Brief regering : Voortgang versterking taakveld bewaken en beveiligen, en reactie op adviesbrief Adviesorgaan Stelsel Bewaken en Beveiligen

Nr. 509
BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 3 juli 2026

Met deze brief informeer ik uw Kamer over de staat van het taakveld bewaken en beveiligen1. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in het vernieuwen en toekomstbestendig maken
van het gehele taakveld. Het doel is om flexibel en proactief in te kunnen spelen
op de snel veranderende dreiging en alle vraagstukken die op het taakveld afkomen.
Het taakveld wordt continu geconfronteerd met planbare én onvoorziene gebeurtenissen.
De afgelopen periode laat wederom zien dat een adaptief en innovatief taakveld noodzakelijk
is om toekomstbestendig de vele risico’s afdoende te kunnen beheersen. De functionarissen
in het taakveld – voor en achter de schermen – hebben daarbij wederom hun professionaliteit
en flexibiliteit laten zien.

Ik wil dan ook mijn waardering uitspreken voor het feit dat al deze organisaties zich
met een groot verantwoordelijkheidsgevoel inzetten voor onze veiligheid.

In deze brief ga ik in op de afgelopen periode van de transitie naar het stelsel beveiligen
van personen en bied ik u de tweede adviesbrief van het Adviesorgaan Stelsel Bewaken
en Beveiligen aan, voorzien van mijn reactie daarop.

Terugblik op de transitie

In reactie op het OvV rapport in 2023 en naar aanleiding van eerdere constateringen
van de Commissie Bos in 2021 heeft de toenmalige Minister van Justitie en Veiligheid
een transitie naar een stelsel beveiligen van personen aangekondigd2. Uw Kamer is periodiek geïnformeerd over de veranderingen en de inspanningen daartoe
in de afgelopen jaren. Het taakveld bewaken en beveiligen is met de betrokken stelselpartners
onder hoge druk verder geprofessionaliseerd en vervolgens, in het kader van de transitie,
fundamenteel anders ingericht. De transitie betrof onder andere het meer centraal
stellen van de te beveiligen persoon, een eenduidige inrichting van het gezag, verbeteringen
in de informatieorganisaties van de stelselpartners, een dreigingsanalysefunctie (hierna:
DAF) en een landelijk coördinatiecentrum van waaruit de politie en de koninklijke
marechaussee (KMar) hun specialistische bewakings- en beveiligingstaak vanuit synergie
en gelijkwaardigheid organiseren. In het lokaal domein bewaken en beveiligen zijn
er stappen gezet om de kwaliteit en uniformiteit van de werkwijzen bij de politie
en het openbaar ministerie te waarborgen door middel van het Samenwerkingskader Ketenproces
lokaal domein.

In de vorige Kamerbrief over de voortgang van de versterking van het taakveld bewaken
en beveiligen en de vernieuwing naar het stelsel beveiligen van personen3 kondigde ik aan dat de tweede helft van 2025 in het teken zou staan van gefaseerde
implementatie van de beleidsmatige kaders voor het nieuwe stelsel. Het triageproces,
een werkproces voor de opname van nieuwe casussen in het stelsel, is inmiddels ingevoerd.
Via dit triageproces zijn enkele tientallen casussen vanuit het Openbaar Ministerie
aan de NCTV ter overdracht aangeboden. Het gros van deze casussen heeft betrekking
op de dreigingsfenomenen georganiseerde ondermijnende criminaliteit en statelijke
dreigingen. Eerder heb ik uw Kamer geïnformeerd dat bewaken en beveiligen ook een
stevige psychosociale belasting met zich mee kan brengen voor Te Beschermen Personen.
Daarom is de afgelopen periode de aandacht voor dit thema vanuit de NCTV en partners
verder uitgebouwd.

Met het oog op de toekomstige werking van de DAF is een pilot uitgevoerd. Deze pilot
is parallel aan de bestaande werkwijze uitgevoerd en was in het bijzonder gericht
op het verder optimaliseren van het ontwerp en het opbouwen en inrichten van de DAF.
Naar verwachting start de DAF medio 2026 gefaseerd met het vervullen van de bedoelde
rol in het stelsel beveiligen van personen. Dit proces wordt gestructureerd en nauwgezet
gemonitord.

Daarnaast is er hard gewerkt aan een wetsvoorstel met de wetswijzigingen die nodig
zijn om de nieuwe uitgangspunten van het taakveld bewaken en beveiligen te expliciteren
en formeel te borgen. Dit wetsvoorstel gaat naar verwachting in juli 2026 in consultatie.

Met het bereiken van de mijlpalen en met de implementatie van de beleidskaders in
het najaar van 2025 is de beoogde vernieuwing bereikt en is de transitie afgerond.
Er staat een stevig fundament voor het nieuwe stelsel Beveiligen van Personen. De
nieuwe inrichting en werkwijze zijn geborgd in de herziene Circulaire bewaken en beveiligen4 die ik uw Kamer in februari van dit jaar heb toegezonden. De komende periode staat
voor het stelsel in het teken van doorontwikkeling en het gedegen implementeren van
uitvoeringsbeleid. Een gedegen implementatie zal de komende periode de nodige aandacht
en inspanning vragen. In het najaar van 2026 is voorzien dat de Circulaire opnieuw
wordt geactualiseerd om nieuwe aanpassingen, waaronder de formele start van de DAF,
te borgen.

Het functioneren van het stelsel wordt gemonitord, ook door de Inspectie Justitie
en Veiligheid5. Aan de hand van de uitkomsten van de monitoring worden de operationele kaders verder
verfijnd en ingevuld. Daarnaast worden de versterkingen die gedurende de transitie
zijn gedaan eenmalig onafhankelijk geëvalueerd. In het kader van de Strategische Evaluatieagenda
(SEA) ontvangt uw Kamer in 2027 een periodieke rapportage waarin gereflecteerd wordt
op het ingezette beleid en de bereikte resultaten. Uw Kamer zal hierover – uiterlijk
vóór Prinsjesdag 2026 – middels de zogenoemde «Harbersbrief» nader worden geïnformeerd.

Het Adviesorgaan Stelsel Bewaken en Beveiligen: informatievergaring en informatiedeling
binnen het taakveld Bewaken en Beveiligen

Met deze brief informeer ik uw Kamer tevens over de tweede adviesbrief van het onafhankelijke
Adviesorgaan Stelsel Bewaken en Beveiligen. In het kader van de versterking en doorontwikkeling
van het stelsel is een onafhankelijk Adviesorgaan Stelsel Bewaken en Beveiligen (hierna:
adviesorgaan) ingesteld. In mei 2025 heeft het adviesorgaan zijn eerste advies uitgebracht,
dat zag op het thema «zorgplicht»6. Dit advies is een belangrijke toevoeging aan de verdere ontwikkeling en versterking
van het taakveld bewaken en beveiligen. Het tweede advies van het adviesorgaan richt
zich op de informatievergaring- en deling binnen het taakveld bewaken en beveiligen.
De betreffende adviesbrief is als bijlage bij deze Kamerbrief opgenomen. Ik dank het
adviesorgaan voor het grondige en zorgvuldige werk.

Voortraject

In de afgelopen jaren is gewerkt aan de verbetering van de informatiepositie binnen
het taakveld bewaken en beveiligen. De Commissie Bos heeft nadrukkelijk gewezen op
het belang van een stevige informatiepositie binnen het taakveld als randvoorwaarde
om effectief te kunnen functioneren en om dreigingen tijdig te kunnen duiden.7 Uw Kamer is daarover eerder geïnformeerd8.

De Commissie Bos9 heeft destijds de aanbeveling gedaan om juridisch onderzoek te laten uitvoeren naar
de vraag in hoeverre de wettelijke bevoegdheden voor informatieverzameling in het
kader van bewaken en beveiligen, binnen de grenzen van de rechtsstaat, kunnen worden
verruimd. In de beleidsmatige voorbereidingen op dit vraagstuk is een internationaal
vergelijkend onderzoek uitgevoerd om te bezien op welke wijze de omringende landen
de mogelijkheden voor informatievergaring wettelijk hebben ingericht. Dit onderzoek
is op 20 maart 2026 aan uw Kamer aangeboden met de verzamelbrief Politie10.

De adviesbrief

Het adviesorgaan herhaalt de constateringen van de Commissie Bos: de politie loopt
binnen het taakveld bewaken en beveiligen snel tegen de beperking van haar bevoegdheden
aan, waardoor zij niet altijd proactief in staat is om een dreiging te signaleren
en duiden. De wettelijke basis voor de uitvoering van de taken van de politie binnen
het taakveld bewaken en beveiligen is artikel 3 van de Politiewet 2012. Dit biedt
de politie en de KMar mogelijkheden om informatie te verzamelen in het kader van de
uitvoering van de politietaak, mits er een niet meer dan geringe inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer wordt gemaakt. Uit de praktijk blijkt dat door deze begrenzing inmiddels
onvoldoende mogelijkheden bestaan om in bepaalde gevallen dreigingen richting personen
effectief te kunnen valideren. Tegelijkertijd is de taak tot het waken over de veiligheid
van personen in de afgelopen decennia steeds omvangrijker geworden: het aantal te
beveiligen personen is de afgelopen jaren toegenomen en de typen dreigingen zijn uiteenlopender.
Ook door deze toename in omvang is het gebruik van technologie voor het verbeteren
van die informatiepositie van de politie en de KMar – en daarmee ook die van het gezag
– erg belangrijk.

Het adviesorgaan beveelt zeer specifieke aanvullende wettelijke bevoegdheden aan.
Ik betrek deze aanbevelingen uiteraard bij het vervolgtraject. Daarbij is van belang
te benadrukken dat naar aanleiding van de aanbevelingen van de Commissie Bos mijn
departement al een traject is gestart om te analyseren welke belemmeringen zich in
de praktijk voordoen en waar de behoefte van de praktijk ligt bij het inrichten van
een goede informatiepositie. Op basis van deze inventarisatie wordt de komende periode
verder bezien of de ruimte binnen de huidige (wettelijke) kaders ten volle wordt benut,
of dat aanvullende wettelijke maatregelen nodig zijn.

Het staat voorop dat de politie, de KMar en de gezagen in staat worden gesteld om
hun taken zo goed mogelijk uit te voeren. Dit geldt zowel voor de bescherming van
personen in het stelsel als in het lokale domein. Bij de uitvoering hiervan dient
te allen tijde oog te zijn voor de adequate bescherming van de grondrechten van burgers.
Het adviesorgaan doet ook aanbevelingen met het oog op de bescherming van die grondrechten.
Die aanbevelingen worden betrokken bij het hierboven beschreven vraagstuk. Er wordt
met een open blik gekeken naar een praktisch werkbaar stelsel met een passende invulling
van de bescherming van grondrechten en een adequaat systeem van checks and balances.

Momenteel wordt binnen mijn ministerie nader onderzoek verricht naar alle bovengenoemde
aspecten en de wijze waarop deze met elkaar in samenhang moeten worden. Ik verwacht
uw Kamer in het najaar van 2026 uitsluitsel te geven over de te nemen vervolgstappen.

Doorontwikkeling

Zoals aangegeven, is het taakveld bewaken en beveiligen adaptief ingericht waardoor
het kan anticiperen op nieuwe ontwikkelingen. De doorontwikkeling van het taakveld
is zowel van belang voor de veiligheid van hen die beschermd moeten worden als voor
de veiligheid van de mensen die dit belangrijke werk dagelijks uitvoeren.

Uw Kamer wordt hierover blijvend periodiek geïnformeerd.

De Minister van Justitie en Veiligheid,
D.M. van Weel