Brief regering : Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 9 en 10 juli 2026

Nr. 2205
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 augustus 2026

Hierbij ontvangt u het verslag van de Eurogroep en de Ecofinraad, die op 9 en 10 juli
te Brussel plaatsvonden.

De Minister van Financiën,
E. Heinen

Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad 9 en 10 juli 2026

Eurogroep regulier

Begrotingsbeleid in de eurozone

De Eurogroep sprak over de macro-economische ontwikkelingen en het geaggregeerde begrotingsbeleid,
de zogenaamde fiscal stance, in de eurozone. De European Fiscal Board (EFB) presenteerde hun jaarlijkse rapport
over het geaggregeerde begrotingsbeleid in de eurozone.1 Zoals gebruikelijk nam de Eurogroep hierover een verklaring aan.2

De voorzitter van de EFB, CPB-directeur Pieter Hasekamp, lichtte toe dat in 2026 en
2027 het begrotingsbeleid in de eurozone in het teken staat van aanzienlijke economische
onzekerheid, vooral veroorzaakt door het conflict in het Midden-Oosten en de impact
hiervan op energieprijzen, inflatie en economische groei. In 2026 is het begrotingsbeleid
licht restrictief, in de zin dat de begrotingspositie licht verbetert ten opzichte
van 2025, mede door terughoudend beleid in een context van hoge overheidsschulden
en oplopende rente-uitgaven. In 2027 verwacht de EFB een omslag naar een vrijwel neutrale
tot licht expansieve begrotingskoers op eurozoneniveau. Daarnaast uitte de EFB zich
kritisch over uitbreiding van de reikwijdte van de nationale ontsnappingsclausule
naar steunmaatregelen voor energie.

Lidstaten bedankten de EFB voor het rapport en bevindingen. Meerdere lidstaten, waaronder
Nederland, gaven aan de zorgen te delen over uitbreiding van de reikwijdte van de
nationale ontsnappingsclausule en waarschuwde dat te ruime toepassing ervan risico's
oplevert voor de geloofwaardigheid van het begrotingsraamwerk. Een aantal lidstaten
gaf daarbij aan wel begrip te hebben voor de bijzondere behoeften aan extra uitgaven,
bijvoorbeeld op het gebied van defensie en energie.

Internationale rol van de euro

De Eurogroep wisselde van gedachten over de internationale rol van de euro. Daarbij
vormden twee recente rapporten de basis: het jaarlijkse rapport van de Europese Centrale
Bank (ECB) over de internationale rol van de euro3 en een paper van de Commissie over de relatie tussen het internationaal gebruik van
een munt en de koers ten opzichte van andere valuta4.

De Commissie lichtte toe dat uit haar analyse blijkt dat er geen bewijs is voor een
langetermijnverband tussen de internationale status van een munt en de wisselkoers.
Een sterkere internationale rol van de euro kent zowel voordelen (zoals lagere financieringskosten
en lagere blootstelling aan wisselkoersrisico) als nadelen (waaronder het verschaffen
van liquiditeit in crisistijden). Er is echter geen aanleiding tot zorg over wisselkoersappreciatie.
Om de internationale positie van de euro te versterken is het vooral van belang om
de economische fundamenten verder te versterken: sterke economieën, robuuste betalingssystemen,
een goede concurrentiepositie, de Spaar- en Investeringsunie (SIU), de digitale euro
en uitbreiding van handelsakkoorden.

Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten dat de sterke economische fundamenten
waar de Commissie naar verwijst, essentieel zijn voor het versterken van de internationale
positie van de euro. Nederland deed daarbij suggesties, waaronder het stimuleren van
het gebruik van de euro via handelsakkoorden, een betere toegang tot eurofinanciering
voor handelspartners, prikkels binnen exportkredietregelingen, euroclausules in EU-programma’s
zoals Global Gateway en een grotere inzet van de Europese Investeringsbank (EIB) bij
het verstrekken van leningen in euro’s buiten de EU.

Enkele lidstaten benoemden dat meer gemeenschappelijk uitgegeven Europese schuld kan
bijdragen aan het vergroten van het internationale gebruik van de euro. Andere lidstaten,
waaronder Nederland, waren daar zeer kritisch op en benadrukten dat sterke economische
fundamenten en structurele hervormingen juist van belang zijn.

Werkprogramma van de Eurogroep

De voorzitter van de Eurogroep, Kyriakos Pierrakakis, presenteerde het werkprogramma
van de Eurogroep voor de rest van dit jaar en de eerste helft van volgend jaar.5 De Eurogroep wisselde vervolgens van gedachten over het werkprogramma, waarna dit
werd goedgekeurd. In de voorbereidende fase heeft Nederland input geleverd op het
werkprogramma. Daarbij heeft Nederland onder meer aandacht gevraagd voor de houdbaarheid
van de overheidsfinanciën, het opnemen van voldoende concrete doelstellingen en resultaten
in de verschillende werkstromen en een goede aansluiting bij de discussies in de Ecofinraad.
Deze aandachtspunten zijn vervolgens in het werkprogramma verwerkt, waardoor Nederland
met het werkprogramma kon instemmen.

Diversen

De Eurogroep sprak over de ontwerpbegroting van Oostenrijk voor 2027 en 2028, die
Oostenrijk op 10 juni 2026 bij de Commissie en de Eurogroep heeft ingediend.

De Commissie concludeerde in haar beoordeling dat Oostenrijk in 2027 voldoet aan de
maximale groei van de netto-uitgaven zoals aanbevolen door de Raad in het kader van
de buitensporigtekortprocedure. Volgens de Commissie blijft de geraamde groei van
de netto-uitgaven in zowel 2026 als 2027, evenals cumulatief ten opzichte van 2024,
binnen de aanbevolen maximale uitgavengroei. Tegelijkertijd wijst de Commissie erop
dat Oostenrijk nog altijd kampt met een hoog overheidstekort en een verder oplopende
overheidsschuld. De Commissie benadrukt dat zij de naleving van de relevante Raadsaanbevelingen,
waaronder de hervormingen en investeringen die ten grondslag liggen aan de verlenging
van de aanpassingsperiode, zal blijven monitoren in het kader van het Europees Semester.

De ontwerpbegroting bevat ook ramingen voor 2028. De Commissie merkte hierover op
dat een volledige beoordeling van de begrotingsplannen voor 2028 op dit moment nog
niet mogelijk is, onder meer omdat de Commissieprognoses nog niet tot 2028 lopen.
De Commissie zal de begroting voor het jaar 2028 beoordelen in het najaar van 2027.
Oostenrijk wordt uitgenodigd een aangepaste ontwerpbegroting in te dienen in het geval
er substantiële wijzigingen zijn in het verwachte begrotingsbeleid ten opzichte van
de huidige ontwerpbegroting.

De Eurogroep nam, zoals gebruikelijk bij ontwerpbegrotingen, een verklaring aan, waarin
de Commissiebeoordeling werd onderschreven en Oostenrijk wordt verzocht het begrotingsbeleid
vorm te geven in lijn met de vereisten uit het Stabiliteits- en Groeipact.6

Eurogroep inclusief

AI en financiële stabiliteit

De Eurogroep besprak de ontwikkelingen en kansen van kunstmatige intelligentie (AI),
evenals de risico’s ervan voor de financiële stabiliteit. Aan de bespreking nam ook
Arthur Mensch deel, CEO van Mistral AI. Tijdens de discussie werd het belang van een
leidende Europese positie op het gebied van AI benadrukt. Europa beschikt over veel
talent en uitstekende onderzoekers, wat een sterke basis biedt voor de verdere ontwikkeling
van de Europese AI-sector. Tegelijkertijd wees de Europese Commissie op belangrijke
knelpunten, waaronder de beperkte beschikbaarheid van kapitaal, versnipperde markten
en de noodzaak om sneller op te schalen. Het voorgestelde 28ste regime werd genoemd als een mogelijke oplossing om de versnippering van regelgeving
tegen te gaan. Daarnaast onderstreepte de Commissie het belang van concurrerende Europese
AI-bedrijven en wees zij op het bestaande Europese regelgevingskader, waaronder de
AI Act en de Cybersecurity Act. Lidstaten benadrukten daarbij het strategische belang
van een sterke Europese AI-sector, onder meer voor defensie, cyberveiligheid en andere
kritieke technologieën.

De ECB waarschuwde dat cyberaanvallen op banken steeds frequenter en geavanceerder
worden. In dit kader werkt de ECB aan een actieplan dat oktober dit jaar verschijnt
en zal de ECB bestuurders nadrukkelijk wijzen op het belang van cyberweerbaarheid.
Daarnaast waarschuwde de ECB voor de sterke afhankelijkheid van aanbieders uit derde
landen, met name de Verenigde Staten, op het gebied van zowel betalingsverkeer als
AI-modellen. Tot slot wees de ECB op de risico’s van de omvangrijke schuldfinanciering
van AI-investeringen, die via banken en internationale kapitaalmarkten kunnen doorwerken
naar Europa. Meer transparantie over deze financieringsstromen is volgens de ECB essentieel
en kan onder meer binnen de Financial Stability Board (FSB) worden geagendeerd.

Digitale financiën

De Eurogroep nam een verklaring aan over digitale financiën, waarin de Ministers hun
visie en ambities uiteenzetten voor het ondersteunen van de verdere ontwikkeling van
digitale financiën binnen de Europese Unie.7

Ecofinraad

Spaar- en investeringsunie: kapitaalmarktintegratie- en toezichtcentralisatiepakket

Het Ierse voorzitterschap riep de Ministers op om samen toe te werken naar een ambitieus
akkoord over het kapitaalmarktintegratie- en toezichtcentralisatiepakket in oktober
gezien het belang hiervan. Dit pakket omhelst voorstellen om de barrières voor grensoverschrijdende
kapitaalmarktactiviteiten weg te nemen, de handel in financiële instrumenten efficiënter
te maken en toezicht op grote marktpartijen op Europees niveau te beleggen.8 Deze ambitie sluit aan bij de intenties die de regeringsleiders eerder afspraken
met het Europees Parlement en de Commissie in de One Europe, One Market roadmap. De Commissie onderschreef deze oproep tot snelheid én ambitie volledig. De Ministers
hebben unaniem toegezegd om zich komende maanden zowel op technisch als politiek niveau
constructief op te stellen om binnen deze uitdagende tijdslijn een stevig en ambitieus
compromis te bereiken, zodat de triloogonderhandelingen dit jaar nog kunnen starten
mits het Europees Parlement ook dit najaar haar onderhandelingspositie overeenkomt.

Lidstaten uitten zich veelal in vergelijkbare bewoording als tijdens de afgelopen
Ecofinraden.9 Zowel de Commissie als ECB benadrukten dat bij het vinden van compromissen de doelstellingen
van de ontwikkeling van de spaar- en investeringsunie niet uit het oog verloren moeten
worden. Het voorzitterschap had in een nota uiteengezet wat nog de openstaande discussiepunten
waren10. Over het algemeen werden deze punten door lidstaten onderschreven. De finaliteitsverordening
werd als additioneel openstaand punt voorgesteld door enkele lidstaten.11 Verschillende landen benadrukten dat objectieve criteria vastgesteld moeten worden
wanneer een entiteit als significant wordt beschouwd en onder Europees toezicht gaat
vallen. Over de bestuursstructuur van de Europese markttoezichthouder (ESMA) en samenwerking
met nationale toezichthouders wezen veel lidstaten wederom op een aantal voor hen
belangrijke uitgangspunten: een goede balans tussen het uitvoerend bestuur en de raad
van toezichthouders, toepassing van lokale expertise die bij nationale toezichthouders
aanwezig is, en herziening van de verdeelsleutel van bijdragen van nationale toezichthouders
aan het budget van ESMA. Nederland benadrukte evenals een aantal andere landen het
belang van een besluitvaardig en onafhankelijk uitvoerend bestuur van ESMA en het
voorkomen van dubbel en daarmee duur toezicht. Het Ierse voorzitterschap concludeerde
dat er brede steun is om in oktober tot een ambitieuze raadspositie te komen.

Presentatie prioriteiten Iers voorzitterschap

Ierland is in de tweede helft van 2026 voorzitter van de Raad van de Europese Unie.
In de Ecofinraad lichtte Ierland de drie prioriteiten toe aan de hand van hun werkprogramma:
concurrentievermogen, waarden en veiligheid. Deze prioriteiten zijn in lijn met de
EU Strategische Agenda 2024–2029.12

Op economisch en financieel gebied wil Ierland zich inzetten voor het versterken van
het concurrentievermogen, het vergroten van de veerkracht en het verbeteren van het
vermogen van de EU om adequaat te reageren op de steeds uitdagender geopolitieke en
economische omstandigheden. Binnen het terrein van de Ecofinraad zal de focus liggen
op het kapitaalmarktintegratie- en toezichtscentralisatiepakket. Daarnaast zal worden
gewerkt aan het afronden van de Pan-Europees Pensioen Product-richtlijn (PEPP) en
de Instellingen voor Bedrijfspensioenvoorziening-richtlijn (IORP). Bij de informele
Ecofinraad in september zal worden gesproken over het concurrentievermogen van de
Europese bankensector.

Ontwikkelingen financiële diensten

De Europese Commissie sprak haar waardering uit voor het werk van het Cypriotische
voorzitterschap en benadrukte dat het nu zaak is om politieke overeenstemming te bereiken
over de lopende dossiers op het gebied van financiële diensten. Zij wees op de consultatie
over de cryptoregulering MiCAR, die tot eind september loopt en als basis zal dienen
voor de evaluatie van het kader in 2026. Daarnaast onderstreepte de Commissie het
belang van verdere voortgang op de pensioendossiers, waarbij zij zich kritisch uitliet
over de huidige Raadspositie ten aanzien van de pensioenvoorstellen IORP-richtlijn
en PEPP, omdat deze minder ambitieus zouden zijn dan het Commissievoorstel. Verder
gaf de Commissie aan dat de evaluatie van het bankenraamwerk, de herziening van de
Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR), de onderhandelingen over securitisatie
en de digitale euro goed op schema liggen. Tot slot betreurde de Commissie het uitblijven
van vooruitgang op het FIDA-voorstel (Framework for Financial Data Acces), dat belangrijk
is voor de verdere integratie van de Europese financiële markt en het verminderen
van afhankelijkheden van derde landen.

Stabiliteits- en Groeipact

De Raad stemde in met een aanbeveling voor het openen van een buitensporigtekortprocedure
voor Bulgarije. Ook nam de Raad een aanbeveling aan voor een correctief uitgavenpad
en een tijdslijn om het buitensporig tekort in 2029 te beëindigen. In de aanbeveling
wordt beschreven dat Bulgarije effectieve actie moet ondernemen om het tekort terug
te dringen en uiterlijk 15 oktober 2026 de maatregelen hiertoe aan de Raad moet presenteren.

Europees Semester

De Raad stemde in met aanbevelingen over het economisch en sociaal beleid, werkgelegenheidsbeleid,
het structureel beleid en begrotingsbeleid van elke lidstaat, als onderdeel van het
Europees Semester 2026. De landspecifieke aanbevelingen (LSA’s) leggen dit jaar vooral
de nadruk op het versterken van het concurrentievermogen, energiezekerheid, economische
veiligheid, defensiegereedheid en sociale rechtvaardigheid. Daarnaast heeft de Raad
conclusies goedgekeurd over de diepgaande onderzoeken voor 2026 in het kader van de
macro-economische onevenwichtigheden procedure. Deze procedure heeft als doel potentiële
macro-economische onevenwichtigheden tijdig te signaleren, te voorkomen en aan te
pakken, zodat de economische stabiliteit van afzonderlijke lidstaten, de eurozone
en de Europese Unie als geheel wordt gewaarborgd.

Meerdere lidstaten benoemden de krappe tijdslijnen tussen de publicatie van het Commissievoorstel
voor de LSA’s en de daaropvolgende goedkeuring door de Raad. Daarnaast waren een aantal
lidstaten kritisch op een mogelijke koppeling tussen de LSA’s en het volgende Meerjarig
Financieel Kader (MFK). Zij gaven aan dat de aanbevelingen een beleidsmatig richtinggevend
karakter hebben en niet als bindende voorwaarden mogen worden gehanteerd.

Herstel- en Veerkrachtfaciliteit

De Raad stemde in met een nieuw herstel- en veerkrachtplan (Recovery and Resilience Plan, RRP) voor Hongarije. Daarnaast stemde de Raad in met gerichte wijzigingen van de
nationale herstel- en veerkrachtplannen van Nederland, Cyprus, Finland, Duitsland,
Letland, Litouwen, Luxemburg en Slovenië.

Implementatie Europees begrotingsraamwerk

De Raad stemde in met de aanbeveling voor het uitgavenpad voor Nederland, zoals door
Nederland voorgesteld in het herziene budgettair-structureel plan voor de middellange
termijn. Nederland had een herzien plan ingediend vanwege het aantreden van een nieuw
kabinet eerder dit jaar. De Commissie oordeelde dat het uitgavenpad dat Nederland
heeft voorgesteld voldoet aan de vereisten onder het Europees begrotingsraamwerk.
Daarbij dankte de Commissie Nederland voor de goede samenwerking in de totstandkoming
van het herziene plan.

Economische en financiële impact van de Russische agressie tegen Oekraïne

De Commissie lichtte toe dat de EU op schema ligt met de uitkering van de financiële
steun aan Oekraïne. De eerste tranche van € 3,2 miljard uit de steunlening aan Oekraïne
(Ukraine Support Loan, USL) is uitgekeerd nadat Oekraïne aan de gestelde voorwaarden had voldaan, waaronder
de vereiste stappen op het gebied van de douane. Daarnaast zijn binnen de MFA-afspraken
inmiddels 160 overeenkomsten gesloten, goed voor € 1,1 miljard, waarbij tijdens een
donorbijeenkomst verdere voortgang is besproken. Voor de tweede tranche van € 3,7
miljard heeft inmiddels een monitoringmissie plaatsgevonden. De implementatie van
de afgesproken hervormingen verloopt over het algemeen goed, al moeten sommige onderdelen
nog door de Oekraïense Rada worden behandeld. De voortgang zal daarom de komende periode
zorgvuldig worden beoordeeld. De verwachting is dat dit proces begin september kan
worden afgerond. Hierbij wordt nauw samengewerkt met het IMF. Het implementatieplan
(Oekraïne Plan) onderliggend aan de Oekraïnefaciliteit zal worden aangepast, mogelijk
in juli 2026. Als dat lukt, kan de achtste betaling uit de Oekraïne faciliteit in
september plaatsvinden. Ook op defensiegebied zijn belangrijke stappen gezet. De eerste
betaling onder de USL voor defensiesteun van € 3,9 miljard is inmiddels gedaan, onder
meer voor de aanschaf van drones. Daarnaast wordt verwacht dat in de komende weken
nog eens € 1,1 miljard kan worden uitgekeerd. In totaal zal dit jaar ongeveer € 28
miljard aan defensiesteun beschikbaar komen.

Wat betreft de ERA-leningen hebben de Verenigde Staten inmiddels hun volledige bijdrage
gestort. Alleen Japan moet nog € 1,2 miljard overmaken voordat zij hun deel volledig
hebben geleverd. Binnen het IMF-programma is een belangrijk knelpunt opgelost rond
de regeling voor simplified taxpayers. Daarmee kan ook de volgende IMF-uitbetaling plaatsvinden. In totaal bedraagt de
nu uitgekeerde steun vanuit het IMF-programma € 2,2 miljard. Tegelijkertijd wordt
ingezet op het betrekken van meer landen bij de financiering van Oekraïne, omdat nog
een significant financieringstekort resteert in 2027.

Ten aanzien van de sancties tegen Rusland constateerde de Commissie dat de daling
van de olieprijzen na het staakt-het-vuren in het Midden-Oosten een negatieve ontwikkeling
is voor de Russische economie. Daarnaast lijken er tekorten aan brandstof te ontstaan.
De sancties hebben duidelijk een aanzienlijke impact, met name op de energiesector,
de financiële sector, crypto en de handel. Het blijft van groot belang dat het nieuwe
sanctiepakket zo snel mogelijk wordt aangenomen. Een snelle besluitvorming blijft
daarom essentieel.

Meerdere lidstaten waren positief over de uitgekeerde steun. Verschillende lidstaten,
waaronder Nederland, vroegen aandacht voor een tijdige inschatting van de financieringsbehoefte
voor 2027 en het betrekken van derde landen. Ook gaven enkele lidstaten, waaronder
Nederland, aan dat daarbij gekeken kan worden naar de inzet van de geïmmobiliseerde
tegoeden van de Russische Centrale Bank.