Memorie van toelichting : Memorie van toelichting

Nr. 3
MEMORIE VAN TOELICHTING

Bij brief van 8 maart 2024 hebben de Ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en voor Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen de Tweede Kamer der Staten-Generaal
geïnformeerd over een fout in de koopkrachtberekeningen voor 20241. In dezelfde brief is ter compensatie een verlaging van de eigen bijdrage voor huurtoeslagontvangers
aangekondigd, die in de tweede helft van 2024 zou moeten worden ingevoerd.

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maakt periodiek koopkrachtramingen
op basis van macro-economische cijfers van het Centraal Planbureau. Deze koopkrachtramingen
geven inzicht in de verandering van het besteedbaar inkomen tussen twee opeenvolgende
jaren. De uitkomsten van koopkrachtberekeningen worden doorgaans gepresenteerd in
verschillende figuren en tabellen. De meest gebruikte figuren en tabellen zijn de
koopkrachtboxplot en de tabel met voorbeeldhuishoudens. De koopkrachtboxplot toont
de middelste (ook wel mediane) koopkrachtontwikkeling voor verschillende groepen in
de samenleving, en geeft daarnaast inzicht in de spreiding van de koopkrachtveranderingen
van verschillende huishoudens binnen elke groep. De tabel met voorbeeldhuishoudens
toont de koopkrachtontwikkeling voor een aantal gestileerde huishoudtypen, gebaseerd
op representatieve aannames over de huishoudenssamenstelling, de hoogte van het inkomen,
de huur, enzovoorts.

Bij de koopkrachtberekeningen in het kader van de augustusbesluitvorming in 2023 is
besloten om – afwijkend van de normale gang van zaken – bij de voorbeeldhuishoudens
ook rekening te houden met veranderingen in de huurtoeslag. Het kabinet heeft namelijk
besloten om de (maximale) huurtoeslag voor 2024 te verhogen met ruim 400 euro, om
zo de koopkracht van lagere inkomens te ondersteunen. Bij een berekening volgens de
normale procedure zou de tabel met voorbeeldhuishoudens geen enkel inzicht in het
effect van de verhoging van de huurtoeslag geven en daardoor een onvolledig beeld.
Daarom is op dat moment besloten om voor 2024 bij uitzondering ook een koopkrachtbeeld
met huurtoeslag te berekenen voor de voorbeeldhuishoudens.

Helaas is er bij een aantal voorbeeldhuishoudens een fout gemaakt in de aanname over
de huurhoogte die gebruikt wordt voor het vaststellen van de huurtoeslag. Als gevolg
hiervan is de huurtoeslag in 2024 voor deze voorbeelden te hoog berekend en valt de
koopkrachtontwikkeling lager uit dan we eerder hebben gemeld. Deze fout kwam bij verwerking
van de nieuwe raming van het CPB – het Centraal Economisch Plan (CEP) 2024, gepubliceerd
op 22 februari – aan het licht.

Indien het kabinet een half jaar geleden over de correcte cijfers had beschikt, dan
zou dat in alle waarschijnlijkheid tot andere besluitvorming hebben geleid, in het
bijzonder voor het huishoudtype alleenstaande in de bijstand. Daarom wordt met dit
wetsvoorstel de koopkracht alsnog in 2024 verbeterd, via een verhoging van de huurtoeslag.
De huurtoeslag is een bewezen effectief middel om huurders met een laag inkomen in
hun woonlasten te ondersteunen.

Hiermee komt de koopkrachtontwikkeling voor deze huishoudtypen weer in lijn met de
uitgangspunten zoals het kabinet die op Prinsjesdag voor ogen had.

Concrete invulling koopkrachtreparatie

Voor de vormgeving van deze koopkrachtreparatie is gekozen voor een verlaging van
de zogenoemde basishuur. De basishuur is dat gedeelte van de huur dat voor rekening
van de huurtoeslagontvanger blijft (eigen bijdrage). Per 1 januari 2024 is geregeld
de normhuren met een in de wet vastgesteld bedrag te verlagen (een afslag) De basishuur
bestaat uit een inkomensafhankelijk deel (de normhuur) en een vast bedrag, overeenkomstig
artikel 16 van de Wet op de huurtoeslag berekend en vervolgens verlaagd met in de
wet vastgestelde bedragen.

De aldus berekende basishuur (eigen bijdrage) is dat gedeelte van de huur dat voor
rekening van de huurtoeslagontvanger blijft.

In het kader van de koopkrachtreparatie wordt in dit wetsvoorstel voorgesteld de basishuur
nog verder te verlagen. Per 1 januari 2024 is de eigen bijdrage verlaagd door de Wet
verlaging eigen bijdrage huurtoeslag. Door de voorgestelde verhoging van de in die
wet genoemde bedragen wordt de eigen bijdrage voor huurtoeslagontvangers structureel
verder verlaagd met € 3,05 per maand.

Inkomenseffecten, administratieve lasten en regeldruk

Inkomenseffecten

Het bedrag waarmee de normhuur wordt verlaagd (verlaging basishuur) is van invloed
op alle huishoudens met huurtoeslag; het positieve inkomenseffect is nagenoeg in alle
gevallen € 3,05 per maand

Administratieve lasten

Dit wetsvoorstel heeft geen gevolgen voor de administratieve lasten voor de burger.

Regeldruk

Dit wetsvoorstel betreft enkel de structurele vaststelling van het bedrag waarmee
de normhuur wordt verlaagd om tot de basishuur te komen en heeft derhalve geen effecten
op de regeldruk.

Internetconsultatie

Gelet op de wens om de verlaging van de eigen bijdrage zo snel als mogelijk te realiseren
en de eenvoud van de voorgestelde regeling is afgezien van het in internetconsultatie
brengen van het wetsvoorstel.

Financiële gevolgen

Deze maatregel leidt per saldo tot een intensivering van het huurtoeslagbudget van
66 miljoen euro. De dekking in 2024 (incidenteel) gevonden wordt op de SZW-begroting.
Structurele dekking wordt ingepast in het inkomstenkader, via een verhoging van het
tarief van de eerste schijf.

Uitvoeringstoets

De Dienst Toeslagen beoordeelt de voorgestelde verlaging van de huurtoeslag als uitvoerbaar
met ingang van 1 juli 2024 op voorwaarde dat daarin na 1 mei 2024 geen wijzigingen
meer aangebracht worden.

Inwerkingtredingsdatum en invoeringstermijnen

De inwerkingtredingsdatum en de invoeringstermijn wijken af van de vaste verandermomenten
en de minimale invoeringstermijnen. De reden daarvoor is de wens om (verder) financieel
nadeel voor burgers te voorkomen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.M. de Jonge