Brief regering : Onderzoeksopzet periodieke rapportage Arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden
30 982 Beleidsdoorlichting Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Nr. 76
BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 augustus 2026
In de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) is voor het jaar 2027 een periodieke rapportage gepland voor
het thema arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden.
Een periodieke rapportage geeft een samenvattend beeld van de bereikte doeltreffendheid,
doelmatigheid en de (gerealiseerde)voorwaarden hiervoor. Dit gebeurt op basis van
evaluaties, monitors en andere onderzoeken die gedurende de 4- tot 7-jarige looptijd
van een SEA-thema zijn uitgevoerd. In deze brief informeer ik uw Kamer op hoofdlijnen
over de opzet en vraagstelling van de periodieke rapportage over het thema arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden.
Uitgangspunten
Doelen op het thema
De overkoepelende doelen op het beleidsthema vloeien voort uit de algemene doelstelling
van artikel 1 op de begroting van SZW: «De overheid draagt bij aan evenwichtige arbeidsverhoudingen
en arbeidsvoorwaarden door kaders te stellen en waar van toepassing toe te zien op
de naleving daarvan. De overheid bevordert en stimuleert een inclusieve arbeidsmarkt
en gezonde en veilige arbeidsomstandigheden.»
De beleidsinstrumenten op dit thema dragen bij aan de bescherming en versterking van
de positie van werknemers. Het achterliggende doel daarbij is dus om het functioneren
van de arbeidsmarkt – een evenwicht tussen werkgevers en werknemers – te bevorderen.
Inhoudelijke afbakening
De periodieke rapportage beslaat de periode 2020–2026. Het beleidsthema Arbeidsverhoudingen
en arbeidsvoorwaarden omvat een groot aantal beleidsinstrumenten, die betrekking hebben
op het hierboven genoemde begrotingsartikel. In bijlage I is een overzicht van de
onderwerpen en bijbehorende beleidsinstrumenten weergegeven die worden meegenomen.
De instrumenten zijn onder te verdelen in de volgende onderwerpen:
– Arbeidsvoorwaarden(stelsel)
– Arbeidsmigratie
– Inclusieve arbeidsmarkt
– Arbeidsrecht
In de periodieke rapportage wordt zowel gekeken naar de algemene beleidsdoelstellingen
als naar de beleidsdoelstellingen per beleidsinstrument op deze vier onderwerpen.
Dit geeft inzicht in de doelmatigheid en doeltreffendheid op instrumentniveau én de
onderlinge samenhang daartussen. Hierbij wordt voortgebouwd op de in de beleidsdoorlichting
(uit 2020) uitgewerkte doelen en beleidstheorie1. In de Periodieke rapportage zal de beleidstheorie worden geüpdatet.
Het subthema arbeidsmigratie is recent in het IBO grotendeels doorgelicht en uitgebreid
geanalyseerd. Dit onderdeel wordt enkel meegenomen voor een zeer beperkt aantal instrumenten,
voor zover aanvullende analyse nodig is. De wetsvoorstellen voortkomend uit het arbeidsmarktpakket
moeten nog in werking treden en vallen hierdoor buiten de scope van het onderzoek.
Er wordt in de komende jaren separaat onderzoek uitgevoerd om de effecten van het
arbeidsmarktpakket te monitoren. Het thema Leven Lang Ontwikkelen is een separaat
SEA-thema, inclusief eigen Periodieke Rapportage. Caribisch NL wordt voor zover redelijkerwijs
mogelijk meegenomen in de periodieke rapportage.
Budgettair overzicht begroting SZW
De instrumenten op het thema Arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden hebben zeer
beperkte invloed op de Rijksbegroting, omdat zij zijn gericht op de regulering van
de arbeidsmarkt, zie ook bijlage II.
Onderzoeksvragen en opzet
Beleid staat niet op zichzelf, maar ontstaat in wisselwerking en samenwerking met
maatschappelijke ontwikkelingen en partijen. In de periodieke rapportage wordt meegenomen
in hoeverre het beleid op dit thema doorwerkt voor verschillende groepen, zoals burgers
en bedrijven. Om daarmee kansrijke aangrijpingspunten voor versterking/verbetering
(toekomstig) beleid te identificeren.
De hoofdvragen van de periodieke rapportage zijn:
– In hoeverre zijn de doelen op het thema arbeidsverhoudingen- en arbeidsvoorwaarden
bereikt (doelbereik)? en in hoeverre draagt het beleid op het thema bij aan het bereiken
van deze doelen (doeltreffendheid)?
– Hoe verhoudt zich de doeltreffendheid van het beleid op het thema tot de kosten ervan
(doelmatigheid)?
– Op welke wijze werkt beleid door bezien vanuit het perspectief van burgers en bedrijven
(bijvoorbeeld ten aanzien van regeldruk of doenvermogen)?
– Waar zitten aangrijpingspunten om beleidsinstrumenten effectiever (en efficiënter)
in te zetten ten gunste van de beleidsdoelen? Waar en op welke wijzen kunnen werkgevers,
werknemers en de overheid daar zelf aan bijdragen? Ook wordt één optie geschetst om
een besparing te realiseren.
– Inzicht in eventuele kennislacunes en aanbevelingen voor de toekomstige onderzoeksprogrammering.
De periodieke rapportage wordt uitgevoerd als een syntheseonderzoek en vormgegeven
vanuit de vereisten uit de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek 2022. Voor het uitvoeren
van de periodieke rapportage wordt in ieder geval gebruikgemaakt van de in bijlage
I genoemde onderzoeken en evaluaties. Daarnaast wordt kennis en onderzoek van onderzoeksinstellingen
en wetenschap, zoals TNO, CPB, CBS, universiteiten, waar relevant, meegenomen voor
de beantwoording de van de onderzoeksvragen.
Borging kwaliteit en planning
Om de onafhankelijkheid van de periodieke rapportage te borgen, wordt de periodieke
rapportage uitbesteed aan een externe partij. In het najaar van 2026 worden de aanbestedingsdocumenten
opgesteld voor het onderzoeksbureau. Ook wordt een onafhankelijke deskundige gezocht
voor begeleiding van de periodieke rapportage. Daarnaast wordt de periodieke rapportage
begeleid door een begeleidingscommissie bestaande uit ambtelijke vertegenwoordigers
van de Ministeries van SZW en Financiën.
Ik streef ernaar begin 2027 met het syntheseonderzoek te starten en uw Kamer voor
het eind van dat jaar te informeren over de uitkomsten van de periodieke rapportage.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J.A. Vijlbrief
BIJLAGE I RELEVANTE ONDERZOEKEN VOOR DE PERIODIEKE RAPPORTAGE
Navolgende tabel geeft inzicht in de relevante onderzoeken die per onderwerp zullen
worden meegenomen in de periodieke rapportage.
BIJLAGE II BUDGETTAIRE GRONDSLAG PERIODIEKE RAPPORTAGE OP BEGROTING SZW
De budgettaire grondslag van de periodieke rapportage is beperkt. Enkel de subsidie
«Meer uren Werkt!» valt hieronder.
Budgettaire grondslag periodieke rapportage AV&AVW (bedragen x € 1.000)
2020
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Subsidie Meer Uren Werkt!
0
0
0
0
531
3.071
4.703
Ondertekenaars
J.A. Vijlbrief, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid