Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden : Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden (herdruk)

Nr. 3 HERDRUK1 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN

Vastgesteld 23 april 2024

De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm
van een lijst van vragen met de daarop gegeven antwoorden.

De vragen zijn op 21 maart 2024 voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat. Bij brief van 23 april 2024 zijn ze door de Minister van Economische Zaken
en Klimaat beantwoord.

Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel voldoende voorbereid.

De fungerend voorzitter van de commissie, Stoffer

De griffier van de commissie, Nava

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van de vaste commissie voor Economische
Zaken en Klimaat (EZK) over de Tweede incidentele suppletoire begroting inzake Maatwerkfinanciering
CO2-reductie Verduurzaming Industrie.

Met de incidentele suppletoire begroting (ISB) heb ik gevraagd om 200 miljoen euro
over te hevelen naar de EZK-begroting uit het daarvoor bestemde perceel binnen het
Klimaatfonds voor maatwerkfinanciering. Hierover heb ik uw Kamer geïnformeerd in een
Kamerbrief van 14 februari jl.2

Met behulp van bindende maatwerkafspraken kan Nobian haar fabrieken ombouwen en daarmee
haar klimaatdoelstellingen met tien jaar versnellen door in 2030 al nagenoeg geen
CO2 meer uit te stoten. Met de ISB maak ik nadrukkelijk nog geen geld naar Nobian over.
Het geld wordt pas naar Nobian overgemaakt bij een uiteindelijke, definitieve subsidiebeschikking
als aan alle voorwaarden en geldende wet- en regelgeving, waaronder de voorwaarden
van de hierna te noemen call for proposals is voldaan. Deze call for proposals is een van de instrumenten die ik inzet voor het kunnen verstrekken van maatwerkfinanciering.
Deze call for proposals moet voldoen aan de Europese staatsteunregels en worden goedgekeurd door de Europese
Commissie. De call for proposals is inmiddels geprenotificeerd. Na goedkeuring door de Europese Commissie en openstelling
van de call for proposals zal Nobian zich daarop eerst moeten inschrijven. Andere bedrijven die binnen de voorwaarden
van deze call for proposals vallen mogen zich hier ook op inschrijven. Als het project van Nobian aan de voorwaarden
van de call for proposals voldoet en positief wordt beoordeeld, kan Nobian een subsidieaanvraag indienen, waarop
zal worden beschikt.

Voor verdere informatie over de voortgang van de maatwerkaanpak verwijs ik uw Kamer
naar de Kamerbrief van 18 maart jl.3

1

Op welke manier wordt binnen de subsidiebeschikking rekening gehouden met de rechten
die zijn opgebouwd onder EU-ETS door Nobian?

Antwoord

Nobian gebruikt ETS rechten voor zowel warmte als elektriciteitsproductie waardoor
Nobian geen EU-ETS rechten heeft. De wijziging in vrije ETS allocatie ten gevolge
van de maatwerkafspraken is meegenomen in de business case en daarmee in de bepaling
van de hoogte van de eventuele subsidie. Ook wordt dit onderdeel meegenomen in het
mechanisme om oversubsidiëring tegen te gaan (clawback) (zie vraag 6).

2

Op welke wijze zal er gemonitord worden of Nobian op koers zit om de vastgestelde
doelstellingen te behalen? Door wie zal de monitoring worden gedaan? Wordt hier ook
een accountant bij betrokken? Hoe zal deze monitoring plaatsvinden? Wordt deze voortgang
ook gedeeld met de Kamer?

Antwoord

De doelstellingen ten aanzien van onder meer CO2-reductie worden gemonitord door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
De RVO-experts zullen zowel tot het moment van ingebruikname (IBN) als daarna aan
de hand van jaarlijkse voortgangsrapportages bijhouden in hoeverre de beoogde doelen
door Nobian worden behaald. De behaalde CO2-reductie dient na realisatie van het project door Nobian te worden aangetoond door
middel van een finaal monitoring rapport. De berekening van de behaalde CO2-reductie vindt plaats op basis van de methodologie die ook door de NEa gebruikt wordt
voor de EU ETS en aan de hand van het NEa-protocol.

In het geval dat er naar aanleiding van de door Nobian verstrekte monitoringgegevens
zoals hierboven beschreven twijfel bestaat over de gerealiseerde doelen, kan een externe
accountant worden ingeschakeld om de cijfers te verifiëren.

Ik zal uw Kamer informeren over de jaarlijkse monitoring van onder meer CO2-reductie door de maatwerkbedrijven waarmee ik bindende maatwerkafspraken maak, bijvoorbeeld
in het kader van de voortgangsrapportage over de maatwerkaanpak.

3

Beschikt Nobian over historisch opgebouwde dispensatierechten? Zo ja, is het voor
Nobian mogelijk opgebouwde dispensatierechten alsnog te verrekenen?

Antwoord

Nee, resterende Nederlandse dispensatierechten vervallen namelijk aan het einde van
ieder jaar en kunnen daardoor niet worden opgebouwd.

Voor een nadere toelichting op de EU-ETS rechten verwijs ik naar het antwoord op vraag
1.

4

Is er in de subsidiebeschikking opgenomen onder welke omstandigheden – zoals het niet
nakomen van afspraken – de bijdrage van Nobian teruggevorderd kan worden? Zo ja, hoe
is dit verwoord?

Antwoord

Er is nog geen subsidiebeschikking. Zoals in de inleiding van deze brief is toegelicht
moet de call for proposals nog worden goedgekeurd door Europese Commissie. Na goedkeuring van de call for proposals
en openstelling kan Nobian haar project indienen op basis van die call for proposals. Als het project van Nobian voldoet aan de voorwaarden van de call for proposals en vervolgens positief wordt beoordeeld, kan Nobian een subsidieaanvraag indienen
waarop zal worden beschikt. Uitgangspunt bij het verstrekken van subsidie is dat ingeval
de gesubsidieerde activiteit niet of niet geheel wordt gerealiseerd, de toe te kennen
subsidie op nihil of lager wordt vastgesteld. Zaken als terugvordering, mogelijke
boetes en andere correctie mechanismen zijn momenteel onderdeel van het pre-notificatietraject
bij de Europese Commissie.

5

Wordt in de subsidiebeschikking opgenomen onder welke omstandigheden de bijdrage kan
worden teruggevorderd wanneer blijkt dat de vastgelegde doelen niet worden behaald?

Antwoord

Om te voorkomen dat (achteraf) overcompensatie wordt geboden, zal – ook in lijn met
de staatssteunregels – een claw back mechanisme ervoor moeten zorgen dat eventuele
overcompensatie kan worden teruggevorderd. Daarnaast kan de Minister een boete opleggen
in het geval dat de realisatie van het project of de beoogde CO2-reductie – buiten de gevallen van overmacht – substantieel vertraagd is of in zijn
geheel niet bereikt kan worden. Zoals hierboven al toegelicht, moeten deze zaken nog
worden goedgekeurd door de Europese Commissie.

6

Is er een «clawback clausule» opgenomen in de maatwerkafspraken?

Antwoord

Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik naar het antwoord op vraag 5. Ook hiervoor
geldt, zoals ook is aangegeven in de beantwoording van eerdere vragen, dat er momenteel
nog wordt gewerkt aan de definitieve uitwerking van de call for proposals die ter goedkeuring bij de Europese Commissie ligt. De inzet is om, in lijn met de
afspraken met Nobian in de op 21 november jl. getekende Joint Letter of Intent (JLoI)
en het advies van de Adviescommissie Maatwerkafspraken Verduurzaming Industrie op
de concept JLoI, een mechanisme om mogelijke oversubsidiëring tegen te gaan op te
nemen in de call for proposals en in de voorwaarden van een eventueel daaropvolgende subsidiebeschikking.

7

Hoe verhouden de maatwerkafspraken zich tot de winst van een bedrijf? Is in de maatwerkafspraken
op te nemen dat bedrijven (deels) subsidies terug gaan betalen naarmate ze meer winst
maken?

Antwoord

Een mogelijke op basis van de call for proposals toe te kennen subsidie betreft een
projectfinanciering. De subsidie is bedoeld om investeringen in projecten gericht
op additionele CO2-reductie ten opzichte van het effect van de nationale CO2-heffing industrie mogelijk te maken, die het bedrijf zonder de subsidie niet of veel
later zou doen vanwege het te lage rendement. Hierbij geldt dat als het bedrijf meer
winst maakt op dit specifieke project, de oversubsidie middels het in het antwoord
op vraag 5 beschreven claw back mechanisme kan worden teruggevorderd.

8

Wanneer worden de subsidiebeschikkingen voor de maatwerkafspraken daadwerkelijk overgemaakt?
Is dit nadat bedrijven aan specifieke verplichtingen hebben gedaan? Is dit gefaseerd
en worden hier specifieke «deliverables» aan verbonden of krijgen bedrijven de beschikkingen
in één keer?

Antwoord

Zoals beschreven in het antwoord op vraag 4, kunnen bedrijven een voorstel indienen
op de call for proposals na staatssteungoedkeuring door de Europese Commissie en openstelling. Indien er aanleiding
is om een subsidie toe te kennen zal er in beginsel niet in één keer het hele subsidiebedrag
worden overgemaakt, maar zal er met tranches gekoppeld aan mijlpalen worden gewerkt.

9

Zijn er al maatwerkafspraken gemaakt met cluster 6 bedrijven? Gezien dit een grote
verzameling aan bedrijven betreft: hoe gaat dit in zijn werk?

Antwoord

In de Kamerbrief van 18 maart jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de uitbreiding
van de maatwerkaanpak. Bij tien bedrijven buiten de top-20 grootste industriële uitstoters
is interesse gepeild voor maatwerk, waarbij ten minste zicht moet zijn op 0,1 Mton
additionele CO2-reductie. Dit betreft ook een aantal cluster-6 bedrijven.

Voor de overige cluster-6 bedrijven geldt dat het kabinet hen beoogt te helpen bij
het oplossen van concrete knelpunten middels het Actieplan4, en dat zij vanzelfsprekend gebruik kunnen maken van het generieke instrumentarium.

10

Is de mogelijkheid onderzocht of Nobian zelf over voldoende financiële middelen beschikt
om de onrendabele top te kunnen afdekken? Betekent dit dat de overheid bij alle maatwerkbedrijven
de onrendabele top gaat financieren? Kan de Minister inzicht geven in de totale kosten
die dit met zich mee zal brengen?

Antwoord

Nobian zal het overgrote deel van de investeringen zelf financieren. De negatieve
netto contante waarde van het project is het bedrag dat nodig is om de investering
rendabel te maken en daarmee een investeringsbeslissing te kunnen nemen. In de met
Nobian overeengekomen JLoI is het financiële model om de netto contante waarde, en
daarmee het maximale bedrag van een mogelijke subsidie, te berekenen positief beoordeeld
door de externe Adviescommissie Maatwerkafspraken Verduurzaming Industrie. De geüpdatete
parameters in het model resulteren vooralsnog in een steunvraag binnen de in deze
JLoI opgenomen bandbreedte.

Het zal per casus afhankelijk zijn of en hoe en in welke mate de onrendabele top gefinancierd
wordt. In dit stadium kan daarom nu nog geen precieze totale kostenberekening worden
gemaakt voor alle maatwerkbedrijven. Hierbij geldt dat altijd eerst naar de mogelijkheden
in het generieke instrumentarium wordt gekeken, alvorens er wordt gekeken naar eventuele
maatwerkfinanciering. Daarnaast zal voor elk maatwerkbedrijf waarmee overeenstemming
wordt bereikt over een concept JLoI de Adviescommissie worden gevraagd om een advies
uit te brengen over onder andere het financiële model en de doelmatigheid van de voorgestelde
projecten.

11

Is er op basis van de reeds gemaakte maatwerkafspraken iets te zeggen over de middelen
in verhouding tot de CO2-reductie die ermee wordt bereikt? Wat is de kosten-batenanalyse van de maatwerkafspraken
tot nu toe?

Antwoord

Op dit moment zijn er nog geen maatwerkafspraken gemaakt. Voor alle maatwerkafspraken
met alle bedrijven zullen de doelmatigheid en de opbrengsten van de projecten worden
getoetst en gewogen.

Specifiek voor Nobian geldt dat het specifieke project dat zij wil indienen in de
call for proposals 540 Kton CO2 per jaar kan reduceren tegen maximaal 200 miljoen euro over een periode van 12 jaar
(afschrijvingsperiode zelfde als SDE++). Dit betekent circa 38 euro per vermeden ton
CO2.

In aanvulling op de CO2-reductie kan dit project voor 200 miljoen euro ook een significante NOx reductie (circa 1,5% van totale industriedoel), gasreductie (>1% van totale Nederlands
gasverbruik) en reductie in zoetwater gebruik (1,7 miljoen m3) en extra mogelijkheden om het elektriciteitsnet te balanceren (15 MW extra flex
capaciteit) opleveren.

De Adviescommissie heeft dit project op basis van bovenstaande kosten-batenanalyse
als doelmatig beoordeeld.

12

Hoe kunnen andere bedrijven dan Nobian aan de call for proposals voldoen wanneer deze
is opgezet met het voornaamste doel om Nobian een maatwerksubsidie toe te kennen?
Kunnen andere bedrijven met een veelbelovende propositie ook kans maken op een toekenning
vanuit deze call for proposals?

Antwoord

Nobian zal zich kunnen inschrijven op de nog door de Europese Commissie goed te keuren
en vervolgens open te stellen call for proposals, zoals ook in de inleiding en in het antwoord op de vragen 1 en 4 is toegelicht.
Andere bedrijven die binnen de voorwaarden van de call for proposals vallen kunnen zich hier ook op inschrijven. De call for proposals zal na publicatie vier weken worden opengesteld. Na deze periode zullen alle inschrijvingen
beoordeeld worden en worden gerangschikt op kosteneffectiviteit, snelheid waarmee
de projecten de beoogde CO2-reductie kunnen realiseren en haalbaarheid.