Brief regering : Toegang tot nieuwe ziektemodificerende behandelingen voor de ziekte van Alzheimer
25 424 Geestelijke gezondheidszorg
29 477
Geneesmiddelenbeleid
Nr. 818
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANGDURIGE ZORG, JEUGD EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 september 2026
Op verzoek van de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport reageer
ik op de position paper van Alzheimer Europe over de toegang tot anti-amyloïdebehandelingen,
waaronder de geneesmiddelen lecanemab en donanemab.
De ziekte van Alzheimer heeft grote gevolgen voor patiënten en hun naasten. De behoefte
aan behandelingen die het ziekteproces daadwerkelijk kunnen vertragen of stoppen is
groot. Ik deel hun hoop dat wetenschappelijk onderzoek de komende jaren leidt tot
effectieve en voor patiënten toegankelijke behandelingen. Het kabinet heeft haar inzet
op dit onderwerp in de voortgangsbrief over de nationale dementiestrategie onderstreept1.
In het position paper vraagt patiëntenorganisatie Alzheimer Europe aandacht voor de
inzet op het creëren van tijdige en goede diagnostiek, voor eenduidige communicatie
rondom het ziektebeeld en de beschikbare behandelingen en voor het voorbereiden van
de zorg op toekomstige behandelingen. Ook roept het op om in Europa meer samen te
werken rond de behandeling van dit ziektebeeld. Tegelijkertijd erkent Alzheimer Europe
dat de effecten van de genoemde anti-amyloïdebehandelingen zeer bescheiden zijn en
dat behandeling mogelijk ernstige bijwerkingen kent en dat deze een aanzienlijke belasting
voor patiënten en de zorg zou kunnen opleveren.
Het kabinet heeft de Tweede Kamer eerder geïnformeerd over de ontwikkelingen rond
en de beoordeling van deze geneesmiddelen in de voortgangsbrief Nationale Dementiestrategie
van 4 september 20252. In de brief van 15 juni 2026 over de continuering van de sluis is de Kamer geïnformeerd
dat lecanemab niet voor vergoeding in aanmerking komt en in de pakketsluis blijft3.
Zorginstituut Nederland heeft op 13 februari 2026 geadviseerd om lecanemab – Leqembi
– niet op te nemen in het basispakket voor de behandeling van volwassen patiënten
met een diagnose van milde cognitieve stoornissen en milde dementie als gevolg van
de ziekte van Alzheimer4. Het Zorginstituut komt tot de conclusie dat niet is aangetoond dat lecanemab toegevoegd
aan best ondersteunende zorg resulteert in een klinisch relevante vertraging in progressie
ten opzichte van best ondersteunende zorg alleen, op het cognitief functioneren en
het functioneren in het dagelijks leven bij volwassen patiënten met beginnende ziekte
van Alzheimer volgens de geregistreerde indicatie.
Daarmee voldoet het niet aan het wettelijke criterium «stand van de wetenschap en
praktijk». Hierbij wordt nog niet gekeken naar de prijs van een geneesmiddel, maar
primair naar de vraag of voor patiënten een voldoende relevant gezondheidsvoordeel
is aangetoond.
Nieuwe of aanvullende wetenschappelijke gegevens kunnen aanleiding zijn voor een herbeoordeling
door het Zorginstituut, waarna het geldende advies gewijzigd zou kunnen worden. Het
geneesmiddel Donanemab is eveneens in de sluis geplaatst en zal volgens dezelfde onafhankelijke
procedure worden beoordeeld.
In de totstandkoming van het advies is het patiëntenperspectief meegewogen. Naast
de consultatie die bij de totstandkoming van adviezen gebruikelijk is, heeft het Zorginstituut
diverse «scoping meetings» georganiseerd. Niet alleen nationaal, maar ook internationaal
in Beneluxa-verband. In deze bijeenkomsten, waarbij naast diverse groepen behandelaren
ook patiëntenorganisaties aanwezig waren, is nog voor markttoelating door het Europees
geneesmiddelenbureau EMA uitgebreid gesproken over het geneesmiddel en de diverse
perspectieven erop. Het standpunt van Alzheimer Nederland is ook expliciet in de uiteindelijke
beoordeling meegenomen.
Alzheimer Europe pleit in haar position paper onder meer voor pilots, managed-accessregelingen
en voorwaardelijke toegang voor als mogelijkheden om patiënten snel toegang te geven
tot nieuwe geneesmiddelen. Hoewel het kabinet oog heeft voor de wens om patiënten
zo snel mogelijk toegang te kunnen geven, kunnen dit soort vergoedingsarrangementen
de toets op de stand van wetenschap en praktijk niet zonder meer vervangen.
In aansluiting op wat Alzheimer Europe uitdraagt over het belang van de inzet op diagnostiek,
hecht het kabinet ook aan een zorgvuldige en tijdige diagnostiek. Ondanks dat een
effectieve behandeling of genezing (nog) niet mogelijk is, vermindert een tijdige
diagnose bij de patiënten en hun naasten onzekerheid over de oorzaak van cognitieve
klachten en stelt mensen met dementie en hun naasten in staat om passende zorg en
ondersteuning tijdig te organiseren.
Dit is ook de reden dat in de nationale dementiestrategie de afgelopen periode op
dit punt een aantal concrete stappen zijn gezet om de (tijdige) diagnose en prognose
van dementie te verbeteren. Het Ministerie van VWS stimuleert via het ZonMw Onderzoeksprogramma
Dementie (OPD) onderzoek naar (vroegtijdige) diagnostiek en prognostiek.
Ook wordt hierbij onderzoek gedaan naar wat het Nederlandse zorgstelsel nodig heeft
wanneer in de toekomst daadwerkelijk effectieve nieuwe behandelopties beschikbaar
komen.
Juist vanwege de ernst van de ziekte moeten nieuwe behandelingen zorgvuldig worden
beoordeeld. Daarbij moet de consultatie van patiënten en behandelaren een belangrijke
plaats behouden. Het kabinet blijft zich inzetten voor onderzoek, goede dementiezorg
en een zorgstelsel dat klaar is om bewezen effectieve behandelingen zo snel mogelijk
beschikbaar te maken voor patiënten die dit nodig hebben.
De Minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport,
W.R.C. Sterk
Ondertekenaars
W.R.C. Sterk, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport