Brief regering : Europese Verordening Nieuwe Genomische Technieken
27 428 Beleidsnota Biotechnologie
22 112
Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie
Nr. 414
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 augustus 2026
Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van Economische Zaken
en Klimaat, de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het door de Raad van de Europese Unie (hierna:
Raad) en Europese parlement aangenomen wetsvoorstel voor het gebruik van Nieuwe Genomische
Technieken in de plantenveredeling; verordening (EU) 2026/1388 (hierna: NGT-verordening).
De Voorzitter van de Eerste Kamer ontvangt ook een afschrift van deze brief.
Het kabinet is zeer verheugd dat na drie jaar onderhandelen in de EU de NGT-verordening
is aangenomen. Het kabinet heeft al lang stevig ingezet op een proportionele, veilige
en toekomstbestendige NGT-verordening. Daarbij is de inzet van het kabinet altijd
geweest om NGT-planten die vergelijkbaar zijn met klassiek veredelde planten gelijk
te behandelen als klassiek veredelde planten. Zo wordt meer ruimte geboden om met
moderne technieken zoals CRISPR/Cas de veredeling te versnellen, en blijft de veiligheid
voor mens, dier en milieu gewaarborgd. Deze uitgangspunten zijn verankerd in het BNC-fiche1 over dit wetsvoorstel dat als leidraad diende voor de Nederlandse inbreng in de onderhandelingen.
Het kabinet is van mening dat de NGT-verordening een mooi compromis is waarin alle
belangrijke punten voor Nederland zijn opgenomen. Met de NGT-verordening wordt een
belangrijke stap gezet om de internationaal leidende positie van de Nederlandse veredelingssector
te ondersteunen. Ook het kabinet wil Nederland blijven neerzetten als voorloper in
de EU.
Aanloop naar het akkoord op de NGT-verordening
In juli 2023 heeft de Europese Commissie het NGT-voorstel gepresenteerd2.
Het Europese parlement bepaalde in februari 2024 zijn positie en op 14 maart 2025
bepaalde de Raad zijn positie, waarover ik u eerder heb geïnformeerd3. Hierna zijn de onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad van start
gegaan en heeft dit in december 2025 geleid tot een informeel akkoord over een NGT-verordening.
Op 17 juni 2026 is de NGT-verordening door het Europees Parlement, in navolging van
de Raad, aangenomen4. De NGT-verordening trad op 16 juli 2026 in werking in alle lidstaten van de Unie.
Wel geldt een implementatieperiode van 2 jaar om uitvoeringswetgeving op te stellen
en procedures in te richten. Vanaf 17 juli 2028 is de volledige verordening van kracht
en kunnen aanvragen voor NGT-planten worden ingediend bij de bevoegde autoriteiten.
Korte samenvatting NGT-verordening
De NGT-verordening verdeelt NGT-planten in twee categorieën. Categorie 1 NGT-planten
zijn vergelijkbaar met planten die met klassieke veredeling of door natuurlijke variatie
kunnen ontstaan. Op basis van equivalentie met klassiek veredelde planten wordt geverifieerd
of een NGT-plant categorie 1 is, hiervoor zijn in de NGT-verordening equivalentiecriteria
opgenomen. Categorie 1 NGT-planten worden vrijgesteld van de regelgeving voor genetisch
gemodificeerde organismen (ggo-regelgeving). Categorie 2 NGT-planten zijn NGT-planten
met meer complexe modificaties waarvan de kans klein is dat deze ook in de natuur
of met klassieke veredeling tot stand kunnen komen. Categorie 2 NGT-planten blijven
onder de ggo-regelgeving vallen en zullen een proportionele risicobeoordeling krijgen
voordat deze op de Europese Markt worden toegelaten.
De Commissie Genetische Modificatie (COGEM) heeft vier relevante adviezen uitgebracht
ter ondersteuning van de inzet van het kabinet in Brussel. In haar eerste advies concludeerde
de COGEM dat met het NGT-voorstel van de Europese Commissie de veiligheid voor mens
en milieu gewaarborgd blijft5. In het tweede advies heeft de COGEM de equivalentiecriteria waaraan categorie 1
NGT-planten moeten voldoen aangevuld6. Nederland heeft op basis van dit COGEM advies verbeteringen weten aan te brengen
in de NGT-verordening. In het derde advies heeft de COGEM de positie van de Raad en
het Europees Parlement getoetst aan de uitgangspunten van het NGT-voorstel7 van de Europese Commissie. Tot slot heeft de COGEM een advies uitgebracht over de
aangenomen NGT-verordening. Hierin concludeerde de COGEM nogmaals dat het risicoprofiel
van categorie 1 NGT-planten overeenstemt met het risicoprofiel van planten geproduceerd
met klassieke veredeling8.
Studie naar intellectueel eigendom in de plantenveredeling
Bij de presentatie van het NGT-voorstel in 2023 werd door de Europese Commissie een
studie aangekondigd naar de impact van intellectueel eigendom op de plantenveredeling.
Deze studie zou in 2026 worden opgeleverd, maar is op aandringen van lidstaten, waaronder
Nederland, versneld uitgevoerd en in december 2025 gepubliceerd9. Met deze brief wordt voldaan aan de toezegging van mijn voorganger om een appreciatie
van dit rapport in relatie tot het NGT-voorstel te delen met de Kamer10.
Het rapport van de Europese Commissie beschrijft hoe intellectueel eigendom in de
plantenveredeling beschermd wordt. Het kwekersrecht biedt veredelaars bescherming
voor nieuwe plantenrassen. Daarnaast kan met het octrooirecht bescherming verkregen
worden voor een specifieke planteneigenschap die met een technische stap is ingebracht.
Het rapport benadrukt dat beide systemen van belang zijn voor het beschermen van intellectueel
eigendom in de plantenveredeling.
Het rapport signaleert verschillende uitdagingen bij het gebruik van octrooien in
de plantenveredeling. De studie licht twee knelpunten toe die, met name voor kleine
veredelaars, de toegang tot genetisch materiaal en de rechtszekerheid raken. Ten eerste
is het voor veredelaars niet altijd duidelijk welke planten of teeltmateriaal een
geoctrooieerde eigenschap bevatten en tot hoe ver de bescherming van het octrooi reikt.
Daardoor kan het kostbaar zijn om de zogenoemde «freedom to operate» te bepalen en vast te stellen welk genetisch materiaal een veredelaar kan gebruiken
in een veredelingsprogramma. Ten tweede weet een veredelaar vooraf niet altijd of
er een licentie op een geoctrooieerde eigenschap kan worden verkregen. Dit kan ertoe
leiden dat genetisch materiaal met octrooibescherming wordt vermeden, ook als dat
materiaal voor een veredelingsprogramma relevant is.
Het rapport benoemt op basis van deze knelpunten uiteenlopende beleidsaanbevelingen,
variërend van aanpassing in wet- en regelgeving tot het stimuleren van sectorinitiatieven,
zoals licentieplatformen waar veredelaars onder transparante en gelijke voorwaarden
licenties op octrooien kunnen verkrijgen.
In de NGT-verordening is een aantal van deze aanbevelingen overgenomen. Zo zal de
Europese Commissie, in samenwerking met de lidstaten en betrokken partijen, toezien
op de totstandkoming van een «code of conduct». Deze gedragscode moet de transparantie over octrooien en de rechtszekerheid voor
veredelaars vergroten en de toegang tot geoctrooieerd materiaal vergemakkelijken.Daarnaast
moeten ontwikkelaars van NGT-planten aangeven of er octrooien rusten op hun NGT-plant.
Als de ontwikkelaar zelf octrooihouder is, moet worden verklaard of (i) er bereidheid
is een licentie te verlenen en of (ii) het octrooi wordt aangeboden op een licentieplatform.
Deze «octrooi-informatie» zal ook worden gepubliceerd in het openbare register van
NGT-planten.
De NGT-verordening neemt daarmee belangrijke aanbevelingen uit het rapport over. Tegelijkertijd
erkent de NGT-verordening, en het kabinet, dat de effecten van octrooiering op innovatie
en toegang tot genetisch materiaal nauwlettend gevolgd moeten worden. Daarvoor wordt
een deskundigengroep opgericht die de Commissie adviseert. Als uit de monitoring blijkt
dat aanpassing of aanscherping nodig is, kan de Commissie aanvullende maatregelen
treffen. Het kabinet is van mening dat de NGT-verordening een goede basis legt voor
meer transparantie in het octrooilandschap en voor betere toegang tot genetisch materiaal
voor veredelaars. Toch blijft het van belang om de ontwikkelingen nauwgezet te volgen
en waar nodig beleid te wijzigen.
Etikettering van NGT-producten en verbod NGT-producten in biologische landbouw
Op het punt van etikettering van NGT-planten en -producten, en het verbod op gebruik
van NGT-planten en -producten in de biologische sector hebben het Europees Parlement
en de Raad vastgehouden aan het commissievoorstel. NGT-2 planten en -producten blijven
onder de ggo-regelgeving vallen en zullen als ggo geëtiketteerd worden. NGT-1 planten
en -producten worden vrijgesteld van de ggo-regelgeving en vallen niet onder de verplichte
etikettering als ggo. Wel moeten zaden en uitgangsmateriaal van NGT-1 planten geëtiketteerd
worden als NGT-1. Zo hebben telers de keuze om NGT uitgangsmateriaal wel of niet te
gebruiken. Ook wordt een openbaar register opgezet door de Europese Commissie met
informatie over alle NGT-1 planten op de Europese markt, zodat geïnteresseerden hiervan
kennis kunnen nemen. Daarnaast is in de NGT-verordening opgenomen dat het gebruik
van NGT-planten en -producten in de biologische landbouw verboden is. Het kabinet
steunde het commissievoorstel op deze punten en is daarom blij met het resultaat in
de NGT-verordening.
Equivalentiecriteria van NGT-1 planten met klassiek veredelde planten
De NGT-verordening bevat equivalentiecriteria om te verifiëren of NGT-planten ook
met klassieke veredeling ontwikkeld kunnen worden. Met deze verificatieprocedure wordt
gecontroleerd of NGT-1 planten ook kunnen ontstaan met klassieke veredeling. Zo wordt
voldaan aan het voorzorgsprincipe en blijft de veiligheid van mens, dier en milieu
geborgd. De inzet van het kabinet is om deze criteria op wetenschappelijke principes
te baseren en om de criteria praktisch en toetsbaar voor bevoegde autoriteiten in
te richten.
Het kabinet heeft op een aantal punten verbeteringen in de equivalentiecriteria weten
te behalen in de raadsonderhandelingen en was zeer tevreden met het Raadsmandaat.
In de triloog zijn echter extra equivalentiecriteria opgenomen in de NGT-verordening
die volgens de COGEM niet gunstig zijn voor een eenduidige interpretatie door de lidstaten11. De COGEM geeft het advies om de equivalentiecriteria te verduidelijken door duidelijke
definities op te stellen. Zo wordt gezorgd voor een éénduidige interpretatie door
de bevoegde autoriteiten van de verschillende lidstaten. Wel oordeelt de COGEM dat
het risicoprofiel van categorie 1 NGT-planten nog steeds overeenstemt met dat van
planten geproduceerd via conventionele veredeling.
Het kabinet is tevreden met de equivalentiecriteria in de NGT-verordening. Het kabinet
zal in de uitvoeringswetgeving scherp toezien op het opstellen van duidelijke definities
van de equivalentiecriteria en op de uitvoerbaarheid van de verificatieprocedure door
de bevoegde autoriteiten.
Uitsluiting herbicidetolerantie en bekende insecticide eigenschappen van categorie
1 NGT
In het kader van duurzaamheidsvoorwaarden zijn in de NGT-verordening een aantal eigenschappen
uitgesloten van categorie 1 NGT. In de Raadspositie werden planten waarbij met NGT’s
een herbicidetolerante eigenschap wordt ingebracht reeds uitgesloten van categorie
1 NGT. In de triloog zijn daarnaast ook planten waarbij een bekende insecticide producerende
eigenschap met NGT’s wordt ingebracht uitgesloten van categorie 1 NGT. Planten waarbij
deze eigenschappen met NGT’s zijn ingebracht worden gereguleerd als categorie 2 NGT.
Het kabinet had de voorkeur om duurzaamheidsvoorwaarden voor plantenrassen in horizontale
wetgeving op te nemen. In dat geval moet elk plantenras aan dezelfde voorwaarden voldoen
ongeacht de veredelingsmethode. Dit is in lijn met het uitgangspunt dat NGT-1 planten
zo veel mogelijk gelijk worden behandeld als klassiek veredelde planten. Ook hier
geldt dat het kabinet bij het opstellen van de uitvoeringswetgeving scherp zal zijn
op duidelijke definities en praktische uitvoerbaarheid van deze duurzaamheidsvoorwaarden
voor aanvragers van categorie 1 NGT-planten en voor de verificatieprocedure door de
bevoegde autoriteiten.
Vervolg
Ik ben zeer verheugd dat in de EU een akkoord is bereikt op de NGT-verordening dat
aansluit bij de Nederlandse positie. Het kabinet zal de komende twee jaar bij het
opstellen van de Europese uitvoeringsverordeningen nauw toezien op de uitvoerbaarheid
van aanvraagprocedures voor aanvragers, vergunningverleners en toezichthouders. Tegelijkertijd
zullen we de nationale wet- en regelgeving waar nodig aanpassen ter uitvoering van
de NGT-verordening. Het kabinet zal zich inzetten voor een tijdige voorbereiding,
zodat aanvragers en verzoekers vanaf 17 juli 2028 aanvragen en verzoeken kunnen indienen
via de NGT-verordening.
Zo zorgen we dat de NGT-verordening ons in staat stelt om de voordelen die NGT-planten
ons bieden te benutten. Over een aantal jaar kunnen we de vruchten plukken van de
bijdrage van deze technieken aan de ontwikkeling van robuuste rassen, die beter bestand
zijn tegen ziekten, plagen en klimaatverandering.
De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur S.P.A. Erkens
Ondertekenaars
S.P.A. Erkens, staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur