Brief regering : Afronding transactie TenneT Duitsland
28 165 Deelnemingenbeleid rijksoverheid
Nr. 478
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2026
TenneT Duitsland, dochter van staatsdeelneming TenneT Holding (hierna: TenneT), beheert
een groot deel van het Duitse elektriciteitsnet op land en op zee. Als gevolg van
een omvangrijke investeringsagenda vanwege de energietransitie had TenneT Duitsland
een grote kapitaalbehoefte. Op 24 september 2025 heb ik u geïnformeerd dat drie private
investeerders, Norges Bank Investment Management (de beheerder van het Noorse staatsoliefonds),
APG (een Nederlandse pensioenuitvoerder) en het Singaporese staatsinvesteringsfonds
GIC deze kapitaalbehoefte invullen.1 Vervolgens heb ik u op 3 februari 2026 geïnformeerd dat TenneT, de Nederlandse staat
en de drie private investeerders met de Duitse staat2 een onderhandelingsakkoord hebben bereikt over de deelname van de Duitse staat in
TenneT Duitsland.3 Ik heb in deze brief ook aangegeven dat er nog aan een aantal opschortende voorwaarden
moest worden voldaan voordat de transactie kon worden geïmplementeerd. Met deze brief
informeer ik u dat aan alle voorwaarden4 is voldaan en dat hiermee de transactie tussen TenneT, de private investeerders en
de Duitse staat is afgerond. Daarnaast ga ik kort in op de gevolgen van de transactie
voor het aandeelhouderschap van de staat in TenneT Duitsland.
Op 9 juni 2026 is de laatste goedkeuring verleend. Naar aanleiding daarvan kon de
implementatiedatum van de transactie worden vastgesteld op 3 juli. De afgelopen weken
zijn de laatste administratieve en juridische handelingen afgerond, waarmee de nieuwe
aandeelhoudersstructuur nu een feit is.
Nieuwe aandeelhoudersstructuur
Zoals in mijn brief van 24 september 2025 toegelicht zijn kapitaalstortingen van de
private investeerders in TenneT Duitsland nodig om de credit rating van TenneT Duitsland te verkrijgen en te behouden. De huidige verwachting is dat
tot en met 2029 in totaal € 8,5 miljard aan kapitaal nodig (de kapitaalbehoefte) is
om de financiële ratio’s op peil te houden. De private investeerders hebben toegezegd
tot € 9,5 miljard te willen storten in TenneT Duitsland. De private investeerders
storten het benodigde kapitaal niet in één keer maar in diverse stortingen in de periode
tot en met 2029. Het gezamenlijke aandelenbelang van de private investeerders bouwt
geleidelijk op tot maximaal 46%.
De Duitse staat heeft direct 25,1% van de aandelen in TenneT Duitsland verkregen voor
een bedrag van circa € 3,3 miljard. Dit gebeurt via een verkoop van aandelen die TenneT
houdt in TenneT Duitsland. Daarna neemt de Duitse staat deel aan vervolgstortingen
die de private investeerders doen om de kapitaalbehoefte over tijd in te vullen. Hiermee
zal de Duitse staat het aandelenbelang op 25,1% houden en bijdragen aan de financiering
van TenneT. Afhankelijk van de uiteindelijke kapitaalbehoefte kunnen de vervolgstortingen
van de Duitse staat oplopen tot € 2,3 miljard. Daarmee komt het totaal beschikbare
kapitaal voor TenneT Duitsland uit op € 11,8 miljard, ten opzichte van een verwachte
kapitaalbehoefte van € 8,5 miljard.
Bovenstaande betekent dat de Nederlandse staat via TenneT minimaal 28,9% van de aandelen
behoudt, zoals in tabel 1 samengevat.
Tabel 1. Aandeelhoudersstructuur TenneT Duitsland
Aandeelhouder
Belang
Bedrag
TenneT (Nederlandse staat)
minimaal 28,9%
–
KfW (Duitse staat)
25,1%
ca. € 3,3 miljard + maximaal € 2,3 miljard vervolgstortingen
APG, NBIM, GIC (gezamenlijk)
maximaal 46%
maximaal € 9,5 miljard
Financiële risico’s Nederlandse staat
Door de transactie neemt de risicoblootstelling van de Nederlandse staat ten aanzien
van TenneT Duitsland substantieel af:
– TenneT Duitsland kan dankzij de transactie zelfstandig geld lenen op de kapitaalmarkt.
Dit betekent ook dat de bestaande lening van TenneT Nederland aan TenneT Duitsland
in de periode 2030–2035 kan worden afgelost.
– Het door de private investeerders en de Duitse staat toegezegde kapitaal van € 11,8
miljard ligt circa € 3,3 miljard boven de momenteel ingeschatte eigen vermogensbehoefte
van TenneT Duitsland. Zolang de geraamde kapitaalbehoefte van € 8,5 miljard niet stijgt
tot boven de € 11,8 miljard, kan TenneT Duitsland zich dus zelfstandig blijven financieren.
– Er is contractueel vastgelegd dat mocht de eigen vermogensbehoefte tegen de verwachting
in toch hoger uitvallen, alle aandeelhouders, waaronder TenneT, de optie hebben om
naar rato bij te storten en hun huidige belang te handhaven. Geen van de aandeelhouders
is hiertoe verplicht. Door deelname van de drie private investeerders en de Duitse
staat zijn er nu meerdere aandeelhouders die zich verantwoordelijk voelen voor de
financiële stabiliteit van TenneT Duitsland. Hierdoor wordt de rol van de Nederlandse
staat als lender of last resort verkleind.
De implementatie van de transactie heeft ook directe positieve financiële en budgettaire
effecten voor de Nederlandse staat. Een aantal van deze effecten zijn al bij de Voorjaarsnota
2026 verwerkt en een aantal zullen bij de Miljoenennota 2027 worden verwerkt, zoals
hieronder toegelicht. Tabel 2 bevat een overzicht van alle reserveringen voor TenneT
Duitsland die bij de Voorjaarsnota 2026 zijn opgenomen.
Tabel 2. Overzicht financiering TenneT Duitsland bij de Voorjaarsnota 2026 (Eerste
suppletoire begroting)
€ mld.
Relevant voor
2026
2027
2028
2029
EMU-saldo
Uitgaven kader
EMU-schuld
Tijdelijke financiering
Openstaande lening
Nee
Nee
Ja
€ 21,7
€ 21,7
€ 21,7
€ 20,2
Leningsfaciliteit1
Nee
Nee
Ja
€ 11,0
–
–
–
Rente inkomsten1
Ja
Nee
Ja
€ 1,0
€ 1,2
€ 1,2
€ 1,2
TenneT Duitsland: last resort maatregel
Kapitaalstorting1
Nee
Nee
Ja
–
€ 2,15
€ 2,15
–
X Noot
1
Bij de Miljoenennota 2027 zullen als gevolg van de definitieve implementatie van de
transactie de leningsfaciliteit van € 11 miljard en de resterende reservering van
€ 4,3 miljard voor kapitaalstortingen in TenneT Duitsland vrijvallen. Ook zullen de
toekomstige rente inkomsten hierdoor lager uitvallen.
Zoals toegelicht in mijn brief van 3 februari zijn bij de Voorjaarsnota 2026 reeds
de volgende wijzigingen verwerkt:
– De deelname van de Duitse staat levert in 2026 een niet-saldo relevante opbrengst
op van ca. € 3,3 miljard en bij een gelijkblijvende kapitaalbehoefte wordt uiterlijk
in 2029 nogmaals circa € 1,5 miljard aan opbrengsten gerealiseerd. Met de opbrengsten
door de deelname van de Duitse staat in TenneT Duitsland gaat TenneT een gedeelte
van de aandeelhouderslening aflossen die de Nederlandse staat aan TenneT heeft verstrekt.
Dit is in lijn met het eerste toetsingskader5 van de lening, waarbij werd aangegeven dat opbrengsten van een verkoop aan de Duitse
staat worden gebruikt voor aflossing van de lening. Na deze aflossingen blijft er
naar verwachting nog ca. € 20,2 miljard aan lening uitstaan, die TenneT zal afbetalen
tussen 2030 en 2039.
– De aflossing leidt tot een negatief saldo-effect doordat de rentontvangsten op de
lening dalen (ca. € 127 mln. per jaar).6
Bij de Miljoenennota 2027 zullen als gevolg van de definitieve implementatie van de
transactie de volgende aanvullende wijzigingen worden doorgevoerd:
– Door de implementatie van de transactie en de inwerkingtreding van de instellingsgarantie
voor TenneT Nederland is de verwachting dat TenneT geen behoefte meer heeft aan financiering
vanuit de staat. Daarom zal het ongebruikte deel van de leningsfaciliteit van € 11
miljard vrijvallen.
– Daardoor worden de toekomstige renteontvangsten aanvullend met ca. € 404 miljoen per
jaar naar beneden bijgesteld totdat de lening is afgelost.6
– De resterende reservering van € 4,3 miljard voor kapitaalstortingen in TenneT Duitsland
zal komen te vervallen.
Zowel de leningsfaciliteit als de reservering voor kapitaalstortingen zijn niet-saldorelevant
en een vrijval levert geen budgettaire ruimte op. De lagere renteontvangsten zijn
wel saldorelevant.
Toekomstige rol aandeelhouder Nederlandse staat
TenneT blijft de grootste aandeelhouder van TenneT Duitsland en beschikt over vetorechten
onder andere de volgende beslissingen:
– goedkeuring van het businessplan van TenneT Duitsland;
– benoeming en ontslag van bestuurders;
– materiële wijzigingen in de strategie of de financieringsstructuur.
Zolang TenneT meer dan 25% van de aandelen bezit, blijven deze vetorechten behouden.
De staat is indirect – via TenneT- aandeelhouder van TenneT Duitsland. Als indirecte
aandeelhouder zal ik blijven sturen op de controle van TenneT Duitsland over haar
investeringsagenda en op het behoudt van synergiën met TenneT Nederland, zodat het
indirecte aandeelhouderschap zoveel mogelijk bijdraagt aan de Nederlandse publieke
belangen. TenneT Nederland en Duitsland blijven bijvoorbeeld nauw samenwerken bij
de ontwikkeling van het net op zee, op het gebied van innovatie en bij de gezamenlijke
inkoop van technische onderdelen. Ook zijn er overeenkomsten aangegaan om dienstverlening
voor bepaalde tijd door te zetten volgend op de splitsing van de operationele onderdelen
die in 2025 is ingezet. Dat zorgt ervoor dat kennis behouden blijft en middelen efficiënt
worden ingezet.
Conclusie
Het vorige kabinet heeft in eerdere brieven gedeeld dat het een deelname van private
investeerders in TenneT Duitsland als de beste structurele oplossing voor de Duitse
kapitaalbehoefte zag. In dit kader is er meerdere jaren gezocht naar een oplossing
voor de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland. Ik ben erg verheugd dat de oplossing
met het afronden van deze transactie gevonden is. De implementatie van de transactie
zorgt ervoor dat er geen Nederlands belastinggeld wordt gebruikt voor de activiteiten
van TenneT Duitsland, in plaats daarvan worden er opbrengsten gegenereerd voor de
schatkist. Tegelijkertijd blijft de bijdrage aan het Nederlandse publieke belang voor
een groot gedeelte behouden omdat TenneT voorlopig de grootste aandeelhouder van TenneT
Duitsland zal blijven en daarmee zeggenschap in TenneT Duitsland zal behouden.
De Minister van Financiën,
E. Heinen
Indieners
E. Heinen, minister van Financiën