Brief regering : Onderzoek belasting inkoop eigen aandelen Frankrijk en Italië
25 087 Internationaal fiscaal (verdrags)beleid
32 140
Herziening Belastingstelsel
Nr. 363
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juli 2026
Tijdens de behandeling van het Belastingplan 2026 heeft mijn ambtsvoorganger toegezegd
om uw Kamer te informeren over recente ontwikkelingen met betrekking tot de heffing
in Italië en Frankrijk bij de inkoop van eigen aandelen. Deze toezegging deed mijn
ambtsvoorganger naar aanleiding van vragen over de inkoopfaciliteit in de Nederlandse
dividendbelasting.
In deze brief ga ik eerst in op de fiscale behandeling van de inkoop van eigen aandelen
door Nederlandse beursvennootschappen, waarbij ik ook de hiervoor genoemde inkoopfaciliteit
bespreek. Daarna volgt een uiteenzetting over de fiscale behandeling van de inkoop
van aandelen in Frankrijk en Italië. Daarbij maak ik de kanttekening dat het lastig
is om het buitenlandse fiscale recht helemaal te doorgronden of te vergelijken met
het Nederlandse belastingstelsel. Deze onderdelen beschrijven daarom slechts de hoofdlijnen
van die buitenlandse stelsels. Tot slot ga ik in op de gerechtvaardigde bestaansreden
van de Nederlandse inkoopfaciliteit, mede in het licht van de beschreven recente ontwikkelingen
in Frankrijk en Italië.
1. Fiscale behandeling van de inkoop van eigen aandelen bij beursvennootschappen
Systematiek dividendbelasting
Dividendbelasting wordt geheven van aandeelhouders over de opbrengst die zij behalen
uit aandelen in een vennootschap die in Nederland is gevestigd (hierna kortweg «Nederlandse
vennootschap»). De dividendbelasting (15%) wordt ingehouden en afgedragen aan de Belastingdienst
door de Nederlandse vennootschap (de inhoudingsplichtige). De dividendbelasting is
een voorheffing op de inkomsten- en vennootschapsbelasting van de aandeelhouders.
Nederlandse aandeelhouders kunnen de dividendbelasting daarom doorgaans met die belastingen
verrekenen. In het geval van een buitenlandse aandeelhouder met een portfoliobelang
(5% of minder) fungeert de Nederlandse dividendbelasting veelal als eindheffing. Deze
buitenlandse aandeelhouder is namelijk in principe niet onderworpen aan Nederlandse
inkomsten- of vennootschapsbelasting. In dat geval kunnen aandeelhouders in hun woon-
of vestigingsland mogelijk in aanmerking komen voor een tegemoetkoming voor de in
Nederland geheven dividendbelasting.1
Als een Nederlandse vennootschap dividend uitkeert aan een Nederlandse aandeelhouder
verloopt de belastingheffing dus als volgt. De uitkerende vennootschap houdt 15% dividendbelasting
in op het dividend en draagt dit bedrag af aan de Belastingdienst. De aandeelhouder
ontvangt het netto bedrag (dividend -/- ingehouden dividendbelasting). De Nederlandse
aandeelhouder kan de ingehouden dividendbelasting vervolgens als voorheffing verrekenen
met de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting.
Systematiek inkoop eigen aandelen en inkoopfaciliteit
Ook als een vennootschap eigen aandelen inkoopt wordt dat voor de dividendbelasting
in principe aangemerkt als een opbrengst waarop dividendbelasting moet worden ingehouden.2 Bij inkoop van eigen aandelen is dividendbelasting verschuldigd over het verschil
tussen de inkoopprijs van de aandelen en het gemiddeld op de desbetreffende aandelen
gestorte kapitaal (het dividenddeel). Bij een Nederlandse aandeelhouder wordt de inkoop
van eigen aandelen belast met inkomsten- of vennootschapsbelasting. De aandeelhouder
kan de ingehouden dividendbelasting verrekenen met deze inkomsten- of vennootschapsbelasting.
Voor de inkoop van eigen aandelen door beursvennootschappen geldt onder strikte voorwaarden
een vrijstelling (de zogenoemde inkoopfaciliteit). Voor een goed begrip van de achtergrond
van deze faciliteit is het van belang te begrijpen hoe een inkoop van aandelen op
de beurs plaatsvindt.3 Dit gaat als volgt. Een aandeelhouder wil bij de verkoop van zijn aandelen via de
beurs (aan de inkopende vennootschap) de prijs ontvangen die hij van een willekeurige
derde ook zou ontvangen. Dit betekent dat de aandeelhouder geen genoegen zal nemen
met een verkoopprijs die (door de heffing van dividendbelasting) lager is dan bij
een verkoop van het aandeel aan een willekeurige derde. Een beursvennootschap die
eigen aandelen inkoopt, zal daarvoor dan ook de marktwaarde moeten betalen aan de
verkopende aandeelhouder. Bij de inkoop van aandelen is dividendbelasting niet verschuldigd
over de gehele inkoopprijs, maar over het verschil tussen de inkoopprijs van de aandelen
en het gemiddelde op de desbetreffende aandelen gestorte kapitaal: het dividenddeel.
De gedachte hierachter is dat dividendbelasting alleen wordt geheven over wat economisch
gezien een uitkering van winst is, niet over de terugbetaling van hun eigen ingelegde
kapitaal. Omdat bij de inkoop van eigen aandelen in principe dividendbelasting moet
worden ingehouden, wordt voor dividendbelastingdoeleinden de betaling aan de verkopende
aandeelhouder als netto bedrag beschouwd. Het dividenddeel wordt herleid tot een brutobedrag
(brutering) waarover de beursvennootschap dividendbelasting moet inhouden en afdragen.
In de praktijk neemt de inkopende beursvennootschap de 15% dividendbelasting voor
zijn rekening. Dit betekent concreet een extra kostenpost van 17,65% (15% over het
gebruteerde dividenddeel) voor de beursvennootschap bovenop de marktwaarde die voor
de betreffende aandelen geldt.4
Voor de verrekening van de dividendbelasting als voorheffing in de inkomstenbelasting
of vennootschapsbelasting is vereist dat de dividendbelasting is geheven ten laste
van de betreffende aandeelhouder. Het feit dat een beursvennootschap bij inkoop de
verschuldigde dividendbelasting voor eigen rekening neemt, betekent dat de geheven
dividendbelasting niet als voorheffing verrekend kan worden. Dit komt omdat de belastingplichtige
(de aandeelhouder) bij een beursvennootschap niet bekend is doordat de inkoop van
aandelen vaak door een bank wordt gedaan. De dividendbelasting vormt zodoende een
directe kostenpost voor de beursvennootschap die niet verrekend kan worden, met als
gevolg dat de waarde van de beursvennootschap wordt verminderd. Om dit knelpunt voor
beursvennootschappen bij de inkoop van eigen aandelen weg te nemen en tegelijkertijd
te voorkomen dat de uitdeling van dividend niet structureel wordt vervangen door de
inkoop van eigen aandelen, is de inkoopfaciliteit in het leven geroepen. Zoals eerder
aangegeven houdt deze faciliteit in dat een beursvennootschap onder strikte voorwaarden
geen dividendbelasting hoeft in te houden bij de inkoop van eigen aandelen. Daarbij
is het uitgangspunt van de voorwaarden dat de belastingvrije inkoop van aandelen niet
ten koste mag gaan van de uitdeling van regulier dividend.5
2. Fiscale behandeling inkoop van eigen (beurs)aandelen in Frankrijk
Belastingheffing bij aandeelhouder
In Frankrijk wordt de inkoop van eigen aandelen door een Franse vennootschap in beginsel
belast als vermogenswinst (kort gezegd: verkoopprijs minus koopprijs) van de aandeelhouder
(inkomstenbelasting en sociale premies of vennootschapsbelasting). Voor Franse vennootschappen
geldt een afwijkend regime voor inkomsten vanuit een gekwalificeerde deelneming.6 Dit zal bij een belang in een beursvennootschap in veel gevallen niet opgaan.7
Een buitenlandse aandeelhouder is in beginsel niet onderworpen aan Franse belastingheffing
bij de inkoop van eigen aandelen door een Franse vennootschap. Hierop geldt een uitzondering
voor buitenlandse aandeelhouders die in de periode van vijf jaar voorafgaand aan de
inkoop op enig moment een belang van ten minste 25% houdt in een Franse vennootschap.8 Dit zal voor beursvennootschappen doorgaans niet opgaan.9 Daarnaast geldt een uitzondering voor buitenlandse aandeelhouders, woonachtig of
gevestigd in een non-coöperatieve jurisdictie. Voor deze gevallen geldt een belasting
van 75%, ongeacht het belang in de Franse vennootschap.10
Belastingheffing bij inkopende vennootschap
Frankrijk belast de inkoop van eigen aandelen niet als dividend. Per 1 maart 2025
heeft Frankrijk een nieuwe belasting geïntroduceerd op een vermindering van aandelenkapitaal
na de inkoop van eigen aandelen. Deze belasting is beperkt tot Franse vennootschappen
die onderdeel zijn van een concern met een jaaromzet van meer dan € 1 miljard en werkt
– in de kern – als volgt. De belasting bedraagt 8% van het bedrag aan kapitaalvermindering
en een evenredig deel van het agio11. De inkopende vennootschap moet de kapitaalvermindering aangeven en de betaalde belasting
is niet aftrekbaar van de vennootschapsbelasting. Durfkapitaal bedrijven zijn uitgezonderd
van deze belasting. Tevens zijn kapitaalverminderingen in het kader van een aandelenregeling
voor werknemers uitgezonderd van deze belasting.
Financiële transactiebelasting
Daarnaast kent Frankrijk ook een zogenoemde financiële transactiebelasting. De financiële
transactiebelasting heeft betrekking op de aankoop van een beursgenoteerd aandeel
in een Franse vennootschap met een zetel in Frankrijk met een marktkapitalisatie van
meer dan € 1 miljard.12 De grondslag is de koopprijs van het aandeel en het tarief bedraagt 0,4%. Deze belasting
ziet dus niet specifiek op de inkoop van eigen aandelen, maar kan daar wel op van
toepassing zijn.
3. Fiscale behandeling inkoop van eigen (beurs)aandelen in Italië
Belastingheffing bij aandeelhouder
In Italië wordt de inkoop van eigen aandelen tegen 26% belast als vermogenswinst bij
de aandeelhouder (natuurlijk persoon en vennootschap).
Van een buitenlandse aandeelhouder met een belang in een Italiaanse vennootschap wordt
in beginsel ook belasting geheven over de inkoop van aandelen. Echter, hierop zijn
twee uitzonderingen. De eerste uitzondering is voor aandeelhouders met een belang
in een lichaam waarvan de aandelen worden verhandeld op een gereguleerde markt. De
tweede uitzondering geldt voor aandeelhouders, woonachtig of gevestigd in een land
dat is opgenomen op de zogenoemde «witte lijst». De landen op deze lijst (meer dan
100) voorzien in een adequate informatie-uitwisseling met de Italiaanse Belastingdienst.13
Financiële transactiebelasting
Italië heft in principe geen dividendbelasting over de inkoop van eigen aandelen,
maar kent wel, evenals Frankrijk, een meer algemene financiële transactiebelasting.
Bij verkoop van aandelen en financiële instrumenten uitgegeven door Italiaanse vennootschappen,
met een marktkapitalisatie van meer dan € 500 miljoen, is in principe 0,4% belasting
over de waarde van de transactie verschuldigd. Bij transacties die plaatsvinden op
gereguleerde markten wordt het tarief gehalveerd (0,2%). Voor hoogfrequente transacties
op de Italiaanse markt geldt een specifiek belastingtarief van 0,04%. Deze tarieven
gelden met ingang van 2026 en zijn een verdubbeling ten opzichte van de tarieven voor
2025. Hoewel deze transactiebelasting dus niet specifiek ziet op de inkoop van eigen
aandelen, wordt deze wel in het geval van inkoop geheven.
Geen nieuwe belasting op aandeleninkoop
Daarnaast is er, voor zover mij bekend, in Italië ook discussie geweest over een aanvullende
of hogere belasting op aandeleninkoop, maar is die niet ingevoerd.
4. Weging van belastingheffing in andere landen en inkoopfaciliteit
Systematiek andere landen
In deze brief heb ik uiteengezet hoe Nederland dividenden belast, hoe Nederland de
inkoop van eigen aandelen belast en dat – onder strikte voorwaarden – een uitzondering
geldt voor inkoop door beursvennootschappen (de inkoopfaciliteit). In 2023 is breed
onderzoek gedaan naar verschillende aspecten van de inkoopfaciliteit.14 Uit dit onderzoek blijkt dat de belasting op inkoop van eigen aandelen in andere
landen uiteenloopt van alleen heffing bij de aandeelhouder, een gerichte belasting
op inkoop tot zelfs helemaal geen belasting.15 De huidige situatie in Italië en Frankrijk bevestigt dit beeld. Voor wat betreft
recente ontwikkelingen, heeft Frankrijk een gerichte belasting op de vermindering
van kapitaal na inkoop van eigen aandelen ingevoerd en heeft Italië zijn financiële
transactiebelasting verhoogd. Deze maatregelen hebben een verschillende reikwijdte
en laten zich niet goed vergelijken met de Nederlandse systematiek van de inkoopfaciliteit.
Zoals in deze brief omschreven heft Nederland bij inkoop van eigen aandelen in beginsel
dividendbelasting en geldt daarop onder strikte voorwaarden een uitzondering (de inkoopfaciliteit).
Sommige landen kennen andersoortige heffingen, met verschillende grondslagen, voorwaarden
en parameters. Bovendien zijn deze heffingen steeds onderdeel van een breder buitenlands
belastingstelsel dat niet volledig in beeld is. Dat maakt een vergelijking met Nederland
lastig. In algemene zin dient te worden opgemerkt dat financiële transactiebelastingen
door onder andere het IMF, de ECB, het CPB en de Franse Rekenkamer doorgaans niet
als doelmatige en doeltreffende instrumenten worden beschouwd.16 Ook zou een financiële transactiebelasting in Nederland deels overlap vertonen met
reeds bestaande instrumenten zoals de bankenbelasting, hetgeen leidt tot cumulatie
van belasting in de financiële sector, wat een negatief effect heeft op het Nederlandse
vestigings- en investeringsklimaat.
Weging inkoopfaciliteit
De inkoopfaciliteit is in 2001 ingevoerd nadat de Raad van State de dividendbelasting
over de inkoop van beursaandelen had aangemerkt als aanmerkelijk knelpunt, mede omdat
beursvennootschappen de inkoop van aandelen als een strategisch instrument zien.17 Het kabinet heeft daarop gezocht naar een maatregel waarbij belastingvrije inkoop
van aandelen bij beursvennootschappen kan worden toegestaan, zonder dat dit volledig
ten koste gaat van de jaarlijkse opbrengst van dividendbelasting. Hoe andere landen
de inkoop van eigen aandelen belasten is – gelet op de hiervoor beschreven doelstelling
van de inkoopfaciliteit – niet direct relevant voor de Nederlandse inkoopfaciliteit.
Dat geldt tevens voor de recente ontwikkelingen in Frankrijk en Italië. De inkoopfaciliteit
heeft immers op zichzelf bezien nog steeds een gerechtvaardigde bestaansreden. Zij
voorkomt dat de beursvennootschappen de dividendbelasting bij inkoop zelf voor hun
rekening moeten nemen. Uit het genoemde onderzoek uit 2023 blijkt verder dat er bedrijfseconomische
redenen zijn voor de inkoop van eigen aandelen. De inkoop van aandelen wordt door
beursvennootschappen als een belangrijk strategisch instrument gezien op het gebied
van het kapitaalallocatiebeleid. Daarnaast kan met de inkoop van aandelen (positieve)
invloed worden uitgeoefend op de waardeontwikkeling van de aandelen en daarmee de
koers van aandelen worden beheerst.
Gelet op het voorgaande is het kabinet van mening dat de inkoopfaciliteit nog altijd
een gerechtvaardigde en zelfstandige bestaansreden heeft, ongeacht hoe de inkoop van
aandelen in het buitenland wordt belast.
De Staatssecretaris van Financiën,
E. Eerenberg
Indieners
E. Eerenberg, staatssecretaris van Financiën