Verslag (initiatief)wetsvoorstel (nader) : Verslag

Nr. 5
VERSLAG

Vastgesteld 25 juni 2026

Inhoudsopgave

I.

ALGEMEEN

1

1.

Inleiding

2

2.

Implementatiewetgeving

4

3.

Hoofdlijnen van het voorstel

4

3.1.

Aanleiding

4

3.2.

Probleembeschrijving

5

3.3.

De probleemaanpak

8

3.4.

Instrumentkeuze

10

3.5.

Monitoring en evaluatie

17

3.6.

Bijzonderheden in verband met de implementatie of uitvoering van EU-regelgeving

18

4.

Verhouding tot hoger recht

18

4.1.

Richtlijn hernieuwbare energie

18

5.

Gevolgen

19

5.1.

Gevolgen voor producenten en (toekomstige) gebruikers van waterstof

19

5.2.

MKB-toets

19

5.3.

Andere gevolgen

20

5.4.

Regeldruk

20

5.5.

Uitvoeringslasten

21

6.

Uitvoering, toezicht en handhaving

21

6.1.

Uitvoering door NEa

21

6.2.

Toezicht door verificateurs

21

7.

Financiële gevolgen

21

8.

Advisering en consultatie

22

8.1.

Adviescollege toetsing regeldruk

22

8.2.

Handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid

22

9.

Inwerkingtreding

23

I. ALGEMEEN

1. Inleiding

De vaste commissie voor Klimaat en Groene Groei heeft in het kader van het voorbereidend
onderzoek van dit wetsvoorstel het lid Müller tot wetgevingsrapporteur benoemd. De
wetgevingsrapporteur heeft ten behoeve van het verslag een schriftelijke inbreng opgesteld.
De commissie heeft besloten de inbreng van de wetgevingsrapporteur over te nemen en
in het verslag als inbreng van de commissie op te nemen1. De commissie is de wetgevingsrapporteur erkentelijk voor haar bijdrage aan het verslag.

De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Deze leden zien in de strategische ligging van Nederland aan de Noordzee
grote kansen voor de productie en import van hernieuwbare waterstof. Daarmee kan Nederland
een belangrijke rol spelen in een schoon, sterk en onafhankelijk Europees energiesysteem.

De leden van de D66-fractie achten hernieuwbare waterstof van groot belang om de industrie
te verduurzamen, de CO2-uitstoot terug te dringen en de afhankelijkheid van fossiele energie te verminderen.
Tegelijkertijd constateren deze leden dat de ontwikkeling van de waterstofmarkt nog
niet snel genoeg gaat. Vraagcreatie is daarom essentieel om investeringen los te trekken
en de markt op gang te brengen. Deze leden zijn dan ook positief over de inzet van
dit wetsvoorstel, omdat het kan bijdragen aan emissiereductie, een toekomstbestendige
industrie en grotere energieonafhankelijkheid. Zij hebben nog enkele vragen over het
voorliggende wetsvoorstel.

De leden van de D66-fractie lezen dat zowel nationale productie van hernieuwbare waterstof
als import van waterstofdragers uit verschillende landen essentieel wordt geacht.
Hoe borgt de regering dat import van waterstofdragers daadwerkelijk bijdraagt aan
diversificatie en energieonafhankelijkheid, en niet leidt tot nieuwe strategische
afhankelijkheden?

De leden van de PRO-fractie vragen hoe de regering kijkt naar de jaarverplichting
in de context van de herziening van Renewable Energy Directive (RED) later dit jaar.
Deze leden zien dit als kans om een deel van de uitdagingen rondom een gelijk speelveld
te adresseren. Hoe kijkt de regering tegen een jaarverplichting vanuit Europa die
voor alle landen van de Europese Unie (EU) geldt, en zet de regering zich hiervoor
in? Ziet de regering kans om aanvullend op/in plaats van de jaarverplichting, vraagcreatie
in eindmarkten (bijv. melk voor kunstmest, of auto’s voor chemicaliën en staal) onderdeel
te maken van de RED-herziening? Deelt de regering de analyse dat hernieuwbare energie
of RFNBO (Renewable Fuels of Non-Biological Origin)-doelen in eindmarkten een belangrijk
deel van de zorgen over kosten en concurrentienadeel kunnen wegnemen? Is de regering
bereid te kijken naar dergelijke oplossingen in de RED-herziening?

De leden van de PRO-fractie vragen voorts hoe de regering aankijkt tegen de periode
na 2035. Wanneer verwacht de regering duidelijkheid te kunnen geven over de doelstellingen
en het beleidsinstrumentarium voor de periode na 2035, zodat investeerders en industriële
gebruikers tijdig over voldoende investeringszekerheid beschikken?

De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel voor de Wet jaarverplichting
hernieuwbare brandstoffen van niet-biologische oorsprong in de industrie. Zij onderschrijven
het belang van de opschaling van groene waterstof, maar zijn er nog niet geheel van
overtuigd dat de voorgestelde jaarverplichting daarvoor het meest effectieve instrument
is.

De leden van de JA21-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden
constateren dat waterstof een rol kan spelen in een betrouwbaar energiesysteem en
bij verduurzaming. Zij hebben echter grote zorgen over de betaalbaarheid, uitvoerbaarheid
en de risico’s voor de concurrentiepositie van de Nederlandse industrie. Zij vragen
de regering te onderbouwen waarom invoering van deze jaarverplichting op dit moment
noodzakelijk en verantwoord is.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering uiteen te zetten waarom wordt gekozen
voor een wettelijke jaarverplichting in een markt die volgens de stukken nog onvoldoende
volwassen is. Wat zal de regering doen wanneer dergelijke brandstoffen uit binnenlandse
productie onvoldoende beschikbaar blijven?

De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel.
Zij hebben nog enkele vragen, met name over de gevolgen voor ammoniak producerende
bedrijven.

De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel. De leden hebben een aantal vragen.

De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het verschil tussen de respectievelijk
4% en 9,9% jaarverplichting enerzijds en de 42% en 60% lidstaatverplichting anderzijds
groot is. Kan de regering onderbouwen waarom desondanks onderhavig wetsvoorstel essentieel
zou zijn voor het behalen van de lidstaatverplichting en er niet voor een andere mix
aan instrumenten is gekozen? Bovendien kiest de regering ervoor om als één van de
enige lidstaten een deel van de verplichting bij bedrijven neer te leggen. Waarom
maakt de regering deze keuze? Hoe beziet de regering deze keuze in het licht van een
gelijk speelveld? Waarom is de Nederlandse situatie zo uniek dat de regering het nodig
acht om voor deze maatregel te kiezen?

De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het behalen van de jaarverplichting
van 42% in 2030 hoog en niet heel realistisch is. De leden constateren dat onder meer
de Europese Rekenkamer ook al de Europese Commissie heeft aangeraden meer realistisch
doelen te stellen. Wat is het kabinetsstandpunt in deze? Kan de regering daarbij specifiek
ingaan in hoeverre deze aansluit bij de aanbeveling van het Planbureau voor de Leefomgeving
(PBL) over de bijmengverplichting in het advies «Groene waterstof: de praktische uitdagingen
tussen droom en werkelijkheid». Wat neemt de regering wel over, wat niet en waarom?
Kan de regering tevens het Europees krachtenveld schetsen? Zijn er lidstaten die pleiten
voor het verlagen van dit doel, of voor andere aanpassingen? Zo ja, welke?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om een overzicht van de maatregelen die
andere EU-lidstaten implementeren en/of overwegen om te voldoen aan de lidstaatverplichting.
Voor welke maatregelen kiest Nederland niet? Waarom niet?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering wat de gevolgen zijn van de
lidstaatverplichting en onderhavig wetsvoorstel in het bijzonder voor de markt van
en investeringsbereidheid van industrie in koolstofarme waterstof, inclusief de bedrijven
die juist deze waterstof als essentieel zien voor de overgang naar groene waterstof.
Wat doet onderhavig wetsvoorstel met de businesscase voor bedrijven die juist investeren
in koolstofarme waterstof? Hoe reflecteert de regering hierop?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de gevolgen van bedrijven die nu
investeren in gebruik van hernieuwbare waterstof, mocht Europese besluitvorming leiden
tot aanpassing van de lidstaatverplichting. Op welke manier garandeert de regering
de investeringszekerheid van bedrijven?

De leden van de ChristenUnie-fractie konden geen kabinetsreactie vinden op het PBL-advies
«Groene waterstof: de praktische uitdagingen tussen droom en werkelijkheid». De leden
vroegen eerder in dit verslag al naar de reactie van het kabinet op één aanbeveling.
Is de regering bereid om ook op de overige aanbevelingen te reageren en hoe deze zich
verhouden tot de lidstaatverplichting en onderhavig wetsvoorstel?

2. Implementatiewetgeving

De leden van de JA21-fractie vragen of de regering kan onderscheiden welke onderdelen
van het wetsvoorstel rechtstreeks verplicht zijn op grond van de RED III en welke
onderdelen nationale koppen zijn. Deze leden vragen daarbij te bevestigen of de RED
III Nederland verplicht tot het opleggen van een nationale jaarverplichting aan individuele
bedrijven, of dat ook andere implementatieroutes nog mogelijk zijn.

3. Hoofdlijnen van het voorstel

3.1. Aanleiding

De leden van de D66-fractie lezen dat het wetsvoorstel beoogt bij te dragen aan het
behalen van een deel van de lidstaatverplichting voor RFNBO’s in de industrie en aan
het bredere doel van een klimaatneutrale samenleving in 2050. Kan de regering toelichten
welke bijdrage dit wetsvoorstel naar verwachting levert aan de klimaatdoelen voor
2030, 2040 en 2050? Kan de regering daarbij aangeven welke CO2-reductie zij als direct gevolg van dit wetsvoorstel verwacht?

De leden van de PRO-fractie onderschrijven het belang van het opschalen van hernieuwbare
waterstof en andere RFNBO’s voor het verduurzamen van de industrie. Deze leden merken
daarbij op dat normering alleen effectief kan zijn wanneer voldoende productiecapaciteit,
infrastructuur en afzetmogelijkheden beschikbaar komen. Kan de regering nader uiteenzetten
hoe deze jaarverplichting zich verhoudt tot de bredere nationale waterstofstrategie?
Welke aanvullende maatregelen acht de regering noodzakelijk om naast deze verplichting
ook de productie, import, infrastructuur en afname van hernieuwbare waterstof op te
schalen?

De leden van de JA21-fractie vragen de regering inzichtelijk te maken welk deel van
de Europese lidstaatverplichting daadwerkelijk wordt gerealiseerd met de voorgestelde
jaarverplichting. Deze leden constateren dat de RED III-doelen voor RFNBO’s in de
industrie fors hoger liggen dan het percentage van de voorgestelde jaarverplichting
en vragen welk resterend deel via andere instrumenten moet worden ingevuld, welke
instrumenten dat zijn en welke financiële middelen daarvoor beschikbaar zijn.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering uiteen te zetten waarom Nederland
vooruitloopt met nationale normering terwijl andere lidstaten terughoudender lijken
te zijn. Deze leden vragen om een vergelijking met Duitsland, België, Frankrijk, Italië
en Roemenië, waarin per lidstaat wordt aangegeven of een vergelijkbare verplichting
aan industriële waterstofgebruikers wordt opgelegd en wat dit betekent voor de concurrentiepositie
van de Nederlandse industrie en het chemisch cluster in het bijzonder. Ook vragen
deze leden hoe de cumulatieve gevolgen van klimaatwetgeving voor de concurrentiepositie
van de Nederlandse industrie eruitzien.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen wat het verwachte effect op de CO2-emmissiereductie is dankzij de jaarverplichting en daarbij in het bijzonder onderhavig
wetsvoorstel. Deze leden vragen ook wat het effect op de emissiereductie zou zijn
als gekozen zou worden via een andere route, bijvoorbeeld door meer ruimte te bieden
voor koolstofarme waterstof als tussenstap naar hernieuwbare waterstof.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering hoeveel CO2-emmissiereductie in de industrie te danken is aan verduurzaming en hoeveel reductie
aan het afschalen of stoppen van industriële activiteiten. De leden vragen ook hoe
dit voor andere EU-lidstaten is.

3.2. Probleembeschrijving

De leden van de VVD-fractie lezen dat de kosten voor hernieuwbare waterstof via elektrolyse
in Nederland ongeveer 12 tot 14 euro per kilogram kosten. Echter lezen zij ook dat
deze studies in 2023 en 2024 zijn uitgevoerd. Heeft de regering een actueel kostenbeeld
van de productie van hernieuwbare waterstof via elektrolyse? Zo ja, in welke mate
beïnvloedt de stijging van de kosten voor hernieuwbare waterstof de geschetste businesscase
van bedrijven die moeten voldoen aan de jaarverplichting? Zo nee, ziet de regering
de noodzaak om een actuele kostenanalyse uit te voeren voor het invoeren van de jaarverplichting?

De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over de stijging van de kosten voor
hernieuwbare waterstof. Deze leden lezen dat waar aanvankelijk de kosten werden geschat
op 8 tot 9 euro per kilogram, dit inmiddels is gestegen naar 12 tot 14 euro per kilogram.
De leden van de VVD-fractie zien ook dat de huidige kostprijs hierboven ligt. Op welke
manier neemt de regering deze overweging mee in het afstemmen van de voorgestelde
doelstelling van de jaarverplichting?

De leden van de VVD-fractie merken op dat industriële producenten de onrendabele top
van hernieuwbare waterstof, ook wel de meerkosten, slechts beperkt kunnen doorberekenen
aan afnemers. Dit omdat internationale concurrenten niet te maken hebben met dezelfde
verplichtingen. Deze leden maken zich zorgen over wat dit betekent voor de internationale
concurrentiepositie van de Nederlandse industrie. Zij zal minder ruimte overhouden
om te investeren in bijvoorbeeld verduurzaming. Daarnaast heeft onze industrie het
al zwaar vanwege de relatief hoge energieprijzen in Nederland. Op welke manier weegt
de regering hierbij enerzijds het belang van vraagcreatie en anderzijds het belang
van een eerlijke concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven? Is de regering
het met de leden van de VVD-fractie eens dat de huidige kostenstijging van de productie
van hernieuwbare waterstof ervoor zorgt dat Nederlandse bedrijven door de jaarverplichting
een concurrentienadeel hebben ten opzichte van bedrijven in andere landen? Hoe groot
acht de regering het risico op weglek?

De leden van de VVD-fractie vragen of de regering een actueel beeld heeft van de productiecapaciteit
van hernieuwbare waterstof in Nederland. In hoeverre loopt dit in lijn met het nationale
doel om het aanbod van hernieuwbare waterstof op te schalen naar het realiseren van
3–4 gigawatt (GW) aan elektrolysecapaciteit in 2035?

De leden van de CDA-fractie constateren dat de memorie van toelichting uitgebreid
ingaat op de administratieve lasten en uitvoeringskosten van de voorgestelde jaarverplichting
voor hernieuwbare waterstof. Tegelijkertijd ontbreekt een kwantitatieve inschatting
van de verwachte baten van deze maatregel. Zo wordt onvoldoende duidelijk inzichtelijk
gemaakt hoeveel additionele binnenlandse productie van hernieuwbare waterstof de verplichting
naar verwachting zal opleveren, welke extra import van hernieuwbare waterstof of waterstofdragers
wordt verwacht en in welke mate de maatregel bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen
uit de RED III. Daardoor blijft voor deze leden onduidelijk hoe de geraamde lasten
zich verhouden tot de verwachte opbrengsten van het wetsvoorstel. Kan de regering
alsnog inzicht geven in de verwachte additionele volumes hernieuwbare waterstof, de
bijdrage aan emissiereductie en de bijdrage aan de Europese doelstellingen die specifiek
aan deze jaarverplichting zijn toe te rekenen?

De leden van de CDA-fractie zien daarnaast een fundamentele spanning tussen twee beleidsdoelen
die ook uit de memorie van toelichting naar voren komt. Enerzijds bestaat de wens
om gebruikers van waterstof voldoende flexibiliteit te bieden, zodat zij niet vastlopen
wanneer aanbod, infrastructuur of importstromen achterblijven bij de verwachtingen.
Anderzijds is er behoefte aan voldoende zekerheid voor producenten en importeurs van
hernieuwbare waterstof, zodat zij bereid zijn de noodzakelijke investeringen te doen.
De regering erkent in de memorie van toelichting ook dat de ontwikkeling van de markt
met aanzienlijke onzekerheden is omgeven. Daar wordt op ingespeeld met de verlaging
van de verplichting naar 4% in 2030, de tijdelijke versoepeling van de inboekeisen,
de uitgebreide flexibiliteitsmechanismen en de aangekondigde evaluatie voor 2032.
Tegen deze achtergrond vragen deze leden waarom is gekozen voor een evaluatiemoment
pas vlak voor 2032. Is de regering bereid om eerder een expliciet bijsturingsmoment
in te bouwen, waarbij op basis van monitoring van de ontwikkeling van vraag, aanbod,
infrastructuur, prijzen en investeringen kan worden beoordeeld of de verplichting
nog doeltreffend en uitvoerbaar is? Welke concrete indicatoren zal de regering monitoren
en welke omstandigheden kunnen aanleiding geven om de verplichting of de bijbehorende
voorwaarden tussentijds aan te passen?

De leden van de CDA-fractie vragen tevens aandacht voor de verhouding tussen de voorgestelde
jaarverplichting en de zogenoemde raffinageroute. De memorie van toelichting erkent
expliciet dat de inzet van RFNBO’s via de raffinageroute naar verwachting een belangrijke
en mogelijk grotere afzetmarkt vormt dan de voorgestelde jaarverplichting. Opvallend
is daarbij de passage dat de jaarverplichting slechts een «kleine bodem in vraagzekerheid»
creëert naast de bestaande mogelijkheden via de raffinageroute. Dit roept bij deze
leden de vraag op hoe de regering de effectiviteit van de jaarverplichting beoordeelt
ten opzichte van een scenario waarin de vraag naar RFNBO’s primair wordt gestimuleerd
via een verdere uitbreiding van de raffinageroute. Heeft de regering onderzocht in
hoeverre dezelfde volumes hernieuwbare waterstof of waterstofdragers via de raffinageroute
zouden kunnen worden afgezet? Zo ja, hoe verhouden de maatschappelijke kosten, administratieve
lasten, emissiereducties en investeringsprikkels van beide benaderingen zich tot elkaar?

De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast hoe omringende landen invulling geven
aan de RED III-verplichtingen. Beschikt de regering over informatie over de wijze
waarop Duitsland, Frankrijk en België de lidstaatverplichting implementeren? Klopt
het dat deze landen voornemens zijn de verplichting voor een belangrijk deel via de
raffinageroute in te vullen door de inzet van hernieuwbare waterstof in raffinaderijen
volledig toe te rekenen aan brandstofproductie? Indien dat het geval is, waarom kiest
Nederland dan voor een aanvullende industriële jaarverplichting in plaats van een
vergelijkbare benadering?

Voorts wijzen de leden van de CDA-fractie erop dat in lagere regelgeving sprake lijkt
te zijn van een administratieve splitsing van waterstofgebruik in raffinaderijen tussen
brandstofproductie en andere toepassingen. Kan de regering toelichten waarom voor
deze benadering is gekozen? Hoe verhouden de uitvoeringslasten en administratieve
complexiteit van deze systematiek zich tot de aanpak die in de ons omringende landen
wordt overwogen? Is de regering van oordeel dat de Nederlandse systematiek eenvoudiger,
effectiever of beter handhaafbaar is? Zo ja, waar blijkt dat uit? Is deze aanpak besproken
met de betrokken raffinaderijen en heeft de sector aangegeven dat deze werkwijze in
de praktijk uitvoerbaar is?

De leden van de CDA-fractie constateren dat juist omdat de memorie van toelichting
geen afzonderlijke kwantitatieve onderbouwing bevat van de extra productie, import
en emissiereductie die specifiek aan deze jaarverplichting kunnen worden toegeschreven,
achten zij een dergelijke vergelijking van belang. Zonder inzicht in de meerwaarde
van dit instrument ten opzichte van alternatieve routes blijft immers onduidelijk
of de voorgestelde verplichting de meest doelmatige en kosteneffectieve manier is
om zowel het gebruik als de productie van groene waterstof te stimuleren. Deze leden
dringen er daarom bij de regering op aan om alsnog een vergelijking te maken tussen
de verwachte effecten van de jaarverplichting en een scenario waarin de vraag naar
RFNBO’s sterker wordt aangejaagd via de raffinageroute. Zij vragen de regering daarbij
specifiek en duidelijk in beeld te brengen welk instrument naar verwachting de grootste
bijdrage levert aan investeringszekerheid, additionele productiecapaciteit en kosteneffectieve
emissiereductie.

De leden van de JA21-fractie vragen of de regering voor inwerkingtreding inzichtelijk
kan maken hoeveel RFNBO’s naar verwachting de komende jaren, per jaar, beschikbaar
zijn voor de Nederlandse industrie. Deze leden vragen daarbij welk deel binnenlands
wordt geproduceerd, welk deel moet worden geïmporteerd, welke infrastructuur daarvoor
tijdig gereed moet zijn en welke risico’s hierdoor ontstaan voor leveringszekerheid
en strategische autonomie.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering te onderbouwen waarom het wetsvoorstel
zo specifiek stuurt op RFNBO’s, terwijl ook bijvoorbeeld koolstofarme waterstof, blauwe
waterstof en kernenergie kunnen bijdragen aan CO2-reductie, betaalbaarheid en leveringszekerheid. Deze leden vragen hoe de regering
voorkomt dat bedrijven worden gedwongen tot een duurdere route wanneer andere routes
kosteneffectiever zijn.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering per relevante sector, waaronder raffinage,
chemie, kunstmestproductie en ammoniakproductie, inzichtelijk te maken hoeveel waterstof
momenteel wordt gebruikt en welk aandeel realistisch door RFNBO’s kan worden vervangen.
Deze leden vragen daarbij welke sectoren het grootste risico lopen op kostentoename,
afschaling, productieverplaatsing of CO2-weglek.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen naar de meest actuele verwachtingen over
de prijsontwikkeling van hernieuwbare waterstof de komende jaren. Wanneer verwacht
de regering dat hernieuwbare waterstof concurrerend is met andere brandstoffen?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering hoeveel Petajoule (PJ) van
het waterstofgebruik anno 2026 uit respectievelijk hernieuwbare waterstof en koolstofarme
waterstof bestaat. De leden vragen ook of de regering kan uiteenzetten wat de verwachting
is voor de hoeveelheid PJ in de komende jaren, gebaseerd op investeringsbeslissingen
die al door bedrijven zijn genomen.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welk aandeel van het hernieuwbaar waterstofgebruik
afkomstig zal zijn uit import en wat door productie van eigen bodem. Welke verwachtingen
zijn hierover bekend bij de regering? Kan de regering dit ook uitsplitsen naar de
verschillende jaren tot 2040? Deze leden vragen tevens, mocht de verwachting zijn
dat het aandeel voornamelijk import zal zijn, wat de gevolgen zijn voor de concurrentiepositie
van de productiefaciliteiten in eigen land.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in hoeverre hernieuwbare waterstof momenteel
onderdeel is van gemaakte of nog te maken maatwerkafspraken met grote uitstoters.
Welke redenen liggen ten grondslag om het gebruik van hernieuwbare waterstof al dan
niet onderdeel te laten uitmaken van maatwerkafspraken?

3.3. De probleemaanpak

De leden van de commissie lezen in de memorie van toelichting dat bij de berekening
van de meerkosten is uitgegaan van een jaarverplichting van 24% in 2030 en dat bij
de berekeningen geen rekening is gehouden met de mogelijke impact van de toepassing
van de preambule, overweging 63 van de RED III, met betrekking tot de vervanging van
waterstof uit stoom-methaanreformatie voor ammoniakproductie. Ook is er nog geen rekening
gehouden met de mogelijkheid om RFNBO’s te produceren in Nederland, in bestaande installaties
en het effect van de raffinageroute. De leden van de commissie lezen dat in paragraaf
6.2 van de memorie van toelichting ingegaan wordt op de gevolgen voor producenten
en (toekomstige) gebruikers van waterstof en dat voor de meerkosten naar paragraaf
3.3.2 wordt verwezen. De leden van de commissie vragen of de regering kan aangeven
wat de meerkosten zijn voor producenten en (toekomstige) gebruikers van de waterstof
als wordt uitgegaan van een jaarverplichting van 4% en wel rekening wordt gehouden
met onder andere de ammoniakuitzondering en de raffinageroute.

De leden van de D66-fractie lezen dat er in Nederland nauwelijks aanbod is van hernieuwbare
waterstof en dat de kostprijs aanzienlijk hoger ligt dan die van conventionele waterstof.
Deze leden lezen ook dat productiesubsidies alleen niet voldoende zijn om de markt
voor hernieuwbare waterstof daadwerkelijk van de grond te krijgen en dat ook stimulering
aan de afnamezijde nodig is. Kan de regering toelichten hoe de verhouding tussen normering
en subsidiëring is bepaald?

De leden van de D66-fractie lezen dat een gebrek aan vraagstimulerende maatregelen
de opschaling van de markt voor hernieuwbare waterstof kan belemmeren. Tegelijkertijd
opereren veel bedrijven in internationale markten waarin kosten niet altijd kunnen
worden doorberekend. Ook lezen deze leden dat te veel nadruk op verplichtingen aan
de vraagzijde risico’s kan opleveren voor de kosteneffectiviteit van de verduurzaming,
het concurrentievermogen van de Nederlandse industrie en koolstoflekkage. Hoe weegt
de regering dit spanningsveld? Kan de regering toelichten welke waarborgen zijn ingebouwd
om te voorkomen dat de jaarverplichting leidt tot productievermindering, uitstel van
investeringen of verplaatsing van activiteiten? Kan de regering daarbij aangeven hoe
zij ervoor zorgt dat de jaarverplichting bijdraagt aan nieuwe investeringen in hernieuwbare
waterstof, verduurzaming van industriële processen en daadwerkelijke CO2-reductie in Nederland?

De leden van de D66-fractie lezen dat verschillende omliggende lidstaten de raffinageroute
willen inzetten om zowel het mobiliteitsdoel van artikel 25 van de RED III als het
industriedoel van artikel 22 bis van de RED III te behalen. Ook lezen deze leden dat
dit volgens de memorie van toelichting kan bijdragen aan het behalen van het lidstaatdoel,
langjarige investeringszekerheid kan opleveren en het risico op koolstoflekkage of
aantasting van het concurrentievermogen kan beperken. Kan de regering toelichten waarom
Nederland er niet voor kiest deze raffinageroute ruimer in te zetten voor het behalen
van het industriedoel? Kan de regering daarbij kwantitatief en kwalitatief ingaan
op de afweging tussen vraagcreatie en investeringszekerheid enerzijds en mogelijke
prijsverhoging voor in Nederland geproduceerde en geconsumeerde brandstoffen anderzijds?

De leden van de VVD-fractie delen de mening dat het creëren van Europese groene eindmarkten
belangrijk is. Echter, nog geen enkel ander Europees land heeft de lidstaatverplichting
doorgelegd aan het nationale bedrijfsleven. Hoe heeft de regering het beleid van omringende
landen meegewogen in de beslissing tot het maken van de jaarverplichting? Is bij de
verschillende beleidsopties meegewogen op welke manier omringende landen als België
en Duitsland de Europese verordening implementeren?

Tsjechië en Roemenië hebben als enige lidstaten aangegeven voornemens te zijn om een
verplichting bij het bedrijfsleven te leggen. Klopt het dat het waterstofgebruik in
deze landen één tiende behelst van Nederland? Waarom acht de regering deze situatie
vergelijkbaar met die van Nederland?

De leden van de VVD-fractie merken op dat Nederland met de implementatie van dit voorstel
relatief voor op andere Europese lidstaten loopt. Waarom kiest de regering ervoor
om als een van de eerste lidstaten dit voorstel te implementeren in plaats van af
te stemmen op wat andere lidstaten doen? Bovendien heeft de Europese Commissie aangegeven
te werken aan een herziening van het waterstofraamwerk, waarbij steun voor aanpassingen
groeit. Heeft de regering een indicatie om welke aanpassingen en herziening dit gaat?
Waarom wacht Nederland niet met het implementeren van de verordening tot er meer duidelijkheid
is over deze herziening?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering de meerkosten schat op 500 miljoen
tot 1 miljard euro per jaar. Deze meerkosten zijn gebaseerd op een meerprijs van 8
euro per kilogram waterstof in 2030. Echter constateren deze leden dat de huidige
meerprijs van hernieuwbare waterstof al ver boven dit bedrag ligt. Hoe neemt de regering
deze, actuele, hogere meerprijs mee in het bepalen van het percentage van de jaarverplichting?
Is de regering het met de leden van de VVD-fractie eens dat de meerkosten moeten worden
berekend op basis van de actuele meerprijs?

De leden van de VVD-fractie lezen dat het huidige budget binnen het Klimaatfonds ontoereikend
is om de overige 38% van de lidstaatverplichting in 2030 te realiseren. Daarnaast
lezen deze leden dat de regering naar verwachting 90% van de meerkosten op zich zal
nemen in de periode tot 2030. Hoe weegt de regering de huidige hogere meerkostprijs
met het geringe budget dat beschikbaar is? Verwacht de regering zelf te kunnen voldoen
aan het de 90% verwachting tot 2030? De leden van de VVD-fractie zijn bang dat eventuele
meerkosten toch bij het bedrijfsleven terecht zullen komen.

De leden van de PRO-fractie constateren dat de Afdeling advisering van de Raad van
State erop wijst dat de voorgestelde jaarverplichting van 4% in 2030 oplopend tot
9,9% in 2035 op zichzelf niet voldoende is om de Europese doelstellingen van artikel
22bis van de RED III te realiseren. Kan de regering kwantitatief inzichtelijk maken
welk aandeel van de Europese doelstelling naar verwachting wordt gerealiseerd via
deze wet en welk aandeel via subsidies, importtenders of andere instrumenten? Welk
tekort resteert vervolgens nog richting 2030 en 2035? En hoe reflecteert de regering
op de constatering van de Afdeling advisering van de Raad van State dat het onwenselijk
is om naast een lagere jaarverplichting de regering ook minder middelen voor vraagcreatie
beschikbaar stelt omdat dit de doelen nog verder uit beeld brengt?

Verder vragen de leden van de PRO-fractie de regering uiteen te zetten welke aanvullende
maatregelen in beeld komen indien de komende jaren blijkt dat Nederland niet op koers
ligt voor de RED III-doelstelling. Welke instrumenten zijn daarbij denkbaar en welke
criteria hanteert de regering om tot aanvullende normering of andere maatregelen over
te gaan? Is de regering bereid uiterlijk in 2028 een tussentijdse beoordeling uit
te voeren van het verwachte doelbereik voor 2030, inclusief een voorstel voor aanvullende
maatregelen, zowel middelen als normering, indien uit die beoordeling blijkt dat Nederland
niet op koers ligt?

3.4. Instrumentkeuze

De leden van de commissie vernemen uit de memorie van toelichting dat het gebruik
van waterstof van bedrijven nergens centraal geadministreerd staat. De leden constateren
ook dat de Nederlandse Emissie autoriteit (NEa) hierover zorgen heeft geuit in de
uitvoeringstoets. De leden begrijpen ook dat er een ondergrens is voor de jaarverplichting
voor exploitanten van industriële installaties met een waterstofgebruik van minder
dan 0,1 kton per kalenderjaar. Deze exploitanten onder de ondergrens worden niet verplicht
om hun totale waterstofgebruik te rapporteren en krijgen ook geen jaarlijkse verplichting
om een bepaald aantal Hernieuwbare Waterstofeenheden Industrie (HWI’s) op hun rekening
te hebben. De leden van de commissie vragen zich af hoe het met het toezicht op deze
categorie van bedrijven zit. Heeft de NEa deze groep bedrijven in beeld, ondanks het
ontbreken van een centrale administratie? Kan de NEa bij twijfel of een bedrijf inderdaad
onder de ondergrens zit, controles uitvoeren? Hoe groot is in dat geval deze toezichtslast
voor de NEa?

De leden van de commissie lezen dat in beginsel pas in 2032 duidelijkheid zal zijn
over de vraag of Nederland haar lidstaatverplichting, zoals vastgelegd in artikel
22 bis van de RED III, heeft gehaald. De regering rekent in haar koers naar het halen
van 42% in 2030 wel op de uitzondering voor de ammoniakproductie. Ook lezen de leden
van de commissie dat de regering deze uitzonderingen op het niveau van de jaarverplichting
bij een negatieve afweging van de Europese Commissie niet met terugwerkende kracht
zal afschaffen, waardoor dit voor marktpartijen geen extra rechtsonzekerheid zal opleveren.
Kan de regering aangeven wat de mogelijke gevolgen zijn als de Europese Commissie
de uitzondering van 60% van het waterstofverbruik niet verleent?

De leden van de commissie constateren dat de regering geen juridische mogelijkheden
ziet voor andere uitzonderingen dan voor de ammoniaksector. De Afdeling advisering
van de Raad van State geeft echter in zijn advies aan dat ook voor de uitzondering
voor de ammoniaksector geen juridische grondslag bestaat in de RED III. Dit omdat
deze uitzondering enkel in de considerans van de richtlijn wordt vermeld. De Afdeling
advisering van de Raad van State wijst erop dat de overwegingen van een considerans
– net als verklaringen die zijn afgegeven in het kader van het EU-wetgevingsproces
– geen bindende rechtskracht hebben. Voor het toepassen van een uitzondering zal derhalve
een voldoende grondslag in de artikelen van de RED moeten kunnen worden aangewezen.
De leden van de commissie vragen zich daarom af of de regering hierin nog een risico
ziet voor rechtsongelijkheid van markpartijen die ook verzocht hebben om een uitzondering
maar deze niet hebben gekregen. De leden van de commissie vragen of de beweegredenen
van de regering om de ammoniaksector uit te zonderen van de jaarverplichting (zoals
beschreven op pagina 29 en 30 van de memorie van toelichting) ook van toepassing kunnen
zijn op de andere sectoren.

De leden van de commissie zien dat er een risico is op misbruik van de economische
machtspositie op de HWI-markt. De leden van de commissie lezen dat het in artikel
24 van de Mededingingswet neergelegde verbod op het misbruik van een economische machtspositie
onvoldoende effectief is. Ook lezen de leden van de commissie dat om het risico op
misbruik van een economische machtspositie te voorkomen er een onderscheid is gemaakt
tussen HWI-W’s en HWI-WD’s. De leden van de commissie vragen of daarmee het risico
op misbruik van de economische machtspositie volledig wordt voorkomen of is de kans
alleen verkleind? Ook vragen de leden van de commissie zich af of de Autoriteit Consument
& Markt (ACM) ook betrokken is geweest bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel?
Zo ja, wat zijn de bevindingen van de ACM over de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid
en fraudebestendigheid van de maatregelen?

De leden van de commissie zien dat er voor een systeem is gekozen waarbij het bewijs
van duurzaamheid losgekoppeld wordt van de fysieke levering als tijdelijke versoepeling
van de inboekeisen in de periode tussen 2026 en 2033. Ook zien de leden in de handhaafbaarheid,
uitvoerbaarheid en fraudebestendigheidstoets (HUF-toets), zoals uitgevoerd door de
NEa, dat de NEa aangeeft dat deze versoepeling het systeem fraudegevoeliger en ingewikkelder
maakt in de uitvoering. Kan de regering aangeven in welke mate dit het systeem inderdaad
fraudegevoeliger maakt, op welke manier de regering dit monitort en op welke manieren
er (vroegtijdig) bijgestuurd kan worden als de fraudegevoeligheid en complexiteit
te groot blijkt?

De leden van de commissie lezen dat er is gekozen voor een ingroeipad om de concurrentiepositie
van Nederlandse bedrijven niet te veel te benadelen. De startfase moet adaptief zijn
aan de ontwikkeling van de markt. Ook lezen de leden van de commissie dat de markt
voor hernieuwbare waterstof en hernieuwbare waterstofdragers zich nog moeilijk laat
voorspellen. Verder is nog onduidelijk welke instrumenten andere EU-lidstaten gaan
inzetten om aan hun lidstaatverplichting te gaan voldoen. Tot dusver bekend zijn er
geen omringende lidstaten van plan de lidstaatverplichting (gedeeltelijk) door te
vertalen naar een jaarverplichting op bedrijfsniveau. De leden van de commissie vragen
de regering of dit nog consequenties kan hebben voor de hoogte van de jaarverplichting
en het ingroeipad. En wat betekent het voor het gelijke speelveld voor de producenten
met concurrenten in buurlanden? Kan de regering aangeven of er ook een kritisch percentage
is waaronder een jaarverplichting geen toegevoegde waarde heeft om een markt tot stand
te brengen? Is er een risico dat de markt niet tot stand komt en daardoor het aanbod
van waterstof achterblijft, en dat de industrie niet aan de jaarverplichting kan voldoen,
zo vragen de leden van de commissie. De financiële regelingen die de productie van
waterstof moeten bevorderen worden steeds niet uitgeput. In de begrotingsstukken schuiven
meerdere jaren op rij de financiële middelen door. Voor een deel zal import in de
behoefte kunnen voorzien, maar hoe zeker is de beschikbaarheid?

De leden van de D66-fractie lezen dat de jaarverplichting in 2027 start met een verplichtingspercentage
van 4% in 2030, terwijl Nederland in 2030 moet voldoen aan het RED III-doel van 42%
RFNBO-gebruik in de industrie. Kan de regering toelichten hoe deze relatief lage doorlegging
aan industriële waterstofgebruikers zich verhoudt tot de omvang van de opgave richting
2030? Kan de regering kwantitatief toelichten welk deel van de 42%-opgave naar verwachting
via de jaarverplichting wordt gerealiseerd en welk deel via andere instrumenten? Heeft
de regering overwogen om met een hoger verplichtingspercentage te starten of het percentage
sneller te laten oplopen? Zo ja, waarom is daar niet voor gekozen? Zo nee, op basis
van welke aannames over beschikbaarheid, betaalbaarheid, infrastructuur en concurrentiepositie
acht de regering dit ingroeipad voldoende om tijdig aan de Europese verplichting te
voldoen?

De leden van de D66-fractie lezen dat naar verwachting 36 exploitanten onder de jaarverplichting
vallen. Kan de regering toelichten waarom ervoor is gekozen om de verplichting neer
te leggen bij industriële waterstofgebruikers, en niet op een andere plek in de keten,
bijvoorbeeld dichter bij de eindmarkt? Hoe weegt de regering daarbij het risico dat
afnemers uitwijken naar goedkopere grijze producten uit landen zonder vergelijkbare
verplichting en meerkosten daardoor moeilijk kunnen worden doorberekend? Kan de regering
aangeven hoe wordt voorkomen dat de lasten onevenredig terechtkomen bij een beperkte
groep bedrijven met een groot waterstofgebruik?

De leden van de D66-fractie lezen dat 60% van het waterstofgebruik voor ammoniakproductie
wordt uitgezonderd van de jaarverplichting, terwijl dit waterstofgebruik wel onderdeel
blijft van de Nederlandse RFNBO-grondslag onder artikel 22 bis van de RED III. Kan
de regering toelichten welke gevolgen deze uitzondering heeft voor de verdeling van
de verplichting over andere industriële waterstofgebruikers? Kan de regering daarbij
specifiek ingaan op de vraag hoe wordt voorkomen dat de jaarverplichting daardoor
zwaarder gaat drukken op een kleinere groep bedrijven?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering heeft gekozen om HWI-WD’s niet te
laten verhandelen. Kan de regering deze toelichting nader toelichten? Heeft het niet
toelaten van handel van HWI-WD’s een nadelig effect op de kosten voor het bedrijfsleven?

De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over het gebrek aan duidelijkheid voor
het Nederlandse bedrijfsleven als het gaat om de 60% uitzondering voor ammoniakproductie.
De regering geeft aan dat in beginsel pas in 2032 duidelijkheid zal zijn of de 60%
uitzondering wordt toegestaan door de Europese Commissie. Hoe weegt de regering het
belang van deze 60% uitzondering voor de haalbaarheid van het bedrijfsleven om over
te gaan op hernieuwbare waterstof? Kan de regering nader toelichten waarom er niet
is gekozen voor een volledige uitzondering in lijn met de aangenomen motie Flach c.s.
(Kamerstuk 31 239, nr. 417)? In het geval dat de Europese Commissie de 60% uitzondering afwijst, lezen de leden
van de VVD-fractie dat dit niet met terugwerkende kracht kan worden toegepast. Waarop
baseert de regering deze constatering? Is het mogelijk dat als gevolg van een afwijzing
de jaarverplichting verder omhoog moet om de doelen alsnog te halen? Hoe waarborgt
de regering deze onzekerheid voor de sector?

Daarnaast lezen de leden van de VVD-fractie dat de regering geen grond ziet voor een
volledige uitzondering van ammoniakproductie op basis van de Europese verordening.
Hoe komt de regering dan wel tot de conclusie dat een 60% uitzondering is toegestaan?
Is het scenario mogelijk dat Nederland haar lidstaatverplichting behaald terwijl de
ammoniakproductie 100% wordt uitgezonderd? Zo ja, waarom is er niet voor dit scenario
gekozen? Zo nee, op welke gronden baseert de regering zich hier? Hoe beoordeelt de
regering de notitie van Loyens en Loeff waarin wordt gesteld dat een volledige uitzondering
voor ammoniakproductie-installaties beter aansluit bij (Unierechtelijke) rechtsbeginselen
die van toepassing zijn op de invulling van de beleidsruimte, waaronder in het bijzonder
het energie-efficiëntie-eerst-beginsel en het evenredigheidsbeginsel? Tot slot, vanuit
de sector wordt aangegeven dat als er geen uitzondering komt voor ammoniakproductie-installaties,
dit zal leiden tot meer import in plaats van binnenlandse vraag creëren. Hoe beoordeelt
de regering dit risico?

Is de regering het eens met de leden van de VVD-fractie dat het huidige wetsvoorstel
geen duidelijk investeringskader biedt voor het Nederlands bedrijfsleven? Deze leden
onderstrepen het belang van het doorbreken van het «kip-ei» probleem. Tegelijkertijd
zien zij dat in beginsel pas in 2032 duidelijkheid komt over het behalen van de gestelde
doelen. Hoe verwacht de regering dat bedrijven op basis van deze onduidelijkheid voor
de langere termijn, ook na 2035 en 2040, een investeringsbeslissing durven te nemen?

Daarnaast lezen de leden van de VVD-fractie dat de regering aangeeft dat er geen ruimte
is voor lidstaten om het gebruik van waterstof onderdeel van het Porthos-project uit
te zonderen van de jaarverplichting. Waarop is deze constatering gebaseerd? Heeft
de regering bij de Europese Commissie een formeel verzoek ingediend om te kijken of
uitzondering van waterstof onderdeel van het Porthos- of Aramis-project uitgezonderd
kan worden van de jaarverplichting? Is de regering het eens met de leden van de VVD-fractie
dat zo een mogelijk uitzondering een impuls kan geven aan het Porthos- en Aramis-project?
Is de regering bereidt om in Europees verband formeel te pleiten voor een uitzondering?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering heeft gekozen om de RED III-definities
zo nauw mogelijk te volgen, waardoor geen ruimte is voor koolstofarme waterstof in
dit wetsvoorstel. Kan de regering deze keuze nader toelichten? Waarom heeft de regering
wel gekozen voor de 60% uitzondering van ammoniakproductie en niet ook voor een uitzondering
voor koolstofarme waterstof als onderdeel van het Porthos- en Aramis-project? Is de
regering bereidt dit te heroverwegen gezien het belang van het slagen van het Porthos-
en Aramis-project voor het behalen van de Nederlandse klimaatdoelen? Hoe weegt de
regering haar eigen constatering hierbij dat hernieuwbare waterstof maar een zeer
beperkte CO2-reductie oplevert ten opzichte van CCS? De leden van de VVD-fractie zijn van mening
dat de businesscase voor CO2-reductie via een overstap naar koolstofarme waterstof op deze manier verslechtert.
Bovendien kan dit bestaande investeringsbeslissingen onder druk zetten. Deelt de regering
deze mening? Waarom wordt hier toch voor gekozen?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering constateert dat tot circa 2032 het
ontbreken van infrastructuur een hinderende factor is voor het transport van waterstof.
Op welke manier verwacht de regering dat het ontbreken van de benodigde infrastructuur
het voor bedrijven vermoeilijkt te voldoen aan de jaarverplichting? Op welke manier
wordt het bedrijfsleven tegemoetgekomen voor het gebrek aan infrastructuur? Is het
mogelijk dat het behalen van de jaarverplichting afhankelijk is van de waterstofinfrastructuur?
Zo ja, hoe zal de regering omgaan met verdere mogelijke vertraging van het waterstofnetwerk
in relatie tot de jaarverplichting?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering geen handel in voor methanol uitgegeven
HWI-WD’s mogelijk maakt en dat het afhangt van de hoogte van de prijzen of dit invloed
heeft om de beschreven marktmacht. Als blijkt dat er voor methanol geen marktmacht
kan ontstaan, is de regering bereidt om de handel in HWI-WD’s uit methanol te heronderzoeken?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de exploitant van een industriële installatie
wel HWI-WD’s mag inzetten om aan zijn eigen jaarverplichting te voldoen. Kan de regering
nader toelichten wat er gebeurt met een overschot aan de HWI-WD’s? Telt het overschot
aan HWI-WD’s wel mee aan het behalen van de Nederlandse doelen in lijn met de Europese
verordening? Heeft de regering een scenario uitgezocht waarin industriële installaties
op een andere manier worden gecompenseerd of beloond voor de overcapaciteit van HWI-WD’s?

De leden van de PRO-fractie begrijpen de wens om de concurrentiepositie van de Nederlandse
industrie te beschermen. Tegelijkertijd vragen deze leden hoe wordt voorkomen dat
uitzonderingen en flexibiliteitsmechanismen de effectiviteit van het instrument ondermijnen.
Kan de regering nader onderbouwen waarom de gekozen uitzonderingen, met name voor
ammoniakproductie, noodzakelijk en proportioneel zijn? Welke gevolgen hebben deze
uitzonderingen voor het behalen van de nationale en Europese doelstellingen? En hoe
wordt het gat dat hiermee ontstaat om de doelen te halen, opgevangen door andere instrumenten
die RFNBO-gebruik moeten borgen?

De leden van de CDA-fractie vragen bijzondere aandacht voor de positie van de ammoniakproductie
onder de voorgestelde jaarverplichting. Zij constateren dat de Kamer eerder via de
motie-Flach c.s. (Kamerstuk 31 239, nr. 417) heeft uitgesproken dat ammoniakproductie volledig zou moeten worden uitgezonderd
van de verplichting. Tegelijkertijd signaleren zij dat vanuit de sector en ook door
de Afdeling advisering van de Raad van State vraagtekens zijn geplaatst bij de gekozen
invulling van een gedeeltelijke uitzondering van 60%. Deze leden vragen de regering
waarom zij toch vasthoudt aan een uitzondering van 60%, terwijl wordt gesteld dat
de Europese RED III ruimte biedt voor een volledige uitzondering. Welke juridische
belemmeringen ziet de regering daarvoor?

De leden van de CDA-fractie vragen de regering duidelijker te onderbouwen waarom het
verplicht direct inzetten van RFNBO’s in bestaande ammoniakinstallaties de meest kosteneffectieve
route is. Zij vragen de regering bij die onderbouwing tevens te reageren op de uitkomst
van recente praktijkproeven, waaruit blijkt dat dit kan leiden tot een lagere energie-efficiëntie,
minder productiecapaciteit en een beperkte CO2-reductie. Hoe weegt de regering het risico dat de jaarverplichting leidt tot meer
import van RFNBO-conforme ammoniak uit derde landen, terwijl dit niet bijdraagt aan
de Nederlandse waterstofproductie, de ontwikkeling van de waterstofinfrastructuur
of de strategische autonomie van Europa, zo vragen deze leden. Is de regering bereid
de recente technische onderzoeken en praktijkervaringen uit de ammoniaksector, die
dateren van na de studies van CE Delft en TNO, alsnog expliciet te betrekken bij de
verdere uitwerking van het wetsvoorstel? Zo nee, waarom niet?

De leden van de CDA-fractie benadrukken het belang van technologieneutraal beleid
bij de verduurzaming van de waterstofketen. Het doel zou immers niet het stimuleren
van één specifieke productieroute moeten zijn, maar het realiseren van zoveel mogelijk
kosteneffectieve CO2-reductie en verduurzaming van de industrie. Zij wijzen erop dat alternatieve routes,
zoals blauwe waterstof met CO2-afvang en -opslag (CCS) en circulaire waterstof uit vergassing, op korte en middellange
termijn aanzienlijke CO2-reducties kunnen realiseren tegen aanzienlijk lagere maatschappelijke kosten per
vermeden ton CO2 dan RFNBO-waterstof.

De leden van de CDA-fractie merken op dat het voorliggende wetsvoorstel echter uitsluitend
RFNBO’s stimuleert en daarmee mogelijk negatieve gevolgen kan hebben voor andere verduurzamingsroutes.
Deze leden vragen daarom hoe wordt voorkomen dat de jaarverplichting leidt tot een
minder doelmatige inzet van schaarse middelen voor CO2-reductie. Is onderzocht in hoeverre de verplichting investeringen in blauwe en circulaire
waterstof verdringt of ontmoedigt, doordat bedrijven middelen moeten inzetten voor
naleving van de RFNBO-verplichting in plaats van voor andere verduurzamingsopties
met mogelijk meer klimaatwinst? Daarnaast vragen deze leden in hoeverre het wetsvoorstel
bestaande of toekomstige projecten voor blauwe en circulaire waterstof indirect bemoeilijkt.
Zij vragen de regering expliciet inzicht te geven in de gevolgen van de jaarverplichting
voor de businesscase van dergelijke projecten en daarbij aan te geven in hoeverre
investeringen kunnen verschuiven van kosteneffectieve CO2-reductie via blauwe of circulaire waterstof naar duurdere naleving van de RFNBO-verplichting.

Voorts vragen de leden van de CDA-fractie of de regering alternatieven heeft overwogen
waarbij ook andere vormen van duurzame of koolstofarme waterstof kunnen bijdragen
aan de klimaatdoelen. Zo ja, waarom is daar niet voor gekozen? Ten slotte vragen deze
leden de regering om duidelijker te onderbouwen waarom een beleidsinstrument dat mogelijk
de ruimte voor grootschalige CO2-reductie via blauwe en circulaire waterstof beperkt, de voorkeur verdient boven een
technologieneutrale benadering waarbij verschillende waterstofroutes worden beoordeeld
op hun bijdrage aan emissiereductie en kosteneffectiviteit.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering te onderbouwen waarom essentiële onderdelen
van de jaarverplichting, zoals de hoogte van de verplichting, het ingroeipad, uitzonderingen,
ondergrenzen en flexibiliteitsmechanismen, niet in de wet zelf worden vastgelegd.
Deze leden vragen hoe de parlementaire controle wordt gewaarborgd wanneer deze onderdelen
bij algemene maatregel van bestuur of ministeriële regeling worden uitgewerkt.

De leden van de JA21-fractie constateren dat de ammoniakvrijstelling een van de meest
wezenlijke onderdelen van het wetsvoorstel is, omdat ammoniakproductie een groot deel
van het industriële waterstofgebruik raakt en omdat de concurrentiepositie van deze
sector kwetsbaar is. Deze leden vragen de regering te onderbouwen waarom is gekozen
voor een gedeeltelijke uitzondering van 60% en niet voor een volledige uitzondering
voor ammoniakproductie, zoals gevraagd in de motie van het lid Flach c.s. (Kamerstuk
31 239, nr. 417).

De leden van de JA21-fractie constateren dat de juridische houdbaarheid van de ammoniakvrijstelling
onzeker lijkt, omdat de stukken erop wijzen dat de RED III geen expliciete formele
uitzonderingsgrond voor ammoniakproductie bevat. Deze leden vragen de regering een
afzonderlijke juridische appreciatie te geven van de houdbaarheid van de ammoniakvrijstelling,
inclusief de vraag op welke bepalingen, overwegingen, verklaringen of interpretaties
uit het Europese recht de regering deze uitzondering baseert.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering uiteen te zetten wat de gevolgen zijn
indien de Europese Commissie de ammoniakvrijstelling geheel of gedeeltelijk niet accepteert.
Deze leden vragen of dit kan leiden tot aanvullende verplichtingen of onzekerheden
voor Nederlandse bedrijven.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering aan te geven onder welke objectieve
omstandigheden de jaarverplichting wordt verlaagd, bevroren, uitgesteld of opgeschort.
Deze leden vragen daarbij specifiek in te gaan op onvoldoende RFNBO-aanbod, disproportionele
prijzen voor HWI’s, vertraging van infrastructuur, onvoldoende uitvoeringsgereedheid
of aantasting van het Europese gelijke speelveld.

De leden van de SGP-fractie constateren dat in overweging 63 van RED III de mogelijkheid
van een volledige uitzondering voor gebruik van waterstof geproduceerd met een installatie
die subsidie uit het Europese Innovatiefonds heeft gekregen en die op jaarbasis 70%
broeikasgasreductie bereikt. Deze uitzondering is opgenomen in het voorliggende wetsvoorstel.
Deelt de regering de mening dat inhoudelijk bezien het al dan niet verkregen hebben
van Europese subsidie minder relevant is, maar dat het vooral gaat om het voorop lopen
voor tenminste 70% CO2-reductie? Is de regering bereid bij de nationale uitwerking voorbij te zien aan de
voorwaarde dat Europese subsidie verkregen moet zijn dan wel dit breed te interpreteren?

De leden van de SGP-fractie lezen dat een juridische grondslag voor een volledige
vrijstelling van ammoniakproductie in RED III zou ontbreken. Deze leden hebben hier
enkele vragen over. Is de veronderstelling juist dat de richtlijn de jaarverplichting
alleen op lidstaatniveau oplegt en dat de invulling van het doorleggen van deze verplichting
op bedrijfsniveau strikt genomen aan de lidstaat is en niet door de Europese Commissie
voorgeschreven wordt? Deze leden horen daarnaast graag waarom overweging 63 wel een
dwingende grondslag zou bieden voor een 60% vrijstelling, maar niet voor een volledige
vrijstelling.

De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering middels een maatwerksafspraak
met Yara, een van de twee grote ammoniakproducenten, de keuze voor CO2-reductie via blauwe waterstof heeft ondersteund. Een afnameverplichting voor groene
waterstof doorkruist deze keuze. Waarom is in dat licht niet gekozen voor een volledige
vrijstelling voor ammoniakproductie?

De leden van de SGP-fractie willen erop wijze dat een afnameverplichting voor groene
waterstof voor ammoniakproducenten in de praktijk betekent dat de energie-efficiëntie
en het productievermogen van de installaties daalt, dat het wegvallen van warmteproductie
gecompenseerd zal moeten worden via een gasgestookte stoomketel en dat de CO2-winst daarom beperkt is, zeker wanneer dit afgezet wordt tegen de gemaakte kosten.
Waarom is desondanks gekozen voor deze afnameverplichting?

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de regering in het nader rapport stelt
dat, om de lidstaatverplichting met meer zekerheid binnen bereik te brengen additionele
budgetten of maatregelen nodig zijn en dat verschillende beleidsopties in beeld zijn
die in theorie kunnen bijdragen aan het kunnen behalen van de lidstaatverplichting.
Deze leden constateren dat de regering met onderhavig wetsvoorstel normen oplegt aan
de industrie, terwijl flankerend beleid nog niet concreet is. Kan de regering concreet
maken wat de ideale mix van de verschillende beleidsopties volgens de regering is,
uiteenzetten wanneer ze besluitvorming over flankerend beleid verwacht en wanneer
deze maatregelen worden geïmplementeerd, om zo te borgen dat de jaarverplichting wordt
gehaald? De leden van de ChristenUnie-fractie vragen tevens of de regering zo concreet
mogelijk kan maken hoeveel budgetten ze de komende jaren vrij wil maken, zodat de
kans zo groot mogelijk is dat Nederland aan de lidstaatverplichting zal voldoen.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in het bijzonder naar het Europees krachtenveld
rondom vraagnormering. Hoe groot acht de regering de kans dat op korte termijn ambitieuze
vraagnormering van de grond komt, waarbij de belangrijkste halffabricaten en eindproducten
worden genormeerd, zodat daadwerkelijk ook de vraag naar groene waterstof van de grond
gaat komen?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of al eens is onderzocht wat de potentiële
effecten van ambitieuze vraagnormering zijn voor het aandeel van hernieuwbaar waterstofgebruik
in de industrie. Zijn hier studies over verschenen? Zo nee, ziet de regering noodzaak
om dit te laten onderzoeken?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering overweegt om de raffinageroute
verder te verruimen. Waarom wel of niet?

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering naar de onderbouwing van de
60%-uitzondering. Waarom is er niet gekozen om bijvoorbeeld 50% van de ammoniakproductie-installaties
uit te zonderen of 70%? Kan de regering onderbouwen waarom 60% juridisch beter stand
zou houden dan andere percentages?

De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat volgens de regering een juridische
grondslag voor een volledige vrijstelling van ammoniakproductie in RED III ontbreekt.
Een Kamermeerderheid had middels de aangenomen motie-Flach (Kamerstuk 31 239, nr. 419) wel gevraagd om deze vrijstelling. Deze leden zien dat andere partijen menen dat
die juridische basis er wel zou zijn. Hoe reflecteert de regering op andere analyses
die tot een andere conclusie komen? Heeft de regering ook zelf extern juridisch advies
gevraagd of het wellicht juridisch toch mogelijk zou zijn om aan het verzoek in de
motie-Flach te voldoen? De leden vragen tevens of bekend is hoe andere lidstaten RED
III interpreteren op dit punt.

De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat, mocht blijken dat de 60%-uitzondering
niet juridisch standhoudt, Nederland een kortere tijd heeft om alsnog aan de lidstaatverplichting
te voldoen. Heeft de regering in kaart gebracht wat hiervoor de consequenties, inclusief
financiële consequenties, zijn, zowel voor bedrijven als voor de regering zelf.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom er niet gekozen is om ook een doel
voor 2040 op te nemen, zodat de investeringszekerheid voor bedrijven voor op de langere
termijn wellicht ook zou toenemen.

3.5. Monitoring en evaluatie

De leden van de PRO-fractie vragen op welke momenten de regering zal beoordelen of
het ingroeipad nog passend is bij de markt en RED III doelstellingen. Is de regering
bereid de Kamer periodiek te informeren over de ontwikkeling van de markt voor RFNBO’s,
de beschikbaarheid van waterstof, de prijsontwikkeling en de mate waarin Nederland
op koers ligt voor de RED III-doelstellingen?

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat in 2030 of 2031 de jaarverplichting
zal worden geëvalueerd, waarbij ook onderzocht wordt of de hoogte haalbaar is gegeven
de dan van toepassing zijnde marktomstandigheden. Deze leden vragen of de regering
dit kan toelichten. Op basis van welke criteria zal worden beoordeeld of de hoogte
al dan niet haalbaar is. De leden van de ChristenUnie-fractie ook wat de gevolgen
van eventuele aanpassingen van Europese wet- en regelgeving tussen 2027 en 2031 zijn
voor de hoogte zoals geregeld in het wetsvoorstel.

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering tevens of ook op andere momenten
toetsing en herijking van het tijdpad plaatsvindt. Zo ja, wanneer en op basis van
welke criteria zou herijking al dan niet plaatsvinden?

3.6. Bijzonderheden in verband met de implementatie of uitvoering van EU-regelgeving

De leden van de VVD-fractie lezen dat er mogelijk een minder gelijk speelveld kan
ontstaan in de EU. Heeft de regering zicht op hoe omringen landen, zoals Duitsland,
België en Frankrijk, voornemens zijn de Europese verordening implementeren? Is de
regering in gesprek met omringende landen voor het behoud van het gelijke speelveld?
Deelt de regering de zorgen van de VVD-fractie op het gebied van het risico tot weglek
als omringende landen geen jaarverplichting invoeren? Hoe waarborgt de regering het
risico op weglek in het wetsvoorstel als omringende landen geen jaarverplichting invoeren?
Welke effect heeft regelgeving in omringende landen op het ingroeipad van de jaarverplichting?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de Europese Commissie heeft aangegeven ook in
te zetten op de uitrol van koolstofarm geproduceerde waterstof ten behoeve van de
verduurzaming van de sectoren waar elektrificatie niet direct een toepasbare verduurzamingsoptie
is. Hoe duidt de regering deze inzet van de Europese Commissie met de nationale beslissing
om koolstofarm-geproduceerde waterstof uit het Porthos- en Aramis-project niet uit
te zonderen van de jaarverplichting?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de Europese Rekenkamer de Europese Commissie
heeft aanbevolen haar hernieuwbare waterstofdoelen voor 2030 te herijken en meer realistische
doelen te stellen. Hoe weegt de regering deze constatering van de Europese Rekenkamer
in het voorgestelde wetsvoorstel? Verwacht de regering dat de Europese Commissie in
de nabije toekomst haar hernieuwbare waterstofdoel zal bijstellen? Op welke manier
zal dit impact hebben op het huidige wetsvoorstel?

Daarnaast lezen de leden van de VVD-fractie dat het Planbureau voor de Leefomgeving
(PBL) aangeeft dat de huidige percentages van 42% in 2030 en 60% in 2035 niet haalbaar
zijn. Hoe neemt de regering deze constatering van het PBL mee in het wetsvoorstel?
Welk effect kan dit in de toekomst hebben op het Nederlandse bedrijfsleven? Hoe ziet
de regering deze constatering van het PBL in relatie tot de investeringsbereidheid
van bedrijven die moeten voldoen aan de jaarverplichting?

4. Verhouding tot hoger recht

4.1. Richtlijn hernieuwbare energie

De leden van de PRO-fractie vragen de regering nader uiteen te zetten op welke wijze
de aangepaste ammoniakuitzondering gevolg geeft aan het advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State om zo nauw mogelijk aan te sluiten bij de uitzonderingsmogelijkheden
uit de RED III. Op welke punten wijkt de nationale regeling nog af van de systematiek
van de richtlijn en waarom acht de regering die afwijkingen juridisch houdbaar?

De leden van de PRO-fractie constateren dat de Afdeling advisering van de Raad van
State erop wijst dat de ammoniakuitzondering niet rechtstreeks kan worden herleid
tot artikel 22bis RED III en dat de Europese Commissie pas tussen 2030 en 2032 zal
beoordelen of deze uitzondering daadwerkelijk mag meetellen voor de lidstaatverplichting.
Welk scenario heeft de regering uitgewerkt indien de Commissie deze uitzondering uiteindelijk
niet accepteert? Hoe groot is het dan ontstane tekort ten opzichte van de RED III-doelstelling
en welke aanvullende maatregelen zouden dan noodzakelijk zijn?

De leden van de PRO-fractie zien verder dat de regering heeft gekozen voor een aanvullende
route om uitzondering te verlenen aan categorieën industriële installaties op basis
van een algemene maatregel van bestuur. Kan de regering bevestigen dat dit slechts
bedoeld is voor installaties onder de drempelwaarde van 0.1 kton per jaar? Welke concrete
inhoudelijke criteria stelt de regering voor toepassing van deze bevoegdheid? En klopt
het dat deze bevoegdheid niet is voorzien van een voorhangprocedure? Kan de regering
onderbouwen waarom dit niet het geval is?

5. Gevolgen

De leden van de JA21-fractie vragen de regering een volledige kostenanalyse te geven,
uitgesplitst per sector. Deze leden vragen daarbij inzicht in de meerkosten per ton
vermeden CO2, de mogelijke doorwerking naar consumenten, de gevolgen voor investeringen en het
risico op productieverplaatsing.

5.1. Gevolgen voor producenten en (toekomstige) gebruikers van waterstof

De leden van de SGP-fractie horen graag of de omliggende landen, Duitsland en België,
een met Nederland vergelijkbare jaarverplichting op bedrijfsniveau in gaan voeren.
Zijn er andere lidstaten waar de jaarverplichting doorgelegd wordt naar ammoniak producerende
bedrijven?

Deze leden horen graag hoe Polen, dat ook een relatief grote ammoniak producerende
sector heeft, omgaat met een jaarverplichting voor ammoniak producerende bedrijven.

5.2. MKB-toets

De leden van de VVD-fractie lezen dat voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) het verkrijgen
en doorverkopen van HWI’s die niet voor de eigen verplichting nodig zijn kunnen helpen
om de businesscase rond te krijgen. Hoe duidt de regering deze constatering in het
licht van de eerdere vaststelling dat het niet zeker is of er een markt zal ontstaan
in het verhandelen van HWI-W’s? Mocht er geen markt ontstaan in het handelen van HWI-W’s,
ziet de regering dan andere mogelijkheden voor MKB-bedrijven die vallen onder de jaarverplichting?
Baseert de regering zich in de haalbaarheid voor MKB-bedrijven op de gestelde 8 tot
9 euro meerprijs per kilogram hernieuwbare waterstof? Zo ja, heeft de regering beeld
bij het effect voor MKB-bedrijven als de meerprijs van hernieuwbare waterstof boven
dit bedrag zal uitkomen? Hoe ziet de regering dat MKB-bedrijven die vallen onder de
jaarverplichting kunnen concurreren met grote industriële bedrijven bij het verkrijgen
van groene waterstof als de benodigde infrastructuur nog niet aanwezig is?

Is de regering het met de leden van de VVD-fractie eens dat de jaarverplichting juist
de kleine groep MKB’ers treft die zich eerder vrijwillig hebben ingezet om te verduurzamen?
Ziet de regering de problemen die het wetsvoorstel kunnen opleveren voor groene MKB’ers
in relatie tot hun concurrentiepositie met MKB’ers die niet zijn overgegaan op waterstof?

5.3. Andere gevolgen

De leden van de VVD-fractie lezen dat de productie van hernieuwbare waterstof gepaard
gaat met hoog verbruik van elektriciteit. Hoe schat de regering de rol van netcongestie
in de mogelijkheid voor het creëren van voldoende hernieuwbare waterstof? Is het scenario
mogelijk dat er te weinig elektrolysecapaciteit beschikbaar is om te voldoen aan de
jaarverplichting?

De leden van de VVD-fractie vragen op welke manier de regering het importportbeleid
van hernieuwbare waterstof stimuleert en of zij hierbij duidelijkheid biedt aan de
bedrijven die vallen onder de jaarverplichting. Als de jaarverplichting wordt aangenomen,
is het dank zeker dat er voldoende subsidiebudget is voor zowel de Subsidieregeling
grootschalige productie volledig hernieuwbare waterstof via elektrolyse (OWE) als
de Stimulering Toename Inzet Hernieuwbare Waterstof in de Industrie (STIHWI) zodat
de verplichting niet tot weglek leidt? De leden van de VVD-fractie zijn daarnaast
benieuwd naar de voortgang op het bied van de overige onderdelen uit het beleidspakket
voor waterstof zover deze in relatie staan tot het beschikken tot hernieuwbare waterstof
voor bedrijven die vallen onder de jaarverplichting.

De leden van de SGP-fractie constateren dat ammoniak producerende bedrijven zich gedwongen
kunnen voelen (groene) ammoniak te importeren. Hoe waardeert de regering dit in het
licht van de gewenste strategische autonomie voor een «critical chemical» als ammoniak
en het door Europa gewenste behoud van ammoniakproductie?

5.4. Regeldruk

De leden van de commissie merken op dat het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR)
heeft geadviseerd om het wetsvoorstel niet in te dienen tenzij met de adviespunten
rekening wordt gehouden. Een van de punten die het ATR aanhaalt is de stapeling van
regeldruk in het ontwikkelen van het beleidsinstrumentarium om de lidstaat verplichting
te behalen. De regering geeft in de memorie van toelichting aan dat de subsidies gericht
op de inzet van hernieuwbare waterstof dezelfde doelgroep betreft. En dat deze subsidies
gericht op de inzet van hernieuwbare waterstof in de industrie zijn nog in ontwikkeling
zijn, waardoor het op dit moment nog niet mogelijk is om dit te laten aansluiten op
de jaarverplichting. En dat de stapeling van regeldruk daarom zal worden bezien bij
het ontwikkelen van de deze subsidies. De leden van de commissie vragen aan de regering
of het mogelijk is op hoofdlijnen al wel hierop inzicht kan worden gegeven. De leden
van de commissie vragen op welke wijze de regering ongewenste stapeling van regeldruk
wil voorkomen.

De lezen van de VVD-fractie lezen dat bedrijven die niet onder de jaarverplichting
vallen wel hun hernieuwbare waterstof zullen inboeken. Waarop baseert de regering
deze constatering?

Deze leden lezen dat het gebruik van hernieuwbare waterstof zo een 6,5 keer zo duur
is als niet-hernieuwbare waterstof. Voor groene ammoniak geldt dat dit 3 keer zo duur
zal worden als gevolg van de jaarverplichting. Kan de regering nader toelichten hoe
zij deze meerkosten weegt in het kader van het beschermen van de Nederlandse concurrentiepositie?
Op basis van welke gegevens zijn de totale nalevingskosten gebaseerd? Is de regering
bereidt om deze kosten te actualiseren naar de huidige omstandigheden?

De leden van de JA21-fractie vragen of de regering de totale regeldruk van de volledige
instrumentenmix inzichtelijk kan maken. Deze leden vragen daarbij hoe de opmerkingen
van het ATR over stapeling van lasten en minder belastende alternatieven zijn verwerkt.

5.5. Uitvoeringslasten

De leden van de PRO-fractie wijzen op de HUF-toets van de NEa. Daarin wordt onder
meer gewezen op het ontbreken van onafhankelijke contra-informatie om de volledigheid
van de doelgroep en de juistheid van het opgegeven waterstofverbruik te controleren.
Kan de regering nader toelichten hoe de NEa in de praktijk zal vaststellen dat alle
verplichtige bedrijven in beeld zijn en dat het opgegeven waterstofverbruik volledig
en juist is? Acht de regering aanvullende gegevensuitwisseling of registratie noodzakelijk?

6. Uitvoering, toezicht en handhaving

De leden van de JA21-fractie vragen de regering concreet aan te geven welke voorwaarden
de NEa stelt aan uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en fraudebestendigheid van het
stelsel. Deze leden vragen welke onderdelen van de onderliggende regelgeving, het
HWI-register, het toezicht op certificering en de handhaving nog niet gereed zijn
en welke gevolgen dat heeft voor de beoogde inwerkingtreding.

6.1. Uitvoering door NEa

De leden van de PRO-fractie lezen dat de NEa wijst op risico’s voor de uitvoerbaarheid
als gevolg van de verschillende uitzonderingen en aftrekposten. Hoe wordt geborgd
dat de uitzonderingen in lagere regelgeving voldoende eenduidig worden uitgewerkt,
zodat verschillen in interpretatie tussen bedrijven, verificateurs en toezichthouder
worden voorkomen?

6.2. Toezicht door verificateurs

De leden van de VVD-fractie lezen dat de NEa aangeeft dat er serieuze krapte op de
verificatiemarkt bestaat. Hoe gaat de regering om met dit kritiekpunt van de NEa?
Deelt de regering de zorg van de NEa over de krapte op de verificatiemarkt? Welke
gevolgen zijn er voor bedrijven die vallen onder de jaarverplichting als er geen verificateurs
beschikbaar zijn? Welke effecten heeft de krapte op de verificateursmarkt voor de
algehele nalevingskosten voor de bedrijven die vallen onder de jaarverplichting?

7. Financiële gevolgen

De leden van de JA21-fractie vragen de regering te bevestigen hoe wordt omgegaan met
bedrijven die aantoonbaar niet kunnen voldoen door onvoldoende aanbod, disproportionele
HWI-prijzen, ontbrekende infrastructuur of het uitblijven van tijdige certificering.
Deze leden vragen of het wetsvoorstel in dergelijke gevallen voorziet in een vrijstelling,
uitstelmogelijkheid of matiging van sancties.

8. Advisering en consultatie

8.1. Adviescollege toetsing regeldruk

De leden van de VVD-fractie lezen in dat er een grote rol voor verificateurs is weggelegd
in het wetsvoorstel. Het ATR geeft in haar advies aan dat zij twijfelt of er genoeg
verificateurs beschikbaar zijn om de bedrijven te controleren. Hoe gaat de regering
om met dit kritiekpunt? Daarnaast lezen de leden van de VVD-fractie dat het ATR aangeeft
dat met name de administratieve lasten voor het voldoen aan de jaarverplichting voor
kleine industriële installaties onevenredig hoog zijn. Hoe gaat de regering om met
dit kritiekpunt van het ATR? Zijn er verbeteringen mogelijk voor kleine industriële
installaties?

8.2. Handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid

De leden van de commissie zien dat de regering een samenvatting geeft van de HUF-toets
zoals deze uitgevoerd is door de NEa. Op een enkele uitzondering na, is het de leden
niet duidelijk of en hoe de regering omgegaan is met de zorgen die de NEa heeft ten
aanzien van de fraudebestendigheid en uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel. Zo is
er geen contra-informatie beschikbaar van een externe bron om een opgegeven totale
waterstofgebruik te verifiëren. Kan de regering aangeven of deze zorgen van de NEa
gedeeld worden, en zo ja, op welke wijze hieraan wordt tegemoet gekomen? Ook geeft
de regering aan dat de uitzonderingen en de inboekeisen nader uitgewerkt worden bij
nadere regelgeving. De leden van de commissie hebben geconstateerd dat (een deel van)
deze uitwerking inmiddels in internetconsultatie is gegaan en ook lezen de leden dat
bij de totstandkoming is samengewerkt met de NEa. Tegelijk met de internetconsultatie
wordt de HUF-toets uitgevoerd door de NEa. Kan de regering aangeven op welke wijze
de fraudebestendigheid en uitvoerbaarheid van de jaarverplichting zijn verbeterd in
deze lagere regelgeving en wat de (informele) reactie van de NEa is op deze conceptregelgeving?

De leden van de commissie constateren dat de NEa zowel bij dit wetsvoorstel als bij
het ook bij de Kamer ingediende wetsvoorstel Wet bijmengverplichting groen gas (Kamerstuk
36 947), heeft aangegeven dat de vormgeving van de wetsvoorstellen leiden tot verzwaring
van de uitvoerings- en toezichtslasten bij de NEa. Kan de regering aangeven of de
NEa toegerust is op de uitbreiding van taken, ook gezien onder meer de huidige arbeidsmarkt?

De leden van de VVD-fractie lezen dat de regering aangeeft aan dat het ingroeipad
is afgesteld op de hoeveelheid RFNBO’s die realistisch gezien beschikbaar zullen zijn
per jaar. Op welke gegevens baseert de regering zich als het gaat om de realistische
hoeveelheid beschikbare RFNBO’s? Worden deze cijfers geactualiseerd na het invoeren
van het voorgestelde wetsvoorstel? Mocht blijken dat er minder RFNBO’s beschikbaar
zijn dan vooraf voorspeld, welke invloed zal dit hebben op de jaarverplichting?

De leden van de PRO-fractie constateren dat de NEa expliciet aandacht vraagt voor
de frauderisico’s die samenhangen met uitzonderingen, aftrekposten en tijdelijke versoepelingen
van de inboekregels. Kan de regering nader uiteenzetten welke aanvullende waarborgen
worden opgenomen om dubbel tellen, onjuiste classificatie van waterstofstromen en
strategisch gebruik van uitzonderingen te voorkomen? Tevens vragen deze leden waarom
geen einddatum is opgenomen voor de tijdelijke versoepeling van de inboekregels. Is
de regering bereid hiervoor een duidelijke horizonbepaling op te nemen?

9. Inwerkingtreding

De leden van de JA21-fractie vragen de regering te onderbouwen waarom inwerkingtreding
per 1 januari 2027 verantwoord is. Zij vragen welke informatie de Kamer voor die datum
nog ontvangt over marktontwikkeling, kosten, juridische houdbaarheid van de ammoniakvrijstelling,
uitvoeringsgereedheid van de NEa, regeldruk en het gelijke speelveld met andere lidstaten.
Tevens vragen deze leden of de regering kan voldoen aan alle randvoorwaarden die nodig
zijn voor inwerkingtreding per 1 januari 2027.

De leden van de JA21-fractie vragen de regering uiteen te zetten op basis van welke
objectieve criteria de Kamer kan beoordelen of de jaarverplichting verantwoord kan
ingaan. Deze leden vragen daarbij in ieder geval criteria voor betaalbaarheid, uitvoerbaarheid,
beschikbaarheid, infrastructuur, juridische houdbaarheid van de ammoniakvrijstelling
en het Europese gelijke speelveld.

De voorzitter van de commissie, Zwinkels

De griffier van de commissie, Nava