Brief regering : Voortgang wetsvoorstel ‘Versterking rechtsbescherming in de jeugdbescherming’
31 839 Jeugdzorg
Nr. 1180
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2026
Met het wetsvoorstel «Versterking rechtsbescherming in de jeugdbescherming» (hierna:
het wetsvoorstel) wordt de rechtsbescherming van ouders en kinderen die te maken krijgen
met een kinderbeschermingsmaatregel versterkt. Met deze brief informeer ik uw Kamer
dat het wetsvoorstel een volgende fase ingaat: vandaag is het ter advisering voorgelegd
aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
Het wetsvoorstel bevat belangrijke verbeteringen voor de rechtsbescherming binnen
het kinderbeschermingsstelsel. Die verbeteringen zijn er in de eerste plaats op gericht
uithuisplaatsingen te voorkomen door de rechtsgronden om tot uithuisplaatsing over
te gaan aan te scherpen door het subsidiariteitsbeginsel expliciet in de rechtsgrond
te verankeren. Waar een uithuisplaatsing toch noodzakelijk is, krijgt de omgang tussen
het kind en diens ouders en minderjarige broers en zussen een prominentere plek, waardoor
de kans groter wordt dat het kind weer terug naar huis kan. De beslissing of een kind
op termijn weer terug naar huis kan, wordt bij de rechter gelegd en niet bij de gecertificeerde
instelling (GI). Tegelijkertijd wordt het toezicht versterkt op kinderen die langdurig
uit huis zijn geplaatst of onder voogdij staan. Ook krijgen kinderen meer mogelijkheden
om zelf invloed te hebben op de beslissingen die worden genomen. Daarbij krijgen ouders
gesubsidieerde rechtsbijstand bij beslissingen over eerste uithuisplaatsing en gezagsbeëindiging,
om gelijkwaardiger te kunnen deelnemen aan procedures bij de kinderrechter.
Naar aanleiding van de internetconsultatie zijn verschillende aanpassingen in het
wetsvoorstel doorgevoerd. In deze brief beperk ik mij tot de maatregelen die, om binnen
de beschikbare financiële kaders te blijven, zijn vervallen ten opzichte van de maatregelen
waarover ik uw Kamer eerder heb geïnformeerd (brief van 18 november 20241):
• Kosteloze rechtsbijstand bij verlengingsprocedures is niet in het wetsvoorstel opgenomen.
Bij een eerste verzoek tot machtiging uithuisplaatsing en gezagsbeëindiging blijft
kosteloze rechtsbijstand voor ouders gegarandeerd. Bij verlengingsprocedures kunnen
ouders een vertrouwde advocaat inschakelen en zo mogelijk gebruikmaken van gesubsidieerde
rechtsbijstand. Hiermee wordt de pilot kosteloze rechtsbijstand wettelijk bestendigd.
• Spoedbeslissing omgang en laagdrempelige mogelijkheid voor ouders tot vaststelling
of wijziging van een omgangsregeling in het kader van voogdij: deze voorzieningen
zijn niet in het wetsvoorstel opgenomen. Rechters kunnen in de huidige praktijk spoedbeslissingen
nemen indien dit in het belang van het kind is. Voor verzoeken over omgang blijft
de bestaande route voor ouders via een advocaat onverkort beschikbaar.
Het schrappen van deze maatregelen doet geen afbreuk aan de kern en de doelstellingen
van het wetsvoorstel. De voorgestelde versterking van de rechtsbescherming blijft
onverkort overeind.
Na ontvangst en verwerking van het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State zal ik het wetsvoorstel, met een toelichting op de daarin gemaakte keuzes, zo
spoedig mogelijk aan uw Kamer aanbieden.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
K.T. van Bruggen
BIJLAGE: MOTIES GELIEERD AAN HET WETSVOORSTEL «VERSTERKING RECHTSBESCHERMING IN DE
JEUGDBESCHERMING»
• Aanscherping rechtsgronden. De rechtsgronden voor het opleggen van een kinderbeschermingsmaatregel
worden aangescherpt. De aanscherping benadrukt de noodzaak voor zowel de kinderrechter
als de verzoekende instantie om expliciet stil te staan bij en te motiveren waarom
een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijk is en het niet mogelijk is om het kind
op een minder ingrijpende manier te beschermen. Daarmee wordt beter aangesloten bij
de normen die voortvloeien uit rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van
de Mens (EHRM). Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie-Van Houwelingen inzake
aanscherping van het wettelijk kader voor kinderbeschermingsmaatregelen2.
• Uitgangspunt thuisplaatsing en opvoedperspectief. Waar een uithuisplaatsing noodzakelijk
blijft, is het doel dat ouders zo snel mogelijk weer de zorg voor hun kind kunnen
overnemen, zodat het kind weer veilig terug naar huis kan. Daarom wordt in het wetsvoorstel
het uitgangspunt «werken aan thuisplaatsing» wettelijk vastgelegd. Daarnaast wordt
de beslissing of een kind op termijn weer terug naar huis kan, het opvoedperspectief,
bij de kinderrechter belegd. Bij ieder verzoek tot (verlenging van) uithuisplaatsing
wordt dit opvoedperspectief beoordeeld. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de motie
van lid Ceder (CU) c.s. om terugplaatsing naar huis als uitgangspunt wettelijk te
verankeren en een onafhankelijke toets op het perspectief van terugkeer in te voeren3 en de motie van lid Ceder (CU) om het perspectiefbesluit tijdig voor te leggen aan
de kinderrechter4.
• Omgang na uithuisplaatsing. In het wetsvoorstel krijgt omgang na uithuisplaatsing
een prominente plek door middel van een verplicht omgangsplan. Hiermee wordt uitvoering
gegeven aan de motie van lid Dobbe (SP) c.s. om het recht op omgang van kinderen met
hun ouders na uithuisplaatsing te versterken5 en de motie van Lid Straatman (CDA) om meer prioriteit te geven aan het herstel van
familiaire banden tussen het kind en de ouders na een uithuisplaatsing6. Ook de toezegging om verschillen in omgang en contact na uithuisplaatsing te verminderen,
wordt hiermee ingevuld.
• Kinderen betrekken bij de uitwerking van het hoorrecht. Kinderen zijn via participatiebijeenkomsten
betrokken bij de totstandkoming van het wetsvoorstel. Hiermee wordt uitvoering gegeven
aan de toezegging om kinderen te betrekken bij de uitwerking van het hoorrecht.
Indieners
K.T. van Bruggen, staatssecretaris van Justitie en Veiligheid