Verslag van een schriftelijk overleg : Verslag van een schriftelijk overleg over stimuleringsmaatregel Nederlands cultureel audiovisueel aanbod (Kamerstuk 32820-330)

Nr. 377 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

Vastgesteld 13 juli 2020

De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft enkele vragen en opmerkingen
voorgelegd over de brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de
Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media van 19 december 2019 inzake
de stimuleringsmaatregel Nederlands cultureel audiovisueel aanbod (Kamerstuk 32 820, nr. 330).

De vragen zijn op 14 februari aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media voorgelegd. Bij brief
van 10 juli 2020 zijn de vragen beantwoord.

De voorzitter van de commissie, Tellegen

De adjunct-griffier van de commissie, Verouden

I Vragen en opmerkingen

Inbreng van de leden van de VVD-fractie

De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de brief inzake
de stimuleringsmaatregel Nederlands cultureel audiovisueel aanbod en hebben hierover
nog enkele vragen.

Deze leden lezen dat het kabinet ervoor heeft gekozen om een investeringsverplichting
op te leggen aan bioscopen, TVOD-aanbieders, SVOD-aanbieders en omroepen, waarbij
zij een percentage van de in Nederland gegenereerde relevante omzet moeten investeren
in de productie van Nederlands cultureel audiovisueel aanbod1. Deze leden vragen wat er bedoeld wordt met «Nederlands audiovisueel aanbod». Wat
is hier de definitie van? Daarnaast vragen de leden waarom mediadiensten op aanvraag,
die werken met een advertentiemodel, vallen onder de TVOD-aanbieders2. Zijn de Ministers het met deze leden eens dat mediadiensten op aanvraag, die werken
met een advertentiemodel, vallen onder de classificering AVOD-aanbieders3? Zo nee, vallen dan andere mediadiensten op aanvraag, die werken met een advertentiemodel,
zoals YouTube, onder de investeringsverplichting? Waarom heeft het kabinet besloten
om AVOD-diensten niet een aparte categorie te plaatsen, maar onder te brengen bij
de categorie TVOD, zo vragen deze leden.

Waarom heeft de overheid gekozen voor een investeringsverplichting in plaats van voor
een co-financieringsverplichting, zoals in België het geval is? Waar zijn de genoemde
percentages van drie procent en zes procent voor een investeringsverplichting op gebaseerd?
Welke financiële en economische onderbouwingen zijn er hiervoor? Welke producties
vallen er onder de zes procent? Tellen huidige Nederlandse producties mee? Zo nee,
waarom niet? Deze leden lezen dat er een minimale omzet van 1 miljoen euro wordt gevraagd
(zogenoemde investeringsdrempel) om onder de investeringsmaatregel te vallen. Is er
echter ook een maximum dat geïnvesteerd of afgedragen dient te worden? Zo nee, waarom
niet en wat is de afweging geweest? De leden lezen dat grote spelers als Facebook
en Google niet vallen onder de investeringsverplichting. Zij vragen wat het kabinet
gaat doen om het gelijke speelveld te waarborgen, aangezien deze techreuzen een steeds
grotere hap pakken van de totale omzet van de Nederlandse advertentiemarkt, een markt
waar ook de bioscopen, TVOD-aanbieders, SVOB-aanbieders en omroepen een groot deel
van hun omzet vandaan moeten halen.

De leden van deze fractie lezen dat omroepen ook meegenomen worden in de investeringsverplichting.
Tegelijkertijd is het voor Nederlandse commerciële omroepen steeds moeilijker om samen
te werken met de publieke omroepen en hun aanbod te bundelen, aanbod dat vaak bestaat
uit Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. Zo bestaat er nog steeds geen één Nederlandse
videoportal, waarin de publieke omroep en commerciële omroep samenwerken, terwijl
dit in andere Europese landen wel het geval is. Tegelijkertijd merken de leden op
dat de Nederlandse Publieke Omroep wel grote stappen zet om eigen platformen vorm
te geven en houdt het samenwerking met commerciële omroepen tegen. Zien de Ministers
mogelijkheden om deze samenwerkingsverbanden te stimuleren of af te dwingen en daarbij
de NPO te stimuleren of af te dwingen om hier actiever aan deel te nemen?

Voornoemde leden lezen in de brief dat de Ministers ingaan op het ongelijke speelveld
binnen de EU. Tegelijkertijd missen de leden in de brief van de Ministers een uitgebreide
analyse van het gelijke speelveld van in Nederland gevestigde aanbieders in vergelijking
met andere EU en niet-EU landen. Hoe gaat het kabinet om met buitenlandse spelers
en vooral techreuzen, als het gaat om het behoud van Nederlandse media en content?
Welke mogelijkheden hebben de Ministers in handen om zich snel aan te passen aan de
nieuwe (online) realiteit van grote spelers op de markt? Welke handvaten hebben zij
wanneer grote techreuzen, die niet in Nederland gevestigd zijn, de SVOD- of TVOD-markt
overnemen? Welke gevaren zitten hierin voor onze markt van Nederlands audiovisueel
cultureel aanbod? Op welke manier werkt Nederland samen binnen Europa? Welke verbetering
zijn hier nog mogelijk? Ook vragen deze leden wat het effect, specifiek de negatieve
consequenties, van deze investeringsverplichting is voor het vestigingsklimaat in
Nederland en de concurrentiepositie ervan.

De aan het woord zijnde leden lezen dat pakketaanbieders worden uitgesloten van de
investeringsverplichting, omdat ze al een doorgiftevergoeding betalen aan de publieke
en commerciële omroepen. Waarom is dat een reden om niet te voldoen aan de investeringsverplichting?
De leden lezen eveneens dat wanneer pakketaanbieders of videoplatformen SVOD- of TVOD-diensten
gaan aanbieden, dat de investeringsverplichting over de met deze diensten gerealiseerde
omzet wel van toepassing wordt. Wie gaat dit controleren? Hoe vaak worden deze controles
uitgevoerd, zo vragen deze leden.

De leden lezen dat ook omroepen voortaan een investeringsverplichting krijgen over
de relevante omzet. Wat is precies relevante omzet? Worden hier verschillen gemaakt
tussen commerciële en publieke omroepen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke verschillen
zijn dat?

De leden nemen waar dat er voor alle exploitanten de mogelijkheid bestaat om het volledige
verplichte investeringsbudget of een deel ervan af te dragen aan een privaat fonds
dat van deze exploitanten de verantwoordelijkheid krijgt om in Nederlandse films,
series en documentaires te investeren. Een dergelijk fonds bestaat al, namelijk het
Abraham Tuschinski Fonds. Is dit het enige fonds? Wie kan er aanspraak maken op gelden
uit het fonds? Welke eisen zitten hieraan verbonden? Hoe wordt het geld verdeeld en
wie heeft hier de regie over? Hoe wordt gecontroleerd of deze afdracht goed besteed
wordt? Kunnen er andere en nieuwe private fondsen worden opgericht? Zo ja, hoe en
wie mag daar aanspraak op maken, zo willen deze leden weten.

Daarnaast lezen de leden dat bij de inwerkingtreding van de nieuwe investeringsverplichting
het huidige btw-convenant4 met de Staat der Nederlanden en bioscopen vervalt. Bioscopen zullen voortaan onder
het regime van de investeringsverplichting gaan gelden. Waarom heeft het kabinet besloten
om eenzijdig haar handtekening onder het convenant vandaan te halen? Deze leden vragen
in hoeverre er gesproken kan worden over «een betrouwbare overheid» als het kabinet
plotseling en eenzijdig haar handtekening onder het convenant vandaan haalt. Zorgt
dit ervoor dat bioscopen voortaan meer of minder moeten afdragen? Waarom wordt het
voor bioscoop niet optioneel om deel te nemen of vast te houden aan het btw-convenant?
Wat zijn de voordelen van de investeringsverplichting ten opzichte van het btw-convenant?
De leden lezen dat vier jaar na inwerkingtreding van de investeringsverplichting deze
zal worden geëvalueerd. Waarom pas na vier jaar? Worden er ook tussen evaluaties gemaakt?
Zo ja, wanneer, zo vragen deze leden.

De aan het woord zijnde leden lezen in het rapport van Dialogic5 dat er sprake is van systeemfalen. Kunnen de Ministers hier nader op ingaan en welke
oplossing zij hiervoor gaan bieden? De leden lezen dat nationale content waardevol
is en die mening delen deze leden. Tegelijkertijd vragen de leden hoe het kabinet
gaat controleren dat de investeringsverplichting wel bij kwalitatief goed nationaal
audiovisueel aanbod terechtkomt. Hoe kan worden voorkomen dat deze investeringsverplichting
gebruikt wordt voor nasynchronisatie of goedkope content, waarmee het medialandschap
verschraalt, zo vragen deze leden.

Inbreng van de leden van de CDA-fractie

De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voornemen
van het kabinet om met een investeringsverplichting de positie van het Nederlands
cultureel audiovisueel aanbod te versterken. Deze leden pleiten hier al langer voor
en zien het als een goede mogelijkheid om ervoor te zorgen dat exploitanten meer investeren
in Nederlands aanbod.

Deze leden lezen in het rapport van de Raad voor Cultuur dat de raad pleit voor zowel
een quota voor Nederlandse content, als heffingen op de diverse platforms. Zouden
de Ministers nader kunnen toelichting waarom niet is gekozen voor een quota? Waarom
is niet gekozen voor een heffing? Zouden de Ministers hierbij specifiek kunnen ingaan
op wat de reden is dat een quota alleen kan worden opgelegd aan in Nederland gevestigde
aanbieders en waarom heffingen het meest marktverstorend werken en onvoorziene neveneffecten
met zich meebrengen, zo vragen de leden.

Deze leden lezen dat de investeringsverplichting zal worden opgenomen in een wetsvoorstel
waarin voor een viertal typen exploitanten een verplichting wordt opgenomen om te
investeren in nieuwe Nederlandse culturele audiovisuele producties. Kunnen de Ministers
toelichten waarom voor deze vier typen is gekozen? Kunnen de Ministers aangeven waarom
de AVOD-diensten zijn uitgezonderd van de stimuleringsmaatregel? Waarom zijn kabelaars
uitgezonderd van de stimuleringsmaatregel? Deze leden lezen dat voor exploitanten
die direct verdienen aan audiovisuele content, maar doorgaans niet rechtstreeks in
aanbod investeren (bioscopen en TVOD-aanbieders) een investeringsverplichting zal
gelden ter hoogte van drie procent van hun in Nederland gegenereerde relevante jaaromzet
en dat aan de exploitanten die wel in content investeren een investeringsverplichting
van zes procent wordt opgelegd. Kunnen de Ministers toelichten waarom is gekozen voor
twee verschillende percentages en waarom is gekozen voor de hoogte van deze percentages?
Deze leden vragen verder waarom in het wetsvoorstel wijziging Mediawet 2008 in verband
met de implementatie van de richtlijn audiovisuele mediadiensten de investeringsverplichting
niet alvast is opgenomen6? Deze leden zijn daarnaast benieuwd wanneer de verwachting is dat de investeringsverplichting
in de Mediawet zal zijn opgenomen?

De leden van de CDA-fractie lezen dat de Ministers aan de partijen uit de productie-
en exploitatieketen hebben gevraagd om in het najaar van 2020 met een sectorplan te
komen. Wat zijn de reacties geweest op dit verzoek? Wat is de bedoeling dat precies
in dit sectorplan zal worden opgenomen? Kunnen de Ministers verder aangeven met welke
partijen/organisaties tot op heden binnen de sector is gesproken, zo vragen deze leden.

Inbreng van de leden van de D66-fractie

De leden van de D66-fractie danken het kabinet voor de brief over de stimuleringsmaatregel
Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. Zij hebben hier nog enkele vragen over.

Bovengenoemde leden hebben kennisgenomen van het feit dat bioscopen, TVOD-aanbieders,
SVOD-aanbieders en omroepen een percentage van de in Nederland gegenereerde relevante
omzet moeten investeren in de (co)productie van Nederlands cultureel audiovisueel
aanbod. Zij hebben hierover enkele vragen. Wat valt volgens de Ministers precies onder
de definitie «Nederlands», ook gelet op wat de makers hierover zeggen? Is dat wanneer
de regisseur van een productie Nederlands is of wanner de spreektaal Nederlands is
of wanneer het merendeel van de makers Nederlands is? Op welke wijze en door wie wordt
uiteindelijk bepaald wat onder «Nederlands» zal vallen en in hoeverre wordt dit in
overleg met de sector vastgelegd?

Deze leden lezen dat voor de investeringsverplichting een drempelwaarde van 1 miljoen
euro is ingesteld. De leden vragen de Ministers toe te lichten op welke wijze zij
tot dit bedrag zijn gekomen en welke onderbouwing hieraan ten grondslag ligt. Is bekend
hoeveel (kleine) filmhuizen onder deze drempelwaarde uitkomen en hoeveel er boven,
zo vragen deze leden.

Voornoemde leden lezen dat er voor alle exploitanten de mogelijkheid komt om het volledige
verplichte investeringsbudget of een deel ervan af te dragen aan een privaat fonds
dat van deze exploitanten de verantwoordelijkheid krijgt om in Nederlandse films,
series en documentaires te investeren. Kan nader worden toegelicht hoe een dergelijk
fonds er precies uit komt te zien? Op welke wijze biedt een fonds zoals voorgesteld,
de garantie dat de investeringen terecht komen bij de doelgroep en dat tevens makers
de ruimte krijgen om daadwerkelijk kwaliteit te produceren? Op welke wijze wordt dit
in de gaten gehouden? Is deze werkwijze vergelijkbaar met andere landen? Zo ja, wat
is het effect hiervan op de doelgroep, zo vragen deze leden.

De aan het woord zijnde leden vragen de Ministers in hoeverre er mogelijkheden zijn
om de voorgestelde investeringsmaatregel, of elementen daarvan, ook breder in de culturele
en creatieve sector in te voeren, bijvoorbeeld in de muziek sector. Wordt deze maatregel
in het buitenland ook breder dan de audiovisuele sector ingezet? Zo ja, in welke landen
en welke sectoren?

Deze leden vragen de Ministers hoe zij de eventuele komst van een Kadaster Filmwerken
beoordeelt om de huidige licentie problematiek op te lossen. Zien zij mogelijkheden
om dit op te zetten c.q. de komst ervan te stimuleren in samenwerking met de sector?
In hoeverre zou dit iets zijn wat het private fonds (mede) zou kunnen financieren?

Deze leden hebben ook kennisgenomen van de bepaling dat lidstaten er zorg voor dragen
dat minstens 30 procent van het aanbod van aanbieders van mediadiensten Europese producties
moet bevatten7. Hoe kijken de Ministers aan tegen het idee om binnen het quotum van 30 procent expliciet
een percentage van 10 procent recent geproduceerde Nederlandse producties moet worden
opgenomen, zo vragen deze leden.

Inbreng van de leden van de GroenLinks-fractie

De leden van de GroenLinks-fractie zien het voornemen om een wettelijke investeringsverplichting
in te stellen als een kleine doorbraak. Terwijl landen zoals Duitsland, Frankrijk,
het Verenigd Koninkrijk, Portugal, Brazilië en verschillende staten in de Verenigde
Staten en Canada reeds extra maatregelen hebben getroffen om de positie van het eigen
audiovisuele aanbod te beschermen, werden in Nederland dergelijke stimuleringsmaatregelen
tot nog toe vooruitgeschoven. Deze leden zijn blij dat na lang aandringen nu een voorstel
wordt gedaan om maatregelen te treffen, maar wijzen de Ministers erop dat tijdens
het wetgevingsoverleg Media van 2 december 20188 het lid Westerveld al pleitte voor stimuleringsmaatregelen in de vorm van een heffing.
De Minister voor Basis en Voortgezet Onderwijs en Media zegde toe spoedig en «begin
2019» een beleidsreactie te zullen sturen over dit onderwerp. Het werd een jaar later.
De voornoemde leden vragen waarom er zo veel tijd overheen is gegaan. Herhaaldelijk
hebben deze leden naar een beleidsreactie gevraagd, onder meer in de maanden maart,
april, september en november vorig jaar. Wanneer verwachten de Ministers dat de aangekondigde
stimuleringsmaatregel van een investeringsverplichting ingaat? Delen de Ministers
de teleurstelling van deze leden dat sinds de publicatie van het advies van de Raad
voor Cultuur «Zicht op zo veel meer» in juli 2018 er te lang is getreuzeld, zo vragen
deze leden.

Voornoemde leden lezen dat het kabinet voornemens is om niet te kiezen voor een combinatie
van een (streaming- of exploitatie)heffing en een quotum, zoals aanbevolen door de
Raad voor Cultuur, maar in plaats daarvan voor een investeringsverplichting te kiezen.
Kunnen de Ministers toelichten waarom voor deze weinig omvangrijke maatregel is gekozen
in plaats van voor een heffing? Op welke «marktverstorende» effecten doelen de Ministers
in de brief betreffende een heffing? Zijn de Ministers ervan op de hoogte dat veel
landen juist wel kiezen voor een streamingheffing, dikwijls in combinatie met een
quotum? Zien de Ministers in dat heffingen kunnen bijdragen aan minder marktdominantie
van enkele grote SVOD- of TVOD-aanbieders vanwege de mogelijkheid om potentieel geld
te verschuiven naar kleinere marktpartijen of makers? Zijn de Ministers het met deze
leden eens het inkomen en/of de arbeidspositie van veel makers broos is en zij kampen
met veel onzekerheid? Delen de Ministers de opvatting van deze leden dat de beoogde
stimuleringsmaatregel ook de positie van makers moet verstevigen? Kunnen de Ministers
uiteenzetten hoe investeringsverplichtingen kunnen bijdragen aan de sociaaleconomische
positie van makers, afgezet tegen een heffing in combinatie met quota als stimuleringsmaatregel,
zo vragen deze leden.

Deze leden begrijpen dat het kabinet voornemens is om een investeringsverplichting
van zes procent voor SVOD-aanbieders op te leggen. Deze leden vinden het genoemde
percentage buitengewoon zuinig. De Ministers schrijven dat «een groot aantal van deze
exploitanten al voor een deel of zelfs volledig» al aan deze verplichting voldoen.
Wat is de noodzaak van de voorgestelde maatregel als hier reeds aan wordt voldaan,
vragen de voornoemde leden. Voldoen ook SVOD-aanbieders hieraan zoals Netflix, Disney+
en Amazon Prime? Wat is de raming van de omvang van de extra investering in het Nederlandse
audiovisuele aanbod dankzij de investeringsverplichting? Achten de Ministers de geschatte
extra investeringen als voldoende om het Nederlandse cultureel audiovisueel aanbod
op peil te houden? Zijn de Ministers ervan op de hoogte dat de Canadese overheid ook
voor een investeringsverplichting heeft gekozen, maar de omvang hiervan 500 miljoen dollar
betreft? Wat is de procentuele omvang van de investeringsverplichting in Canada, afgezet
tegen de voorgenomen maatregel in Nederland?

De voornoemde leden merken op dat in het onderzoeksrapport «Verheffing of verstoring»9 het marktaandeel van de nationale film is onderzocht in verschillende Europese landen.
Uit dit overzicht blijkt dat het aandeel van de nationale film in Nederland, tezamen
met Vlaanderen en Ierland, het laagste is. Hebben de Ministers een doelstelling geformuleerd
hoe hoog het marktaandeel nationale film in Nederland moet zijn? Zo ja, wat is dat
streefcijfer en binnen welk tijdspad? Zo nee, waarom niet, zo vragen deze leden.

Inbreng van de leden van de SP-fractie

De Ministers hebben besloten om de voorstellen voor een zogenaamde investeringsverplichting
voor streamingsdiensten in te stellen. Waarom hebben de Ministers niet gekozen voor
een heffing, maar voor een investeringsverplichting? Delen de Ministers de inschatting
dat dit kan leiden tot een vervlakking van het aanbod, omdat een investering in een
Nederlands product lucratiever is voor deze multinationals wanneer deze massaal gekeken
wordt? Zou het niet beter zijn om via een heffing opbrengsten te genereren die vervolgens
door de filmsector geïnvesteerd kunnen worden?

Delen de Ministers de mening van deze leden dat, zoals ook tijdens het rondetafelgesprek10 naar voren kwam, deze heffing ook niet-producerende partijen zal raken? Waar stellen
de Ministers voor dat partijen als KPN en Ziggo dan in gaan investeren? Gaat het dan
alleen om het aankopen van content voor hun on demand platform? Op welke wijze wordt
dan het Nederlandse aanbod verrijkt? Het alternatief is toch alsnog dat ze een heffing
betalen in een fonds, maar dan een privaat fonds? Of zien deze leden opties over het
hoofd, zo vragen zij.

Deze Ministers hebben ervoor gekozen geen quotum voor Nederlandse producties op te
leggen aan partijen vanwege het risico op verschraling van de kwaliteit van het aanbod
en een afnemende vraag. Deze leden zouden graag meer onderbouwing van deze stelling
zien. Waarom zou een Europees quotum niet dezelfde consequenties hebben? Stelt het
kabinet dat het aanbod van de Nederlandse makers niet van een dusdanige kwaliteit
is, dat het een vastomlijnde eigen plek op de diverse platforms rechtvaardigt? Deze
leden zouden dit een onbegrijpelijke stellingname vinden. Hoeveel miljoen euro wordt
naar verwachting met deze regeling extra geïnvesteerd in Nederlandse content?

Hoe staan de Ministers tegenover de interessante suggestie van enkele makers om naast
een quotum ook eisen te stellen aan de leeftijd van aan te kopen producties, dit om
te voorkomen dat platforms alleen maar oude series kopen en op die manier alsnog niet
investeren in nieuw aanbod, zo vragen deze leden.

Waarom heeft het kabinet besloten tot een generieke vrijstelling voor alle aanbieders
over hun eerste miljoen euro aan omzet? Zou het niet logischer geweest zijn om in
het belang van Nederlandse makers aanbieders met een omzet van minder dan een miljoen
vrij te stellen en de rest wel de investeringsverplichting op te leggen?

Hoe verhoudt het vervallen van het btw-convenant11 met de bioscopen zich met deze nieuwe regeling? Gaat de bioscoopsector door deze
maatregel meer of juist minder bijdragen, zo willen deze leden weten.

II Reactie van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media

Wij hebben met belangstelling kennis genomen van de vragen van de leden van de fracties
van de VVD, CDA, D66, GroenLinks en SP. Wij danken de leden voor hun inbreng en beantwoorden
deze hieronder. Om aan de vragen en opmerkingen recht te doen, houden wij in onze
beantwoording de volgorde van de inbreng aan.

Vragen van de leden van de VVD-fractie

De leden van de VVD-fractie geven aan met interesse kennis te hebben genomen van de
brief inzake de stimuleringsmaatregel Nederlands cultureel audiovisueel aanbod en
hebben hierover nog enkele vragen. Deze leden lezen dat het kabinet ervoor heeft gekozen
om een investeringsverplichting op te leggen aan bioscopen, TVOD-aanbieders, SVOD-aanbieders
en omroepen, waarbij zij een percentage van de in Nederland gegenereerde relevante
omzet moeten investeren in de productie van Nederlands cultureel audiovisueel aanbod12. De leden vragen wat er bedoeld wordt met «Nederlands audiovisueel aanbod» en wat
hier de definitie van is.

Het doel van de investeringsverplichting is om het aanbod van Nederlandse films, series
en documentaires te versterken. Dit aanbod staat door de veranderingen in het medialandschap
steeds meer onder druk. In het Mediabesluit 2008 zullen criteria worden opgenomen
voor het Nederlandse culturele karakter van het media-aanbod. Hierbij kan onder andere
worden gedacht aan het volgende: het originele scenario of literaire werk waarop het
scenario is gebaseerd is geschreven in de Nederlandse of Friese taal, de hoofdpersonages
drukken zich voornamelijk uit in de Nederlandse of Friese taal, de hoofdpersonages
hebben op basis van het scenario een band met de Nederlandse cultuur, of de productie
heeft als hoofdthema kunst of een historische gebeurtenis uit de Nederlandse cultuur.
Producties zullen aan een aantal van de vast te stellen criteria moeten voldoen om
te kwalificeren als Nederlands cultureel audiovisueel product.

Daarnaast vragen de leden waarom mediadiensten op aanvraag, die werken met een advertentiemodel,
vallen onder de TVOD-aanbieders13. Verder vragen de leden of wij het met deze leden eens zijn dat mediadiensten op
aanvraag, die werken met een advertentiemodel, vallen onder de classificering AVOD-aanbieders14. Zo nee, vallen dan andere mediadiensten op aanvraag, die werken met een advertentiemodel,
zoals YouTube, onder de investeringsverplichting, zo willen de leden weten. Verder
vragen de leden waarom het kabinet heeft besloten om AVOD-diensten niet in een aparte
categorie te plaatsen, maar onder te brengen bij de categorie TVOD.

Het is inderdaad zo dat AVOD-diensten (mediadiensten op aanvraag met een advertentiemodel)
als een aparte categorie beschouwd moeten worden. Het voornemen is om ook dit type
diensten onder de investeringsverplichting te laten vallen. Bij een dergelijke dienst
krijgt de afnemer zonder betaling toegang tot media-aanbod dat omlijst is door advertenties.
Videoplatformen zoals YouTube zijn echter geen mediadienst op aanvraag (met advertentiemodel)
maar bieden uitsluitend een platform aan mediadiensten en andere gebruikers om aanbod
op te plaatsen. De aanbieder van het platform draagt geen redactionele verantwoordelijkheid
voor het media-aanbod dat via het platform wordt verspreid. Die verantwoordelijkheid
ligt bij de aanbieders van het media-aanbod (de YouTubekanalen). Videoplatformen zoals
YouTube zullen niet onder de investeringsverplichting gaan vallen. De herziene richtlijn
audiovisuele mediadiensten biedt bovendien niet de mogelijkheid om een investeringsverplichting
op te leggen aan videoplatformen gevestigd in een andere EU-lidstaat. Deze mogelijkheid
biedt de richtlijn alleen voor lineaire mediadiensten (omroepen) en mediadiensten
op aanvraag. Aan YouTube, dat niet in Nederland is gevestigd, kan alleen al om die
reden geen investeringsverplichting worden opgelegd.

De leden vragen voorts waarom de overheid heeft gekozen voor een investeringsverplichting
in plaats van voor een co-financieringsverplichting, zoals in België het geval is.

In Vlaanderen is sprake van een stimuleringsmaatregel waarbij de aanbieder een keuze
heeft tussen een investeringsverplichting en een heffing. Indien de aanbieder niet
rechtstreeks wil investeren in nationale producties kan hij voor de heffing kiezen
en het verplichte deel van de omzet afdragen aan het Vlaams Audiovisueel Fonds. Dit
publieke fonds kan vervolgens het budget onder zijn eigen voorwaarden aanwenden voor
de productie van Vlaams cultureel audiovisueel aanbod. Zoals in de brief aan uw Kamer
van 19 december 2019 is beschreven, kiest het kabinet niet voor een heffing omdat
deze meer dan een investeringsverplichting ingrijpt in de markt. Een investeringsverplichting
laat het aan de aanbieders om – met inachtneming van het wettelijke kader – te bepalen
in welke producties zij investeren. Bij een heffing worden middelen afgedragen (aan
een publiek fonds) en buiten de invloedsfeer van de aanbieder geïnvesteerd.

Ook vragen de leden waar de genoemde percentages van drie procent en zes procent voor
een investeringsverplichting op zijn gebaseerd en welke financiële en economische
onderbouwingen er hiervoor zijn. Verder vragen de leden welke producties er vallen
onder de zes procent en of huidige Nederlandse producties meetellen en zo nee, waarom
niet.

Het doel van de investeringsverplichting is om een substantiële impuls te geven aan
de productie van Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. De Raad voor Cultuur (hierna:
Raad) heeft in zijn advies Zicht op zo veel meer een benodigd extra budget genoemd van € 50 miljoen per jaar. In het advies Cultuur dichtbij, dicht bij cultuur spreekt de Raad de verwachting uit dat, afhankelijk van de uitwerking, een heffing
een substantieel bedrag van tussen de € 20 en € 30 miljoen kan opbrengen. Met de in
de brief aan uw Kamer van 19 december 2019 voorgestelde investeringsverplichting en
de daarbij genoemde percentages van 3% en 6% wordt het door de Raad genoemde benodigde
extra budget van € 50 miljoen naar verwachting niet gehaald. Op basis van de geschatte
omzetcijfers van verschillende aanbieders, zoals genoemd in het Dialogic rapport,
is de verwachting wel dat met een investeringsverplichting van een dergelijke omvang
een forse stap gezet kan worden. Het enkel toepassen van de voornoemde percentages
op de omzetcijfers uit het rapport van Dialogic levert echter nog geen compleet beeld
van de extra investering ten opzichte van de huidige situatie. Een aantal aanbieders
waaraan de investeringsverplichting wordt opgelegd, investeert immers al in Nederlands
cultureel audiovisueel product. Indien die producties voldoen aan het wettelijk kader
en de criteria die zullen worden uitgewerkt in het Mediabesluit, tellen die producties
mee voor het gestelde percentage. De omvang van de huidige investeringen in Nederlands
cultureel audiovisueel aanbod door de betreffende aanbieders, is (uitgezonderd die
van de publieke omroep) niet bekend. Bovendien moet voor een compleet beeld van het
totale jaarlijkse investeringsbudget ook rekening gehouden worden met de vrijstelling
van € 1 miljoen aan relevante omzet die bij de investeringsverplichting is voorzien
(zie het antwoord op de volgende vraag).

De leden lezen dat er een minimale omzet van 1 miljoen euro wordt gevraagd (zogenoemde
investeringsdrempel) om onder de investeringsmaatregel te vallen en vragen of er ook
een maximum is dat geïnvesteerd of afgedragen dient te worden en zo nee, waarom niet
en wat de afweging is geweest.

Om rekening te houden met aanbieders met een beperkte omzet wordt uitgegaan van een
vrijstelling ter hoogte van € 1 miljoen (per type dienst) aan relevante omzet. Indien
de relevante omzet hoger is, wordt deze tot € 1 miljoen niet meegenomen bij de berekening
van het te investeren budget. In het geval van bijvoorbeeld filmtheaters zal de omzet
uit de kaartverkoop veelal niet (ver) boven de drempel uitkomen, waardoor zij voor
een groot deel of zelfs in het geheel gevrijwaard zullen zijn van de investeringsverplichting.
Dit zal ook gelden voor een aantal mediadiensten op aanvraag (AVOD-, TVOD- en SVOD-diensten).
Het kabinet is niet voornemens om een maximum per aanbieder of per type dienst te
hanteren bij de berekening van de verplichte investering omdat het niet de verwachting
is dat ondernemingen onevenredig zullen moeten investeren in Nederlands cultureel
audiovisueel aanbod. Dat de bijdrage van grote media-instellingen groter is dan die
van kleine aanbieders, is een gewenst effect van deze regeling. Het voornemen is om
de lineaire mediadiensten (omroepdiensten) van commerciële media instellingen niet
onder de investeringsverplichting te laten vallen.

De leden lezen dat grote spelers als Facebook en Google niet vallen onder de investeringsverplichting.
Zij vragen wat het kabinet gaat doen om het gelijke speelveld te waarborgen, aangezien
deze techreuzen een steeds grotere hap pakken van de totale omzet van de Nederlandse
advertentiemarkt, een markt waar ook de bioscopen, TVOD-aanbieders, SVOD-aanbieders
en omroepen een groot deel van hun omzet vandaan moeten halen.

Zoals hierboven gesteld kan een investeringsverplichting niet worden opgelegd aan
een partij zoals YouTube (onderdeel van Google), en dat geldt ook voor Facebook. Deze
bedrijven zijn niet in Nederland gevestigd en de herziene richtlijn audiovisuele mediadiensten
biedt niet de mogelijkheid om een investeringsverplichting op te leggen aan dergelijke
platformen die zijn gevestigd in een andere EU-lidstaat. Deze mogelijkheid biedt de
richtlijn uitsluitend voor lineaire mediadiensten (omroepen) en mediadiensten op aanvraag
(SVOD, TVOD en AVOD) waar platformen zoals YouTube en Facebook niet onder vallen.

De leden van deze fractie lezen dat omroepen ook meegenomen worden in de investeringsverplichting.
Tegelijkertijd is het voor Nederlandse commerciële omroepen steeds moeilijker om samen
te werken met de publieke omroepen en hun aanbod te bundelen, aanbod dat vaak bestaat
uit Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. Zo bestaat er nog steeds geen één Nederlandse
videoportal, waarin de publieke omroep en commerciële omroep samenwerken, terwijl
dit in andere Europese landen wel het geval is. Tegelijkertijd merken de leden op
dat de Nederlandse Publieke Omroep wel grote stappen zet om eigen platformen vorm
te geven en houdt het samenwerking met commerciële omroepen tegen. De leden vragen
ons of er mogelijkheden zijn om deze samenwerkingsverbanden te stimuleren of af te
dwingen en daarbij de NPO te stimuleren of af te dwingen om hier actiever aan deel
te nemen.

De publieke omroep neemt met Talpa en RTL deel in het gezamenlijke platform NLZiet.
Zoals in de visiebrief aan de Tweede Kamer betreffende de toekomst van het publieke
omroepbestel is aangegeven, zou het kabinet het wenselijk vinden dat meer wordt samengewerkt
door Nederlandse mediapartijen om Nederlandse content gezamenlijk aan te bieden.15

Voornoemde leden lezen in de brief dat de Ministers ingaan op het ongelijke speelveld
binnen de EU. Tegelijkertijd missen de leden in de brief van de Ministers een uitgebreide
analyse van het gelijke speelveld van in Nederland gevestigde aanbieders in vergelijking
met andere EU en niet-EU landen. De leden vragen hoe het kabinet om gaat met buitenlandse
spelers en vooral techreuzen, als het gaat om het behoud van Nederlandse media en
content. Ze vragen verder welke mogelijkheden wij in handen hebben om ons snel aan
te passen aan de nieuwe (online) realiteit van grote spelers op de markt. Voorts vragen
de leden welke handvaten wij hebben wanneer grote techreuzen, die niet in Nederland
gevestigd zijn, de SVOD- of TVOD-markt overnemen en welke gevaren hierin zitten voor
onze markt van Nederlands audiovisueel cultureel aanbod. Tevens vragen de leden op
welke manier Nederland samenwerkt binnen Europa en welke verbetering hier nog mogelijk
zijn. Ook vragen deze leden wat het effect, specifiek de negatieve consequenties,
van deze investeringsverplichting is voor het vestigingsklimaat in Nederland en de
concurrentiepositie ervan.

Grote internationale spelers kunnen – anders dan op grond van de Mededingingswet –
niet worden tegengehouden als het gaat om het verkrijgen van een (grotere) positie
op de nationale SVOD- en TVOD-markt. Juist om die reden is het nodig om het Nederlands
cultureel audiovisueel product, dat steeds meer onder druk komt te staan, te stimuleren.
Een investeringsverplichting is hiervoor een effectief en evenwichtig instrument.
Het aanbod staat voorop, waarbij betrokkenheid van makers (o.a. producenten, regisseurs,
scenarioschrijvers en acteurs) van belang is om het Nederlandse, culturele karakter
van het audiovisuele product te waarborgen.

De ontwikkelingen in het Europese medialandschap16 hebben ertoe geleid dat in de herziene richtlijn audiovisuele mediadiensten een uitzondering
wordt gemaakt op het land-van-oorsprong beginsel waardoor stimuleringsmaatregelen
grensoverschrijdend kunnen worden opgelegd. Maatregelen zoals heffingen en investeringsverplichtingen
hebben daarmee geen directe invloed op de vestigingskeuze van aanbieders van mediadiensten
omdat deze maatregelen opgelegd kunnen worden ongeacht de vestigingsplaats van deze
aanbieders in de EU. De mogelijkheid om de investeringsverplichting grensoverschrijdend
op te leggen zal worden benut. Samenwerking van de toezichthouders in de EU is hierbij
van belang; dit is mogelijk in het kader van de The European Regulators Group for
Audiovisual Media Services (ERGA).

De leden lezen dat pakketaanbieders worden uitgesloten van de investeringsverplichting,
omdat ze al een doorgiftevergoeding betalen aan de publieke en commerciële omroepen.
Ze vragen waarom dat een reden is om niet te voldoen aan de investeringsverplichting.
De leden lezen eveneens dat wanneer pakketaanbieders of videoplatformen SVOD- of TVOD-diensten
gaan aanbieden, dat de investeringsverplichting over de met deze diensten gerealiseerde
omzet wel van toepassing wordt. De leden vragen wie dit gaat controleren en hoe vaak
deze controles worden uitgevoerd.

Pakketaanbieders betalen een substantiële vergoeding aan publieke en commerciële omroepen.
Hierdoor dragen zij al bij aan het Nederlands cultureel audiovisueel product. Mocht
het zo zijn dat niet meer gesproken kan worden van een substantiële doorgiftevergoeding,
dan ontstaat een andere situatie.17 Dit kan worden meegenomen in de evaluatie van de investeringsverplichting die na
vier jaar zal worden uitgevoerd.

Het Commissariaat voor de Media (hierna: Commissariaat) houdt toezicht op de Mediawet
2008 en zal ook toezicht houden op de investeringsverplichting. In de toelichting
bij het wetsvoorstel voor de investeringsverplichting zal zoals gebruikelijk een paragraaf
worden gewijd aan de uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets door het Commissariaat.

De leden lezen dat ook omroepen voortaan een investeringsverplichting krijgen over
de relevante omzet. Ze vragen wat precies relevante omzet is en of hier verschillen
worden gemaakt tussen commerciële en publieke omroepen. Zo nee, waarom niet en zo
ja, welke verschillen dat zijn, zo willen de leden weten.

Bij de relevante omzet gaat het om de in Nederland gegenereerde omzet, exclusief BTW,
die verband houdt met het aanbieden van een mediadienst. Bij commerciële omroepen
gaat het dan bijvoorbeeld om reclame- en sponsorinkomsten. Het voornemen is overigens
om de lineaire mediadiensten (omroepdiensten) van commerciële media instellingen niet
onder de investeringsverplichting te laten vallen. Voor de landelijke publieke omroep
wordt gestreefd naar een vergelijkbare grondslag waarbij ook de publieke middelen
worden betrokken. In het wetsvoorstel investeringsverplichting, dat uw Kamer naar
verwachting na de zomer zal ontvangen, wordt dit nader uitgewerkt.

De leden nemen waar dat er voor alle exploitanten de mogelijkheid bestaat om het volledige
verplichte investeringsbudget of een deel ervan af te dragen aan een privaat fonds
dat van deze exploitanten de verantwoordelijkheid krijgt om in Nederlandse films,
series en documentaires te investeren. Een dergelijk fonds bestaat al, namelijk het
Abraham Tuschinski Fonds. De leden vragen of dit het enige fonds is en wie er aanspraak
kan maken op gelden uit het fonds. Verder vragen de leden ons welke eisen hieraan
verbonden zitten, hoe het geld wordt verdeeld en wie hier de regie over heeft. Ook
vragen de leden hoe wordt gecontroleerd of deze afdracht goed besteed word en of er
andere en nieuwe private fondsen kunnen worden opgericht. Zo ja, hoe en wie mag daar
aanspraak op maken, zo willen deze leden weten.

Het Abraham Tuschinski Fonds is in de brief van 19 december 2019 uitsluitend als voorbeeld
genoemd. Aanbieders kunnen besluiten om een nieuw privaat fonds op te richten met
als taak om de productie van Nederlands cultureel audiovisueel media-aanbod te financieren.
Marktpartijen beheren en besturen een dergelijk fonds zelf en werken hiermee gezamenlijk
aan de versterking van het Nederlands cultureel audiovisueel product, waar ze bij
succes ook allemaal profijt van hebben.

Via een fonds kan samenwerking tussen verschillende ketenpartners worden versterkt
en versnippering van middelen worden voorkomen. In één stevig privaat fonds kunnen
middelen en krachten worden gebundeld om tot grotere, succesvolle coproducties te
komen en tot goede afspraken over zichtbaarheid en exploitatie. Zo’n fonds zal een
belangrijk onderwerp zijn in het sectorplan dat is genoemd in de brief aan uw Kamer
van 19 december 2019.

Daarnaast lezen de leden dat bij de inwerkingtreding van de nieuwe investeringsverplichting
het huidige btw-convenant18 met de Staat der Nederlanden en bioscopen vervalt. Bioscopen zullen voortaan onder
het regime van de investeringsverplichting gaan vallen. De leden vragen waarom het
kabinet heeft besloten om eenzijdig haar handtekening onder het convenant vandaan
te halen. Verder vragen de leden in hoeverre er gesproken kan worden over «een betrouwbare
overheid» als het kabinet plotseling en eenzijdig haar handtekening onder het convenant
vandaan haalt. De leden vragen ook of dit ervoor zorgt dat bioscopen voortaan meer
of minder moeten afdragen en waarom het voor bioscoop niet optioneel wordt om deel
te nemen of vast te houden aan het btw-convenant. Verder vragen de leden wat de voordelen
zijn van de investeringsverplichting ten opzichte van het btw-convenant.

Met de investeringsverplichting wordt ervoor gekozen om één wettelijk kader van toepassing
te laten zijn op de verschillende typen aanbieders van audiovisueel aanbod, ongeacht
de verschillen in hoogte van het btw-tarief bij deze aanbieders. Op die manier gelden
voor alle typen aanbieders die onder de investeringsverplichting vallen dezelfde bepalingen
en kan het Commissariaat op gelijke wijze toezicht houden.

In het btw-convenant met de bioscopen en filmtheaters is rekening gehouden met een
nieuwe stimuleringsmaatregel. In het convenant is een «door de Staat opgelegde heffing»
als ontbindende voorwaarde opgenomen om te voorkomen dat bioscopen dubbel belast worden
door een nieuwe stimuleringsmaatregel. De investeringsverplichting wordt beschouwd
als een vergelijkbare nieuwe stimuleringsmaatregel zodat het convenant vervalt doordat
de ontbindende voorwaarde intreedt. De investeringsverplichting laat het verlaagde
btw-tarief voor de toegang van bioscoop- en filmtheatervoorstellingen overigens ongemoeid.

De leden lezen dat vier jaar na inwerkingtreding van de investeringsverplichting deze
zal worden geëvalueerd. De leden vragen waarom pas na vier jaar en of er ook tussen
evaluaties worden gemaakt. Zo ja, wanneer, zo vragen deze leden.

Na vier jaar zullen de eerste resultaten van de investeringsverplichting duidelijk
zijn en kan een beeld gevormd worden over de werking ervan. Voorzien wordt dat aanbieders
halverwege het jaar de gegevens over hun relevante omzet in het voorgaande jaar beschikbaar
stellen aan het Commissariaat. Dan wordt duidelijk wat het te investeren budget is.
Aan het eind van het daaropvolgende jaar dienen aanbieders het betreffende bedrag
te hebben geïnvesteerd. Afhankelijk van de tijd die nodig is voor financiering en
realisatie van het aanbod zal duidelijk worden wat het effect is van de investeringsverplichting.
Vanwege de doorlooptijd van totstandbrenging van audiovisuele producties is eerdere
evaluatie daarom weinig zinvol. Tussentijds zal er wel monitoring plaatsvinden van
de hoogte van de te investeren budgetten.

De leden lezen in het rapport van Dialogic19 dat er sprake is van systeemfalen. Ze vragen of wij hier nader op in kunnen gaan
en welke oplossing wij hiervoor gaan bieden.

Volgens de onderzoekers van Dialogic gaat het bij systeemfalen onder andere om de
versnipperde productiesector, het ontbreken van nieuwe businessmodellen en voldoende
ondernemerschap aan de kant van productie, de sterk geconcentreerde markten voor eindvertoning,
de complexe financiering van audiovisuele producties, de sterke afhankelijkheid van
buitenproducenten ten opzichte van de publieke omroep en de snelle wijze van produceren
waardoor soms onvoldoende aandacht is voor de kwaliteit van films en series. Voor
enkele van bovengenoemde zaken kan de overheid aan knoppen draaien, maar evenzeer
is het aan de markt en de sector om hierin verbeteringen aan te brengen.

In het kader van het cultuur- en mediabeleid zijn al enkele maatregelen genomen en
knelpunten geadresseerd. Behalve de investeringen vanuit de cultuurbegroting voor
filmeducatie, talentontwikkeling en vernieuwing, wordt via het Filmfonds verder ingezet
op «verdikking» (meer budget voor minder producties), meer ruimte voor de ontwikkeling
van scenario’s en filmplannen van makers en een sterkere focus op eigenzinnigheid
en authenticiteit. Daarnaast wordt via het mediabeleid de positie van buitenproducenten
versterkt en is door OCW een traject gestart om te komen tot een gezamenlijke aanpak
van de publieke omroep, Filmfonds en CoBO voor de financiering, ontwikkeling, productie
en exploitatie van documentaires, films en series.

In de brief aan uw Kamer is aan de partijen uit de productie- en exploitatieketen
gevraagd met een sectorplan te komen. Het sectorplan zou zich moeten toespitsen op
de uitvoering van de investeringsverplichting om te komen tot een sterkere positie
van het Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. Betere samenwerking tussen partners
in de keten is nodig, niet alleen op het terrein van coproductie om grotere aantrekkelijke
producties te realiseren, maar ook op het terrein van het zichtbaar maken van dit
aanbod voor het publiek in Nederland. Belangrijk aandachtspunt in het sectorplan is
het genoemde private fonds dat aanbieders kunnen gebruiken om (een deel) van hun te
investeringen te realiseren. Zoals gesteld, kunnen met dit fonds krachten en middelen
worden gebundeld en zo versnippering worden voorkomen. Het voornemen is om een kwartiermaker
aan te stellen die samen met de stakeholders het sectorplan zal ontwikkelen.

De leden lezen dat nationale content waardevol is en die mening delen deze leden.
De leden vragen hoe het kabinet gaat controleren dat de investeringsverplichting wel
bij kwalitatief goed nationaal audiovisueel aanbod terechtkomt. Verder vragen de leden
hoe kan worden voorkomen dat deze investeringsverplichting gebruikt wordt voor nasynchronisatie
of goedkope content, waarmee het medialandschap verschraalt.

De investeringsverplichting ziet op media-aanbod dat kwalificeert als Nederlands cultureel
audiovisueel product. In dit kader komen zes categorieën audiovisuele producties in
aanmerking: animatiefilms, documentairefilms en speelfilms, en daarnaast animatie-,
documentaire- of dramaseries. In het Mediabesluit 2008 zullen criteria worden opgenomen
voor het Nederlandse, culturele karakter van het media-aanbod. Het gaat niet om media-aanbod
dat bijvoorbeeld bestaat uit nieuws, sport, spel of reality. Het kan wel gaan om specifieke genres binnen voornoemde categorieën, zoals jeugd-
en familiefilms en -series, romantische komedies of thrillers. In het wetsvoorstel
zal eveneens worden opgenomen welke investeringsmogelijkheden er zijn. In de brief
aan uw Kamer van 19 december 2019 zijn productie en coproductie genoemd maar er kan
ook gedacht worden aan de verkrijging (vooraf) van een exploitatielicentie ten aanzien
van een productie. Door de mogelijkheden van investeren expliciet te benoemen in het
wetsvoorstel kan worden voorkomen dat de investeringsverplichting wordt gebruikt voor
bijvoorbeeld nasynchronisatie. Samenwerking tussen partners op het terrein van coproductie,
bijvoorbeeld binnen het genoemde private fonds, kan er daarnaast toe bijdragen dat
grotere aantrekkelijke producties worden gerealiseerd doordat krachten en middelen
worden gebundeld.

Vragen van de leden van de CDA-fractie

De leden van de CDA-fractie geven aan met belangstelling kennis te hebben genomen
van het voornemen van het kabinet om met een investeringsverplichting de positie van
het Nederlands cultureel audiovisueel aanbod te versterken. Deze leden pleiten hier
al langer voor en zien het als een goede mogelijkheid om ervoor te zorgen dat exploitanten
meer investeren in Nederlands aanbod. Deze leden lezen in het rapport van de Raad
voor Cultuur dat de raad pleit voor zowel quota voor Nederlandse content, als heffingen
op de diverse platforms. De leden vragen ons nader toe te lichten waarom niet is gekozen
voor quota of voor een heffing. De leden vragen verder of wij hierbij specifiek kunnen
ingaan op wat de reden is dat quota alleen kunnen worden opgelegd aan in Nederland
gevestigde aanbieders en waarom heffingen het meest marktverstorend werken en onvoorziene
neveneffecten met zich meebrengen.

De onderzoekers van Dialogic constateren dat quota, zijnde verplichtingen voor aanbieders
om een bepaald percentage nationale of Europese producties uit te zenden of op te
nemen in een catalogus, kunnen leiden tot bulkaankopen, verschraling van de kwaliteit
van het aanbod en daarmee een afname van de vraag. Quota bieden daarom geen garantie
voor de gewenste versterking van het Nederlands cultureel audiovisueel product. Bovendien
kunnen quota op basis van het land-van-oorsprong beginsel uit de richtlijn audiovisuele
mediadiensten, alleen worden opgelegd aan in Nederland gevestigde aanbieders. Een
uitzondering op het land-van-oorsprong beginsel is alleen opgenomen voor stimuleringsmaatregelen
zoals heffingen en investeringsverplichtingen waardoor deze ook opgelegd kunnen worden
aan aanbieders die gevestigd zijn in een andere EU-lidstaat. Het opleggen van quota
alleen aan aanbieders gevestigd in Nederland zou daarom een ongelijk speelveld creëren.

Er is niet gekozen voor een heffing zoals is voorgesteld door de Raad voor Cultuur.
Voordeel van een heffing zou zijn dat het de mogelijkheid biedt tot sturing van inzet
van middelen via publieke organisaties zoals het Filmfonds en de publieke omroep.
Nadeel voor de betreffende aanbieders zou zijn dat zij jaarlijks een percentage van
hun omzet moeten afdragen en over de inzet van die middelen zelf geen zeggenschap
hebben. Een heffing grijpt daarom meer in op de markt dan een investeringsverplichting.
Bij een investeringsverplichting kunnen aanbieders binnen de wettelijke kaders zelf
bepalen in welk product zij investeren voor exploitatie op hun eigen (media)diensten,
waardoor zij de mogelijkheid hebben er ook aan te verdienen.

Deze leden lezen dat de investeringsverplichting zal worden opgenomen in een wetsvoorstel
waarin voor een viertal typen exploitanten een verplichting wordt opgenomen om te
investeren in nieuwe Nederlandse culturele audiovisuele producties. Ze vragen ons
toe te lichten waarom voor deze vier typen is gekozen. Verder vragen deze leden of
wij aan kunnen geven waarom de AVOD-diensten en kabelaars zijn uitgezonderd van de
stimuleringsmaatregel.

Het voornemen is om ook aanbieders van AVOD-diensten onder de investeringsverplichting
te laten vallen. Pakketaanbieders (kabel- en telecomexploitanten) zijn uitgezonderd
van de investeringsverplichting omdat zij al een substantiële vergoeding aan publieke
en commerciële omroepen betalen. Hierdoor dragen zij al bij aan Nederlandse cultureel
audiovisueel aanbod. Het voornemen is om de lineaire mediadiensten (omroepdiensten)
van commerciële media instellingen niet onder de investeringsverplichting te laten
vallen.

Deze leden lezen dat voor exploitanten die direct verdienen aan audiovisuele content,
maar doorgaans niet rechtstreeks in aanbod investeren (bioscopen en TVOD-aanbieders)
een investeringsverplichting zal gelden ter hoogte van drie procent van hun in Nederland
gegenereerde relevante jaaromzet en dat aan de exploitanten die wel in content investeren
een investeringsverplichting van zes procent wordt opgelegd. Ze vragen ons toe te
lichten waarom is gekozen voor twee verschillende percentages en waarom is gekozen
voor de hoogte van deze percentages.

Zoals in het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie is gesteld, is het
doel van de investeringsverplichting om een substantiële impuls te geven aan de productie
van Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. In de brief aan uw Kamer van 19 december
2019 is opgenomen dat een eenvoudig systeem, zonder bijvoorbeeld de staffels van het
Duitse heffingssysteem, de voorkeur heeft. In voornoemde brief worden twee verschillende
percentages voor verschillende typen mediadiensten genoemd. Er wordt daarbij onderscheid
gemaakt tussen aanbieders waarvoor het gebruikelijk is om zelf te investeren in audiovisueel
media-aanbod, en aanbieders die dat doorgaans niet doen. In voornoemde brief wordt
voor aanbieders die direct verdienen aan media-aanbod maar doorgaans niet rechtstreeks
in dit aanbod investeren een investeringsverplichting genoemd ter hoogte van 3%. Dit
percentage is in vergelijking met stimuleringsmaatregelen in andere EU-lidstaten redelijk.
Voor aanbieders die wel rechtstreeks in media-aanbod investeren, wordt in voornoemde
brief een investeringsverplichting genoemd van 6%. Omdat een groot aantal van deze
aanbieders al voor een deel aan de verplichte investering voldoet, wordt 6% redelijk
en nodig geacht om ook bij deze aanbieders een substantiële extra investering in Nederlands
cultureel audiovisueel product te genereren. De exacte hoogte van de percentages voor
de verschillende typen mediadiensten wordt vastgesteld in het Mediabesluit.

Als onderdeel van het toezicht door het Commissariaat voor de Media zal jaarlijkse
monitoring plaatsvinden van de omvang en de directe resultaten van de investeringen.

De leden vragen waarom in het wetsvoorstel wijziging Mediawet 2008 in verband met
de implementatie van de richtlijn audiovisuele mediadiensten de investeringsverplichting
niet alvast is opgenomen20en zijn daarnaast benieuwd wanneer de verwachting is dat de investeringsverplichting
in de Mediawet zal zijn opgenomen.

Het wetsvoorstel ter implementatie van de herziene richtlijn audiovisuele mediadiensten
is door uw Kamer reeds aanvaard en naar de Eerste Kamer gezonden. Zoals vermeld biedt
deze richtlijn de mogelijkheid om een verplichte financiële bijdrage (investeringsverplichting
of heffing) te verlangen van aanbieders van mediadiensten die gevestigd zijn in andere
EU-lidstaten. Die mogelijkheid bestaat echter alleen als ook van nationale aanbieders
een dergelijke bijdrage wordt verlangd. Nederland kent deze verplichting nog niet.
Het wetsvoorstel investeringsverplichting dat thans wordt voorbereid, strekt ertoe
deze verplichting te introduceren. Daarbij wordt ook gebruik gemaakt van de mogelijkheid
uit de richtlijn om de verplichting ook op te leggen aan aanbieders gevestigd in een
andere EU-lidstaat. De verwachting is dat het wetsvoorstel voor de investeringsverplichting
na de zomer aan uw Kamer zal worden gezonden.

De leden van de CDA-fractie lezen dat de Ministers aan de partijen uit de productie-
en exploitatieketen hebben gevraagd om in het najaar van 2020 met een sectorplan te
komen. Ze vragen ons wat zijn de reacties geweest op dit verzoek en wat precies in
dit sectorplan zal worden opgenomen. Verder vragen de leden of wij kunnen aangeven
met welke partijen/organisaties tot op heden binnen de sector is gesproken.

Er is met de belangrijkste branchepartijen en stakeholders uit de sector gesproken,
waaronder omroepen, mediadiensten op aanvraag, bioscopen, pakketaanbieders, producenten
en andere makers. In deze gesprekken is het opstellen van een sectorplan aan bod gekomen.
Op verzoek van enkele partijen uit de sector zal OCW een kwartiermaker aanstellen
om dit op te pakken en bruggen te slaan tussen de verschillende ketenpartners.

Vragen van de leden van de D66-fractie

De leden van de D66-fractie danken het kabinet voor de brief over de stimuleringsmaatregel
Nederlands cultureel audiovisueel aanbod en hebben kennisgenomen van het feit dat
bioscopen, TVOD-aanbieders, SVOD-aanbieders en omroepen een percentage van de in Nederland
gegenereerde relevante omzet moeten investeren in de (co)productie van Nederlands
cultureel audiovisueel aanbod. De leden vragen ons wat precies onder de definitie
«Nederlands» valt, ook gelet op wat de makers hierover zeggen. Ze vragen of dat is
wanneer de regisseur van een productie Nederlands is of wanneer de spreektaal Nederlands
is of wanneer het merendeel van de makers Nederlands is. Ook vragen de leden op welke
wijze en door wie uiteindelijk wordt bepaald wat onder «Nederlands» zal vallen en
in hoeverre dit in overleg met de sector wordt vastgelegd.

Het Nederlands cultureel audiovisueel product wordt benoemd in het wetsvoorstel voor
de investeringsverplichting (wijziging van de Mediawet 2008) dat u naar verwachting
na de zomer zult ontvangen. De criteria hiervoor zullen verder worden uitgewerkt in
het Mediabesluit, dat ook ter consultatie zal worden voorgelegd aan stakeholders.
Bij de criteria voor Nederlands cultureel aanbod kan, zoals de leden van de D66-fractie
stellen, gedacht worden aan de Nederlandse of Friese taal en de band met de Nederlandse
cultuur. Het gaat hierbij om objectieve criteria en niet om een toets op basis van
kwalitatieve criteria door bijvoorbeeld een commissie van experts.

Deze leden lezen dat voor de investeringsverplichting een drempelwaarde van 1 miljoen
euro is ingesteld. De leden vragen ons toe te lichten op welke wijze wij tot dit bedrag
zijn gekomen en welke onderbouwing hieraan ten grondslag ligt. Verder vragen de leden
of bekend is hoeveel (kleine) filmhuizen onder deze drempelwaarde uitkomen en hoeveel
er boven.

Om kleine aanbieders te ontzien, is gekozen voor een drempel ter hoogte van € 1 miljoen
relevante omzet per jaar. Hiervoor is ook gekeken naar andere Europese landen; in
Vlaanderen wordt bijvoorbeeld een drempel gehanteerd van € 500.000. In het geval van
bijvoorbeeld filmtheaters zal de omzet uit de kaartverkoop veelal niet (ver) boven
de drempel uitkomen, waardoor zij voor een groot deel of zelfs in het geheel gevrijwaard
zullen zijn van de investeringsverplichting. De verwachting is dat de filmtheaters
met de investeringsverplichting minder belast zullen worden dan in de huidige situatie
op basis van het btw-convenant, omdat zij daarin ongeacht de hoogte van de omzet en
zonder dat er sprake is van een drempel € 0,15 per kaartje moeten afdragen aan het
Abraham Tuschinski Fonds.

De leden lezen dat er voor alle exploitanten de mogelijkheid komt om het volledige
verplichte investeringsbudget of een deel ervan af te dragen aan een privaat fonds
dat van deze exploitanten de verantwoordelijkheid krijgt om in Nederlandse films,
series en documentaires te investeren. Ze vragen ons nader toe te lichten hoe een
dergelijk fonds er precies uit komt te zien en op welke wijze een fonds zoals voorgesteld,
de garantie biedt dat de investeringen terecht komen bij de doelgroep en dat tevens
makers de ruimte krijgen om daadwerkelijk kwaliteit te produceren. Verder vagen de
leden op welke wijze dit in de gaten wordt gehouden en of deze werkwijze vergelijkbaar
is met andere landen. Zo ja, wat is het effect hiervan op de doelgroep, zo vragen
deze leden.

Het is van belang dat met de investeringsverplichting samenwerking tussen verschillende
ketenpartners toeneemt om versnippering van middelen te voorkomen. Een privaat fonds
kan hier aan bijdragen. Het is aan de aanbieders om een dergelijk fonds op te richten
of gebruik te maken van een bestaand fonds. Overigens blijven ook bij gebruikmaking
van een fonds de aanbieders zelf verantwoordelijk voor naleving van de investeringsverplichting
die voor hen geldt. In één stevig privaat fonds, dat wordt bestuurd en beheerd door
de oprichtende marktpartijen zelf, kunnen middelen en krachten optimaal worden gebundeld
om tot grotere, succesvolle coproducties te komen en afspraken te maken over zichtbaarheid
en exploitatie. Voorbeelden van een dergelijk privaat fonds kennen we niet in andere
Europese landen. Daar betreffen stimuleringsmaatregelen met vergelijkbare doelstellingen
in de meeste gevallen heffingen waarbij wordt afgedragen aan publieke film- en mediafondsen.

De leden vragen ons in hoeverre er mogelijkheden zijn om de voorgestelde investeringsmaatregel,
of elementen daarvan, ook breder in de culturele en creatieve sector in te voeren,
bijvoorbeeld in de muzieksector. Tevens vragen de leden of deze maatregel in het buitenland
ook breder dan de audiovisuele sector wordt ingezet. Zo ja, in welke landen en welke
sectoren, zo vragen de leden.

Het advies Zicht op zo veel meer van de Raad voor Cultuur en de mogelijkheden die de nieuwe richtlijn audiovisuele
mediadiensten biedt, betreffen de audiovisuele sector. In de brief aan uw Kamer van
19 december 2019 wordt er niet voor gekozen om de investeringsverplichting breder
in de culturele en creatieve sector in te voeren. We kennen geen voorbeelden in andere
landen van stimuleringsmaatregelen zoals heffingen en investeringsverplichtingen voor
andere culturele disciplines, zoals muziek of games.

Deze leden vragen ons hoe wij de eventuele komst van een Kadaster Filmwerken beoordelen
om de huidige licentie problematiek op te lossen en of wij mogelijkheden zien om dit
op te zetten c.q. de komst ervan te stimuleren in samenwerking met de sector. Tevens
vragen de leden in hoeverre dit iets zou zijn wat het private fonds (mede) zou kunnen
financieren.

Met betrekking tot een kadaster voor filmwerken is de uitvoeringsorganisatie van alle
collectieve beheersorganisaties (CBO's) van makers en producenten al geruime tijd
in gesprek over de hantering van het zogenaamde ISAN nummer en de mogelijkheid om
aan dit nummer alle noodzakelijke metadata te koppelen. ISAN wordt ook internationaal
gehanteerd en het Nederlands Filmfonds stelt dit ISAN nummer al verplicht. Een uniek
ID is noodzakelijk om een werk digitaal te identificeren en ISAN is daar een voorbeeld
van, maar er zijn ook andere systemen zoals EIDR. Tegelijkertijd vindt er overleg
plaats tussen Rodap (producenten en eindexploitanten waaronder NPO) en de aan Platform
Makers gerelateerde CBO's over de implementatie van een systeem of werkwijze binnen
de hele keten van producent naar eindexploitant, waarmee de rapportering aan de CBO’s
makkelijker en beter verloopt. Of ISAN daarvoor het meest geschikte systeem is, wordt
daarbij onderzocht. Wel moeten er voor technische en inhoudelijke bezwaren ten aanzien
van ISAN nog oplossingen worden gevonden. Als dit lukt, betekent dit dat het gerealiseerde
systeem ook het kader vormt voor het digitale «paspoort» en het uitkeren van vergoedingen.
Hierbij kan de kanttekening worden gemaakt dat een goede, centrale vastlegging van
metadata een hulpmiddel is en niet automatisch betekent dat er rechten of vergoedingsaanspraken
ontstaan voor geregistreerde personen en bedrijven. Dat is afhankelijk van wetgeving
en afspraken over auteurs- en naburige rechten.

Een privaat fonds dat coproducties financiert en gericht is op de goede werking van
de investeringsverplichting, is er niet voor bedoeld om een kadaster te financieren.

Deze leden hebben ook kennisgenomen van de bepaling dat lidstaten er zorg voor dragen
dat minstens 30 procent van het aanbod van aanbieders van mediadiensten Europese producties
moet bevatten21. Ze vragen hoe wij aankijken tegen het idee om binnen het quotum van 30 procent expliciet
een percentage van 10 procent recent geproduceerde Nederlandse producties op te nemen.

Het opleggen van quota alleen aan aanbieders gevestigd in Nederland zou het ongelijk
speelveld vergroten zoals eerder is gesteld. Quota kunnen immers op basis van het
land van oorsprong-beginsel uit de richtlijn audiovisuele mediadiensten, alleen worden
opgelegd aan in Nederland gevestigde aanbieders. Aanbieders die niet in Nederland
zijn gevestigd maar zich wel richten op het publiek in Nederland zouden bij een quotumverplichting
voor nationaal aanbod daarom een voordeel hebben ten opzichte van aanbieders die in
Nederland zijn gevestigd. Dat is onwenselijk.

Vragen van de leden van de GroenLinks-fractie

De leden van de GroenLinks-fractie zien het voornemen om een wettelijke investeringsverplichting
in te stellen als een kleine doorbraak. Terwijl landen zoals Duitsland, Frankrijk,
het Verenigd Koninkrijk, Portugal, Brazilië en verschillende staten in de Verenigde
Staten en Canada reeds extra maatregelen hebben getroffen om de positie van het eigen
audiovisuele aanbod te beschermen, werden in Nederland dergelijke stimuleringsmaatregelen
tot nog toe vooruitgeschoven. Deze leden zijn blij dat na lang aandringen nu een voorstel
wordt gedaan om maatregelen te treffen, maar wijzen ons erop dat tijdens het wetgevingsoverleg
Media van 2 december 201822 het lid Westerveld al pleitte voor stimuleringsmaatregelen in de vorm van een heffing.
De Minister voor Basis en Voortgezet Onderwijs en Media zegde toe spoedig en «begin
2019» een beleidsreactie te zullen sturen over dit onderwerp. Het werd een jaar later.
De voornoemde leden vragen ons waarom er zo veel tijd overheen is gegaan. Herhaaldelijk
hebben deze leden naar een beleidsreactie gevraagd, onder meer in de maanden maart,
april, september en november vorig jaar. De leden vragen ons wanneer wij verwachten
dat de aangekondigde stimuleringsmaatregel van een investeringsverplichting ingaat.
Verder vragen de leden of wij de teleurstelling delen van deze leden dat sinds de
publicatie van het advies van de Raad voor Cultuur «Zicht op zo veel meer» in juli
2018 er te lang is getreuzeld.

Na de eerste reactie op het advies van de Raad voor Cultuur in de brief aan uw Kamer
van 2 juli 2018 zijn twee onderzoeken uitgevoerd die begin 2019 gereed waren. In vervolg
daarop hebben gesprekken plaatsgevonden met de sector en met betrokken departementen,
de Ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Financiën. Heffingen en investeringsverplichtingen
zijn complexe onderwerpen en hierover is dan ook veel gesproken. Het is verheugend
dat er uiteindelijk overeenstemming is bereikt over een investeringsverplichting.
Naar verwachting kan het wetsvoorstel waarin deze nieuwe stimuleringsmaatregel is
opgenomen na de zomer aan uw Kamer worden gezonden.

Voornoemde leden lezen dat het kabinet voornemens is om niet te kiezen voor een combinatie
van een (streaming- of exploitatie)heffing en een quotum, zoals aanbevolen door de
Raad voor Cultuur, maar in plaats daarvan voor een investeringsverplichting te kiezen.
Ze vragen ons toe te lichten waarom voor deze weinig omvangrijke maatregel is gekozen
in plaats van voor een heffing en op welke «marktverstorende» effecten wij doelen
in de brief betreffende een heffing. Verder vragen de leden of wij ervan op de hoogte
zijn dat veel landen juist wel kiezen voor een streamingheffing, dikwijls in combinatie
met een quotum. Ook vragen de leden of wij inzien dat heffingen kunnen bijdragen aan
minder marktdominantie van enkele grote SVOD- of TVOD-aanbieders vanwege de mogelijkheid
om potentieel geld te verschuiven naar kleinere marktpartijen of makers.

Zoals in de brief aan uw Kamer van 19 december 2019 is gesteld, is er een afweging
gemaakt tussen de culturele doelen die bereikt worden met een substantiële investering
door marktpartijen in Nederlands aanbod enerzijds, en de impact van een nieuwe stimuleringsmaatregel
op de markt anderzijds. In overleg met de Staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat is gekozen voor een investeringsverplichting. Het klopt dat een heffing de
mogelijkheid biedt om als overheid zelf aan het stuur te zitten en via afdrachten
aan publieke organisaties zoals het Filmfonds en de publieke omroep te investeren
in Nederlandse culturele audiovisuele producties en makers. Bij een investeringsverplichting
kunnen de aanbieders zelf bepalen waarin ze investeren. Dit is een prikkel om dit
aanbod succesvol en zichtbaar te maken. De belangrijkste redenen dat niet gekozen
is voor quota zijn, zoals in voorgaande antwoorden aangegeven, dat deze maatregel
geen prikkel in zich heeft voor een kwaliteitsimpuls of leidt tot een groter ongelijk
speelveld.

Verder vragen de leden of wij het eens zijn met deze leden dat het inkomen en/of de
arbeidspositie van veel makers broos is en dat zij kampen met veel onzekerheid. Verder
vragen zij of wij de opvatting van deze leden delen dat de beoogde stimuleringsmaatregel
ook de positie van makers moet verstevigen. De leden vragen ons uiteen te zetten hoe
investeringsverplichtingen kunnen bijdragen aan de sociaaleconomische positie van
makers, afgezet tegen een heffing in combinatie met quota als stimuleringsmaatregel.

De investeringsverplichting is gericht op het versterken van de positie van Nederlands
cultureel aanbod en niet op de sociaaleconomische positie van makers. De investeringsverplichting
zorgt evenwel voor meer middelen voor Nederlandse producties, hetgeen positief is
voor producenten en andere makers.

Deze leden begrijpen dat het kabinet voornemens is om een investeringsverplichting
van zes procent voor SVOD-aanbieders op te leggen en vinden het genoemde percentage
buitengewoon zuinig. De leden wijzen erop dat «een groot aantal van deze exploitanten
al voor een deel of zelfs volledig» aan deze verplichting voldoet. Ze vragen wat de
noodzaak is van de voorgestelde maatregel als hier reeds aan wordt voldaan. Verder
vragen de leden of ook SVOD-aanbieders zoals Netflix, Disney+ en Amazon Prime hieraan
voldoen. Verder vragen de leden wat de raming is van de omvang van de extra investering
in het Nederlandse audiovisuele aanbod dankzij de investeringsverplichting en of wij
de geschatte extra investeringen als voldoende achten om het Nederlandse cultureel
audiovisueel aanbod op peil te houden. Ook vragen de leden of wij ervan op de hoogte
zijn dat de Canadese overheid ook voor een investeringsverplichting heeft gekozen,
maar de omvang hiervan 500 miljoen dollar betreft en wat de procentuele omvang is
van de investeringsverplichting in Canada, afgezet tegen de voorgenomen maatregel
in Nederland.

Gezien de reacties van stakeholders is het beeld dat op dit moment alleen de publieke
omroep volledig voldoet aan de voorgestelde investeringsverplichting. Voor alle andere
aanbieders betekent het een extra investering in Nederlands cultureel audiovisueel
aanbod. Zoals gesteld in het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie,
kan nu niet worden vastgesteld hoe groot de extra investering daadwerkelijk zal zijn.
De omvang van de huidige investeringen door de verschillende aanbieders in Nederlands
cultureel audiovisueel aanbod is (uitgezonderd die van de publieke omroep) namelijk
niet bekend. Op basis van de voorgestelde investeringsverplichting zal wel sprake
zijn van een substantiële impuls voor het Nederlands aanbod. Monitoring en evaluatie
zullen uitwijzen hoe groot de daadwerkelijke omvang van de investeringen zal zijn
en wat het effect is van deze nieuwe stimuleringsmaatregel.

De voornoemde leden merken op dat in het onderzoeksrapport «Verheffing of verstoring»23 het marktaandeel van de nationale film is onderzocht in verschillende Europese landen
en dat uit dit overzicht blijkt dat het aandeel van de nationale film in Nederland,
tezamen met Vlaanderen en Ierland, het laagste is. De leden vragen ons of wij een
doelstelling hebben geformuleerd hoe hoog het marktaandeel nationale film in Nederland
moet zijn. Zo ja, wat is dat streefcijfer en binnen welk tijdspad, en zo nee, waarom
niet, zo vragen deze leden.

In de cultuurbegrotingsbrief is geen streefcijfer opgenomen voor het marktaandeel
van de Nederlandse film. Wel wordt het marktaandeel van de Nederlandse film gemonitord
door de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters en het Filmfonds. Dit
wordt gemeten over het aandeel Nederlandse films in de bioscopen. Hierbij wordt nog
geen rekening gehouden met het aanbod via andere aanbieders, zoals SVOD en TVOD waarop
Nederlands cultureel audiovisueel aanbod ook te zien is. Een streefcijfer voor het
marktaandeel van het Nederlands cultureel audiovisueel aanbod – dat meer omvat dan
films – op de verschillende mediadiensten is moeilijk te bepalen en te monitoren vanwege
het gebrek aan (kijk)cijfers van meerdere aanbieders.

Vragen van de leden van de SP-fractie

De leden vragen waarom wij niet gekozen hebben voor een heffing, maar voor een investeringsverplichting.
Verder vragen de leden of wij de inschatting delen dat dit kan leiden tot een vervlakking
van het aanbod, omdat een investering in een Nederlands product lucratiever is voor
deze multinationals wanneer deze massaal gekeken wordt. De leden vragen verder of
het niet beter zou zijn om via een heffing opbrengsten te genereren die vervolgens
door de filmsector geïnvesteerd kunnen worden.

In voorgaande antwoorden is uitgebreid ingegaan op de overwegingen om te kiezen voor
een investeringsverplichting en niet voor heffingen of quota. Een heffing gaat doorgaans
gepaard met een kwaliteitstoets door een fonds. Hiermee wordt vervlakking voorkomen.
Bij een investeringsverplichting is de verwachting dat vervlakking wordt voorkomen
doordat aanbieders zelf de regie hebben over hun investeringen en er dus een prikkel
bestaat om iets succesvols te maken van de producties waarin is geïnvesteerd. Daarnaast
kan een bundeling van krachten en het maken van goede afspraken binnen de productie-
en exploitatieketen bijdragen aan een divers, toegankelijk en kwalitatief aanbod.
Het sectorplan kan hierbij een belangrijke rol spelen.

De leden vragen verder of wij de mening delen dat, zoals ook tijdens het rondetafelgesprek24 naar voren kwam, deze heffing ook niet-producerende partijen zal raken. Verder vragen
de leden waar wij ons voorstellen dat partijen als KPN en Ziggo dan in gaan investeren.
Ze vragen of het dan alleen gaat om het aankopen van content voor hun on demand platform.
Verder vragen deze leden op welke wijze dan het Nederlandse aanbod wordt verrijkt
en of het alternatief dan toch alsnog is dat ze een heffing betalen in een fonds,
maar dan een privaat fonds. Of zien deze leden opties over het hoofd, zo vragen zij.

In de brief aan uw Kamer van 19 december 2019 is opgenomen dat de investeringsverplichting
ook zal worden opgelegd aan aanbieders die doorgaans niet zelf audiovisueel aanbod
produceren maar er wel aan verdienen. Dat zijn de bioscopen en TVOD-aanbieders waarvoor
een percentage van 3% is genoemd. Pakketaanbieders zoals KPN en VodafoneZiggo investeren ook doorgaans niet direct in audiovisueel aanbod. Deze aanbieders
worden uitgesloten van de investeringsverplichting omdat zij met de doorgiftevergoeding
aan publieke en commerciële omroepen al substantieel bijdragen aan audiovisueel aanbod.
Als pakketaanbieders zelfstandige mediadiensten zoals SVOD aanbieden, vallen ze voor
deze diensten wel onder de investeringsverplichting. Voor alle aanbieders die onder
de investeringsverplichting vallen, geldt dat zij de mogelijkheid hebben om niet rechtstreeks
te investeren in Nederlands cultureel audiovisueel aanbod, maar dat te doen via een
privaat fonds. Uitgangspunt daarbij is dat de verplichting om te investeren rust op
de aanbieders van mediadiensten, ook als zij ervoor kiezen om te investeren via een
privaat fonds.

De leden wijzen erop dat wij ervoor hebben gekozen geen quotum voor Nederlandse producties
op te leggen aan partijen vanwege het risico op verschraling van de kwaliteit van
het aanbod en een afnemende vraag. Deze leden zouden graag meer onderbouwing van deze
stelling zien. Verder vragen de leden waarom een Europees quotum niet dezelfde consequenties
zou hebben. Ook vragen ze of het kabinet stelt dat het aanbod van de Nederlandse makers
niet van een dusdanige kwaliteit is, dat het een vastomlijnde eigen plek op de diverse
platforms rechtvaardigt. Deze leden geven dit een onbegrijpelijke stellingname te
vinden.

Het quotum voor Europese werken vloeit voort uit de (herziene) richtlijn audiovisuele
mediadiensten die in de Nederlandse regelgeving geïmplementeerd dient te worden. Zoals
eerder gesteld, is ook het ontstaan van een ongelijk speelveld een reden om niet te
kiezen voor een apart quotum voor Nederlands aanbod. Een dergelijk quotum kan namelijk
alleen opgelegd worden aan aanbieders die in Nederland zijn gevestigd.

De leden vragen verder hoeveel miljoen euro er naar verwachting met deze regeling
extra wordt geïnvesteerd in Nederlandse content.

Zoals eerder gesteld, kan momenteel niet worden vastgesteld hoe groot de extra investeringen
in Nederlands cultureel audiovisueel aanbod zullen zijn. Monitoring en evaluatie van
de investeringsverplichting zullen dit moeten uitwijzen.

Ook vragen de leden hoe wij staan tegenover de interessante suggestie van enkele makers
om naast een quotum ook eisen te stellen aan de leeftijd van aan te kopen producties,
dit om te voorkomen dat platforms alleen maar oude series kopen en op die manier alsnog
niet investeren in nieuw aanbod.

In de brief aan uw Kamer van 19 december 2019 zijn productie en coproductie genoemd
als wijzen van investeren. Het voornemen is om ook de verkrijging van een exploitatielicentie
ten aanzien van een productie (niet ouder dan vier jaar) als mogelijke investeringswijze
mee te nemen.

Verder vragen de leden waarom het kabinet heeft besloten tot een generieke vrijstelling
voor alle aanbieders over hun eerste miljoen euro aan omzet en of het niet logischer
zou zijn geweest om in het belang van Nederlandse makers aanbieders met een omzet
van minder dan een miljoen vrij te stellen en de rest wel de investeringsverplichting
op te leggen.

In de brief aan uw Kamer van 19 december 2019 is gekozen voor een eenvoudig systeem.
Daarbij is het rechtvaardiger om de vrijstelling van € 1 miljoen aan relevante omzet
per mediadienst, voor alle aanbieders te laten gelden. Als hiervoor niet gekozen zou
worden, zou de maatregel een onwenselijke uitkomst hebben met name voor aanbieders
die een relevante omzet generen net boven de € 1 miljoen per jaar.

Ten slotte vragen de leden hoe het vervallen van het btw-convenant25 met de bioscopen zich verhoudt met deze nieuwe regeling en of de bioscoopsector door
deze maatregel meer of juist minder gaat bijdragen.

Zoals gesteld, zal met de inwerkingtreding van de investeringsverplichting het btw-convenant
met de bioscopen en filmtheaters vervallen. Bij inwerkingtreding van de investeringsverplichting
is de verwachting dat op basis van de omzetcijfers de bioscopen meer, en de filmtheaters
minder gaan bijdragen. De meeste filmtheaters hebben een relevante omzet die lager
is dan de drempel van € 1 miljoen per jaar. De grote bioscoopconcerns zullen naar
verwachting een hogere bijdrage gaan leveren dan ze nu doen in het kader van het btw-convenant.