Brief regering : Verzamelbrief pensioenonderwerpen najaar 2026

Nr. 717
BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 9 september 2026

Met deze brief informeer ik uw Kamer over de volgende pensioenonderwerpen:

(1) reactie op de brief «pensioen en uitbetaling uit vaststellingsovereenkomst», (2)
reactie op een oproep tot versterking van informatierechten van gepensioneerden, (3)
reactie op het artikel «Netherlands to open up € 1.5tn slice of pensions market to
foreign providers», en (4) evaluatie werknemers zonder pensioen 2024. Tevens maak
ik van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren over een aantal moties en
toezeggingen waaraan inmiddels invulling is gegeven.

Met de Voortgangsrapportage monitoring Wet toekomst pensioenen zomer 20261 bent u geïnformeerd over het Wetsvoorstel toezeggingen Wtp en andere pensioenonderwerpen.2 Dit wetsvoorstel is op 1 juni 2026 bij de Tweede Kamer ingediend. Onderdeel van dit
wetsvoorstel betreft de toezegging van een aanpassing aangaande het vullen van de
risicodelingsreserve in combinatie met het shoprecht voor flexibele regelingen.3 Ook wordt met dit wetsvoorstel invulling gegeven aan de motie over de dekking voor
wezenpensioen4 en de toezegging aan de Eerste Kamer omtrent de uitwerking van de vrijwillige voortzetting
van het wezenpensioen.5 Daarnaast kan ik ten aanzien van het onderzoeken van de wens van het lid Joseph (destijds
NSC) betreffende het aanpassen van de flexibele regeling laten weten dat hierover
gesprekken worden gevoerd met betrokken partijen.6

Tot slot heeft uw Kamer in juni 2025 gevraagd om een kabinetsreactie te geven op de
initiatiefnota van de leden Joseph en Vermeer (destijds beiden BBB).7 De voorstellen in die nota zagen op eerlijke en realistische communicatie, een versterkte
koopkrachtambitie, governance en een alternatief voor het invaren.

In een aantal brieven is inmiddels gereageerd op verschillende onderdelen van de initiatiefnota,
onder andere in (a) de kabinetsreactie op het NSC pamflet «een offensief voor bestaanszekerheid»8 met een reactie op het gebied van communicatie, (b) de kabinetsreactie op het amendement
Joseph c.s.9 met een reactie op communicatie, governance en koopkracht, en (c) de Kamerbrief Additionele
Instrumenten Koopkracht en Koopkrachtambitie, waarin onder andere is ingegaan op de
voorstellen rond een versterkte koopkrachtambitie.10 Mocht uw Kamer de behandeling van deze initiatiefnota verder ter hand willen nemen,
dan zal het kabinet daar desgevraagd een bijdrage aan leveren.

1. Reactie op de brief «pensioen en uitbetaling uit vaststellingsovereenkomst»

Naar aanleiding van het verzoek van de vaste commissie van SZW van de Tweede Kamer
van 2 juni 2026 om een reactie op de brief «pensioen en uitbetaling uit vaststellingsovereenkomst»,
merk ik het volgende op.

In de brief vraagt de brievenschrijver aandacht voor het onderscheid binnen de socialezekerheidswetgeving
tussen pensioenuitkeringen die wel als inkomen worden verrekend – met bijvoorbeeld
een werkloosheidsuitkering – en een ontslagvergoeding op grond van een vaststellingsovereenkomst
(VSO) niet. De brievenschrijver wijst er daarbij op dat pensioen gedurende het werkzame
leven wordt opgebouwd en dat een ontslagvergoeding uit een VSO volgens hem eveneens
een inkomensvervangend karakter kan hebben. Vanuit die vergelijking stelt hij dat
de verschillende behandeling leidt tot een benadeling van mensen die pensioen hebben
opgebouwd en dat sprake is van een structurele inconsistentie en strijd met het gelijkheids-
en evenredigheidsbeginsel. Ik deel die conclusie niet. Pensioenuitkeringen en ontslagvergoedingen
verschillen naar hun aard, doel en juridische behandeling en zijn daarom niet zonder
meer als gelijke gevallen aan te merken.

De behandeling van pensioenuitkeringen en ontslagvergoedingen uit een VSO binnen het
socialezekerheidsstelsel is afhankelijk van de specifieke wettelijke grondslag, aard
en strekking van de aanspraak. Deze kunnen per socialezekerheidsregeling verschillen.
Hoewel zowel pensioenen als VSO-vergoedingen fiscaal worden gekwalificeerd als loon
uit vroegere dienstbetrekking (Box 1)11, verschilt de toepassing binnen de sociale zekerheid op basis van de specifieke doelstellingen
van de uitkeringswetten. Pensioenuitkeringen worden bijvoorbeeld binnen de toepasselijke
wettelijke kaders van de Werkloosheidswet (WW) aangemerkt als periodiek inkomen ter
voorziening in het levensonderhoud en worden daarom met een WW-uitkering verrekend.
Ik begrijp dat het verschil in behandeling vragen kan oproepen, omdat pensioen in
het algemene spraakgebruik ook wel als «uitgesteld loon» wordt aangeduid. Deze aanduiding
staat echter los van de juridische kwalificatie en behandeling van een pensioenuitkering
binnen de socialezekerheidswetgeving. Dat pensioenuitkeringen gedurende het werkzame
leven zijn opgebouwd, verandert hun juridische aard en strekking niet binnen de socialezekerheidswetgeving.

Voor vergoedingen uit een VSO geldt dat de wetgever deze eenmalige ontslagvergoedingen
in beginsel buiten de inkomensverrekening laat.12 Een ontslagvergoeding blijft bijvoorbeeld bij een WW-uitkering buiten beschouwing,
omdat een VSO-vergoeding wordt gezien als compensatie voor ontslag. Een ontslagvergoeding
wordt fiscaal gezien als loon uit vroegere dienstbetrekking en niet als vermogen.
Pas na uitbetaling kan het netto restant op de fiscale peildatum gaan meetellen voor
een eventuele vermogenstoets in regelingen waar vermogen wél relevant is.

Omdat een periodieke pensioenuitkering en een incidentele ontslagvergoeding fundamenteel
verschillen in rechtskarakter en doel, is er geen sprake van gelijke gevallen en is
de verschillende behandeling binnen het socialezekerheidsstelsel objectief gerechtvaardigd.

2. Reactie op een oproep tot versterking van informatierechten van gepensioneerden

De vaste commissie van SZW van de Tweede Kamer heeft mij, per brief van 17 juni 2026
met als kenmerk 2026Z11529/2026D30349, gevraagd om te reageren op de burgerbrieven over rechten van deelnemers en gepensioneerden
bij internationale collectieve waardeoverdracht. Hierbij reageer ik zoals gevraagd
op deze brieven.

De Europese IORP II-richtlijn (IORP II) bevat regels voor grensoverschrijdende collectieve
waardeoverdracht en schrijft onder meer voor dat een meerderheid van deelnemers en
een meerderheid van pensioengerechtigden of in voorkomend geval, een meerderheid van
hun vertegenwoordigers, de overdracht moeten goedkeuren.13 De meerderheid wordt gedefinieerd overeenkomstig het nationale recht. Ten behoeve
van het verkrijgen van deze goedkeuring schrijft de IORP II ook voor dat de overdragende
IORP de informatie over de aan de overdracht verbonden voorwaarden tijdig ter beschikking
wordt gesteld van de betrokken deelnemers en pensioengerechtigden. Lidstaten kunnen
vervolgens nadere eisen stellen, waaronder voorwaarden over de wijze waarop instemming
wordt georganiseerd.

Ingeval de waardeoverdracht plaatsvindt van het Belgisch Pensioenfonds (OFP) naar
een Nederlandse pensioenuitvoerder is hierop de Belgische wetgeving (gebaseerd op
de IORP II) en het Belgische toezicht van toepassing.

Ten slotte merk ik op dat nadat de grensoverschrijdende collectieve waardeoverdracht
heeft plaatsgevonden en de regeling wederom bij een in Nederland gevestigde pensioenuitvoerder
is ondergebracht, het Nederlandse recht integraal op de (uitvoering van de) regeling
van toepassing is. In de Pensioenwet zijn de voorwaarden opgenomen waaronder een collectieve
(grensoverschrijdende) waardeoverdracht van een in Nederland gevestigd pensioenuitvoerder
naar een andere al dan niet in Nederland gevestigde pensioenuitvoerder kan plaatsvinden.

De informatie over de aan de voorgenomen (grensoverschrijdende) collectieve waardeoverdracht
wordt door het pensioenuitvoerder tijdig ter beschikking gesteld aan de deelnemers,
gewezen deelnemers en pensioengerechtigden. Ook worden zij, indien van toepassing,
geïnformeerd over hun goedkeuringsrecht. De AFM houdt hier toezicht op.

Ik concludeer dan ook dat zowel in de Europese als de nationale regelgeving diverse
voorschriften zijn opgenomen voor het betrekken en informeren van deelnemers, gewezen
deelnemers en pensioengerechtigden bij een internationale waardeoverdracht. Op de
uitvoering van deze regelgeving houden de betrokken nationale toezichthouders toezicht.
Hiermee is aanvullende wet- en regelgeving ter versterking van het bestaande kader
mijns inziens niet nodig.

3. Reactie op het artikel «Netherlands to open up € 1.5tn slice of pensions market
to foreign providers»

De vaste commissie van SZW van de Tweede Kamer heeft mij gevraagd te reageren op een
artikel in de Financial Times, «Netherlands to open up € 1.5tn slice of pensions market
to foreign providers», van 23 juni 2026.14 Dat doe ik uiteraard graag. Het artikel haakt aan op het onderwerp van het stichtingsvereiste
waar ik in de Verzamelbrief van mei 2026 nader op ben ingegaan.15 Zoals ook uit die brief blijkt zal wetgeving worden voorbereid die zal worden meegenomen
in de implementatiewetgeving van de lopende herziening van de IORP II. Ik zal uw Kamer
in het tijdpad van die implementatiewetgeving ook meenemen in de nadere uitwerking
van de wijziging.

Kern daarvan is het wegnemen van de belemmering van het stichtingsvereiste, zodanig
dat het stichtingsvereiste niet geldt voor pensioeninstellingen uit een andere lidstaat
die als verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds actief zijn op de Nederlandse markt.
Deze instellingen moeten echter wel een rechtspersoon zonder winstoogmerk zijn en
er mogen geen uitkeringen aan oprichters worden gedaan, conform het doel van een Nederlandse
stichting. Ik vind het belangrijk om hier nogmaals te herhalen dat ook na aanpassing
van de wet, het aan sociale partners is om een pensioenregeling af te spreken en keuzes
te maken over de onderbrenging van de pensioenregeling bij een bedrijfstakpensioenfonds.
Sociale partners zullen dus altijd met inachtneming van de belangen van de (potentiële)
deelnemers en gepensioneerden moeten kiezen óf ze de pensioenregeling bij een buitenlandse
instelling willen onderbrengen en beoordelen welke consequenties dit kan hebben voor
de deelnemers.

4. Evaluatie werknemers zonder pensioen 2024

Eind vorig jaar is uw Kamer geïnformeerd over de voortgang van de reductie van het
aantal werknemers zonder actieve pensioenopbouw middels een Kamerbrief.16 Hierin is aangegeven dat in 2026 een tussenevaluatie van de wettelijke reductiedoelstelling
zou plaatsvinden, die gekoppeld is aan de gegevens over het jaar 2024. Het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS), dat periodiek onderzoek doet naar deze cijfers, heeft
echter aangegeven dat de publicatie van het CBS-onderzoek Werknemers zonder pensioen
2024 is vertraagd. De publicatie stond gepland voor september 2026 en wordt nu verwacht
in het eerste kwartaal van 2027. De voor dit onderzoek benodigde aanlevering van actieve
deelnemers door pensioenfondsen bleek niet volledig.

Het CBS is op dit moment in contact met de betrokken pensioenfondsen om tot een oplossing
te komen, waarna het onderzoek kan worden voortgezet.

Het is daardoor helaas niet mogelijk om de tussenevaluatie in 2026 aan uw Kamer te
sturen. Ik zal de tussenevaluatie spoedig na de publicatie van de cijfers aan uw Kamer
toesturen. Op basis van die tussenevaluatie zal, zoals met uw Kamer afgesproken, worden
bezien of aanvullende stappen nodig zijn om de doelstelling te behalen.

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J.A. Vijlbrief