Brief regering : Kabinetsreactie op de petitie over de positie van Iraanse asielzoekers in Nederland

Nr. 3609
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 juli 2026

Op 9 april jl. heeft uw Kamer mij verzocht te reageren op een petitie over de positie
van Iraanse asielzoekers in Nederland die uw Kamer in ontvangst heeft genomen. Met
deze brief doe ik uw Kamer mijn reactie op de petitie toekomen.

Allereerst wil ik u laten weten dat ik er begrip voor heb dat de recente ontwikkelingen
in Iran zorgen voor spanning en onzekerheid in de Iraanse gemeenschap in Nederland.
Daarbij begrijp ik dat veel Iraniërs – evenals vreemdelingen met andere nationaliteiten
– al een lange tijd wachten op een besluit op hun asielaanvraag en hier veel stress
door ervaren.

In maart 2026 heb ik een besluit- en vertrekmoratorium voor mensen uit Iran ingesteld
voor de duur van zes maanden. Een besluit- en vertrekmoratorium wordt ingesteld wanneer
de veiligheidssituatie in een land naar verwachting voor een korte periode onzeker
zal zijn waardoor redelijkerwijs niet zorgvuldig op asielaanvragen van vreemdelingen
uit dat land kan worden beslist en niet kan worden overgegaan tot gedwongen uitzettingen.
De veiligheidssituatie in Iran is op dit moment dusdanig onzeker dat niet zorgvuldig
kan worden beslist op asielaanvragen. De situatie in Iran wordt op dit moment als
onzeker beschouwd, vanwege de snel veranderende omstandigheden en onduidelijkheid
over het vervolg van het gewapende conflict op korte termijn. Aanvullend is er ook
weinig accurate en objectieve informatie beschikbaar op grond waarvan een inschatting
van de (veiligheids)situatie kan worden gemaakt. Onder meer vanwege beperkte toegang
tot het land, beperkte journalistieke vrijheid en een gebrek aan internettoegang.
Met het instellen van het besluit- en vertrekmoratorium kunnen asielaanvragen tijdelijk
worden aangehouden en kan de beslistermijn in asielzaken worden verlengd totdat er
meer duidelijkheid ontstaat over de situatie in Iran.

Hierbij is het goed te benoemen dat de beslistermijn maximaal verlengd kan worden
tot 21 maanden. Als in zaken de beslistermijn van 21 maanden is overschreden, kan
er dus, ondanks het besluit- en vertrekmoratorium, een situatie ontstaan waarin moet
worden beslist. Er wordt dan kijkend naar de feitelijke veiligheidssituatie op dat
moment beslist op deze zaken. In de petitie die is aangeboden door vertegenwoordigers
van de Iraanse gemeenschap wordt gesteld dat deze wettelijke verplichting momenteel
niet structureel wordt nageleefd. In dat verband wijs ik uw Kamer op mijn brief van
5 juni jl. inzake «Plan van aanpak wegwerken openstaande asielaanvragen IND». Daaruit
komt naar voren dat ook de termijn van 21 maanden niet steeds haalbaar is. Dit geldt
echter niet enkel voor Iraanse asielzaken, maar asielzaken in het algemeen. Er is
geen sprake van bewust aanhouden van asielaanvragen van Iraanse vreemdelingen waarin
de beslistermijn van 21 maanden is overschreden.

De ondertekenaars van de petitie vragen om een eerlijke en gelijke behandeling. Kijkend
naar hoe de huidige behandeling van Iraanse asielaanvragen zich verhoudt tot de behandeling
van asielaanvragen uit andere landen waar sprake is (geweest) van een oorlogssituatie
kan ik het volgende zeggen. Ook ten aanzien van andere landen zijn in het verleden
besluit- en vertrekmoratoria ingesteld. De keuze voor een moratorium is dan ook een
gebruikelijke stap op het moment dat een situatie in een land van herkomst dermate
onduidelijk is dat er geen zorgvuldige besluitvorming kan plaatsvinden. In de petitie
wordt tevens verwezen naar het besluit en vertrekmoratorium Irak in 2014. Er werd
volgens de ondertekenaars van de petitie toen wel beslist in Iraakse zaken ondanks
de situatie in Irak op dat moment. In 2014 werd echter niet voor heel Irak maar voor
delen van Irak een besluit- en vertrekmoratorium afgekondigd. Voor personen uit de
provincies waar geen besluit- en vertrekmoratorium gold bleef de IND inderdaad zaken
in behandeling nemen en daarop beslissen. Informatie die het ambtsbericht verstrekte
was over deze provincies immers voldoende duidelijk om zorgvuldige beslissingen in
individuele zaken te kunnen nemen. In zaken van personen uit delen van Irak voor welke
wel een besluit- en vertrekmoratorium gold werd niet beslist. Dit is een wezenlijk
andere situatie dan nu in Iran waarin er voor heel Iran een besluit- en vertrekmoratorium
is afgekondigd en onvoldoende accurate en objectieve informatie is aan de hand waarvan
een zorgvuldig besluit genomen zou kunnen worden.

Het kabinet blijft aandacht houden voor Iraanse asielzoekers. Hierbij heb ik veel
begrip voor de positie van personen die al lange tijd wachten op een besluit op hun
asielaanvraag. Helaas kan ik op dit moment nog niet aangeven wanneer het besluit-
en vertrekmoratorium voor mensen uit Iran wordt opgeheven. Mocht er aanleiding toe
bestaan, dan kan het besluit- en vertrekmoratorium wel eerder dan na zes maanden worden
beëindigd. Bijvoorbeeld omdat er meer duidelijkheid is over de veiligheids- en mensenrechtensituatie
in Iran. Daartoe heb ik een nieuw ambtsbericht opgevraagd bij het Ministerie van Buitenlandse
Zaken. Dit wordt verwacht in het derde kwartaal van dit jaar. Aan de hand daarvan
zal bezien worden of de situatie inmiddels duidelijk genoeg is om beslissingen weer
ter hand te nemen.

De Minister van Asiel en Migratie,
G. van den Brink