Brief regering : Invulling van de Motie van het lid Bamenga c.s. over succesvolle programma's in het Grote Merengebied zo veel mogelijk voortzetten (Kamerstuk 36800-XVII-32)

Nr. 230
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 10 juli 2026

In deze brief zal worden ingegaan op de invulling van de motie van 15 januari jl.,
ingediend door het lid Bamenga c.s. om succesvolle programma's in het Grote Merengebied,
bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, rechtsstaat, handel en grondstoffen, zo
veel mogelijk voort te zetten.1

Het Grote Meren Programma (GMP) richt zich sinds 2008 op het bevorderen van stabiliteit
in de Grote Meren regio, met Oost-DRC als focusgebied. In de beleidsbrief ontwikkelingshulp
van 20 februari 20252 is uw Kamer geïnformeerd over het voornemen tot beëindigen van het Grote Meren Programma.
Deze keuze is onder meer het gevolg van de bezuinigingen op het ontwikkelingssamenwerkingsbudget
en de doelgerichtere inzet van de beperkte middelen, zoals toegelicht in voorgenoemde
Kamerbrief.

Voor de invulling van deze motie blijft het uitgangspunt dat het GMP als geheel wordt
beëindigd, conform de eerdere beslissing die reeds is gecommuniceerd aan de Kamer.
Ook dit kabinet houdt vast aan de doelgerichte inzet van de beperkte middelen. Tegelijkertijd
deelt het kabinet de zorgen van de Kamer over het voortdurende conflict tussen DRC
en Rwanda, het ernstige risico op regionale spillover, en de immer toenemende humanitaire
noden en grote aantallen slachtoffers van seksueel geweld in Oost-DRC. Daarom kiest
het kabinet voor invulling van betreffende motie op een doelmatige wijze en daar waar
de noden het hoogste zijn.

Een programma gericht op seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR) zal
worden verlengd met een jaar (EUR 2 miljoen). Hiermee wordt onder andere zorg aan
slachtoffers van seksueel en gender-gerelateerd geweld in Oost-DRC geboden. Daarnaast
zal op het gebied van rechtsstaat, handel en grondstoffen een technische assistentie
aan de International Conference on the Great Lakes Region (ICGLR) gefinancierd worden
gedurende 2 jaar (totaal EUR 4 miljoen). ICGLR is een regionale gouvernementele organisatie
met 12 lidstaten, waaronder zowel DRC als Rwanda, gericht op stabiliteit, economische
integratie en het beheer van grondstoffen. Binnen haar mandaat speelt de ICGLR onder
meer een rol in de lopende vredesprocessen onder leiding van de VS en Qatar.

Het kabinet spant zich er voor in het uitfaseren van het GMP op een verantwoorde manier
te laten verlopen. Dit gebeurt onder meer door contracten geleidelijk af te laten
lopen, organisaties te ondersteunen door flexibiliteit te bieden om vertraging ten
gevolgen van het conflict op te vangen, aandacht te vragen voor de duurzaamheidsplannen
van de projecten, het behouden van opgebouwde (kennis)netwerken, en het bieden van
ondersteuning bij de transitie en het zoeken naar nieuwe vormen van financiering voor
de projecten en uitvoeringsorganisaties.

Zoals toegelicht in de Kamerbrief over de situatie in Congo, d.d. 20 maart 20253, betekent het uitfaseren van het GMP niet dat Nederland niet langer actief blijft
in de Grote Meren regio. Nederland blijft middels de ambassades in de regio werkzaam
op diverse beleidsterreinen, en blijft ook humanitaire hulp bieden om bij te dragen
aan de verlichting van de noden in de DRC. Daarom draagt Nederland dit jaar EUR 8
miljoen bij aan het DRC Humanitarian Fund. Ook zijn alle humanitaire partners die Nederland met flexibele financiering steunt
(VN-organisaties, Rode Kruis-beweging en Dutch Relief Alliance) actief in het Grote
Merengebied, bijvoorbeeld ter ondersteuning van de ontheemdingscrisis en de huidige
Ebola uitbraak.

Verder blijft Nederland voorlopig bijdragen aan lokale en regionale conflictbemiddeling
en bescherming van burgers, via partnerschappen ter ondersteuning van het maatschappelijk
middenveld. Voorts steunt Nederland projecten die bijdragen aan rekenschap voor misdaden
uit het verleden door te werken aan het opbouwen van dossiers tegen vermeende schendingen
van het internationaal oorlogsrecht. Daarnaast is Nederland mede-oprichter en donor
van het European Partnership for Responsible Minerals (EPRM), dat sinds 2016 projecten
in de DRC, Rwanda en Oeganda financiert om transparantie in de mijnbouwsector te bevorderen.

Het kabinet blijft zich tevens inspannen om in Europees verband bij te dragen aan
de verscheidene vredesprocessen ter bevordering van regionale stabiliteit en respect
voor het internationaal recht.

De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.W. Sjoerdsma