Verslag van een schriftelijk overleg : Verslag van een schriftelijk overleg over het ontwerpbesluit vaststelling van het wettelijk minimumloon en inkomensondersteuning AOW-ers teneinde de inkomensondersteuning te verlagen (Kamerstuk 29544-1108)

Nr. 1121 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

Vastgesteld 9 september 2022

De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de
brief van 17 juni 2022 over het ontwerpbesluit vaststelling van het wettelijk minimumloon
en inkomensondersteuning AOW-ers teneinde de inkomensondersteuning te verlagen (Kamerstuk
29 544, nr. 1108).

De vragen en opmerkingen zijn op 4 juli 2022 aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 8 september 2022 zijn de vragen beantwoord.

De voorzitter van de commissie, Kuzu

De adjunct-griffier van de commissie, Blom

Inhoudsopgave

blz.

 
 
 

I

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

2

 

Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie

2

 

Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie

2

 

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie

3

 
 
 

II

Antwoord/Reactie van de Minister

4

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties

Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie

De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het ontwerpbesluit
vaststelling van het wettelijk minimumloon en inkomensondersteuning AOW-ers teneinde
de inkomensondersteuning te verlagen. Deze leden hebben hierover geen verdere vragen.

Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie

De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het ontwerpbesluit
tot vaststelling van het wettelijk minimumloon en tot wijziging van het Besluit inkomensondersteuning
AOW-ers teneinde de inkomensondersteuning te verlagen. Deze leden hebben nog een aantal
vragen en opmerkingen bij dit voorstel en de nota van toelichting die erbij is aangeboden.

In de eerste plaats delen de leden van de D66-fractie de constatering dat de inflatie
zich in de eerste maanden van 2022 op het hoogste niveau in veertig jaar bevindt.
Deze leden onderschrijven daarom het belang van maatregelen om negatieve gevolgen
voor de koopkracht van in het bijzonder huishoudens met een laag inkomen zoveel mogelijk
tegen te gaan.

De leden van de D66-fractie vragen of in beeld is voor welke inkomensgroepen boven
het wettelijk minimumloon (WML) een verhoging van het WML positieve inkomenseffecten
heeft. Zij vragen de Minister de omvang en samenstelling van deze groepen toe te lichten
in het geval het WML een buitengewone verhoging van 2,5, 5,0 of 7,5 procentpunt zou
krijgen. Wat zijn de budgettaire gevolgen van deze scenario’s bij een volledige of
halve koppeling van de aan het WML gekoppelde uitkeringen? Deze leden vragen de Minister
ook eventuele andere voor- en nadelen van de drie geschetste beleidsopties vanuit
het perspectief van overheid, werkgevers en werknemers toe te lichten.

Omdat de hoge inflatie iedereen raakt, waaronder gepensioneerden, begrijpen de leden
van de D66-fractie de maatregel om de algemene ouderdomswet (AOW)-uitkering generiek
te verhogen. Deze leden begrijpen dat een hogere AOW tot minder behoefte aan aanvullende
inkomensondersteuning voor mensen met een AOW-uitkering (IOAOW) leidt. Hoeveel mensen
hadden in 2021 een IOAOW-uitkering die lager was dan de voorgenomen hogere AOW-uitkering,
zo vragen deze leden.

De leden van de D66-fractie steunen versimpeling van de regelingen. Deze leden constateren
dat er erg veel verschillende regelingen met verschillende loketten waren voor inkomenssteun
aan ouderen, dus zij begrijpen de keuze om voor een generieke verhoging van de AOW
te kiezen en minder specifieke additionele inkomenssteun te bieden. Deze leden vragen
of de Minister een overzicht kan sturen van de verschillende regelingen die nog blijven
bestaan om inkomens van mensen met een AOW-uitkering eventueel aan te vullen en waar
mensen die inkomenssteun kunnen aanvragen. Welke aanvullende mogelijkheden ziet het
kabinet om de inkomenssteun te versimpelen met behoud van de specificiteit van de
steun, zo vragen deze leden.

De leden van de D66-fractie constateren dat de Minister schrijft dat de AOW-uitkering
momenteel ruimer is dan het sociaal minimum, waardoor het lagere inkomenseffect voor
gepensioneerden ten opzichte van het inkomenseffect van uitkeringsgerechtigden aanvaardbaar
wordt geacht. Deze leden vragen naar de verhouding tussen de AOW-uitkering en het
sociaal minimum door de jaren heen en na de verhoging van de AOW-uitkering.

De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de nadere toelichting in het wetsvoorstel,
omdat de sociale partners aandacht hebben gevraagd voor mogelijke intergenerationele
effecten van het meestijgen van de AOW met de minimumloonsverhoging en gelijktijdige
verlaging van de IOAOW. Deze leden vragen of daarbij ook aandacht kan worden besteed
aan betaald en ontvangen pensioen in de tweede en derde pijler van het pensioenstelsel
en de financiering van de AOW middels de AOW-premie en belastingen door de jaren heen.

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie

De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
besluit en zijn van mening dat de voorliggende verhoging onvoldoende is. Deze leden
zien dat steeds meer mensen nauwelijks meer kunnen rondkomen vanwege de stijgende
prijzen voor gas, elektriciteit en de boodschappen. Deze leden zijn dus van mening
dat het minimumloon, en de bijhorende uitkeringen, flink omhoog moeten om ervoor te
zorgen dat mensen rond kunnen komen. Deze leden hebben naar aanleiding van het ontwerpbesluit
de volgende vragen.

De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie maken zich grote zorgen over
de stijgende prijzen en dat steeds meer mensen niet meer rondkomen. Deze leden verwachten
dat het aantal mensen, en kinderen, in armoede hierdoor toeneemt. Deze leden vragen
de Minister of zij verwacht dat door de toenemende kosten het aantal mensen in armoede
toeneemt. Zijn er up-to-date cijfers beschikbaar van het aantal mensen, en kinderen,
in armoede? Zo ja, kan de Minister inzichtelijk maken hoeveel extra mensen en kinderen
nu in armoede, op basis van het niet-veel-maar-toereikend-budget, belanden? Zo nee,
is de Minister bereid om dit te onderzoeken en deze resultaten mee te nemen bij de
begrotingsbehandelingen?

De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie vragen de Minister grafisch
weer te geven wat de netto-loonontwikkeling is en hierbij de verwachte inflatie, de
bijzondere verhoging en de reguliere indexatie van elkaar te onderscheiden.

Daarnaast vragen de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie welke verhoging
nodig is om bij de huidige inflatieontwikkeling dezelfde reële stijging van het minimumloon
te krijgen als bij de verwachting ten tijde van het coalitieakkoord. Deze leden vragen
of de Minister bereid is deze indexatie toe te passen. Welke minimumloonverhoging
zou nodig zijn om binnen deze kabinetsperiode naar 14 euro te gaan en daarbovenop
de inflatie te corrigeren? Ook vragen deze leden of de Minister de mening deelt dat
het huidige minimumloon onvoldoende is om van rond te komen en zo niet, waarom.

Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie of het kabinet
een hogere indexatie gaat toepassen als de inflatieontwikkeling sneller oploopt dan
verwacht. Deze leden horen graag van de Minister welk koopkrachtverlies het kabinet
acceptabel vindt. Ook vragen deze leden wat de uiterste datum is om het ontwerpbesluit
aan te passen om het minimumloon, per 1 januari 2024, extra te kunnen aanpassen.

Het afschaffen van de IOAOW is volgens de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie
een onverstandig idee. Is de Minister het eens dat het afschaffen van de IOAOW voor
veel gepensioneerden een sigaar uit eigen doos is? Heeft de Minister ook andere opties
verkend om de AOW-verhoging te bekostigen? Wat zijn de overwegingen geweest om deze
opties, graag argumenten per optie aangeven, niet te doen? Kan de Minister ook aangeven
tot waar in het loongebouw overloopeffecten plaatsvinden en hoe groot deze zijn? Wat
zouden daarnaast de koopkrachteffecten zijn van niet afschaffen IOAOW voor inkomensgroepen
in tabel 6? Deze leden vragen de Minister verder om een nadere specificatie van de
inkomenseffecten voor de groep AOW-gerechtigden die de IOAOW ontvangen. Deze leden
vragen de Minister daarom om een uitgebreider overzicht te maken met meerdere inkomensgroepen
die nu nog de IOAOW ontvangen.

Verder vragen de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie waarom er gekozen
is om het maximumpremieloon gelijk te houden en om de loongerelateerde uitkeringen
in 2024 en 2025 niet mee laten stijgen. Verder vragen deze leden om een overzicht
(in tabelvorm) van welke uitkeringen en andere regelingen gaan stijgen vanwege de
generieke verhoging geregeld met deze algemene maatregel van bestuur (AMvB). Kan de
Minister specifiek ingaan op de verhoging van de aftoppingsgrens aanvullend pensioen
en wat de kosten van deze verhoging zijn? Ook vragen deze leden naar de gevolgen voor
de verhoging van het minimumloon en het geboorte- en ouderschapsverlof voor lage inkomensgroepen.
Betekent deze verhoging dat het voor lage inkomensgroepen nog lastiger gaat zijn om
dit verlof op te nemen?

Tot slot vragen de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie naar de uitvoeringstoets
van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en welke gevolgen dit heeft
op het Claimbeoordelings- en Borgingssysteem (CBBS)? Klopt het dat door deze verhoging
er nog meer verouderde functies in het CBBS komen te staan en dat het CBBS nog minder
goed aansluit bij de werkelijkheid? Zo ja, welke maatregelen gaat de Minister hiertegen
nemen?

II Antwoord/Reactie van de Minister

De leden van de D66-fractie vragen naar het inkomenseffect van een verhoging van het
minimumloon1 met 2,5, 5,0 of 7,5 procentpunt voor inkomensgroepen met een inkomen boven het minimumloon
en naar de omvang en samenstelling van deze groepen. Ze vragen verder naar de budgettaire
gevolgen van deze scenario’s bij een volledige of halve koppeling en naar de voor-
en nadelen van de geschetste beleidsopties voor overheid, werkgevers en werknemers.
De fracties van PvdA en GroenLinks vragen tot waar in het loongebouw vinden overloopeffecten
plaats en hoe groot zijn deze.

In tabel 1 staan de inkomenseffecten en budgettaire gevolgen van een bijzondere verhoging
van het minimumloon per 1 januari 2023 met 2,5, 5,0 of 7,5 procentpunt. De tabel toont
de inkomenseffecten voor huishoudens voor wie de minimumloonsverhoging inkomensgevolgen
heeft. Bij de inkomenseffecten is uitgegaan van de scenario’s met volledige koppeling.
In de tabel zijn huishoudens met een inkomen tot en met minimumloon, en vanaf minimumloon
onderscheiden. Verder zijn de budgettaire gevolgen indien het minimumloon per 1 januari
2023 bijzonder zou worden verhoogd met de gevraagde percentages zichtbaar. Een bijzondere
minimumloonsverhoging per 1 januari 2023 kan enkel met een AMvB, het gevolg hiervan
is dat alle aan het minimumloon gekoppelde regelingen meestijgen. De inkomenseffecten
en budgettaire gevolgen zijn berekend ten opzichte van een situatie waarin er geen
bijzondere minimumloonsverhoging zou plaatsvinden per 1-1-2023. Bij de scenario’s
met halve koppeling is uitgegaan van de veronderstellingen zoals bij de CPB-doorrekening
van het D66-verkiezingsprogramma.2 Deze houden in dat bij een halve koppeling van de sociale minimumuitkeringen en de
AOW, deze uitkeringen meestijgen met de helft van de bijzondere minimumloonsverhoging
en dat loongerelateerde uitkeringen (zoals de WW en WIA) niet meestijgen met de bijzondere
minimumloonsverhoging (maar wel met de reguliere indexatie van het minimumloon met
de gemiddelde cao-loonontwikkeling). Een halve koppeling is niet mogelijk met een
AMvB, dit vergt wetswijziging. Het is dan ook niet mogelijk om per 1 januari 2023
een minimumloonstijging met halve koppeling door te voeren, bij de budgettaire gevolgen
is uitgegaan van inwerkingtreding op 1-1-2025.

Tabel 1: inkomenseffecten voor huishoudens vanaf minimumloon en budgettaire gevolgen
in 2023 van diverse verhogingen minimumloon per 1-1-2023

 

Verhoging minimumloon met 2,5% (excl. indexatie)

Verhoging minimumloon met 5,0% (excl. indexatie)

Verhoging minimumloon met 7,5% (excl. indexatie)

Inkomenseffecten1

 
 
 

Huishoudens t/m WML

+ 1,2%

+ 2,3%

+ 3,4%

Huishoudens vanaf WML

+ 0,2%

+ 0,4%

+ 0,5%

 
 
 
 

Budgettaire gevolgen (mld euro)

 
 
 

Gekoppeld, kan bij AMvB (2023)

1,4

2,8

4,2

Halve koppeling, vergt wetswijziging (2025)

0,5

1,1

1,6

Bron inkomenseffecten: SZW-berekeningen

X Noot

1

Mediane inkomenseffect van huishoudens voor wie de minimumloonsverhoging inkomensgevolgen
heeft, scenario’s met volledige koppeling.

De groep huishoudens met een inkomen tot en met minimumloon van wie het inkomen stijgt
door de minimumloonstijging beslaat ca. 1,1 miljoen huishoudens. Deze groep bestaat
uit minimumloonverdieners en ontvangers van minimumuitkeringen, AOW en loongerelateerde
uitkeringen (zoals WW en WIA) tot maximaal het minimumloon. De groep vanaf minimumloon
bestaat uit 6,6 miljoen huishoudens, de rest van de Nederlandse huishoudens. Deze
groep bestaat uit ontvangers van bovenminimale loongerelateerde uitkeringen en werknemers
die hun loon zien toenemen door het overloopeffect van de minimumloonsverhoging op
de loonschalen vlak boven WML. Volgens het CPB heeft een bijzondere minimumloonsverhoging
met 7,5% een mogelijk overloopeffect tot werknemers met een loon van 130% van het
minimumloon. Het CPB veronderstelt dat de omvang van het overloopeffect afneemt naarmate
het loon verder van het minimumloon zit tot nihil bij 130% van het minimumloon. Ook
bij werknemers met een inkomen hoger dan 130% van het minimumloon leidt de minimumloonsverhoging
mogelijk tot een inkomenseffect door het meestijgen van de wettelijke minimale pensioenfranchise
met de AOW. Er is bij die werknemers sprake van een effect op de hoogte van de betaalde
pensioenpremie, dit leidt tot een beperkt inkomenseffect.

Volgens het CPB3 leidt een verhoging van het minimumloon met koppeling tot een structureel werkgelegenheidsverlies.
Bij de geschetste opties ligt het verwachte structurele werkgelegenheidsverlies tussen
–0,1 en –0,4 procent. Verder wijst het CPB op positieve effecten op armoede en de
inkomensgelijkheid. De omvang van deze effecten is afhankelijk van de mate van stijging
van het minimumloon en of/op welke wijze dit doorwerkt naar de uitkeringen. Hogere
stijgingen van het minimumloon hebben daarbij een niet-lineair groter effect. Ook
leiden hogere minimumloonstijgingen tot een groter dan verwacht overloopeffect. Hiermee
nemen ook de kosten voor werkgevers navenant toe. Waarbij deze naar verwachting voor
een deel worden afgewenteld op consumenten door middel van prijsverhogingen.

De leden van de fractie van D66 vragen naar het aantal mensen dat in 2021 een bedrag
aan Inkomensondersteuning AOW (IOAOW) ontvangt dat lager is dan de voorgenomen verhoging
van de AOW-uitkering. Het voornemen van het kabinet tot een bijzondere minimumloonsverhoging
met in totaal 7,5% in de periode 2023–2025 leidt, op basis van de meest recente raming
van het CEP (cMEV2023), tot een totale toename van de AOW-uitkering met ca. 900 bruto euro
per jaar voor een alleenstaande en ca. 650 euro bruto per jaar voor een lid van een
paar vanaf 2025. Dit is meer dan de IOAOW die in 2022 316,56 euro bruto per AOW-ontvanger
per jaar bedraagt. Omdat de AOW-uitkering stapsgewijs meegroeit met de minimumloonsverhoging
en de IOAOW-uitkering stapsgewijs wordt afgeschaft neemt het brutoinkomen van AOW-gerechtigden
in de periode 2023–2025 jaarlijks toe. Dit geldt ook bij een onvolledige AOW-opbouw,
omdat gemiste opbouwjaren in zowel de AOW-uitkering als de IOAOW tot een navenante
verlaging leidt. Zodoende geldt voor elke (IO)AOW-ontvanger dat het jaarlijks ontvangen
IOAOW-bedrag lager is dan de stijging van de AOW-uitkering als gevolg van de voorgenomen
bijzondere minimumloonsverhogingen in de komende jaren.

In reactie op de vraag van D66 geeft tabel 2 een overzicht van regelingen die, na
het afschaffen van de IOAOW, beschikbaar zijn om het inkomen van AOW-gerechtigden
te ondersteunen en door welke instantie deze regeling wordt uitgevoerd. Daarnaast
kunnen AOW-gerechtigden inkomen hebben uit privaat opgebouwde ouderdomsregelingen,
zoals aanvullend pensioen, nabestaandenpensioen of lijfrenten. Met het afschaffen
van de IOAOW verdwijnt een inkomensondersteunende regeling voor AOW-gerechtigden,
zonder dat dit ten koste gaat van hun inkomen (door de verhoging van de AOW-uitkering).
Hiermee voert het kabinet een versimpeling van het inkomensondersteunend instrumentarium
voor AOW-gerechtigden door. Het kabinet heeft op dit moment geen voornemen om de inkomensondersteuning
aan AOW’ers verder te vereenvoudigen.

Tabel 2: inkomensondersteunend instrumentarium voor personen vanaf de AOW-leeftijd
na afschaffing IOAOW

Instrument

Uitvoerder

Omschrijving

AOW

SVB

Basispensioen voor personen vanaf de AOW-leeftijd (eerste pijler)

Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO)

SVB

Algemeen vangnet/bijstandsnorm voor AOW-gerechtigden

Algemene heffingskorting

Belastingdienst

Heffingskorting

Alleenstaande ouderenkorting

Belastingdienst

Heffingskorting voor alleenstaande AOW-gerechtigden

Ouderenkorting

Belastingdienst

Heffingskorting voor AOW-gerechtigden

Aftrek specifieke zorgkosten

Belastingdienst

Aftrekpost voor specifieke zorgkosten i.v.m. ziekte of invaliditeit

Toeslagen

Toeslagen

Tegemoetkoming in de kosten van huur, zorgverzekering, kosten voor (opvang van) minderjarig
kinderen

Gemeentelijke minima-ondersteuning

Gemeente

Diverse mogelijkheden zoals bijzondere bijstand of tegemoetkoming bij specifieke zorg-
of woonkosten

Naast bovenstaand inkomensondersteunend instrumentarium kan de gemeente ondersteuning
thuis geven via de Wmo en regelt de Wlz zware, intensieve zorg voor kwetsbare ouderen.

Verder vragen de leden van de D66-fractie naar de verhouding tussen de AOW-uitkering
en het sociaal minimum door de jaren heen en na de verhoging van de AOW-uitkering.
Tabel 3 toont de verhouding tussen de AOW-uitkering (incl. vakantiegeld en IOAOW)
en de bijstandsuitkering (incl. vakantiegeld) voor een alleenstaande onder de AOW-leeftijd
in de periode 2020 tot en met 2025. Hierbij zijn de verhoudingen tot en met 2022 gebaseerd
op vastgestelde uitkeringshoogten. De verhoudingen vanaf 2023 zijn gebaseerd op CPB-ramingen
van uitkeringshoogten voor de komende jaren. Deze ramingen kunnen en zullen de komende
jaren worden bijgesteld als gevolg van toekomstige ramingsbijstellingen van macro-economische
variabelen zoals de cao-loonontwikkeling. Bij de verhoudingen vanaf 2023 is rekening
gehouden met de voorgenomen minimumloonsverhogingen in de periode 2023–2025, het stapsgewijs
afschaffen van de IOAOW en de versnelling van de afbouw van dubbele algemene heffingskorting
bij de bijstand in 2024 en 2025.

Tabel 3: Verhouding netto-uitkeringshoogte AOW en AIO (incl. vakantiegeld, excl. IOAOW)
op jaarbasis, 2020–2025.

Jaar

Verhouding netto-AOW/netto-bijstand

2020

1,19

2021

1,20

2022

1,20

20231

1,20

20241

1,21

20251

1,22

X Noot

1

Voorlopig cijfer gebaseerd op SZW-berekeningen.

Tot slot vraagt de fractie van D66 of in de passage over intergenerationele effecten
in het wetsvoorstel bijzondere minimumloonsverhoging 2024–2025 aandacht kan worden
besteed aan betaald en ontvangen pensioen in de tweede en derde pijler van het pensioenstelsel
en de financiering van de AOW middels de AOW-premie en belastingen door de jaren heen.
De bijzondere minimumloonsverhogingen in de periode 2023–2025 hebben een effect op
de hoogte van de AOW-uitkering en daarmee de AOW-uitgaven. De financiering van de
AOW verandert echter niet. De financiering van de AOW loopt gedeeltelijk via de AOW-premie
die geheven wordt over het inkomen van werknemers. Het kabinet heeft op dit moment
geen voornemen om de hoogte van de AOW-premie aan te passen. De premie-inkomsten zijn
in de uitgangssituatie jaarlijks onvoldoende om de volledige AOW-uitkeringslasten
te financieren. Sinds 2001 krijgt het ouderdomsfonds een Bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK), bedoeld om de lagere premieopbrengst die het gevolg is van de invoering van de Wet
inkomstenbelasting 2001 te compenseren. Aanvullend hierop bestaat een rijksbijdrage
om het verwachte tekort aan te vullen (RB OF). Beide rijksbijdragen worden gefinancierd
vanuit de Rijksbegroting. De verdeling tussen de financiering uit premies en uit rijksbijdragen
over de afgelopen tien jaar is als volgt (tabel 4):

Tabel 4: financiering AOW uit premies en rijksbijdragen 2012–2021

x € mld.

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Premies

22,4

24,0

23,4

24,4

25,6

23,9

25,1

23,5

21,5

23,4

BIKK

3,4

1,7

2,0

2,0

2,0

2,1

2,2

2,2

2,0

2,3

RB OF

7,4

6,0

9,1

11,0

10,5

10,1

11,5

14,9

17,9

20,6

Totaal

33,2

31,7

34,5

37,3

38,1

36,1

38,7

40,6

41,4

46,2

Voor de intergenerationele effecten is relevant dat de AOW en de AIO (bijstandsnorm
vanaf de AOW-leeftijd) meestijgen met de verhoging van het minimumloon. Daar staat
tegenover dat de IOAOW wordt afgeschaft. Per saldo stijgt het inkomen van alle gepensioneerden,
omdat het effect van de verhoging van de AOW groter is dan het effect van het afschaffen
van de IOAOW.

De minimumfranchise voor pensioenregelingen is gekoppeld aan de hoogte van de AOW.
De verhoging van de AOW kan ertoe leiden dat werkgevers en werknemers (en hun vertegenwoordigers)
de franchise in de pensioenregeling moeten verhogen. Dat kan ertoe leiden dat toekomstig
gepensioneerden (huidige en toekomstige werknemers) vanaf een hoger inkomen aanvullend
pensioen opbouwen. Indien het percentage aan pensioenopbouw hetzelfde blijft, leidt
dit bij een gelijkblijvend inkomen tot een lager aanvullend pensioen voor werknemers
op het moment dat zij de pensioengerechtigde leeftijd bereiken, waar op dat moment
wel een hogere AOW tegenover staat. Wel verhoogt de hogere franchise het belastbaar
inkomen van deze groep tijdens de werkzame periode, wat leidt tot hogere belastingafdrachten
(bijv. via de inkomstenbelasting). Voor de huidige en toekomstige generatie werknemers
leidt de verhoging van het minimumloon, met daaraan gekoppeld de AOW en eventueel
de franchise dus tot een kleine schuif van de tweede naar de eerste pijler van hun
toekomstige pensioenvoorziening. Voor de huidige werknemers is het effect op het inkomen
na pensioneren afhankelijk van hoe dicht deze bij de pensioenleeftijd zitten en de
opgebouwde rechten. Hoe dichter bij de pensioengerechtigde leeftijd hoe meer rechten
zijn opgebouwd op basis van de huidige franchise en daarmee een hoger inkomen na pensioneren
als gevolg van de schuif. Voor toekomstige generaties heeft dit per saldo heeft geen
invloed op het inkomen na pensioneren.

Voor de groep reeds gepensioneerden leidt de hogere AOW (inclusief afschaffen van
de IOAOW) direct tot een hoger inkomen, omdat de schuif van tweede naar eerste pijler
niet optreedt. Hun aanvullende pensioenuitkering staat immers al vast.

In het derde pijler pensioen wordt ook gewerkt met een franchise. Deze is op dit moment
lager dan de AOW-franchise van het tweede pijler pensioen. Deze franchise wordt geïndexeerd
met een inflatiecorrectie op basis van prijsindexcijfers van het Centraal Bureau voor
de Statistiek. Met het wetsvoorstel Toekomst pensioenen wordt de franchise voor het
derde pijler pensioen volledig gelijkgetrokken, en daarmee verhoogd, met de AOW-franchise
in het tweede pijler pensioen.

Voor de tweede en de derde pijler geldt een maximumloon of -inkomen dat in aanmerking
kan worden genomen voor de opbouw van een oudedagsvoorziening. De indexering van dit
maximum is gekoppeld aan het minimumloon. Met dit besluit stijgt het maximum en ontstaat
er fiscaal meer ruimte voor pensioenopbouw vanwege de bijzondere verhoging van het
minimumloon.

De impact van de wijziging per individu/huishouden is sterk afhankelijk van inkomen,
omstandigheden en pensioenregeling waar gebruik van wordt gemaakt. Een kwantitatief
beeld is daarmee beperkt informatief, ook omdat de wijzigingen van het nieuwe pensioenstelsel
hier doorheen lopen. Dit wetsvoorstel doet niets af aan het doel van de franchise.
Daarnaast is het niet ongebruikelijk dat er (kleine) wijzigingen zijn in de franchise
als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving. Bijvoorbeeld het wijzigen van de
hoogte van de algemene heffingskorting heeft ook gevolgen voor de hoogte van de franchise.

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie

De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie vragen de Minister of zij verwacht
dat door de toenemende kosten het aantal mensen in armoede toeneemt en of er up-to-date
cijfers beschikbaar zijn van het aantal mensen, en kinderen, in armoede? Indien dit
zo is, kan de Minister inzichtelijk maken hoeveel extra mensen en kinderen nu in armoede
belanden, op basis van het niet-veel-maar-toereikend-budget? Tabel 5 toont de geraamde
ontwikkeling van het aantal personen en kinderen in armoede in de periode 2021–2023,
volgens de augustusraming (cMEV) van het CPB. Bij deze raming hanteert het CPB het
niet-veel-maar-toereikend-budget als armoedegrens:

Tabel 5: Ontwikkeling personen en kinderen in armoede 2021–2023 (raming)

 

2021

2022

2023

Personen in armoede (niveau in %)

5,7

6,7

7,6

Kinderen in armoede (%)

7,2

9,2

9,5

Bron: CPB, cMEV2023

Deze cijfers laten zien dat het aantal personen en kinderen in armoede stijgt tussen
2021 en 2023. Dit bevestigt het beeld dat het CPB eerder gaf in de stresstest kosten
van levensonderhoud.4 Hierin gaf het CPB aan dat dezelfde groep huishoudens vatbaar is voor financiële
schokken. Het kabinet kijkt daarom in de augustusbesluitvorming naar structurele maatregelen
om de positie van kwetsbare huishoudens te verstevigen. Het kabinet informeert de
Kamer hierover op Prinsjesdag. In de koopkrachtbijlage bij de SZW-begroting 2023 gaat
het kabinet nader in op het aantal personen en kinderen dat leeft onder de armoedegrens.

In reactie op de vraag van de leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie toont
figuur 1 een decompositie van de verwachte koopkrachtontwikkeling van het voorbeeldhuishouden
van een alleenstaande minimumloonverdiener zonder kinderen. In de figuur is de verwachte
koopkrachtontwikkeling van dit voorbeeldhuishouden in 2023 (+4,3%, raming cMEV inclusief
verwerking voorjaarsnota) opgesplitst in de delen die worden verklaard door de reguliere
indexatie van het minimumloon met de contractloonontwikkeling, het deel dat komt door
de bijzondere minimumloonsverhoging met bruto 2,5% per 1 januari 2023, het deel dat
het gevolg is van overig beleid en ontwikkelingen en het deel dat komt door de inflatie.

Figuur 1: Decompositie verwachte koopkrachtontwikkeling alleenstaande minimumloonverdiener
zonder kinderen, 2023 (voorbeeldhuishouden)

Bron: SZW-berekeningen

De fracties van PvdA en GroenLinks vragen welke verhoging nodig is bij de huidige
inflatieontwikkeling dezelfde reële stijging van het minimumloon te krijgen als bij
de verwachting ten tijde van het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) en of de Minister bereid is deze indexatie toe te passen. Daarnaast wordt gevraagd
naar het stijgingspercentage dat nodig zou zijn om binnen deze kabinetsperiode naar
14 euro te gaan en daarbovenop de inflatie te corrigeren? Ten slotte vragen de leden
of de Minister de mening deelt dat het huidige minimumloon onvoldoende is om van rond
te komen en zo niet, waarom.

Ten tijde van het coalitieakkoord was de meest recente raming van het CPB de Macro-Economische
Verkenningen (MEV) 2021. Momenteel is de meest recente raming van het CPB de Augustusraming
(cMEV2023). Tabel 6 laat zien dat de consumentenprijsindex (cpi) bij CEP 2022 flink
omhoog is bijgesteld ten opzichte van de MEV in 2021.

Tabel 6: Ontwikkeling cpi 2022–2024, diverse CPB-ramingen

 

2022

2023

2024

Prijsontwikkeling 2022–2024

Cpi (MEV 2021)

1,78%

1,91%

1,91%

5,71%

Cpi (CEP 2022)

9,91%

4,31%

2,43%

17,43%

In het coalitieakkoord is afgesproken om het minimumloon in twee stappen te verhogen
met 7,5% (3,75% per 1 januari 2024 en 3,61% per 1 januari 2025), mede om de bestaanszekerheid
te verbeteren. Hiermee zet het kabinet een betekenisvolle stap om de bestedingsmogelijkheden
van minimumloonverdieners en ontvangers van gekoppelde uitkeringen te vergroten. Dit
is in lijn met het advies van het Centraal Planbureau om structureel inkomensverbeterend
beleid te voeren voor de laagste inkomens.5 Hierbij is het minimumloon overigens één van de instrumenten, vaak maken minimumloonverdieners
en ontvangers van gekoppelde uitkeringen ook gebruik van toeslagen en er is sprake
van herverdeling via de fiscaliteit. Naar de toereikendheid van het totaal aan inkomen(sondersteuning)
loopt momenteel een onderzoek door de commissie sociaal minimum.

Met de beleidsmatige verhoging uit het coalitieakkoord én de reguliere indexatie komt
het minimumloon per 1 januari 2025 nominaal 14,86% hoger uit ten opzichte van 1 januari
2022. De reële stijging van het minimumloon is 8,66%.

Zoals eerder vermeld is de verwachte prijsontwikkeling van 2022 t/m 2024 momenteel
flink hoger dan ten tijde van de MEV 2021. Tegelijkertijd is ook de contractloonontwikkeling
omhoog bijgesteld, waardoor de verwachte reguliere indexatie van het minimumloon t.o.v.
de MEV 2021 omhoog is bijgesteld. Daarnaast heeft het kabinet in de Voorjaarsnota
besloten om het minimumloon in drie stappen te verhogen (2,5% in 2023 en 2024, en
2,32% in 2025). Deze wijzigingen resulteren in een nominale stijging van het minimumloon
van 19,31% ten opzichte van 1 januari 2022 en een reële minimumloonstijging van 1,60%.
Om op dezelfde reële stijging van het minimumloon te komen als de verwachting was
ten tijde van het coalitieakkoord is per 1 januari 2025 een extra beleidsmatige verhoging
van het minimumloon nodig van 7,24%.

Met het besluit uit de voorjaarsbesluitvorming komt het minimumloon per 1 januari
2025 uit op € 13,19 per uur. Om uit te komen op € 14,00 per uur per 1 januari 2025
is een extra beleidsmatige verhoging nodig van 6,33%. Dit is dus onvoldoende om te
corrigeren voor de hogere inflatie ten opzichte van de raming bij het coalitieakkoord.
Daarvoor zou immers een extra verhoging van 7,24% nodig zijn, waardoor het minimumloon
uit zou komen € 14,11 per uur (tabel 7).

Tabel 7: Ontwikkeling minimumloon bij diverse scenario’s

Ten opzichte van 1-1-2022

Nominale minimumloonstijging

Prijsontwikkeling

Reële minimumloonstijging

Minimumuurloon per 1-1-2025

Ten tijde van Coalitieakkoord

14,86%

5,71%

8,66%

€ 12,70

Ten tijde van cMEV

19,31%

17,43%

1,60%

€ 13,19

Benodigd voor € 14,00 per uur

26,58%

17,43%

7,79%

€ 14,00

Benodigd voor inflatiecorrectie (t.o.v. Coalitieakkoord)

27,63%

17,43%

8,68%

€ 14,11

Door de reguliere indexatie van het minimumloon met de gemiddelde cao-loonontwikkeling
zit enige aanpassing voor de inflatie automatisch in de ontwikkeling van het minimumloon.
Als sociale partners een (gedeeltelijke) inflatiecompensatie afspreken, landt dit
op den duur automatisch in het minimumloon. Een risico van een beleidsmatige verhoging
doorvoeren met inflatiecorrectie als doel is dat de inflatie dubbel gecorrigeerd wordt
(via de beleidsmatige verhoging en de reguliere indexatie).

Het kabinet beziet tijdens de augustusbesluitvorming – op basis van de meest recente
inzichten van het CPB – of het huidige minimumloon voldoende is en of een verdere
verhoging van het minimumloon benodigd is. Het kabinet informeert de Kamer, zoals
gebruikelijk, met Prinsjesdag over de beleidsvoornemens voor het aankomende jaar.

De leden van de fracties van PvdA en GroenLinks vragen of het kabinet een hogere indexatie
gaat toepassen als de inflatieontwikkeling sneller oploopt dan verwacht, welk koopkrachtverlies
het kabinet acceptabel vindt en wat de uiterste datum is om het ontwerpbesluit aan
te passen om het minimumloon, per 1 januari 2024, extra te kunnen aanpassen. Het kabinet
kijkt in de augustusbesluitvorming naar de koopkrachtontwikkeling bij Nederlandse
huishoudens. Hierbij is specifiek aandacht voor de groep met de laagste inkomens en
kijkt het kabinet, in lijn met de aanbeveling van het CPB, ook naar structureel inkomensverbeterend
beleid voor de laagste inkomensgroep. Het kabinet betrekt mogelijkheden met het minimumloon
bij deze besluitvorming. Het kabinet streeft, zoals elk jaar bij de augustusbesluitvorming,
naar een evenwichtige koopkrachtontwikkeling. Gelet op de uitzonderlijke economische
omstandigheden zal het niet mogelijk zijn om koopkrachtverlies voor alle huishoudens
te compenseren. Het kabinet streeft er uiteraard naar het koopkrachtverlies te beperken,
maar hanteert hierbij geen vast minimum of maximum. Het ontwerpbesluit dat voor de
zomer bij beide Kamers is voorgehangen ziet op een bijzondere verhoging van het minimumloon
met 2,5% per 1 januari 2023. Voor de uitvoerbaarheid hiervan is het van belang dat
het definitieve beleidsmatige ophogingspercentage voor oktober definitief is en dat
de AMvB tijdig (medio oktober) in het Staatsblad is gepubliceerd.

De leden van de fracties van PvdA en GroenLinks stellen vragen over het afschaffen
van de IOAOW: is dit een sigaar uit eigen doos, zijn er andere opties verkend en met
welke argumenten is hier niet voor gekozen? Wat zijn de koopkrachteffecten van het
niet-afschaffen van de IOAOW uitgesplitst naar inkomensgroepen. Het kabinet heeft
in afwijking van het coalitieakkoord besloten om de AOW mee te koppelen met de bijzondere
verhoging van het minimumloon. Om dit te bekostigen wordt afgezien van de in het coalitieakkoord
voorgenomen verhoging van de ouderenkorting. Daarnaast worden de inkomensondersteuning
AOW (IOAOW) en fiscale oudedagsreserve (FOR) afgeschaft. Hiermee is dekking gevonden
voor 1,8 miljard euro. Het meestijgen van de AOW met het minimumloon kost 2,4 miljard euro
in 2027, het restant van de dekking is gevonden in het geheel van de Voorjaarsnota.
Het kabinet dekt hiermee driekwart van de hogere AOW-uitgaven via dekking die gelijkmatig
neerslaat bij huishoudens die hiervan profijt hebben, en dekt dit voor een kwart generiek.
Met deze alternatieve invulling stijgt per saldo het inkomen van alle gepensioneerden,
omdat het effect van de verhoging van de AOW groter is dan het effect van het afschaffen
van de IOAOW. Er is dus geen sprake van een sigaar uit eigen doos. Met de invulling
in het coalitieakkoord met een verhoging van de ouderenkorting zouden niet alle gepensioneerden
worden bereikt. Dat komt omdat de ouderenkorting door gepensioneerden met een laag
inkomen niet (volledig) wordt verzilverd en gepensioneerden met een hoog inkomen geen
recht hebben op de ouderenkorting.

In de aanloop naar de voorjaarsbesluitvorming zijn verschillende alternatieve dekkingsopties
in beeld gebracht. Specifiek gaat het om het vervroegen van het afbouwpunt van de
ouderenkorting, het fiscaliseren van de AOW, een generieke verlaging van de arbeidskorting
en het verlagen van de schijfgrens voor gepensioneerden. Ook een beperktere verhoging
van het minimumloon, het beperken van de dubbele algemene heffingskorting in de AOW,
het invoeren vaan de kostendelersnorm in de AOW of het 1-op-1 koppelen van de AOW
aan de leeftijdsverwachting zijn bekeken. Het kabinet heeft niet voor deze alternatieve
dekkingsbronnen gekozen omdat deze de dekking zouden neerleggen bij groepen die geen
profijt hebben van het meestijgen van de AOW (arbeidskorting, minimumloon) of deze
naar de opvatting van het kabinet te eenzijdig neerleggen bij een beperkte groep die
baat heeft bij een hogere AOW (ouderenkorting, fiscalisering, schijfgrens gepensioneerden,
aangepaste koppeling AOW-leeftijd met levensverwachting of het invoeren van een kostendelersnorm
in de AOW). Het kabinet heeft verder niet gekozen voor het beperken van de dubbele
algemene heffingskorting in de AOW omdat dit een complicering van het stelsel zou
zijn, en hetzelfde effect materieel kan worden bereikt door het afschaffen van de
IOAOW. Tabel 8 laat het inkomenseffect van het stapsgewijs afschaffen van de IOAOW
in de periode 2023–2025 zien. Hierbij is niet de gevolgen van de stijgende AOW te
zien. Als dit wel wordt meegenomen hebben AOW-gerechtigden per saldo een positief
inkomenseffect.

Tabel 8: inkomenseffect van het stapsgewijs afschaffen van de IOAOW, alle huishoudens
en huishoudens met een effect

Inkomensgroep

Alle huishoudens

Huishoudens met inkomenseffect

Aantal huishoudens met inkomenseffect (x 1.000)

1e (<=115% WML)

0,0%

– 1,2%

677

2e (115–184% WML)

0,0%

– 0,9%

698

3e (184–280% WML)

0,0%

– 0,8%

459

4e (280–412% WML)

0,0%

– 0,5%

278

5e (>412% WML)

0,0%

– 0,2%

186

Inkomensbron

Werkenden

0,0%

– 0,3%

259

Uitkeringsgerechtigden

0,0%

– 0,5%

50

Gepensioneerden

– 1,0%

– 1,0%

1.967

 
 
 
 

Huishoudtype

Tweeverdieners

0,0%

– 0,9%

1.100

Alleenstaanden

0,0%

– 0,9%

1.129

Alleenverdieners

0,0%

– 0,5%

69

 
 
 
 

Alle huishoudens

0,0%

- 0,9%

2.298

Bron: SZW-berekeningen

De PvdA- en GroenLinks-fracties vragen waarom het maximumpremieloon gelijk wordt gehouden
en de loongerelateerde uitkeringen niet meestijgen met de minimumloonsverhogingen
in 2024 en 2025. Met de verhoging van het minimumloon in 2024 en 2025 wil het kabinet
het inkomen voor mensen met een laag inkomen structureel ondersteunen en de koopkracht
verbeteren. Met de stijging van het minimumloon stijgt het sociaal minimum en de daarop
betrekking hebbende regelingen mee. Hiermee wordt het bestaansminimum voor iedereen
verhoogd. Het kabinet kiest ervoor de gevolgen van de minimumloonsverhogingen in 2024
en 2025 zoveel mogelijk te richten op de personen met de laagste inkomens. Bovenminimale
regelingen (zoals loongerelateerde uitkeringen) stijgen daarom niet mee. Om dit te
bereiken wordt in het wetsvoorstel dat ziet op de minimumloonsverhogingen in 2024
en 2025 opgenomen dat de minimumloonsverhogingen niet doorwerken in de herziening
van het (maximum)dag- en premieloon. Het gevolg hiervan is dat de hoogte van lopende
loongerelateerde uitkeringen (zoals WW- of WIA-uitkeringen) niet meestijgt met de
bijzondere verhoging, de uitkeringen stijgen wel mee met de reguliere indexatie van
het minimumloon. De Toeslagenwet, waarmee het UWV uitkeringen onder het sociaal minimum
onder voorwaarden kan aanvullen, stijgt wel mee met de bijzondere minimumloonsverhoging.

Tabel 9 voorziet in het door PvdA en GroenLinks gevraagde overzicht van regelingen
die meestijgen met de minimumloonsverhoging per 1-1-2023 die bij AMvB wordt geregeld.

Tabel 9: regelingen die meestijgen met de bijzondere minimumloonsverhoging per 1 januari
2023 (AMvB)

Dept.

Type regeling

Regeling

SZW

 

Wettelijk minimumloon en minimumjeugdloon

SZW

Minimumuitkering

Bijstand (Participatiewet)

SZW

Minimumuitkering

AIO (Participatiewet)

SZW

Minimumuitkering

IOAW (Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers)

SZW

Minimumuitkering

IOAZ (Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen)

SZW

Minimumuitkering

Bijstand voor zelfstandigen (Participatiewet)

SZW

Minimumuitkering

Loonkostensubsidie (Participatiewet art. 10d; Besluit loonkostensubsidie Participatiewet)

SZW

Minimumuitkering

Anw (Algemene nabestaandenwet)

SZW

Minimumuitkering

Toeslagenwet (Toeslagenwet)

SZW

Minimumuitkering

IOW (Wet inkomensvoorziening oudere werklozen)

SZW

Minimumuitkering

Wajong (Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten)

SZW

Oudedagsvoorziening

AOW (Algemene Ouderdomswet)

SZW

Oudedagsvoorziening

OBR (Tijdelijke regeling overbruggingsuitkering AOW)

SZW

Oudedagsvoorziening

Pensioenfranchise (Wet op de Loonbelasting en Wet op de Inkomstenbelasting)

SZW

Loongerelateerd

Vervolguitkering WGA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen)

SZW

Loongerelateerd

Doelgroepafbakening onderdelen WIA (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen)

SZW

Loongerelateerd

Niet betaalbaarstelling uitkering (Werkloosheidswet)

SZW

Loongerelateerd

Doelgroepafbakening no-riskpolis (Ziektewet)

SZW

Loongerelateerd

Minimale uitkeringshoogte eerste jaar (Ziektewet)

SZW

Loongerelateerd

Zwangerschaps- en bevallingsverlof zelfstandigen (Wet arbeid en zorg)

SZW

Loongerelateerd

Kortdurend zorgverlof (Wet arbeid en zorg)

SZW

Loongerelateerd

Geboorte- en ouderschapsverlof niet-verzekerde werknemers (Wet arbeid en zorg)

SZW

Loongerelateerd

Overgang bevallingsverlof bij overlijden moeder, partner werkzaam als niet-werknemer
[Kraambedsterfteregeling] (Wet arbeid en zorg)

SZW

Loongerelateerd

Uitkeringshoogte WAZ (Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen)

SZW

Loongerelateerd

Indexatie grondslagbedragen WAZ (Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen)

SZW

Loongerelateerd

Indexatie dagloon lopende WAO-uitkeringen (Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering
en Dagloonbesluit werknemersverzekering)

SZW

Loongerelateerd

Vervolguitkering WAO (Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering)

SZW

Loongerelateerd

Indexatie dagloon lopende WIA-uitkeringen (Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
en Dagloonbesluit werknemersverzekering)

SZW

Loongerelateerd

Indexatie dagloon lopende WW-uitkeringen (Werkloosheidswet en Dagloonbesluit werknemersverzekering)

SZW

Loongerelateerd

Indexatie dagloon lopende ZW-uitkeringen (Ziektewet en Dagloonbesluit werknemersverzekering)

SZW/VWS

Loongerelateerd

Maximum premieloon (voor werknemersverzekeringen en zorgverzekeringswet)

SZW

Loongerelateerd

Maximum dagloon

SZW

Loongerelateerd

Zwangerschaps- en bevallingsverlof werknemers (Wet arbeid en zorg en Dagloonbesluit
werknemersverzekeringen)

SZW

Loongerelateerd

Geboorteverlof (Wet arbeid en zorg en Dagloonbesluit werknemersverzekeringen)

SZW

Loongerelateerd

Ouderschapsverlof (Wet arbeid en zorg en Dagloonbesluit werknemersverzekeringen)

SZW

Loongerelateerd

Verlof werknemer bij langdurige ziekenhuisopname baby [Couveuseregeling] (Wet arbeid
en zorg en Dagloonbesluit werknemersverzekeringen)

SZW

Loongerelateerd

Adoptie- en pleegzorgverlof (Wet arbeid en zorg en Dagloonbesluit werknemersverzekeringen)

SZW

Oudedagsvoorziening

Partnertoeslag: inkomensvrijlating en korting (Algemene Ouderdomswet)

SZW

Oudedagsvoorziening

Uitzondering mogelijkheid vrijwillige verzekering bij bepaalde Anw-uitkering in het
buitenland van 50 jaar of ouder (Algemene Ouderdomswet)

SZW

Oudedagsvoorziening

Inkomensgrens OBR (Tijdelijke regeling overbruggingsuitkering AOW)

SZW

Oudedagsvoorziening

Indexatie vermogensgrens OBR (Tijdelijke regeling overbruggingsuitkering AOW)

SZW

Oudedagsvoorziening

Inkomensvrijlating OBR (Tijdelijke regeling overbruggingsuitkering AOW)

SZW

Oudedagsvoorziening

Aftoppingsgrens aanvullend pensioen (Wet op de Loonbelasting)

SZW

Oudedagsvoorziening

Aftoppingsgrens lijfrente (Wet op de Inkomstenbelasting)

SZW

Oudedagsvoorziening

Grens oudedagsreserve zzp (Wet op de Inkomstenbelasting)

SZW

Overig SZW-beleid

Drempelinkomens kindgebonden budget (Wet op het kindgebonden budget)

SZW

Overig SZW-beleid

Loonkostenvoordeel (Wet tegemoetkomingen loondomein)

SZW

Overig SZW-beleid

Onder- en bovengrens bandbreedte Lage-inkomensvoordeel1 en minimumjeugdloonvoordeel (Wet tegemoetkomingen loondomein)

SZW

Overig SZW-beleid

Besluit experimentele subsidie generieke werkgeversvoorzieningen

SZW

Overig SZW-beleid

Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomen

SZW

Overig SZW-beleid

Ondergrens uitbetaling en drempelbedragen bij subsidieverstrekking (Reïntegratiebesluit)

SZW

Overig SZW-beleid

Maatmaninkomen en bepaling loonwaarde (Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten)

SZW

Overig SZW-beleid

Wet arbeid vreemdelingen

SZW

Overig SZW-beleid

Regeling uitvoering Wet arbeid vreemdelingen

SZW

Overig SZW-beleid

Arbeidstijdenbesluit

SZW

Overig SZW-beleid

Grondslag UWV-subsidieregeling voor doelgroep die niet in staat is minimumloon te
verdienen (Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen)

SZW

Overig SZW-beleid

Diverse bepalingen waaronder vermelding minimumloon op loonstrook (Burgerlijk wetboek
boek 7 – arbeidsrecht; minimumloon, artikelen 616, 626, 629, 631, 632 en 650)

SZW

Overig SZW-beleid

Besluit aanwijzing gevallen waarin arbeidsverhouding als dienstbetrekking wordt beschouwd

SZW

Overig SZW-beleid

Subsidiemogelijkheid bij projecten die zien op begeleiding van kwetsbare werkenden
in de context van de COVID-19-pandemie (Subsidieregeling ESF 2014–2020)

SZW

Overig SZW-beleid

Ontheffing verzekeringsplicht Anw indien recht op buitenlandse regeling inzake sociale
zekerheid (Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen)

SZW

Overig SZW-beleid

AOW-premie voor de vrijwillige ouderdomsverzekering (Besluit Wfsv)

SZW

Overig SZW-beleid

Regeling tegemoetkoming Wajongers

BZK

Overig Rijksbreed

Drempelinkomen huurtoeslag (Wet op de huurtoeslag)

BZK

Overig Rijksbreed

Hoogte uitkering (Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers)

DEF

Overig Rijksbreed

Toelage minimumloon (Inkomensbesluit militairen)

DEF

Overig Rijksbreed

Toelage minimumloon (Inkomstenregeling militairen)

DEF

Overig Rijksbreed

Terugbetalingsregeling (Algemeen militair ambtenarenreglement)

DEF

Overig Rijksbreed

Aanvulling uitkering (Besluit aanvullende arbeidsongeschiktheids- en invaliditeitsvoorzieningen
militairen)

DEF

Overig Rijksbreed

Aanpassing kortingsbedragen (Besluit bijzondere militaire pensioenen)

DEF

Overig Rijksbreed

Toelage minimumloon (Inkomstenbesluit burgerlijke ambtenaren defensie)

DEF

Overig Rijksbreed

Inkomenstoets eigen bijdrage (Voorzieningenregeling voor militaire oorlogs- en dienstslachtoffers)

DEF

Overig Rijksbreed

Eigen bijdrage hangt samen met toelage minimumloon (Voorzieningenstelsel buitenland
defensiepersoneel)

FIN

Overig Rijksbreed

Fictieve dienstbetrekking (Uitvoeringsbesluit loonbelasting)

J&V

Overig Rijksbreed

Inkomensafhankelijke huurprijsverhoging (Burgerlijk Wetboek Boek 7 en Wijzigingswet
Burgerlijk Wetboek Boek 7)

J&V

Overig Rijksbreed

Normen minimumsalaris vakantiewerkers en toelage naar minimumloon politie (Besluit
bezoldiging politie)

J&V

Overig Rijksbreed

AOW-compensatieregeling voor oud-medewerkers met een bovenwettelijke werkloosheidsuitkering
(Besluit bovenwettelijke werkloosheidsuitkering politie)

J&V

Overig Rijksbreed

AOW-compensatieregeling voor vliegers Landelijke Eenheid die vervroegd uittreden (Regeling
ontslaguitkering vliegers Landelijke eenheid)

J&V

Overig Rijksbreed

Minimale bestaansmiddelen vreemdelingen (Vreemdelingenbesluit en Voorschrift Vreemdelingen)

OCW

Overig Rijksbreed

Toetsingsinkomen verlaging collegegeld Open Universiteit (Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek)

OCW

Overig Rijksbreed

Hoogte financiële ondersteuning bijzondere activiteiten hoger onderwijs (Regeling
financiën hoger onderwijs)

OCW

Overig Rijksbreed

Onder meer bepalingen bij terugbetaling lening (Wet studiefinanciering)

OCW

Overig Rijksbreed

Diverse bepaling t.a.v. aanvullende beurs (Besluit studiefinanciering)

OCW

Overig Rijksbreed

Geen voorzieningen bij geringe kosten (Uitvoeringsbesluit onderwijsvoorzieningen voor
jongeren met een handicap)

VWS

Overig Rijksbreed

Drempelinkomen zorgtoeslag (Wet op de zorgtoeslag)

VWS

Overig Rijksbreed

Maximale hoogte zorgtoeslag (Wet op de zorgtoeslag)

VWS

Overig Rijksbreed

Financiële ondersteuning aan Nederlandse burgers en dienstplichtigen die in of na
de Tweede Wereldoorlog in Azië oorlogsletsel hebben opgelopen tussen december 1941
en februari 1954 (Algemene bij- en toeslagregeling Algemeene oorlogsongevallenregeling)

VWS

Overig Rijksbreed

Uitkering verzetsdeelnemers WOII (Wet buitengewoon pensioen 1940–1945)

VWS

Overig Rijksbreed

Uitkering verzetsdeelnemes vm. Ned.-Indië WOII (Wet buitengewoon pensioen Indisch
verzet)

VWS

Overig Rijksbreed

Uitkering zeelieden WOII (Wet buitengewoon pensioen zeelieden-oorlogsslachtoffers

VWS

Overig Rijksbreed

Uitkering burgerslachtoffers WOII (Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945)

VWS

Overig Rijksbreed

Uitkering vervolgingsslachtoffers WOII (Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945)

VWS

Overig Rijksbreed

Vergoeding onkosten donor bij orgaandonatie bij leven (Subsidieregeling donatie bij
leven)

De fracties van PvdA en GroenLinks vragen om in te gaan op de gevolgen van de minimumloonsverhoging
in 2024 en 2025 op de aftoppingsgrens van het aanvullend pensioen. In het wetsvoorstel
waarmee het minimumloon per 1 januari 2024 en 1 januari 2025 bijzonder wordt verhoogd,
wordt doorwerking op de aftoppingsgrens van het aanvullend pensioen voorkomen. Het
gevolg hiervan is dat de premie voor het aanvullend pensioen en voor lijfrenten volgens
huidig inzicht tot een grondslag van € 126.157 in 2024 en tot € 130.580 in 2025 onbelast
is. Bij doorwerking van de bijzondere minimumloonsverhogingen per 1 januari 2024 en
1 januari 2025 zou dit tot € 129.250 in 2024 en tot € 136.882 in 2025 zijn geweest.
Het niet laten meestijgen van de aftoppingsgrens met de bijzondere minimumloonsverhogingen
in 2024 en 2025 heeft geen gevolgen voor de uitgavenkant van de Rijksbegroting, maar
leidt – doordat deze extra fiscale verruiming wordt voorkomen – wel tot een lastenrelevante
opbrengst bij de inkomstenbelasting van circa € 20 miljoen in 2024 en circa € 40 miljoen
in 2025.

De fracties van PvdA en GroenLinks vragen naar de gevolgen van de minimumloonsverhoging
voor de mogelijkheden van lage inkomensgroepen om geboorte- en ouderschapsverlof op
te nemen. De leden vragen verder of het lastiger wordt voor lage inkomensgroepen om
het verlof op te nemen. Dit is niet het geval, het wettelijk minimumloon en dus ook
de daarop gebaseerde uitkeringen worden immers niet verlaagd. Aanvullend geboorte-
en ouderschapsverlof voor verzekerde werknemers volgen de systematiek van loongerelateerde
uitkeringen. Bij loongerelateerde uitkeringen is de uitkering gekoppeld aan het (maximum)dagloon.
Daarbij geldt dat het dagloon is gebaseerd op het gemiddelde loon tijdens een referteperiode
van maximaal 1 jaar voorafgaand aan het aangiftetijdvak waarin de uitkering ingaat.
Deze systematiek brengt met zich mee dat indien voor een minimumloonverdiener een
loongerelateerde uitkering die is gebaseerd op een referteperiode (deels) na 1 januari
2023, de eerste stap van de bijzondere minimumloonsverhoging (2,5% per 1 januari 2023)
vertraagd doorwerkt in het dagloon en daarmee ook in de uitkering. Naarmate de referteperiode
een langere periode in 2023 beslaat, werkt deze eerste stap oplopend door in het dagloon.
Ditzelfde geldt voor de voorgenomen tweede en derde stap van de bijzondere minimumloonsverhoging
per 1 januari 2024 en 2025 (resp. +2,5% en +2,32%).

Bij de minimumloonsverhoging per 1 januari 2023 die wordt geregeld met een AMvB stijgen
lopende loongerelateerde uitkeringen, zoals aanvullend geboorteverlof en ouderschapsverlof
voor verzekerde werknemers, mee. Dat komt omdat vastgestelde daglonen die een referteperiode
kennen die eindigt voor 1 januari 2023 en waarvan de loongerelateerde uitkeringsperiode
(deels) na die datum valt, per 1 januari 2023 meestijgen met deze eerste stap van
de bijzondere verhoging, naast de reguliere indexatie. De voorgenomen minimumloonsverhogingen
per 1 januari 2024 en 1 januari 2025 werken niet door in lopende uitkeringen voor
geboorte- en ouderschapsverlof. Bij deze voorgenomen stappen kiest het kabinet voor
een gerichte minimumloonsverhoging met als doel het verstevigen van de basis van het
inkomensgebouw en het bestaansminimum. Daarom ligt het niet in de rede om lopende,
veelal bovenminimale, loongerelateerde uitkeringen mee te laten stijgen. De reguliere
indexaties met de gemiddelde cao-loonontwikkeling vinden uiteraard wel doorgang, hiervan
hebben de ontvangers van geboorte- en ouderschapsverlof ook in 2024 en 2025 profijt.
Voor niet-verzekerde werknemers die wel aanspraak maken op aanvullend geboorteverlof
en ouderschapsverlof, is de hoogte van de uitkering gekoppeld aan een percentage van
het wettelijk minimumloon in plaats van aan het dagloon. Deze uitkeringen stijgen
in de gehele periode 2023–2025 mee met de bijzondere minimumloonsverhoging.

De leden van de PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie vragen naar de gevolgen op het
Claimbeoordelings- en Borgingssysteem (CBBS) van de minimumloonsverhoging? De leden
vragen of de minimumloonsverhoging ertoe leidt dat het CBBS door veroudering van functiebeschrijvingen
minder goed aansluit bij de realiteit. De buitengewone minimumloonsverhoging heeft
geen effect op de wijze waarop de in het CBBS opgenomen functies worden bijgewerkt.
Deze functies worden doorlopend bijgewerkt en zijn maximaal 24 maanden oud (tijdelijk
tot 1 juli 2023 maximaal 36 maanden oud). Wel is het mogelijk dat in CBBS, na de minimumloonsverhoging,
functies zitten met een lager loon dan het op het moment van functieduiding geldende
minimumloon. Het functieloon behorende bij de functiebeschrijving wordt niet tussentijds
aangepast. Door actualisatie van het functiebestand, faseren deze lagere lonen uit.
Deze praktijk is nu ook al het geval en is toegestaan op basis van artikel 9, onderdeel
a, van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten. Selectie van deze functies
bij de claimbeoordeling heeft tot effect dat UWV tijdelijk mogelijk een lagere restverdiencapaciteit
vaststelt – indien een functie met een lager loon wordt geselecteerd – en daarmee
tot een hoger arbeidsongeschiktheidspercentage komt. Dit heeft dus geen nadelig effect
voor de mensen die een WIA-beoordeling hebben aangevraagd.