Brief regering : Informeren Eerste en Tweede Kamer over voortzetting subsidierelatie ECP
26 643 Informatie- en communicatietechnologie (ICT)
33 009
Innovatiebeleid
Nr. 1545
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2026
In de beantwoording van het verslag van het schriftelijk overleg van 10 april 2026
is toegezegd de Eerste en Tweede Kamer voor de zomer te informeren over het mogelijke
voornemen om de subsidierelatie met ECP in 2027 voort te zetten.1 Met deze brief kom ik tegemoet aan deze toezegging.
Introductie
Sinds de oprichting in 1998 door het toenmalige Ministerie van Economische Zaken en
VNO-NCW, verricht ECP een breed scala aan activiteiten om een betere digitale samenleving
te realiseren. Vanuit inhoudelijk perspectief ziet EZK ECP nog altijd als een waardevolle
ondersteuning bij het voorbereiden en realiseren van beleid en het opzetten van betekenisvolle
publiek-private samenwerkingen. Als neutraal platform voor het bedrijfsleven, overheid
en maatschappelijke organisaties speelt ECP een belangrijke rol in de visievorming
op Nederland als informatiesamenleving.
Unieke karakter activiteiten en rol ECP
ECP heeft een unieke positie als onafhankelijk platform met zowel private als publieke
deelnemers. Deze deelnemers zijn zowel leveranciers als afnemers, zowel bedrijfsleven
als consumentenorganisaties, en zowel wetenschap als de praktijk. Sommige deelnemers
komen voor technische beleidsoplossingen, anderen komen voor het maatschappelijke
debat rondom privacy. Door deze heterogene belangen geniet ECP een groot vertrouwen
bij partijen. ECP vertegenwoordigt niet de belangen van een specifieke groep, maar
het algemene belang. Hiermee kan ECP een neutrale ontmoetingsplaats bieden voor al
deze partijen.
Resultaten
Tegelijkertijd zie ik ook de zorgen die geuit zijn door meerdere Tweede Kamerfracties
in het eerdergenoemde schriftelijk overleg. Zo zijn er bijvoorbeeld vragen gesteld
over de effectiviteit van de activiteiten van ECP. Over de jaren heen heeft ECP haar
rapportage over de opgeleverde resultaten verbeterd, waardoor EZK meer inzicht heeft
gekregen in de meerwaarde van ECP voor de beleidsdoelen van EZK. Zoals ook verwoord
in de beantwoording van dit schriftelijk overleg ben ik tevreden over de resultaten
die de gesubsidieerde activiteiten van ECP hebben opgeleverd over de jaren heen, ter
ondersteuning van de beleidsdoelen van EZK.
Overigens blijft mijn ministerie bij ieder project kritisch kijken naar de effectiviteit
van de activiteiten en of ECP de geschikte en enige partij is die dergelijke activiteiten
kan uitvoeren. Dit heeft er bijvoorbeeld toe geleid dat het ministerie met betrekking
tot de Human Capital Agenda, de AI-coalitie, de Blockchaincoalitie en het Anti-Abuse
Network de subsidie aan ECP heeft beëindigd: de activiteiten zijn gestopt of andere
organisaties voeren deze activiteiten nu uit. De afgelopen jaren is de totale subsidie
aan ECP teruggebracht van ca. 7 miljoen euro per jaar naar ca. 3 miljoen per jaar,
o.a. in het kader van taakstellingen.
Governance van ECP
Daarnaast zijn er zorgen geuit over een mogelijke (schijn van) belangenverstrengeling
tussen ECP en LunaVia, een eigen onderneming van ECP-directieleden. Al vanaf de oprichting
heeft ECP ervoor gekozen om geen personeel in dienst te nemen, maar personeelsdiensten
in te kopen bij (de voorganger van) LunaVia. Zoals aangegeven in het antwoord op het
schriftelijk overleg is deze inkoopovereenkomst eerder beoordeeld door een extern
advocatenkantoor. Deze beoordeling gaf het ministerie toen geen aanleiding om verdere
stappen te ondernemen. In deze antwoorden is ook aangegeven dat ECP inmiddels zelf
versneld stappen zet ten aanzien van de governance structuur, om de (schijn van) belangenverstrengeling
weg te nemen.
Op 30 juni jl. ontving ik de bijgevoegde brief van ECP met daarin een samenvatting
van de maatregelen die ECP neemt om de (schijn van) belangenverstrengeling weg te
nemen. Hieronder zal ik de belangrijkste maatregelen nader toelichten.
Scheiden van (persoonlijke) belangen: nieuwe governance
Een belangrijk onderdeel van de ECP-brief is het verbreken van de huidige afhankelijkheidsrelatie
tussen de stichting ECP en LunaVia. De belangrijkste stappen daarin worden genomen
per 1 januari 2027, waarbij de huidige ECP-directieleden die betrokken zijn bij LunaVia,
niet langer hun rol als ECP-directielid uitoefenen. Ook hebben zij geen andere beslisbevoegde
rol binnen ECP. De huidige directieleden zullen in 2027 alleen nog een rol hebben
in de overdracht, en geen rol in enige aanbesteding vanuit ECP.
In de nieuwe governancestructuur van ECP zal er een duidelijke scheiding zijn tussen
onderaannemers en ECP-sleutelfiguren. De nieuwe ECP-directie zal bijvoorbeeld geen
belangen hebben in ondernemingen of andere organisaties die met de stichting ECP samenwerken.
Aanbestedingen inhuur van en inkoop bij derden
Bovendien meldt ECP dat vanwege de afbouw van de samenwerking met LunaVia zij inhuur
van en inkoop bij derden in meer gevallen gaat aanbesteden. De lopende overeenkomst
met onderaannemer LunaVia wordt daarvoor per 1 juli 2026 beëindigd. Hierdoor kunnen
meerdere partijen meedingen, wat bijdraagt aan het tegengaan van de schijn van belangenverstrengeling.
Het bestuur van ECP streeft ernaar om de lopende zaken met LunaVia zo snel mogelijk
doch zorgvuldig af te ronden, waarna deze werkzaamheden kunnen worden aanbesteed.
Daarom kiest ECP ervoor om dit proces in twee stappen te doen, in 2027 en 2028. Zodoende
kan ECP het proces van aanbesteden goed voorbereiden én uitvoeren de kwaliteit van
deze aanbestede programma’s waarborgen. Voor de goede orde zij vermeld dat LunaVia,
net als andere partijen, kan meedingen met de aanbestedingen en daarmee nieuwe opdrachten
zou kunnen verwerven bij ECP.
Overgangsperiode
Ik ben van plan om dit transitietraject, met name in de periode waarin de huidige
werkzaamheden van LunaVia en ECP nog deels doorloopt, scherp in de gaten te houden.
Ik vind het belangrijk dat de voorgenomen plannen zoals verwoord in de brief van ECP
aan mijn ministerie, en de onderliggende afspraken tussen LunaVia en ECP, zo snel
mogelijk leiden tot een daadwerkelijke, merkbare scherpe scheiding in belangen. Op
basis van de gedane toezeggingen en vorderingen tot nu toe ben ik bereid om ECP de
gevraagde tijd en ruimte te geven.
Voornemen tot voortzetting subsidie
Het bovenstaande leidt mij tot mijn voornemen om de subsidierelatie met ECP in 2027
voort te zetten. Ten eerste vanwege de unieke positie die ECP heeft. Ten tweede omdat
ik tevreden ben met de inhoudelijke resultaten die ECP levert met de activiteiten
die ik subsidieer, en daarmee met de effectiviteit van deze subsidie. En tenslotte
vind ik dat ECP goede vorderingen maakt om de (schijn van) belangenverstrengeling
weg te nemen, zoals hierboven toegelicht. Uit de brief blijkt naar mijn oordeel dat
het bestuur van ECP streeft naar een duidelijke scheiding van belangen en effectieve
inzet van subsidiemiddelen, en hier concrete uitgewerkte plannen aan heeft gekoppeld.
Planning en proces subsidieverstrekking
In de zomer zullen mijn ministerie en ECP de gesprekken starten over de invulling
van de projecten voor het jaar 2027. Naar verwachting komen die in grote lijnen overeen
met de projecten in 2026, m.u.v. de ONE Conference, omdat het Nationaal Cybersecurity
Centrum (NCSC) deze conferentie gaat organiseren. Daarnaast is het waarschijnlijk
dat, vanwege de portefeuilleverdeling tussen de Staatssecretaris van Slagvaardige
Overheid en mij, ECP voor enkele digitaliseringsprojecten waarvoor ECP subsidie ontving
van BZK, subsidie zal aanvragen bij EZK. In september beoordeelt EZK de concept-subsidieaanvraag,
waarna de definitieve aanvraag begin oktober wordt ingediend. Doorgaans volgt de definitieve
toekenning in december.
Voorafgaand aan deze toekenning zal ik de Eerste en Tweede Kamer nog nader informeren
over dit voornemen, in overeenstemming met de verplichtingen in de Kaderwet EZ-, LVVN-
en KGG-subsidies. Daarin zal ik meer toelichting geven op de voorgenomen bedragen
en activiteiten, inclusief de activiteiten waarvoor ECP voorheen subsidie ontving
van BZK.
Opties voor een passende subsidievorm
In het schriftelijk overleg is door verschillende fracties gevraagd of een jaarlijkse
(maatwerk)subsidie de juiste vorm is voor de activiteiten die ECP uitvoert met EZK-subsidie.
De fractie van Groen-Links-PvdA heeft bovendien specifiek gevraagd of een meerjarige
subsidievorm is overwogen. Uit een eerste inventarisatie blijkt dat het grootste deel
van de door EZK gesubsidieerde activiteiten van ECP, meerjarig loopt. Daaruit volgend
zou een meerjarige subsidie geschikt kunnen zijn voor deze onderdelen. Tegelijkertijd
hecht ik aan de mogelijkheid om tussentijds bij te kunnen sturen.
Bovendien meldt ECP in hun brief dat het (een deel van het) personeel in dienst wil
gaan nemen, en zodoende dergelijke werkzaamheden niet meer inkoopt via een onderaannemer.
Om deze stap te zetten, wil ECP in gesprek met hun opdrachtgevers voor een meerjarige
solide financiële basis.
Meerjarenkader per 2028 onderzoeken
Dit alles leidt mij tot het voornemen om de mogelijkheid te onderzoeken om de subsidie
voor ECP-activiteiten te verlenen middels een meerjarenkader en daarbinnen jaarlijkse
verstrekkingen vanaf 2028. Zo'n meerjarenkader bevat het voornemen voor subsidieverlening
voor meerdere jaren, met daarin een maximaal subsidiebedrag per jaar, de te volgen
procedure voor de jaarlijkse aanvragen en de algemene subsidieverplichtingen. Binnen
dat meerjarenkader dient ECP jaarlijks een subsidieaanvraag in waarop een besluit
van mij volgt. Dat biedt ECP een betrouwbare financiële basis, waardoor het ook investeringen
(bijvoorbeeld in eigen personeel) kan doen met meerjarige zekerheid.
Ik wil vanaf het najaar van 2026 deze optie voor een meerjarig kader verder uitwerken.
Ik zal daartoe ook overleg voeren met ECP. Voor de komende periode zal eenmalig nog
een eenjarige subsidie worden voorbereid voor het jaar 2027.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
W.J.M. Aerdts
Indieners
W.J.M. Aerdts, staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat