekking heeft op de nog niet aangeboorde
prospects N05-A-Noord en Tanzaniet-Oost.8 Daarmee heeft ONE-Dyas toestemming verkregen om gas te produceren uit de beschreven
koolwaterstoffenvelden, met inachtneming van de maximaal te produceren volumes; voor
N05-A is dat 7,5 miljard Nm3, voor N05-A-Noord 5,7 miljard Nm3 en voor Tanzaniet-Oost 1,0 miljard Nm3.

Ook voor wat betreft de door de Nederlandse vergunninghouders aan de Nederlandse Staat
af te dragen belastingen en specifieke mijnbouwafdrachten is de Nederlandse wet- en
regelgeving van toepassing. Naast vennootschapsbelasting op basis van de Nederlandse
belastingwetgeving zijn zij, evenals iedere andere houder van een winningsvergunning,
jaarlijks afdrachten uit hoofde van de Mijnbouwwet verschuldigd.

Het buiten gebruik stellen, het verwijderen conform een verwijderingsplan en het eventueel
hergebruiken van mijnbouwwerken en installaties (in het Verdrag samengevat onder de
term ontmanteling) wordt eveneens beheerst door de bij en krachtens de Mijnbouwwet
gestelde regels.

4. Een ieder verbindende bepalingen

Het Verdrag betreft verplichtingen tussen Staten, maar bevat naar het oordeel van
de regering een ieder verbindende bepalingen in de zin van de artikelen 93 en 94 Grondwet,
die aan rechtssubjecten rechten en/of bevoegdheden toekennen dan wel verplichtingen
opleggen. Het betreft artikel 10, artikel 14, eerste en tweede lid, artikel 15, eerste
en tweede lid, artikel 16 en de onderdelen 2 tot en met 6 van Bijlage 1, Bijlage 2,
artikel 17, eerste lid, artikel 18, tweede lid, artikel 19, artikel 20 en artikel
22 van het Verdrag.

Artikel 10 (belastingheffing) creëert de mogelijke verplichting voor de vergunninghouders
tot het betalen van belasting die door partijen overeenkomstig hun nationale wetgeving
kan worden opgelegd. Artikel 14, eerste en tweede lid en artikel 15, eerste en tweede
lid creëren de verplichting voor vergunninghouders met betrekking tot het sluiten
van een vergunninghoudersovereenkomst en bepalen de daarin op te nemen specificaties
en voorstellen. Artikel 16, de onderdelen 2 tot en met 6 van Bijlage 1 en Bijlage
2 zien op het inschakelen van een deskundige aan wie vervolgens diverse rechten en/of
bevoegdheden toekomen. Artikel 17, eerste lid en artikel 18, tweede lid verplichten
vergunninghouders om regelingen overeen te komen voor de effectieve exploitatie van
koolwaterstoffen door natuurlijke of rechtspersonen met een exploratie- of exploitatievergunning
in het grensoverschrijdend veld. Op grond van artikel 19 wordt een uitvoerder van
het eenheidsgebied aangesteld. Artikel 20 betreft het ontwikkelingsplan die de uitvoerder
van het eenheidsgebied voor goedkeuring aan de bevoegde organen van partijen dient
voor te leggen. Artikel 22 creëert de verplichting wijzigingen van dat ontwikkelingsplan
ter goedkeuring in te dienen.

5. Koninkrijkspositie.

Wat het Koninkrijk der Nederlanden betreft zal het Verdrag, gezien zijn aard, alleen
voor het Europese deel van Nederland gelden. Voor de buiten Nederland gelegen delen
van het Koninkrijk heeft het Verdrag geen praktische betekenis.

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

De afzonderlijke bepalingen van het Verdrag en de Bijlagen worden – voor zover noodzakelijk
– hierna toegelicht.

Preambule

In de preambule wordt naar de verschillende verdragen verwezen die in het kader van
het Verdrag relevant zijn en onderdeel uitmaken van de context ervan. In voorgaande
paragrafen van deze toelichting is hier al op ingegaan. Tot de voor de context van
dit Verdrag relevante verdragen behoren ook het op 8 april 1960 te ’s-Gravenhage tot
stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland
tot regeling van de samenwerking in de Eemsmonding (Trb. 1960, 69) (hierna: het Eems-Dollardverdrag) en de op 14 mei 1962 te Bennekom tot stand gekomen
Aanvullende Overeenkomst bij het Eems-Dollardverdrag (Trb. 1962, 54) (hierna: Aanvullende Overeenkomst van 1962). De voor dit Verdrag relevante lijn
begint immers op de noordelijke begrenzing van het Eems-Dollardverdragsgebied op het
eindpunt van de lijn («punt c») opgenomen in de Aanvullende Overeenkomst van 1962.9

Ook zijn verwijzingen opgenomen naar de gezamenlijke verklaring van de deelstaat Nedersaksen
en de vergunninghouders (Duitsland)10 en de gemaakte afspraken in het Akkoord voor de Noordzee (Nederland)11. In essentie komen deze erop neer dat er onder dit Verdrag niet meer gas zal worden
gewonnen dan nodig is om te kunnen voldoen aan de binnenlandse vraag naar aardgas
in respectievelijk Duitsland en Nederland en dat de gaswinning er slechts toe dient
om de import van aardgas zoveel mogelijk te beperken.

Artikel 1 Begripsomschrijvingen

In de onderdelen 1 en 10 worden de begrippen «vergunning», respectievelijk «vergunninghouder»
omschreven. De reikwijdte van deze begrippen strekt zich uit tot de staatsdeelneming
van EBN. EBN is krachtens artikel 93, eerste lid, van de Mijnbouwwet verplicht om
met de houder van een winningsvergunning een mijnbouwovereenkomst te sluiten. Op grond
van deze overeenkomst is EBN geautoriseerd om met de vergunninghouder samen te werken
in de mijnbouwactiviteiten die onder een winningsvergunning worden verricht. Hoewel
EBN geen medehouder van de winningsvergunning is, beschikt zij dus wel over een vergunning
in de bredere betekenis die daaraan in onderdeel 1 is gegeven en is zij daarom samen
met de «echte» medehouders van de vergunning vergunninghouder in de zin van onderdeel
10. Daardoor is EBN ook verplicht om de «vergunninghoudersovereenkomst» aan te gaan
als bedoeld in onderdeel 11.

De begrippen «ontmantelen» en «ontmanteling» die worden gebruikt in de onderdelen
3 en 5 en in artikel 12 omvatten het buiten werking zijn, het verwijderen, alsmede
het eventueel hergebruik van een mijnbouwwerk, als bedoeld in de artikelen 44 e.v.
van de Mijnbouwwet.

Het «ontwikkelingsplan» als omschreven in onderdeel 4 betreft voor de Nederlandse
situatie het winningsplan als bedoeld in artikel 34 van de Mijnbouwwet, dat aan alle
voorschriften van de Mijnbouwwet dient te voldoen. Bij besluit van 1 juni 2022 (DGKE-WO/V-3247)
heeft de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat instemming verleend aan
het door ONE-Dyas ingediende winningsplan als genoemd in paragraaf 3 van deze toelichting.

Het begrip «exploitatie» in onderdeel 5 omvat alle activiteiten die worden uitgevoerd
nadat een voorkomen van koolwaterstoffen en het grensoverschrijdend karakter daarvan
door middel van exploratie zijn aangetoond en tot exploitatie wordt besloten, maar
niet de exploratie zelf. Exploratieactiviteiten kunnen aan weerszijden van de lijn
zelfstandig worden uitgevoerd door een mijnbouwonderneming die verwachtingen heeft
omtrent de aanwezigheid van een voorkomen van koolwaterstoffen, ook als dat een mogelijk
grensoverschrijdend voorkomen betreft. Het is onnodig en voor een voortvarende exploratie
zelfs ongewenst om een mijnbouwonderneming daarin afhankelijk te maken van de medewerking
van een mijnbouwonderneming aan de andere zijde van de lijn. Pas nadat een voorkomen
en het grensoverschrijdende karakter daarvan zijn komen vast te staan en besloten
wordt tot gezamenlijke winning, dienen partijen en vergunninghouders regelingen te
treffen voor de gezamenlijke winning en de verdeling van de aangetroffen hoeveelheid
koolwaterstoffen met inachtneming van ieders aanspraak op die koolwaterstoffen. Het
is aan de desbetreffende vergunninghouders om bij de totstandkoming van de vergunninghoudersovereenkomst
afspraken te maken over eventuele compensatie van de kosten van exploratie die door
een van hen zijn gemaakt. Op overeenkomstige wijze volgt uit artikel 2 van het Verdrag
van 1971 dat partijen pas wanneer een grensoverschrijdend voorkomen van delfstoffen
is vastgesteld een regeling moeten treffen met het oog op de gezamenlijke exploitatie
ervan.

Met de in onderdeel 7 genoemde «andere stoffen die tezamen met dergelijke koolwaterstoffen
gewonnen worden» worden in de terminologie van artikel 11, eerste lid, van de Mijnbouwwet
de andere delfstoffen bedoeld die onvermijdelijk meekomen met de winning van de delfstoffen
waarvoor de vergunning is verleend.

Onderdeel 16 bevat de definitie van het begrip «grensoverschrijdend(e) veld(en)»,
dat bepalend is voor de reikwijdte van het Verdrag. Dat begrip ziet in de eerste plaats
op velden die geheel of gedeeltelijk zijn gelegen in de territoriale zee van de partijen
tussen 3 en 12 zeemijlen en die zich uitstrekken aan beide zijden van de in onderdeel
12 gedefinieerde lijn. Daarnaast is vastgelegd dat ook velden – al dan niet zelf grensoverschrijdend
of niet gelegen in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen –, die geologisch
in druk- of faseverbinding staan met de eerste categorie velden onder de reikwijdte
van het Verdrag vallen. In paragraaf 2 is dit al toegelicht. Het begrip «lijn» is
in onderdeel 12 gedefinieerd als de lijn die is overeengekomen in artikel 6 van het
Westereemsverdrag en artikel 1 van het Verdrag van 1964. Door te verwijzen naar de
beide verdragen kan er ook geen misverstand ontstaan over de bevoegdheidsverdeling
tussen Nederland en Duitsland en het toepasselijk recht ten aanzien van (onderdelen
van) grensoverschrijdende velden die zich eventueel voorbij de buitengrens van 12
zeemijlen van de territoriale zee uitstrekken. De lijn van het Westereemsverdrag eindigt
immers in het punt E1, zoals vastgelegd in het Verdrag van 1964, maar op grond van
datzelfde verdrag loopt de grens tussen het Nederlandse en Duitse deel van het continentale
plat in de Noordzee vanaf dat punt verder naar punt E2 tot punt E3.

Ter verdere verduidelijking van het begrip «grensoverschrijdende put» in onderdeel
17 wordt opgemerkt dat het gaat om een boring vanaf het platform naar en in het grensoverschrijdende
veld die dient om de zich daarin bevindende voorkomens van aardgas te winnen en naar
het platform te brengen, waarna deze na behandeling verder getransporteerd worden.
Omdat het in de omschrijving gaat om een put vanaf het platform naar een veld dat
grensoverschrijdend is, maakt het niet uit of de put zelf ook al dan niet grensoverschrijdend
is. Een put van het platform dat aan Nederlandse kant staat naar het Nederlandse deel
van het grensoverschrijdende veld valt dus ook onder dit begrip.

Artikel 2 Reikwijdte en doelstelling

Het eerste lid van artikel 2 legt de reikwijdte en de doelstelling van het Verdrag
vast. De hierboven toegelichte definities van de begrippen «grensoverschrijdend(e)
veld(en)» en «exploitatie» zijn hiervoor bepalend. Het tweede en derde lid van dit
artikel bevatten voorbehouden ten aanzien van het rechtsstandpunt van beide partijen
met betrekking tot de juridische betekenis van de Verdragen van 1964 en 1971 en het
verloop van de staatsgrens in de territoriale zee tussen 3 en 12 zeemijlen uit de
kust en in de Eemsmonding. De formulering van deze twee bepalingen komt overeen met
de formuleringen die zijn opgenomen in de artikelen 4 en 5 van het Westereemsverdrag
en in artikel 46, eerste lid, van het Eems-Dollardverdrag.12 Zoals hierboven uiteengezet zou dit Verdrag – gelet op het feit dat de posities van
Nederland en Duitsland ten aanzien van de gelding van het Verdrag van 1964 en het
verloop van de staatsgrens te zeer uiteen lopen om tot een vergelijk te komen – zonder
deze voorbehouden niet tot stand hebben kunnen komen. De voorbehouden blijven onverminderd
van belang voor onderwerpen die (eventueel) niet onder het bereik van dit Verdrag
vallen of waarin dit Verdrag niet voorziet. Ten aanzien van die onderwerpen zal Nederland
– voor zover relevant – blijven handelen vanuit haar eigen rechtsopvatting.

Artikel 3 Rechtsmacht

Artikel 3, eerste lid, bevestigt – in aanvulling op de in artikel 2 uiteengezette
voorbehouden – dat de bepalingen van het Verdrag geen afbreuk doen aan de soevereiniteit,
de soevereine rechten en/of de rechtsmacht die partijen ingevolge het internationaal
recht hebben in hun territoriale zee en/of aangrenzende of exclusieve economische
zone. Alhoewel de bepaling verwijst naar het internationaal recht in het algemeen,
betreft dit in het bijzonder rechten en verplichtingen op grond van het VN-Zeerechtverdrag
(Trb. 1983, 83), waarbij zowel Nederland en Duitsland partij zijn.

Artikel 3, tweede lid, legt de bevoegdheidsverdeling tussen de partijen aan weerszijden
van de lijn vast. Wat betreft de verdeling van bevoegdheden en het toepasselijk recht
in relatie tot de gezamenlijke exploitatie van grensoverschrijdende velden sluit het
Verdrag aan bij de afspraken die zijn vastgelegd in het Westereemsverdrag en het Verdrag
van 1964.13 De in artikel 6 van het Westereemsverdrag en de in artikel 1 van het Verdrag van
1964 gedefinieerde lijnen vormen ook het uitgangspunt voor de bevoegdheidsverdeling
op grond van dit Verdrag. Dienovereenkomstig bepaalt artikel 3, tweede lid, van het
Verdrag dat op alle installaties ten westen van die lijn uitsluitend het recht van
het Koninkrijk der Nederlanden van toepassing is en ten oosten van die lijn uitsluitend
het recht van de Bondsrepubliek Duitsland. Specifiek betekent dit in het Nederlandse
bevoegdheidsgebied de bepalingen van de Mijnbouwwet en de andere relevante wet- en
regelgeving integraal van toepassing zijn.

Artikel 4 Vergunning

Omdat grensoverschrijdende koolwaterstoffenvelden in gezamenlijkheid worden geëxploiteerd,
is het van belang dat de vergunningverlening aan weerszijden in goed onderling overleg
en zoveel mogelijk gecoördineerd en parallel verloopt en ook in de tijd op elkaar
is afgestemd. Partijen spreken af dat zij zich daartoe zullen inzetten, vanzelfsprekend
met inachtneming van hun respectieve wet- en regelgeving. Met een gecoördineerde vergunningverlening
wordt ook voorkomen dat er onnodig veel tijdsverschil zou ontstaan tussen de momenten
waarop aan weerszijden de benodigde vergunningen worden verleend, hetgeen tot vertraging
van de exploitatie zou kunnen leiden.

Bij een grensoverschrijdend project is het evident dat partijen elkaars belangen bij
dat project respecteren. Het tweede lid bepaalt daarom dat verleende vergunningen
die betrekking hebben op een grensoverschrijdend project niet door een van de partijen
kunnen worden gewijzigd, aan een ander kunnen worden verleend of op een ander kunnen
worden overgedragen zonder voorafgaand overleg en terdege rekening houdend met de
belangen van de andere partij. Opdat niet over iedere kleinere wijziging voorafgaand
overleg gevoerd moet worden, is bepaald dat het moet gaan om wijzigingen die de belangen
van de andere partij wezenlijk kunnen schaden.

Specifiek voor grensoverschrijdende putten regelt het derde lid dat, zolang partijen
niet anders zijn overgekomen, er geen rechten aan anderen mogen worden verleend die
leiden tot hun (mede)eigendom van een dergelijke put. Dat eigendom is voorbehouden
aan de bestaande vergunninghouders. Met de toekenning van dergelijke rechten aan anderen
zou immers inbreuk kunnen worden gemaakt op de in de vergunninghoudersovereenkomst
gemaakte afspraken.

Artikel 5 Gezondheid, veiligheid en milieu

Op de exploitatie van grensoverschrijdende velden zijn aan Nederlandse zijde de voorschriften
ter zake van gezondheid, veiligheid en milieu van toepassing. Voor het gedeelte van
die velden die zich op het aan Duitsland toekomende deel bevinden, gelden de daar
ter zake geldende voorschriften. Beide partijen hebben zowel ieder voor zich als gezamenlijk
belang bij naleving van hun respectieve voorschriften. Artikel 5 legt daarom in de
eerste vier leden aan beide partijen en de toezichthoudende autoriteiten van partijen
de verplichting op om bij grensoverschrijdende projecten op de genoemde terreinen
nauw samen te werken, de toezichthoudende werkzaamheden van hun inspecteurs te vergemakkelijken
en met elkaar te overleggen over inspecties en de resultaten daarvan.

Het derde lid strekt er onder meer toe te verzekeren dat de inspecteurs van de bevoegde
autoriteiten van beide partijen tijdens elke fase in een grensoverschrijdend project
toegang hebben tot alle relevante informatie en fysieke toegang tot elke installatie
die betrekking heeft op een grensoverschrijdend project ongeacht waar die zich bevindt.
De door Duitsland aangewezen inspecteurs hebben aan de Nederlandse zijde van de lijn
en op Nederlands grondgebied echter geen toezichthoudende bevoegdheid en opsporingsbevoegdheid.
Deze bevoegdheden komen voor het Nederlandse deel uitsluitend toe aan de inspecteurs
van het Staatstoezicht op de mijnen. En vice versa hebben Nederlandse inspecteurs
geen bevoegdheden aan Duitse zijde van de lijn op Duits grondgebied. In het belang
van de naleving van de respectieve normen en voorschriften op het terrein van gezondheid,
veiligheid en milieu verplicht het vierde lid inspecteurs van de bevoegde autoriteiten
van beide partijen er toe bij hun optreden samen te werken en te overleggen.

Het vijfde lid geeft inspecteurs van de bevoegde autoriteiten van beide partijen de
bevoegdheid om in bepaalde situaties zonder voorafgaande consultatie en overleg met
inspecteurs van de andere partij bepaalde of alle activiteiten in een grensoverschrijdend
project onmiddellijk geheel of gedeeltelijk stil te leggen. Het gaat dan om situaties
waarin de tijd en de omstandigheden voorafgaand overleg tussen inspecteurs van beide
partijen verhinderen en de inspecteur in kwestie direct ingrijpen noodzakelijk en
wenselijk acht (1) ter voorkoming van een ongeval dat kan leiden tot levensgevaar
of ernstig lichamelijk letsel of (2) indien het ongeval zich reeds heeft voorgedaan,
ter minimalisering van de gevolgen ervan, in het bijzonder als die zouden kunnen leiden
tot levensgevaar of ernstig lichamelijk letsel. Vereist is dat een dergelijk optreden
onverwijld en gemotiveerd wordt gerapporteerd aan de bevoegde autoriteiten van beide
partijen. Zij overleggen vervolgens over de maatregelen die getroffen kunnen en moeten
worden en de mogelijkheden om de stilgelegde activiteiten op een veilige manier te
kunnen hervatten.

Artikel 6 Radiocommunicatie en artikel 7 Meetsystemen en inspectie

Ten aanzien van andere onderwerpen dan gezondheid, veiligheid en milieu is eveneens
onderling overleg en afstemming tussen de bevoegde autoriteiten van partijen nodig.
Dat betreft naast de installatie, het gebruik, de toegang tot, de goedkeuring en de
inspectie van apparatuur voor radiocommunicatie ook meetsystemen die van gemeenschappelijk
belang zijn. Nauwkeurige meting van de hoeveelheden koolwaterstoffen die uit het veld
afkomstig zijn, is niet alleen van belang voor de feitelijke verdeling van de gewonnen
hoeveelheden tussen partijen en vergunninghouders maar, gelet op de financiële belangen
van beide partijen, ook voor de heffing van belastingen en mijnbouwafdrachten door
partijen, zoals is geregeld in artikel 10. Gelet op de wederzijdse belangen hebben
inspecteurs van de bevoegde autoriteiten van beide partijen recht op toegang tot elkaars
meetsystemen en op elkaars grondgebied. Bevoegdheden hebben de inspecteurs uiteraard
slechts op het onder de rechtsmacht van hun land vallende deel van het grensoverschrijdend
veld.

Artikel 8 Noodgevallen

In samenhang met het vijfde lid van artikel 5 dat een specifieke voorziening bevat
voor optreden in situaties met ernstige risico’s op of van een ongeval, bepaalt dit
artikel dat het Verdrag de uitoefening van bevoegdheden van partijen bij andere noodgevallen
onverlet laat. In die situaties wordt er zo spoedig mogelijk overleg gevoerd om te
komen tot passende en gezamenlijk te treffen maatregelen die zijn afgestemd op het
gezamenlijk belang bij het grensoverschrijdende project.

Artikel 9 Uitwisseling van informatie

Gelet op de wens en het belang van partijen om grensoverschrijdende projecten gezamenlijk
tot ontwikkeling te brengen en uit te voeren, dienen partijen elkaar op de hoogte
te stellen van relevante ontwikkelingen op het gebied van dergelijke projecten. Eveneens
dienen zij elkaar informatie en gegevens te verstrekken over de mogelijkheden en de
feitelijke uitvoering van opsporing en winning van koolwaterstoffen in deze projecten.
Wat betreft de wettelijke beperkingen inzake openbaarmaking en gebruik van informatie
waar in dit artikel naar wordt verwezen, geldt in het bijzonder paragraaf 7.2 van
het Mijnbouwbesluit. Daarin zijn regels gesteld ten aanzien van de vertrouwelijkheid
en openbaarmaking van gegevens die vergunninghouders op basis van de Mijnbouwwet en
het Mijnbouwbesluit moeten verstrekken aan de Minister van Klimaat en Groene Groei.
Gegevens die door vergunninghouders zijn verstrekt, blijven ook in het kader van dit
artikel vertrouwelijk en worden pas openbaar na het verstrijken van de in genoemde
paragraaf bepaalde termijnen.

Artikel 10 Belastingheffing

Bij de heffing van belastingen en specifieke mijnbouwafdrachten is het uitgangspunt
dat elke partij mag heffen van de (mede)houder(s) van de door de betreffende partij
verleende winningsvergunning over ieders aandeel in de exploitatie van een grensoverschrijdend
veld. Uiteraard zijn de vergunninghouders aan beide zijden onderworpen aan de in Duitsland
respectievelijk in Nederland geldende belastingwetten en andere wet- en regelgeving.
Het op 12 april 2012 in Berlijn tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der
Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland tot het vermijden van dubbele belasting
en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar
het inkomen (
Trb. 2012, 123), zoals gewijzigd bij het Protocol van 11 januari 2016 (Trb. 2016, 19), het Protocol van 24 maart 2021 (
Trb. 2021, 43) en het Protocol van 14 april 2025 (
Trb. 2025, 37) bevat voorzieningen ter voorkoming van dubbele belasting en het ontgaan van belasting.
De verdeling van de reserves in het veld is tevens de basis voor de verdeling van
de opbrengsten en kosten van de winning, waaronder de aanleg, het gebruik, het onderhoud
en uiteindelijk het verwijderen van installaties (platform), infrastructuur (pijpleidingen)
en putten. Over het resultaat van opbrengsten en kosten worden door de Nederlandse
en Duitse overheden afzonderlijk belastingen en specifieke mijnbouwafdrachten geheven
volgens het geldende belastingverdrag en de nationale wet- en regelgeving. De heffing
van de specifieke mijnbouwafdrachten (oppervlakterecht, cijns en winstaandeel) die
de Nederlandse houders van winningsvergunningen aan de Nederlandse staat verschuldigd
zijn, vindt plaats op grond van de bepalingen van hoofdstuk 5 van de Mijnbouwwet.

Artikel 11 Voortzetting van het gebruik en beëindiging

Om koolwaterstoffen te mogen winnen, is een winningsvergunning vereist. Artikel 11
bevat voorzieningen die de continuïteit van een grensoverschrijdend project waarborgen
wanneer een vergunning afloopt of is afgelopen, is of zal worden ingetrokken of is
of zal worden teruggegeven. Het eerste lid waarborgt dat, wanneer een vergunninghouder
vraagt om verlenging van zijn aflopende vergunning of om een nieuwe of gewijzigde
vergunning, de verantwoordelijke autoriteit zal meewerken aan die verlenging, verlening
of wijziging. Vanzelfsprekend geldt ook hier de toepasselijkheid van de nationale
wet- en regelgeving.

Indien de vergunninghouder niet om verlenging van zijn aflopende of afgelopen vergunning
verzoekt of wanneer de vergunning is of wordt ingetrokken of teruggegeven, dan zal
de bevoegde autoriteit, zoals is bepaald in het tweede lid, in overleg met de bevoegde
autoriteit van de andere partij en met inachtneming van de respectieve wet- en regelgeving,
een nieuwe vergunning verlenen teneinde het grensoverschrijdende project te kunnen
voortzetten.

Artikel 12 Ontmanteling

Het buiten gebruik stellen, het verwijderen en het eventueel hergebruiken van installaties
(in dit Verdrag samengevat onder het begrip ontmantelen) wordt aan Nederlandse zijde
gereguleerd door de daaraan bij en krachtens de Mijnbouwwet gestelde regels. Omdat
die ook bij grensoverschrijdende projecten volledig van toepassing zijn, hoeven in
het Verdrag aan ontmanteling geen nadere regels te worden gesteld. Ook gelden de aan
de Nederlandse vergunninghouders uit hoofde van de Mijnbouwwet opgelegde verplichtingen
tot het stellen van financiële zekerheid voor de nakoming van hun verwijderingsverplichtingen
(paragraaf 5.2.4. van de Mijnbouwwet). Omdat het grensoverschrijdende projecten betreft
met belangen aan weerszijde, moeten de bevoegde autoriteiten van beide partijen elkaar
in kennis stellen van de methoden, normen en tijdsplanning voor buitengebruikstelling,
verwijdering en eventueel hergebruik van installaties.

Artikel 13 Exploitatie als een eenheidsgebied en vergunningen en artikel 14 Overeenkomst
tussen de vergunninghouders.

Zoals aan het einde van paragraaf 2 van deze toelichting is aangegeven, schrijft artikel
13 voor dat de exploitatie van een grensoverschrijdend veld als een eenheid wordt
uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen van het Verdrag. Dit voorschrift en
het gegeven dat bij de exploitatie verschillende (groepen van) vergunninghouders zijn
betrokken, leidt tot de verplichting in het eerste lid van artikel 14 dat iedere partij
van zijn (mede-)vergunninghouders eist dat zij met de (mede-)vergunninghouders van
de andere partij overeenkomsten sluiten ter regulering van de gezamenlijke exploitatie
van het betreffende grensoverschrijdende veld. Het betreft vergunninghoudersovereenkomsten
waarvan het in de olie- en gaswereld bij grensoverschrijdende velden gebruikelijk
is dat zij worden gesloten. Zo verplicht de Mijnbouwwet een Nederlandse vergunninghouder
om met de rechthebbende in het aangrenzende gebied een overeenkomst te sluiten als
het te winnen voorkomen de grens van het vergunningsgebied overschrijdt. Het doel
is dat de winning in onderlinge overeenstemming zal geschieden. Het Verdrag regelt
op overeenkomstige wijze dat de Duitse en Nederlandse vergunninghouders vergelijkbare
overeenkomsten sluiten. Deze in paragraaf 2 reeds beschreven vergunninghoudersovereenkomsten
moeten een juiste toedeling verzekeren van de in een grensoverschrijdende veld aanwezige
hoeveelheid koolwaterstoffen aan de partijen en aan de vergunninghouders, alsmede
een juiste verdeling van de kosten, opbrengsten en verantwoordelijkheden. Dit is een
wezenlijk onderdeel van het Verdrag. Om te waarborgen dat de vergunningshoudersovereenkomst
een goede uitvoering is van de bepalingen van het Verdrag dienen de bevoegde autoriteiten
van partijen er bij de goedkeuring van de vergunninghoudersovereenkomst op toe te
zien dat die overeenkomst bepalingen bevat die ertoe strekken dat in geval van conflict
tussen de vergunningshoudersovereenkomst en het Verdrag de bepalingen van het Verdrag
prevaleren.

Het tweede lid van artikel 14 vereist dat dergelijke overeenkomsten, alsmede voorstellen
tot wijziging of afwijking in de toepassing daarvan de goedkeuring van de bevoegde
autoriteiten van beide partijen behoeven. Bij uitblijven van de goedkeuring langer
dan 60 dagen nadat de bevoegde autoriteiten van de partijen het voorstel ter goedkeuring
hebben ontvangen, wordt deze goedkeuring geacht stilzwijgend te zijn verleend. Deze
stilzwijgende goedkeuring vindt niet plaats indien de bevoegde autoriteiten van een
van de partijen binnen 60 dagen nadat zij het voorstel ter goedkeuring hebben ontvangen
de vergunninghouders van het tegendeel in kennis hebben gesteld.

Gelet op het wezenlijke belang van de verdeling van de reserves bepaalt het derde
lid van artikel 14 dat partijen overeenstemming moeten hebben over de verdeling van
de reserves over hun grondgebieden voordat de bevoegde autoriteiten van partijen individueel
tot goedkeuring van de vergunninghoudersovereenkomst overgaan. De goedkeuring van
de vergunninghoudersovereenkomst dient in dit opzicht gecoördineerd plaats te vinden.
Dat laat uiteraard onverlet dat ook over de overige onderdelen van de vergunninghoudersovereenkomst
onderlinge afstemming kan plaatsvinden.

Artikel 15 Vaststelling en verdeling van reserves

De Duitse en de Nederlandse (mede)vergunninghouders die de vergunninghoudersovereenkomst
sluiten, moeten het onderling eens worden over de ligging, omvang en karakteristieken
van het grensoverschrijdend veld waarop hun overeenkomst van toepassing is, alsmede
over de gerechtigdheid van de verdragspartijen met betrekking tot de reserves. De
vaststelling van deze onderwerpen is echter voorbehouden aan de bevoegde autoriteiten
van partijen. Het eerste lid voorziet er in dat de vergunninghouders in hun overeenkomst
aan de bevoegde autoriteiten voorstellen doen voor de vaststelling van de in dat lid
genoemde onderwerpen. Dit leidt ertoe dat de bevoegde autoriteiten van de partijen
bij de beoordeling ter goedkeuring van de vergunninghoudersovereenkomst op grond artikel
14, tweede lid, in het bijzonder vaststellen dat en hoe de in het eerste lid van artikel
15 genoemde onderwerpen zijn geregeld.

Het tweede lid van dit artikel bepaalt dat in de vergunninghoudersovereenkomst wordt
vastgelegd (1) dat de vaststelling van de in het eerste lid genoemde onderwerpen gedurende
de looptijd van de vergunninghoudersovereenkomst zal blijven gelden, dan wel (2) de
procedure en een tijdschema voor een herziening van die vaststelling. Het laatste
is in de praktijk het meest gebruikelijk en wenselijk en geldt voor onderhavige vergunningshoudersovereenkomst.
Op enig moment tijdens de looptijd van de winning kunnen er immers aanwijzingen komen
dat een andere verdeling van de reserves dan die ten tijde van de goedkeuring van
de vergunninghoudersovereenkomst is vastgesteld meer recht doet aan de actuele situatie.
Voor die situatie kan de vergunninghoudersovereenkomst voorzien in een procedure voor
een herziening van de oorspronkelijke verdeling (redeterminatie) en een nieuwe vaststelling
van de verdeling. Zowel de vergunninghouders als de partijen, samen of afzonderlijk,
kunnen, bijvoorbeeld op basis van gedurende de winning beschikbaar gekomen gegevens
en inzichten, de wens uitspreken om tot een herziening te komen van de vaststelling
van de aanwezige hoeveelheid en de toedeling van de reserves in een grensoverschrijdend
veld. Zij kunnen dan de uitvoerder verzoeken daartoe voorstellen te doen. Onder welke
omstandigheden en op welke wijze een dergelijke herziening van de vaststelling kan
plaatsvinden, wordt bepaald in de tussen de vergunninghouders gesloten en door de
bevoegde autoriteiten van beide partijen goedgekeurde vergunninghoudersovereenkomst.
De vergunninghoudersovereenkomst dient in alle gevallen te voorzien in een geschillenregeling
als vergunninghouders het onderling niet eens worden.

Artikel 16 Vaststelling en deskundigenprocedure

Indien een partij of beide partijen er binnen de gestelde termijn van 60 dagen nadat
de vergunninghoudersovereenkomst ter goedkeuring aan hen is voorgelegd niet in slaagt
of slagen tot goedkeuring van de voorgestelde vaststelling of herziening van de vaststelling
van de in het eerste lid van artikel 15 genoemde onderwerpen te komen, voorziet dit
artikel in de benoeming van een onafhankelijke deskundige die een voor beide partijen
bindend besluit kan nemen. In de Bijlagen zijn de wijze van benoeming van de deskundige
en de door hem bij het uitvoeren van zijn opdracht in acht te nemen voorwaarden vastgelegd.

Artikel 17 Uitbreiding naar gebied met vergunning en artikel 18 Uitbreiding naar gebied
zonder vergunning

De situatie kan zich voordoen dat na het sluiten en goedkeuren van de vergunninghoudersovereenkomst
en na vaststelling van de in het eerste lid van artikel 15 genoemde onderwerpen de
grenzen van een grensoverschrijdend koolwaterstoffenveld ruimer blijken te liggen
dan eerder is aangenomen en dat deze zich uitstrekken naar een aangrenzend gebied.
Dat kan een binnen de betrokken winningsvergunning vallend gebied betreffen. In dat
geval hoeft de winningsvergunning niet te worden aangepast en zijn nadere regelingen
met andere vergunninghouders niet nodig. Winning mag immers plaatsvinden binnen het
gehele gebied waar de winningsvergunning voor geldt. Hooguit moet het ontwikkelingsplan
of de verdeling van de reserves opnieuw worden vastgesteld als daartoe aanleiding
is. Maar het kan ook gaan om een buiten de betrokken winningsvergunning vallend gebied
waar al dan niet een aan een ander verleende opsporings- of winningsvergunning op
rust. Voor deze situaties bevatten deze artikelen verplichtingen voor partijen om
van de houders van vergunningen voor het grensoverschrijdend veld te vereisen dat
zij nadere, door partijen goed te keuren regelingen treffen voor de effectieve exploitatie
van de koolwaterstoffen in het gebied. Die kunnen bijvoorbeeld bestaan uit het maken
van aanvullende afspraken met vergunninghouders van het aangrenzende gebied. Ook kan
het voor partijen nodig zijn om voor het nieuwe gebied nieuwe vergunningen aan te
bieden en te verlenen in welk geval ook aanvullende regelingen nodig zijn. Ook dan
kan een herziening van het ontwikkelingsplan of de vastgestelde verdeling van de reserves
nodig zijn. Omdat voor dergelijke onvoorziene omstandigheden op voorhand geen allesomvattende
eenduidige regelingen kunnen worden voorgeschreven, zal in zich voordoende situaties
van geval tot geval moeten worden bezien wat voor de verdere exploitatie van het grensoverschrijdende
veld nodig is met inachtneming van de respectieve wet- en regelgeving.

Artikel 19 Uitvoerder van het eenheidsgebied

Dit artikel bepaalt dat de (mede-)vergunninghouders met het oog op de exploitatie
van een grensoverschrijdend veld één van hen aanwijzen als uitvoerder van de eenheid.
Die treedt namens hen op in alle aangelegenheden die met de exploitatie van het desbetreffende
veld te maken hebben. De uitvoerder is tevens degene en de enige die de feitelijke
werkzaamheden die verband houden met de winning daadwerkelijk uitvoert of daartoe
opdracht verleent. Benoeming en eventuele wijziging van de uitvoerder dient de goedkeuring
van de bevoegde autoriteiten van beide partijen te verkrijgen voor zover dat vereist
is door hun respectieve wet- en regelgeving. In Nederland is de procedure voor aanwijzing
en goedkeuring van een uitvoerder vastgelegd in artikel 22 van de Mijnbouwwet. In
de winningsvergunning die op 24 juli 2019 is verleend aan ONE-Dyas B.V. en Hansa Hydrocarbons
Ltd. is ONE-Dyas B.V. aangewezen als uitvoerder. Ook in de vergunninghoudersovereenkomst
voor het grensoverschrijdende gasveld N05-A is ONE-Dyas B.V. aangewezen als uitvoerder.

Artikel 20 Ontwikkelingsplan: Exploitatie van een grensoverschrijdend veld en artikel
22 Gebruik van een installatie binnen een eenheidsgebied voor de exploitatie van een
ander veld

Aan Nederlandse zijde dient de gaswinning conform artikel 34, eerste lid, van de Mijnbouwwet
plaats te vinden overeenkomstig een door de bevoegde autoriteiten goedgekeurd winningsplan.
Dat plan wordt in het Verdrag aangeduid als ontwikkelingsplan dat de goedkeuring van
de bevoegde autoriteiten van de partijen behoeft overeenkomstig hun respectieve wet-
en regelgeving. Het winningsplan dient te voldoen aan de eisen die zijn genoemd in
artikel 35 van de Mijnbouwwet en geeft concreet inzicht in de wijze waarop de winning
wordt uitgevoerd en wat de effecten daarvan zijn. Op 1 juni 2022 heeft de Staatssecretaris
van Economische Zaken en Klimaat instemming verleend aan het door ONE-Dyas op 23 september
2020 ingediende winningsplan voor het gasveld N05-A dat ook betrekking heeft op de
nog niet aangeboorde prospects N05-A-Noord en Tanzaniet-Oost. Andere activiteiten,
zoals de exploitatie van een ander, al dan niet grensoverschrijdend, gasveld vanaf
het platform of met een installatie anderszins, kunnen gevolgen hebben voor de exploitatie
van het grensoverschrijdende koolwaterstoffenveld waarop het door de bevoegde autoriteiten
van de partijen goedgekeurde ontwikkelingsplan betrekking heeft. Eventuele door die
andere activiteiten veroorzaakte noodzakelijke wijzigingen van het ontwikkelingsplan
dienen ter goedkeuring te worden voorgelegd aan de bevoegde autoriteiten van de partijen
die deze wijziging zullen toetsen op mogelijke negatieve invloed op de exploitatie
van het grensoverschrijdende gasveld, in welk geval zij daarover afspraken zullen
moeten maken.

Artikel 21 Aanvang van de winning

Om te waarborgen dat aan alle vereisten voor een veilige en verantwoorde winning is
voldaan en partijen hebben ingestemd met de voorwaarden waaronder de winning en de
verdeling van de gewonnen hoeveelheden plaatsvindt, mag niet eerder met de winning
worden begonnen dan nadat de bevoegde autoriteiten van partijen aan weerszijden de
daarvoor benodigde vergunningen hebben verleend. Ook zullen de bevoegde autoriteiten
van partijen alvorens de winning uit hoofde van de verleende vergunningen een aanvang
kan nemen de vergunninghoudersovereenkomst, de uitvoerder van de eenheid en het ontwikkelingsplan
moeten hebben goedgekeurd.

Artikel 23 Beëindiging van de winning

Op enig moment zullen de uit een koolwaterstoffenveld te winnen hoeveelheden koolwaterstoffen
uitgeput raken, niet meer economisch winbaar zijn of zal om andere redenen worden
besloten de winning te beëindigen. Waar het een grensoverschrijdend veld betreft,
zullen partijen in samenspraak met de vergunninghouders tot overeenstemming en afspraken
moeten komen voor het moment waarop de winning definitief wordt beëindigd en welk
tijdpad en procedures moeten worden gevolgd om daar te komen.

Artikel 24 Vergunningen

Zonder putten vanaf het platform naar en in het grensoverschrijdende koolwaterstoffenveld
is de exploitatie van dat veld niet mogelijk. Die putten kunnen zelf al dan niet grensoverschrijdend
zijn. Wanneer de partijen het eens zijn over de aanleg en het gebruik van een dergelijke
put, dan zullen zij daarvoor met inachtneming van hun respectieve wet- en regelgeving
de vereiste vergunningen verlenen. Indien slechts een van de partijen een vergunning
hoeft te verlenen, vindt over de verlening en de eventuele weigering van die vergunning
vooraf overleg plaats met de andere partij.

Artikel 25 Consultatie en artikel 26 Arbitrage

De artikelen 25 en 26 bevatten een geschillenbeslechtingsregeling. Artikel 25 voorziet
allereerst in onderhandelingen tussen de partijen. Zo nodig is arbitrage mogelijk.
Daartoe bevat artikel 26 een regeling waarin verwezen wordt naar het Facultatieve
Reglement voor Arbitrage van het Permanent Hof van Arbitrage. Ook de verdere vormgeving
van een eventuele arbitrageprocedure is vastgelegd in deze bepaling. Deze regeling
komt in grote mate overeen met de geschillenbeslechtingsprocedure zoals overeengekomen
in het Westereemsverdrag en eerdere bilaterale verdragen met Duitsland.14

Artikel 27 Bijlagen, artikel 28 Wijzigingen en beëindiging en artikel 29 Inwerkingtreding
en voorlopige toepassing

Deze artikelen bevatten de voor een bilateraal verdrag gebruikelijke slotbepalingen.

Artikel 29, tweede lid, voorziet in de mogelijkheid van voorlopige toepassing van
het Verdrag vanaf de datum van ondertekening of op enig moment daarna. Voorlopige
toepassing is in het algemeen belang van de gaswinning, de energievoorziening, de
leveringszekerheid en het beperken van de importafhankelijkheid in Nederland en Duitsland.
Het past in het Nederlandse beleid ten aanzien van het versnellen van de gaswinning
op de Noordzee. In zijn brief van 15 juli 2022 aan de Tweede Kamer over het versnellingsplan
gaswinning Noordzee duidt de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat het
gasveld N05-A in het gaswinningsproject N05 als voorbeeld van het versneld ontwikkelen
van een aangetoond gasveld15. De Staatssecretaris heeft al eerder besloten om voor dit gaswinningsproject de vergunningen
te verlenen16. Voor de daadwerkelijke gaswinning zijn ook Duitse vergunningen nodig, omdat de gasvelden
zich ook onder Duits grondgebied bevinden. In dat kader is een overeenkomst gesloten
tussen ONE-Dyas en de deelstaat Nedersaksen, waarin is afgesproken om een versnelde
vergunningenprocedure te doorlopen voor de gaswinning. Bij ondertekening van het Verdrag
heeft het Koninkrijk der Nederlanden de Bondsrepubliek Duitsland verklaard het Verdrag
voorlopig toe te zullen gaan passen. De Bondsrepubliek Duitsland heeft vooralsnog
geen verklaring betreffende voorlopige toepassing overgelegd.

De Bijlagen zijn integrerend onderdeel van het Verdrag. Beide zijn aan te merken als
uitvoerend van aard. Verdragen tot wijziging van (een van) de Bijlagen behoeven op
grond van artikel 7, aanhef en onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen geen parlementaire goedkeuring, tenzij de Staten-Generaal zich thans het
recht tot goedkeuring terzake voorbehouden.

De Minister van Klimaat en Groene Groei,
S. van Veldhoven-van der Meer

De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen

BIJLAGE 1: DE DESKUNDIGENPROCEDURE

Voor de vergunninghouders en de partijen is het van belang vast te stellen wat de
omvang en de karakteristieken van een grensoverschrijdend veld zijn, hoeveel gas een
grensoverschrijdend veld bevat en welk deel hiervan aan de (mede)vergunninghouders
en aan de partijen toekomt. Derhalve voorziet het Verdrag er in artikel 15 in dat
de vergunninghouders ten behoeve van de vaststelling van deze onderwerpen aan de partijen
voorstellen doen en dat deze vervolgens door de partijen worden vastgesteld en op
gezette tijden en volgens bepaalde procedures kunnen worden herzien. Indien de partijen
op basis van de ontvangen voorstellen binnen 60 dagen, of binnen een andere nader
overeengekomen termijn, nadat zij de voorstellen hebben ontvangen geen overeenstemming
hebben kunnen bereiken over een vaststelling of een herziene vaststelling, dan wordt
het conflict voorgelegd aan een onafhankelijke deskundige. De benoeming en handelwijze
van de deskundige, alsmede de procedure en de termijnen om tot een definitieve en
bindende beslissing te komen, zijn geregeld in de Bijlagen.

BIJLAGE 2: MODEL OPTREDEN BIJ BELANGENCONFLICTEN

Om de onafhankelijkheid te waarborgen, dient de deskundige voor de aanvaarding van
zijn of haar benoeming een verklaring te ondertekenen die is opgesteld volgens het
voorgeschreven model. Indien de deskundige gebruik maakt van de mogelijkheid om medewerkers
aan te stellen, dan dienen zij ook een dergelijke verklaring af te leggen. In Bijlage
2 zijn hiertoe modelverklaringen opgenomen die de gewenste onafhankelijkheid waarborgen.