Brief regering : Verslag van de NAVO Top van 7 en 8 juli 2026
28 676 NAVO
Nr. 567
BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 juli 2026
Hierbij bieden wij u, mede namens de Minister-President, het verslag aan van de NAVO
Top van 7 en 8 juli 2026.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen
De Minister van Defensie,
D. Yeşilgöz-Zegerius
Verslag NAVO-top 7 en 8 juli 2026
Op 7 en 8 juli 2026 jl. vond de NAVO-top plaats in Ankara (Turkije). De Minister-President
nam deel aan de bijeenkomst van de Noord-Atlantische Raad op het niveau van staatshoofden
en regeringsleiders. De Ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie namen deel aan
de relevante ministeriële bijeenkomsten. Middels deze brief ontvangt uw Kamer het
verslag van deze NAVO-top. Zoals aan uw Kamer toegezegd in het CD NAVO-top op 1 juli
jl. informeer ik uw Kamer via deze weg eveneens graag over de wijze waarop hybride
dreigingen tijdens de top zijn besproken. Daarnaast informeer ik uw Kamer via deze
brief over de Nederlandse bijdrage aan een cyberinitiatief ten behoeve van de cyberweerbaarheid
in Oekraïne.
De top in Ankara vond een jaar na de NAVO-top in Den Haag plaats en stond in het teken
van de uitvoering van de afspraken die in Den Haag zijn gemaakt, de grotere verantwoordelijkheid
die Europa neemt binnen de NAVO, de trans-Atlantische veiligheidssamenwerking, de
invulling van de NAVO-capaciteitsdoelstellingen en de voortzetting van de steun aan
Oekraïne. Ook waren verschillende NAVO-partners aanwezig.
De NAVO-top
Op 8 juli jl. kwamen de staatshoofden en regeringsleiders van de 32 bondgenoten bijeen
in de Noord-Atlantische Raad. In deze bijeenkomst is gesproken over de naleving van
de in Den Haag gemaakte afspraken, de Russische dreiging voor het bondgenootschap,
de verdere versterking van de Europese rol in de afschrikking en verdediging en de
noodzaak om de verhoogde defensie-uitgaven concreet te vertalen naar de capaciteiten
die nodig zijn om de veiligheid van het bondgenootschap te waarborgen. Nederland heeft
het belang van een sterkere NAVO benadrukt waarin Europa meer verantwoordelijkheid
neemt. Dit is noodzakelijk voor de veiligheid van Nederland en Europa en is in het
belang is van alle 32 bondgenoten.
Het kabinet kijkt terug op een succesvolle top en NAR-bijeenkomst. Op de top konden
de bondgenoten met waardering terugkijken op de grote stappen die Europese bondgenoten
en Canada hebben gezet voor de versterking Europa binnen een sterkere NAVO. Dat droeg
ook sterk bij aan de NAVO-eenheid, die tijdens de top opnieuw krachtig werd uitgedragen.
In Den Haag is vorig jaar afgesproken dat alle bondgenoten hun defensie- en veiligheidsgerelateerde
uitgaven verhogen. In Ankara is de voortgang van de implementatie van deze afspraken
besproken. De defensie-uitgaven van Europese bondgenoten en Canada zijn in 2025 139
miljard dollar gestegen ten opzichte van 2024, naar een totaal van 653 miljard dollar.
Dit is belangrijk voor het versterken van de veiligheid in het Euro-Atlantisch gebied
en zorgt voor een eerlijker lastenverdeling binnen het bondgenootschap. Tegelijkertijd
is verdere groei noodzakelijk om de defensiecapaciteiten te realiseren die noodzakelijk
zijn om de NAVO-capaciteitsdoelstellingen volledig in te vullen.
Nederland heeft toegelicht welke voortgang Nederland heeft geboekt en bevestigd in
te zetten op een stapsgewijze groei van de defensie-uitgaven naar 3,5 procent van
het bbp in 2035. Ook heeft Nederland toegelicht voornemens te zijn de nieuwe NAVO-norm
wettelijk te verankeren via een aanpassing van de Wet Financiële Defensieverplichtingen.
Nederland heeft tijdens de besprekingen in Ankara benadrukt dat hogere defensiebudgetten
tijdig moeten worden omgezet in concrete militaire capaciteiten en dat het realiseren
van de nodige Europese investeringen en capaciteiten van belang is voor het gehele
bondgenootschap. Het kabinet zet daarbij in op nauwe samenwerking met andere Europese
bondgenoten.1 Nederland heeft andere bondgenoten opgeroepen om de industriële samenwerking te versterken,
onder meer via gezamenlijke aanschaf van militair materieel. Tevens heeft Nederland
gepleit voor een gecoördineerde burden shift om verantwoordelijkheden die de Verenigde
Staten naar Europa willen overhevelen goed en tijdig te kunnen overnemen. Samenwerking
met de VS is hierbij cruciaal. Nederland zet zich daarom binnen de NAVO en ook in
breder kader doorlopend in voor zo goed mogelijke betrekkingen met de VS.2 Nederland heeft richting bondgenoten het belang van blijvende betrokkenheid van de
VS bij de veiligheid in Europa onderstreept.3
Nederland heeft met bondgenoten tijdens de top tevens respect en waardering uitgesproken
voor de Oekraïense moed en resultaten in de verdediging tegen de Russische agressie-oorlog.
Bondgenoten onderstreepten de aanzienlijke bijdrage die Oekraïne levert aan de Europese
veiligheid, door weerstand te bieden tegen de Russische agressie en door de sterke
en technologisch snel ontwikkelende sterke defensie-industrie die ook van grote waarde
is voor de versterking van Europese krijgsmachten. Tegelijkertijd is de urgente noodzaak
onderstreept van verdere steun aan de Oekraïense luchtverdediging tegen de recent
toegenomen Russische luchtaanvallen, onder meer via ballistische raketten.
De NAVO-bondgenoten kwamen overeen in 2026 gezamenlijk in totaal EUR 70 miljard aan
militaire steun aan Oekraïne te zullen realiseren, en in 2027 hetzelfde te zullen
doen. Nederland heeft deze pledge verwelkomd en de noodzaak onderstreept van betere lastenverdeling onder Europese
bondgenoten om deze steun duurzaam in te vullen. Op dit moment voldoet het Nederlandse
aandeel voor steun op basis van het bbp reeds aan deze pledge, zowel in 2026 als in 2027. Nederland kondigde daarnaast aan 35 miljoen euro te alloceren
aan verschillende NATO Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP)-projecten op het gebied van militaire trainingsfaciliteiten, counter-drones
en medische ondersteuning.
NAVO-bondgenoten hebben bevestigd dat Rusland de belangrijkste en meest urgente bedreiging
voor het bondgenootschap is en blijft, en dat de veiligheid van Oekraïne nauw verbonden
is met de bredere Europese veiligheid. Dit tegen de achtergrond van hybride dreigingen
en incidenten die op het NAVO-grondgebied worden waargenomen. In dat kader kan ook
de implementatie van de strategie voor de aanpak van hybride dreigingen die tijdens
de NAVO-top in Den Haag is aangenomen worden bezien. Bondgenoten zijn het erover eens
dat het noodzakelijk is vast te houden aan het vergroten van de druk op Rusland en
aan de intensivering van de steun aan Oekraïne. Ook Nederland heeft benadrukt dat
steun aan Oekraïne bijdraagt aan de veiligheid van zowel Oekraïne als de NAVO. Iedere
investering in de veiligheid van Oekraïne vormt daarmee een investering in onze eigen
veiligheid. Nederland heeft gepleit voor nauwe samenwerking met Oekraïne, onder meer
door samenwerking in de defensie-industrie, bijvoorbeeld via afspraken over coproductie
onder de eerder gesloten «Build with Ukraine» Memorandum of Understanding. En marge van de top ondertekenden Nederland en Oekraïne een drone deal, die de basis
zal vormen voor een structurele samenwerking op het gebied van droneproductie en bredere
defensiesamenwerking. Dergelijke samenwerking biedt kansen voor de Nederlandse en
Europese defensie-industrie en versterkt de Oekraïense verdediging.
De bondgenoten brachten na afloop een gezamenlijke NAVO-top verklaring uit, waarin
de nadruk ligt op eenheid en kracht; de Russische dreiging en noodzaak tot investeringen;
een sterker Europa in een sterkere NAVO; hernieuwde steun aan Oekraïne; en de 360-graden
aanpak voor afschrikking en verdediging.
Ten slotte heeft Nederland de aanwezigheid van NAVO-partners tijdens de diners, sociale
recepties en ministeriële bijeenkomsten nadrukkelijk verwelkomd. De Ministers van
Buitenlandse Zaken kwamen bijeen in een Noord-Atlantische Raad-bijeenkomst met de
partnerlanden Bahrein, Koeweit, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, waar is
gesproken over blijvende dialoog en samenwerking, tegen de achtergrond van spanningen
in de regio en de verwevenheid van verschillende geopolitieke uitdagingen. De Ministers
van Buitenlandse Zaken kwamen tevens bijeen in een NAVO-Oekraïne Raad met Oekraïne,
waarin de Russische agressieoorlog uitvoerig is besproken. Nederland heeft bij alle
bondgenoten4 de noodzaak benadrukt vast te houden aan de huidige koers van het verhogen van de
druk op Rusland en het vergroten van militaire, financiële en humanitaire steun. De
Ministers van Defensie ontmoetten bij de NAVO-top de Indo-Pacific partners Zuid-Korea,
Japan, Australië en Nieuw-Zeeland. Met deze partners werd in een Noord-Atlantische
Raad onder meer besproken hoe ontwikkelingen in de Indo-Pacific de Euro-Atlantische
veiligheid raken, en over de noodzaak om meer samen te werken bij de aanschaf van
capaciteiten. Nederland riep in deze bijeenkomst opnieuw op tot eerlijkere lastenverdeling
tussen alle bondgenoten en benadrukte het belang van steun aan Oekraïne.
Nevenevenementen
NATO Summit Defense Industry Forum
En marge van de top vond het NATO Summit Defence Industry Forum (NSDIF) plaats, waar zowel de Minister-President als de Minister van Defensie aan
deelnamen. Dit forum bracht vertegenwoordigers van de defensie-industrie, NAVO, kennisinstellingen,
regeringsleiders, Ministers van Defensie en NAVO-partners, waaronder Oekraïne en de
Europese Unie, samen. Het NSDIF heeft een impuls gegeven aan een snelle, duurzame
en gezamenlijke opschaling van de trans-Atlantische defensie-industriële basis door
concrete aankondigingen. Tijdens het NSDIF heeft de NAVO een nieuwe strategie gelanceerd
om de relatie tussen de NAVO en de defensie-industrie verder te versterken en nieuwe
samenwerkingsmogelijkheden te inventariseren. Daarnaast heeft de NAVO een pakket aan
maatregelen gepresenteerd om innovatie te versnellen en spant de NAVO zich in om (counter-)
dronecapaciteit uit te breiden. Verder is aangekondigd dat een aantal bondgenoten,
waaronder Nederland, gezamenlijk investeren in Saab GlobalEye-vliegtuigen ter vervanging van de huidige Airborne Warning and Control System (AWACS)-toestellen van de NAVO. Uw Kamer wordt conform het Defensie Materieel Proces
(DMP) met een A/D-brief in het najaar nader geïnformeerd over deze Airborne Early Warning & Control (AEW&C) capaciteit. Nederland heeft deze ontwikkelingen verwelkomd en benadrukt dat
een sterke en geïntegreerde defensie-industriële basis een randvoorwaarde is voor
de collectieve verdediging, afschrikking en de duurzame steun aan Oekraïne.
Tijdens het Forum werd door bondgenoten concrete invulling gegeven aan de ambitie
om meer samen te werken. Nederland deed tijdens het forum meerdere aankondigingen
van concrete nieuwe samenwerkingsafspraken met andere bondgenoten. Nederland gaat
met het Verenigd Koninkrijk investeren in de aanschaf van nieuwe amfibische transportschepen.
Daarnaast investeert ons land samen met België in nieuwe luchtverdedigingssystemen
en zet het samen met Duitsland een nieuwe Europese productiecapaciteit op voor Stinger-luchtdoelraketten.
Daarnaast ondertekende Nederland een overeenkomst om de mogelijkheden voor gezamenlijke
productie van AMRAAM-munitie te onderzoeken. Nederland neemt ook het voortouw in een
coalitie met Duitsland, Polen en Zweden voor de oprichting van de eerste Europese
onderhoudsfaciliteit voor verschillende typen PAC-3-raketten. Ook in het ruimtedomein
worden stappen gezet. Nederland gaat samen met andere bondgenoten een multinationaal
satellietnetwerk ontwikkelen waarmee militaire en commerciële satellietsystemen beter
met elkaar worden verbonden, en heeft daartoe een overeenkomst ondertekend. Daarmee
kunnen gegevens sneller en veiliger worden uitgewisseld. Om de leveringszekerheid
van kritieke grondstoffen en materialen voor de defensie-industrie te borgen sluit
Nederland zich aan bij een coalitie die zich onder meer richt op voorraadvorming,
gezamenlijke inkoop, verwerken, opslag en transport.
De Minister-President nam tijdens het NSDIF deel aan een panelgesprek met de Finse
president Stubb over de versterking van de maatschappelijke en industriële weerbaarheid.
Daarbij benadrukte hij dat veiligheid meer omvat dan defensie-uitgaven alleen en een
gezamenlijke verantwoordelijkheid is van overheid, bedrijfsleven, kennisinstellingen
en burgers. In een wereld waarin verstoringen van mondiale handelsroutes, energiezekerheid
en technologische afhankelijkheden direct gevolgen kunnen hebben voor onze veiligheid
en welvaart, is een bredere benadering van weerbaarheid noodzakelijk. De Minister-President
onderstreepte dat hiervoor een omslag in denken nodig is, waarbij de samenleving als
geheel wordt betrokken bij het versterken van de nationale en bondgenootschappelijke
weerbaarheid. Daarnaast bespraken de panelleden het belang van innovatie en een sterke
betrokkenheid van het bedrijfsleven bij de versterking van de defensie-industrie.
Nederland zal 10% van de defensie-uitgaven investeren in innovatie. Hiermee wil het
kabinet de samenwerking met bedrijven en kennisinstellingen verder versterken en de
ontwikkeling en toepassing van innovatieve, waaronder dual-use, technologieën versnellen.
Allies in Ankara
En marge van de NAVO-top nam de Minister van Buitenlandse Zaken deel aan een publieke
paneldiscussie over Oekraïne tijdens het Allies in Ankara-evenement, georganiseerd door de Munich Security Conference en Instituut Clingendael.
Samen met de Oekraïense Minister van Buitenlandse Zaken Sybiha en de Zweedse Minister
van Buitenlandse Zaken Malmer Stenergard werd gesproken over de Europese veiligheid,
de voortzetting van de steun aan Oekraïne en de versterking van de Europese defensie.
Daarbij onderstreepte Nederland dat investeringen in de veiligheid en weerbaarheid
van Oekraïne bijdragen aan de veiligheid van het gehele Euro-Atlantische gebied en
dat nauwere samenwerking met de Oekraïense defensie-industrie en op het gebied van
innovatie van groot belang is voor de versterking van de Europese defensiecapaciteiten.
Overig
Tijdens de NAVO-top heeft Nederland zich aangesloten bij het Noorse initiatief om
de maritieme samenwerking tussen Europese bondgenoten en Canada te versterken. De
aangesloten bondgenoten tonen zich hiermee bereid om een grotere rol te pakken in
het waarborgen van de maritieme veiligheid en in het Atlantische gebied en de verdediging
van de Baltische zee. Daarmee nemen deze bondgenoten meer verantwoordelijk voor de
afschrikking en verdediging van het bondgenootschap.
Ook hebben Europese bondgenoten, waaronder Nederland, verklaard dat de Europese bondgenoten
de komende jaren meer gaan investeren in Deep Precision Strike (DPS) capaciteiten. DPS-capaciteiten bieden de NAVO het vermogen om op grote afstand
en met grote nauwkeurigheid doelen te raken met langeafstandswapens, ter verdediging
van het bondgenootschap en de afschrikking van tegenstanders. Met deze gezamenlijke
verklaring onderstrepen de Europese bondgenoten het belang van DPS en signaleren zij
dat ook op dit gebied Europese bondgenoten meer verantwoordelijkheid nemen binnen
het bondgenootschap.
Tijdens de top voerden de bewindspersonen daarnaast bilaterale gesprekken met verschillende
bondgenoten en partners.
De hierboven genoemde afspraken laten zien dat Europa bereid is meer verantwoordelijkheid
te nemen voor de eigen veiligheid en de collectieve verdediging. Nederland speelt
hierbij een actieve rol. Tijdens de NAVO-top is ook gebleken dat de uitvoering van
de in Den Haag gemaakte afspraken vooruitgang kent, maar verdere inspanningen nog
nodig zijn. Een sterke defensie-industriële basis en innovatie zijn onmisbaar zijn
voor duurzame afschrikking en steun aan Oekraïne. Nauwe samenwerking met NAVO-partners,
waaronder Oekraïne, Australië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea vormt een integraal
onderdeel van een moderne veiligheidsbenadering.
Nederlandse bijdrage aan cyberweerbaarheid van Oekraïne
Het kabinet informeert uw Kamer graag via deze weg dat Nederland sinds eind juni met
enkele cyberexperts bijdraagt aan een cyberinitiatief van een bondgenoot ten behoeve
van het versterken van de cyberweerbaarheid van Oekraïne. De inzet is voorzien voor
anderhalf jaar. De kosten van deze inzet komen ten laste van het Defensie Cyber Commando.
Indieners
-
Indiener
T.B.W. Berendsen, minister van Buitenlandse Zaken -
Medeindiener
D. Yeşilgöz-Zegerius, minister van Defensie