Brief regering : Resultaten tweede tussentijdse monitoring maatregelen balanced approach-procedure
29 665 Evaluatie Schipholbeleid
Nr. 635
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 augustus 2026
Op 2 april 2025 heeft het kabinet de balanced approach-procedure voor Schiphol afgerond
met als doel te komen tot het terugdringen van de geluidbelasting in de Schipholregio.
Met het maatregelenpakket dat voortkomt uit deze balanced approach-procedure is per
november 2025 een reductie van – 15% van het aantal ernstig gehinderden en woningen
binnen specifieke geluidscontouren rondom de luchthaven beoogd. Momenteel wordt het
effect van het maatregelenpakket in de praktijk gemonitord om na te gaan of de beoogde
berekende effecten ook in de praktijk optreden. Op 3 november 2025 heeft de Kamer
het plan van aanpak voor deze monitoring ontvangen, bestaande uit drie monitoringsmomenten.
Op 2 april 2026 heeft de Kamer de resultaten van de eerste tussentijdse monitoring
ontvangen. Met deze Kamerbrief wordt de Kamer geïnformeerd over de resultaten van
het tweede tussentijdse monitoringsmoment. De resultaten laten zien dat het geluidsdoel
voor de eerste fase op drie van de vier criteria wordt gehaald, maar dat het effect
op het aantal woningen binnen de 58 Lden contour met – 14,0% nog tekortkomt. Dit is
echter wel al een stijging van het percentage ten opzichte van het eerste monitoringsmoment.
Het derde monitoringsmoment – dat zal plaatsvinden na november 2026 – geeft de definitieve
resultaten.
Terugblik eerste monitoringsmoment
Het eerste monitoringsmoment, waarbij de monitoring grotendeels gebaseerd was op de
prognosegegevens die op dat moment beschikbaar waren, gaf een totaal percentage van
13,7%. Bij de resultaten van dit moment was een aantal kanttekeningen van toepassing.
Zo was het effect grotendeels gebaseerd op prognosegegevens en nog niet op gegevens
uit de daadwerkelijke praktijk, wat wel het uiteindelijk doel is van de monitoring.
Daarnaast bleek tijdens de berekeningen van het eerste moment dat de database die
gebruikt werd voor de berekeningen onvoldoende dekkend was. Dit was het gevolg van
de introductie van nieuwe toestellen in de vloot op Schiphol, onder andere als gevolg
van de maatregelen uit de balanced approach-procedure (BA). Bij de publicatie van
de resultaten van het eerste moment, is aangekondigd deze database voor het tweede
en derde moment aan te vullen waar nodig. Dit is inmiddels gebeurd. Hiermee is de
motie van der Plas over het verwerken van gegevens van nieuwe vliegtuigtypen in de
modellen voor geluid rond Schiphol afgedaan.1
Opzet tweede monitoringsmoment
Conform het plan van aanpak is de peildatum van monitoringsmoment 2 vastgesteld op
1 april 2026. Dit is om en nabij halverwege het gebruiksjaar 2026. Zodoende kan voor
moment 2 gebruik gemaakt worden van een half jaar realisatiegegevens. Voor de tweede
helft van het gebruiksjaar, tussen april 2026 en november 2026, wordt bij moment 2
gebruik gemaakt van dezelfde gegevens als bij moment 1, namelijk de Gebruiksprognose
2026 van Schiphol.
De gebruiksprognose bevat het door Schiphol verwachte gebruik van de luchthaven voor
het gehele gebruiksjaar dat loopt van november 2025 t/m oktober 2026. Het feit dat
voor monitoringsmoment 2 ook gedeeltelijk gebruik wordt gemaakt van deze prognose,
maakt dat de uitkomsten van deze monitoring nog altijd moeten worden gezien als een
voorlopige inschatting van het effect. De praktijk leert namelijk dat er altijd verschillen
zijn tussen de gebruiksprognose en de daadwerkelijke realisatie van het verkeer op
Schiphol. Dit was van toepassing op moment 1, maar ook op moment 2. Aangezien er nu
bij moment 2 ook al gedeeltelijk gebruik gemaakt wordt van realisatiegegevens, zijn
de resultaten nauwkeuriger dan de uitkomst van moment 1. Voor de resultaten van moment
3 kan vervolgens volledig gebruik worden gemaakt van realisatiegegevens. De resultaten
van het derde en laatste moment kunnen daarom als definitief worden beschouwd.
Noise Load Database
Voor de berekeningen wordt gebruik gemaakt van een database waarin de geluidsprestaties
van toesteltypes zijn vastgelegd. Met behulp van deze database wordt berekend hoeveel
geluid wordt gemaakt door al het verkeer op Schiphol. Uit het eerste moment bleek
dat als gevolg van het maatregelenpakket een verschuiving naar nieuwe, minder lawaaiige
toestellen optreedt die op dat moment onvoldoende in de database zaten. Daardoor konden
die toestellen toen niet goed doorgerekend worden.
Voor moment 2 is deze onvolkomenheid opgelost. Op basis van de nieuwe inzichten volgend
uit de analyse voor moment 2 is de Noise Load Database die wordt gebruikt voor de
berekeningen aangevuld voor de toesteltypes die hier onvoldoende in zaten. Dat maakt
dat de berekeningen nu nauwkeuriger en meer in lijn met de daadwerkelijke geluidsprestaties
van de vlootsamenstelling zijn uitgevoerd.
Resultaten monitoringsmoment 2
In lijn met het plan van aanpak zijn zowel de effecten van de individuele maatregelen
als het effect van de combinatie van maatregelen doorgerekend. Uit de doorrekening
van de individuele maatregelen blijkt dat de maatregel Tariefdifferentiatie een groter effect sorteert dan aanvankelijk aangenomen in de berekeningen van de
balanced approach-procedure en dan verondersteld bij monitoringsmoment 1. Voor de
maatregelen Inzet stillere toestellen in de nacht (nachtoptimalisatie) geldt op basis van deze monitoring een kleiner effect dan aangenomen
in de BA-berekeningen, maar wel een groter effect dan verondersteld bij moment 1.
Het effect van de maatregelen Additionele vlootvernieuwing en Weren lawaaiige toestellen in de nacht is op basis van deze monitoring kleiner dan aangenomen in de BA-berekeningen maar
ook kleiner dan verondersteld bij monitoringsmoment 1. Dit laatste komt voor de maatregel
Additionele vlootvernieuwing door het feit dat is geconstateerd dat de nieuwe toestellen over het geheel minder
in de nacht worden ingezet dan verondersteld bij monitoringsmoment 1. Dat zorgt voor
een kleiner effect. Voor de maatregel Weren lawaaiige toestellen in de nacht is dit het gevolg van het feit dat er overtredingen plaatsvinden op het verbod op
de inzet van toestellen met een cumulatieve marge slechter dan – 13 EPNdB in de nacht.
Dit betekent dat er ondanks het verbod op deze toestellen in de nacht er toch gevallen
zijn waarin ’s nachts te lawaaiige toestellen op Schiphol worden ingezet. ILT handhaaft
hierop. Dit is een getrapte handhaving waarbij eerst wordt gewaarschuwd alvorens bij
een zich herhalende overtreding kan worden overgegaan op het opleggen van een last
onder dwangsom.
De maatregelen zijn ook als combinatie doorgerekend om het totale effect in kaart
te brengen. Hieruit blijkt dat het maatregelenpakket als geheel, net als bij monitoringsmoment
1, drie van de vier subdoelen van het geluidsdoel haalt. De twee subdoelen voor de
nacht worden ruimschoots behaald. Op alle criteria scoort het maatregelenpakket hoger
dan verondersteld bij moment 1. Op het criterium van het aantal woningen binnen de
58 dB(A) Lden contour wordt de beoogde – 15% reductie nog niet behaald. Deze tweede
tussentijdse resultaten van de combinatie van maatregelen laten een voorlopig effect
van – 14,0% zien op dit criterium. In dit reductiepercentage zijn ook de door KLM
Groep extra doorgevoerde compenserende maatregelen meegenomen. De volledige monitoringsrapportage
van moment 2 is opgenomen in bijlage 1.
Convenant/compenserende maatregelen
Conform de toezegging aan de Kamer gaat het ministerie opnieuw met KLM in gesprek
ten aanzien van het sluiten van een convenant ten behoeve van de borging van het effect
van de KLM-maatregelen uit het maatregelenpakket. De signalen volgend uit dit monitoringsmoment
dat het effect vooralsnog achterblijft, zijn daarbij een belangrijk onderwerp. Het
ministerie is daarom momenteel ook met KLM in gesprek over mogelijke compenserende
maatregelen die het tot dusver achterblijvende resultaat kunnen ondervangen. In het
plan van aanpak voor de monitoring is hiervoor ook ruimte opgenomen. Een maatregel
kan alleen meetellen als compensatie indien de maatregel additioneel is ten opzichte
van eerdere plannen en het effect ervan structureel geborgd is. Het Ministerie van
IenW moet voorafgaand aan inzet goedkeuring verlenen voor inzet van de compenserende
maatregelen, die ook onafhankelijk getoetst worden door het onderzoeksbureau. De gesprekken
met KLM verlopen constructief; op dit moment worden meerdere mogelijke compenserende
maatregelen getoetst. In een eerder stadium heeft KLM bijvoorbeeld al aangegeven ter
compensatie en ter aanvulling op de maatregel Nachtoptimalisatie niet alleen stiller in de nacht te vliegen, maar het lopende gebruiksjaar ook minder
in de nacht te zullen vliegen vergeleken met vorig gebruiksjaar. Als dit aan het einde
van gebruiksjaar 2026 inderdaad is gebeurd, kan dat conform het plan van aanpak voor
de monitoring als compensatie worden ingezet voor het achterblijven van het effect
van andere maatregelen.
Autonome ontwikkelingen
Zoals toegelicht in de Kamerbrief bij de resultaten van het eerste monitoringsmoment,
geldt het geluidsdoel voor de eerste fase per november 2025 bovenop de autonome ontwikkelingen.
Zoals ook in die brief gemeld heeft het ministerie opdracht gegeven om de autonome
ontwikkelingen tussen november 2024 (moment van de referentiesituatie van de balanced
approach-procedure) en november 2025 (invoering gehele maatregelenpakket) in kaart
te brengen. Naar verwachting volgen de resultaten hiervan in het derde kwartaal van
2026. De Kamer wordt geïnformeerd als de resultaten bekend zijn.
Borging in LVB
In het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) wordt het resultaat van de balanced approach-procedure
juridisch vastgelegd. Het LVB kent grenswaarden voor geluid die zijn gebaseerd op
de situatie met 478.000 vliegtuigbewegingen (waarvan 27.000 in de nacht) en uitgaande
van implementatie van de andere maatregelen in het balanced approach-pakket. Daarmee
borgen de grenswaarden dat de eerste stap van 15% reductie per definitie wordt bereikt.
Indien de maatregelen minder effect hebben dan verwacht – bijvoorbeeld doordat de
vloot (nog) te lawaaiig is – geldt dat de grenswaarde in de handhavingspunten eerder
wordt bereikt. In dat geval kunnen de 478.000 bewegingen alleen worden uitgevoerd
als aanvullende maatregelen worden getroffen en de beoogde geluidsreductie alsnog
wordt gerealiseerd. Dit zorgt voor effectieve bescherming van omwonenden tegen vliegtuiggeluid.
Tot slot
Deze monitoringsrapportage geeft aan dat uit het tweede monitoringsmoment volgt dat,
ondanks een stijging ten opzichte van het eerste moment, het beoogde effect per november
2025 nog niet volledig wordt behaald. Net als bij het eerste moment is het goed om
te benadrukken dat de voorliggende resultaten van het tweede moment tussentijdse,
indicatieve resultaten zijn, waarbij gedeeltelijk gebruik is gemaakt van prognosegegevens.
Na het derde moment, waarbij gebruik wordt gemaakt van alle praktijkgegevens, kan
gesproken worden van definitieve resultaten waar tevens ook conclusies en gevolgen
aan kunnen worden verbonden. De Kamer zal worden geïnformeerd over de resultaten van
het derde en laatste monitoringsmoment en over de hiervoor genoemde analyse van de
autonome ontwikkelingen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
V.P.G. Karremans
Indieners
V.P.G. Karremans, minister van Infrastructuur en Waterstaat