Brief regering : Verkenning wet- en regelgeving Intensive Care (IC)-basiscapaciteit
29 247 Acute zorg
Nr. 492
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2026
De Tweede Kamer heeft met de motie-Westerveld/Kuiken1 en de motie-van Dijk/Bushoff2 gevraagd te streven naar een IC-basiscapaciteit van ten minste 1.150 bedden en regelmatig
te toetsen of die capaciteit in de praktijk ook wordt gehaald.3. Het kabinet spant zich in om uitvoering te geven aan de moties die in de Tweede
Kamer zijn aangenomen om te streven naar IC-zorg die ook in tijden van crises zo goed
mogelijk beschikbaar is. Zoals aangegeven in de Kamerbrief acute zorg4 is het kabinet gestart met een verkenning naar wet- en regelgeving voor het vastleggen
van een basiscapaciteit van het aantal beschikbare IC-bedden. Ook zijn vertegenwoordigers
van ziekenhuizen, intensivisten, IC verpleegkundigen, verzekeraars en patiënten vorige
jaar gestart met een intensief traject om samen landelijke kaders voor een toekomstbestendig
IC-landschap op te stellen. In deze brief wordt de Kamer geïnformeerd over de tussentijdse
uitkomsten van deze trajecten.
Verkenning wetgeving
De IC-zorg is een belangrijk onderdeel van de ziekenhuiszorg en is hooggespecialiseerde
medische en verpleegkundige zorg voor patiënten die acuut en levensbedreigend ziek
zijn. Kenmerkend voor IC-zorg is het vermogen om flexibel op en af te schalen. Bij
een toename van de zorgvraag kan de IC-capaciteit worden uitgebreid, bijvoorbeeld
tijdens periodes van grote drukte (zoals tijdens een griepepidemie) of calamiteiten.
Wanneer de zorgvraag afneemt, kan de capaciteit weer worden teruggebracht. Deze flexibiliteit
maakt het mogelijk om passende zorg te blijven leveren en beschikbare middelen efficiënt
in te zetten. Naar inschatting van de Nederlandse Vereniging van Intensive Care ligt
de huidige operationele capaciteit tussen de 850 en 900 IC-bedden.
Het Ministerie van VWS heeft verkend hoe we via wet- en regelgeving kunnen borgen
dat er voldoende IC zorg beschikbaar is ook in tijden van een sterk verhoogde zorgvraag.
Hiervoor is gekeken naar onderliggende problemen en oorzaken, en de opties in huidige
wet- en regelgeving. Deze verkenning laat zien dat er voldoende grond is om wetgeving
nader uit te werken. De kern daarvan is dat het huidige stelsel, bij het uitblijven
van afspraken tussen veldpartijen, onvoldoende waarborgt dat bij uitzonderlijke piekbelasting
tijdig, doelmatig en bestuurlijk afdwingbaar voldoende IC-capaciteit beschikbaar is.
Daarbij moet het niet primair gaan om het aantal IC-bedden, maar juist om de vraag
hoe wordt vastgesteld welke capaciteit noodzakelijk en proportioneel is, hoe deze
capaciteit regionaal wordt gerealiseerd en wie landelijk verantwoordelijk is als afspraken
onvoldoende tot stand komen. Het voornemen is de nadere uitwerking rond het eind van
dit jaar met de Tweede Kamer te delen.
Bovenstaande sluit aan bij de beleidsbrief van VWS waarin staat dat zorgaanbieders
zich zo in een regio organiseren dat inwoners de best passende zorg op de beste plek
krijgen wanneer dat nodig is.5 Niet alle zorg hoeft overal op dezelfde manier georganiseerd te zijn, maar patiënten
moeten er wel op kunnen rekenen dat noodzakelijke zorg tijdig beschikbaar is. Dat
geldt in het bijzonder voor IC-zorg. Het kabinet zal de nadere uitwerking van wetgeving
ook bij de verdere uitwerking van de beleidsbrief betrekken.
Traject veldpartijen toekomstbestendig IC-landschap
Eerder heeft het kabinet al aangegeven dat het partijen vrij staat om, parallel aan
de verkenning naar wetgeving, eerder tot een concrete oplossing te komen voor het
vraagstuk. Vertegenwoordigers van zorgverleners, ziekenhuizen, patiënten en zorgverzekeraars
hebben het kabinet recent bij brief geïnformeerd over hun traject gericht op het maken
van afspraken ten behoeve van een toekomstbestendig IC-landschap. Deze brief is als
bijlage bij deze Kamerbrief toegevoegd. Zij onderschrijven het belang van voldoende,
toegankelijke en weerbare IC-zorg, maar geven aan dat het wettelijk vastleggen van
een vaste basiscapaciteit van 1.150 IC-bedden volgens hen niet bijdraagt aan een toekomstbestendige
organisatie van de IC-zorg. Veldpartijen geven aan dat niet een statisch aantal IC-bedden
leidend moet zijn, maar de vraag welke capaciteit feitelijk inzetbaar, kwalitatief
verantwoord en opschaalbaar is. De veldpartijen werken daarom aan een alternatief
voorstel voor onder meer basiscapaciteit, opschaalbaarheid, personele inzetbaarheid,
monitoring en bekostiging. Met daarbij ook nadrukkelijk aandacht voor het flexibeler
inzetten van personeel binnen en buiten de IC. Het kabinet juicht het toe dat partijen
hiermee bezig zijn. De beoogde oplevering van deze kaders is eind 2026. Het kabinet
zal de uitkomsten of afspraken vanuit dit traject uiteraard betrekken bij de verdere
uitwerking van wetgeving als deze tijdig en voor het eind van het jaar beschikbaar
zijn.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans
Indieners
S.T.M. Hermans, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport