Brief regering : OvV-rapport ‘Oefenen in balans’

Nr. 94
BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 juli 2026

Op 1 juli 2026 heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) het rapport «Oefenen
in balans» gepubliceerd. Met dit rapport heeft de OvV haar onderzoek afgerond naar
onderliggende factoren bij twee fatale ongevallen tijdens militaire oefeningen in
2025. Vooruitlopend op een uitgebreide beleidsreactie ontvangt uw Kamer bij deze een
eerste reactie op het rapport van de OvV.

Dodelijke ongevallen

Op 10 april 2025 overleed een 21-jarige militair van de Koninklijke Landmacht. De
militair werd ’s nachts in zijn slaap overreden tijdens een oefening op militair oefenterrein
GÜZ Altmark in Duitsland. Op 14 oktober 2025 vond een ernstig ongeval plaats met een
Fennek-verkenningsvoertuig tijdens een oefening op een militair oefenterrein bij de
plaats Münster in Duitsland. Daarbij kwam een 28-jarige militair van de Koninklijke
Landmacht om het leven.

Beide ongevallen hebben ons diep geraakt. Onze steun en medeleven gaat uit naar de
nabestaanden; de families, geliefden en vrienden van de overleden militairen. Ook
op directe collega’s en de brigades waarvan beide militairen deel uitmaakten hebben
deze ongevallen grote impact gehad. Elk slachtoffer is er één teveel.

Onderzoek OvV

Naar aanleiding van het ongeval van 10 april 2025 besloot de OvV een onderzoek in
te stellen. Nadat het tweede ongeval op 14 oktober 2025 plaatsvond besloot de OvV
dit tweede ongeval op te nemen in het lopende onderzoek. Het onderzoek richtte zich
op onderliggende factoren die ertoe kunnen leiden dat de risico’s tijdens militaire
oefeningen toenemen. Het ongeval van 14 oktober 2025 is ook onderzocht door Inspectie
Veiligheid Defensie.

De OvV benoemt in haar conclusies de noodzakelijke balans tussen de ervaringsopbouw
van de oefenende militaire eenheden, de oefenambitie van Defensie en de mate waarin
passende (aanvullende) veiligheidsmaatregelen worden genomen. De OvV stelt dat de
oefenambities hoog zijn en dat daardoor relatief jonge en onervaren militairen onder
verzwarende oorlogsnabootsende omstandig heden risicovol werk moeten uitvoeren, terwijl
zij daarin nog niet bedreven zijn.

De OvV signaleert overtuigingen die in de defensieorganisatie heersen en die het adequaat
toepassen van veiligheidsmaatregelen in de weg kunnen staan. De OvV constateert bijvoorbeeld
dat de overtuiging train as you fight, ervoor kan zorgen dat een fasering bij de opbouw van oefeningen niet wordt gevolgd.
Daarnaast constateert de OvV in delen van de organisatie een houding waarbij ongevallen
worden gezien als onvermijdelijk en een gegeven bij oefeningen.

We nemen alle conclusies en aanbevelingen van de OvV zeer serieus en gaan aan de slag
om deze te duiden. Het rapport bevat aanbevelingen die ons kunnen helpen onze veiligheidsorganisatie
nog beter in te richten. Daarvoor spreken wij onze dank en waardering uit.

Vooruitlopend hechten we eraan helder te maken dat train as you fight inderdaad het uitgangspunt is. Alleen op die manier bereiden we onszelf namelijk
zo optimaal mogelijk voor op het gevecht en zorgen we ervoor dat onze mensen onder
gevaarlijke omstandigheden zo veilig mogelijk kunnen optreden bij daadwerkelijke inzet.
Dat kan echter niet betekenen dat we in oefeningen onze militairen in risicovolle
situaties brengen waarop we ze niet hebben voorbereid.

Ondanks het feit dat we als Defensie hard aan het groeien en veranderen zijn, blijft
dit het uitgangspunt. We zijn en blijven zuinig op onze mensen. Elk ongeval is er
één teveel. Aandacht voor veiligheid en risicoafweging zijn essentieel. Tegelijkertijd
is het blijven leren van elkaar en het breed verspreiden van die lessen onontbeerlijk.
We zullen deze uitgangspunten direct nog eens onder de aandacht brengen bij de commandanten.

Wat doen we al

Verschillende aanbevelingen die de OvV doet, zijn bij de laatste grote oefening Fighter Lion reeds toegepast. Om zoveel mogelijk risico’s te voorkomen, is er voor Fighter Lion een complete veiligheidsorganisatie gebouwd door alle lagen van de oefening heen.
Hierbij werd dagelijks de veiligheid geëvalueerd en zijn veiligheidslessen tijdens
de oefening snel verspreid. Daarbij zoeken we ook naar nieuwe vormen van opleiden
en trainen, zoals simulaties in een digitale omgeving.

Uitgebreide beleidsreactie

Wij achten het noodzakelijk om snel uitgebreider op de aanbevelingen van de OvV te
reageren. Uitgangspunt daarbij is dat we de adviezen van de OvV in de basis overnemen,
en deze zullen vertalen naar maatregelen die de veiligheid van onze mensen verder
bevorderen. Train as you fight, betekent niet meer risico nemen maar oefenen om zo goed mogelijk voorbereid te zijn
op inzet. Wij zullen uw Kamer – in afwijking van de gebruikelijk e reactietermijn
van uiterlijk zes maanden – direct na het zomerreces van een uitgebreide beleidsreactie
voorzien. In die beleidsreactie zullen we (conform Kamerstuk 36 800 X, nr. 91) ook ingaan op de conclusies en aanbevelingen die de Inspectie Veiligheid Defensie
(IVD) deed in haar rapport «Dodelijke ongeval met een Fennek».

De Minister van Defensie,
D. Yeşilgöz-Zegerius

De Staatssecretaris van Defensie,
D.G. Boswijk