Brief regering : Verslag van de 114e zitting van de Internationale Arbeidsconferentie
29 427 ILO-verdragen
Nr. 135
BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2026
Van 1 tot en met 12 juni vond de 114e zitting van de Internationale Arbeidsconferentie (hierna: IAC) plaats in Genève.
In mijn brief van 29 mei 2026 (Kamerstuk 29 427, nr. 134) informeerde ik u over de inzet van het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de IAC.
Hierbij ontvangt u, mede namens de Minister van Werk en Participatie, het verslag
van deze conferentie.
In overeenstemming met onze traditie nam ook dit jaar een tripartiete delegatie van
het Koninkrijk deel aan de IAC. Zelf was ik er op 10 en 11 juni. In mijn toespraak
tot de plenaire vergadering heb ik de steun van het Koninkrijk benadrukt voor het
werk van de Internationale Arbeidsorganisatie (hierna: IAO). Dezelfde cultuur van
overleg en dialoog is diep verankerd in zowel de IAO als in de Nederlandse samenleving.
Ik heb daarbij de ervaringen met ons poldermodel gedeeld en opgeroepen tot een pact
voor eerlijk werk en een sterke economie. Juist in tijden van verdeeldheid en onzekerheid
hebben we die samenwerking meer dan ooit nodig. Zodat zowel werkgevers als werknemers
plannen kunnen maken voor de toekomst, met eerlijk werk als de basis.
Daarnaast heb ik in diverse bilaterale gesprekken, waaronder met de Directeur-Generaal
(hierna: DG) van de IAO, aandacht gevraagd voor de hervormingen die nodig zijn om
de organisatie efficiënter in te richten en in reactie op oplopende financieringstekorten.
Verder heb ik in diverse gesprekken en bijeenkomsten de noodzaak benadrukt van het
versterken van de internationale sociale dialoog en samenwerking met landen uit alle
regio’s binnen de IAO. Juist in deze tijden van geopolitieke onrust is het van groot
belang dat partijen goed met elkaar in gesprek zijn en blijven over sociale gelijkheid,
het verbeteren van arbeidsomstandigheden en het stimuleren van productiviteit. Het
Koninkrijk is, als verwacht, verkozen tot voorzitter van de Overheidsgroep voor de
periode juni 2026–juni 2027 en kan in die rol bijdragen aan de tripartiete en interregionale
samenwerking.
Algemeen
De DG van de IAO schetste in zijn openingswoord een wereld die wordt geconfronteerd
met crises zoals in Iran en Soedan, met gevolgen voor zeevarenden, migratie, prijzen
en toeleveringsketens. Hij benadrukte het belang van steun aan mkb-bedrijven en van
sociale bescherming om blijvende achteruitgang te voorkomen. In zijn rapport «Moment
of Choice» waarschuwt hij voor armoede en onderstreept hij het belang van internationale
arbeidsnormen en kwalitatief goed werk. Hij verwelkomt de betrokkenheid van internationale
financiële instellingen bij deze agenda.
De woordvoerders van de internationale werkgevers en werknemers benadrukten beiden
het belang van de IAO en goede tripartiete samenwerking. Werkgevers gingen daarbij
in op duurzame ondernemingen, sterke instituties, technische ondersteuning en uitvoerbare
normen. Werknemers uitten zorgen over AI, de achteruitgang van sociale dialoog en
defensie-uitgaven ten koste van sociaal beleid. Ondanks discussies tussen beide groepen
over de noodzaak tot uitbreiding van het acquis zijn de overheden, werkgevers en werknemers
erin geslaagd, na intensieve onderhandelingen, een verdrag aan te nemen over fatsoenlijk
werk in de platformeconomie.
Normstelling op het gebied van fatsoenlijk werk in de platformeconomie
Normstelling in de IAO vindt plaats tijdens twee opeenvolgende IAC’s. Tijdens de IAC
van 2025 is besloten dat er een verdrag en aanbeveling zouden moeten komen voor fatsoenlijk
werk in de platformeconomie. Op 12 juni jl. is tijdens de IAC na een stemming het
Verdrag nr. 193 over fatsoenlijk werk in de platformeconomie aangenomen door overheden,
werknemers en werkgevers. Het is het eerste op mondiaal niveau aangenomen Verdrag
met arbeidsstandaarden in de platformeconomie.
Het Verdrag biedt een kader voor fatsoenlijk werk in de platformeconomie en bevat
met name bepalingen over de kwalificatie van de arbeidsrelatie van werkenden voor
digitale arbeidsplatforms en regels over loontransparantie en AI-gedreven automatische
systemen. In de EU is dit geregeld in de in 2024 tot stand gekomen Richtlijn betreffende
betere arbeidsvoorwaarden in platformwerk. Nederland en andere EU-lidstaten hebben
zich ervoor ingezet dat IAO Verdrag nr. 193 zo veel mogelijk aansluit bij de EU-richtlijn.
Het is aan de lidstaten van de IAO, in overleg met sociale partners, om te bepalen
of zij het verdrag gaan ratificeren. Ook ik zal hierover op een passend moment in
overleg treden met sociale partners. Er was tijdens deze IAC onvoldoende tijd voor
het bespreken en vaststellen van een aanbeveling, die lidstaten kan ondersteunen bij
de implementatie van het verdrag. De komende IAO Beheersraad (november) zal beslissen
welke follow up wordt gegeven aan de besprekingen over fatsoenlijk werk in de platformeconomie.
Sociale dialoog en tripartisme
In een tijdperk van toenemende veranderingen op de arbeidsmarkt en geopolitieke spanningen
is sociale dialoog en tripartisme essentiëler dan ooit. Echter, de uitdagingen zijn
groot: wereldwijd neemt de naleving van vrijheid van vakvereniging en collectief onderhandelen
af, en de IAO waarschuwt voor krimpende maatschappelijke ruimte en schendingen van
deze rechten.
De aangenomen resolutie bevestigt dat sociale dialoog, waaronder het recht op vrijheid
van vereniging en collectief onderhandelen, onderdeel is van het kernmandaat van de
IAO. Voor effectieve dialoog zijn sterke, onafhankelijke organisaties, rechtszekerheid
en vertrouwen cruciaal. Overheden worden opgeroepen om de relevante fundamentele IAO-verdragen
te ratificeren en te implementeren.
De resolutie benadrukt dat overheden primair de verantwoordelijkheid hebben om een
juridisch en institutioneel kader te scheppen dat sociale dialoog faciliteert. Ook
moet zij werkgevers- en werknemersorganisaties beschermen tegen inmenging, geweld
en intimidatie. Versterking van inclusiviteit en legitimiteit van werknemers- en werkgeversorganisaties
is cruciaal, inclusief in de informele economie.
Op verzoek van de VS volgde een stemming vanwege bezwaren tegen de termen klimaatverandering,
gendergelijkheid en duurzame ontwikkeling. Desondanks werd de resolutie met overgrote
meerderheid aangenomen.
Het bevorderen van gendergelijkheid op de werkvloer
Gendergelijkheid is een kwestie van sociale rechtvaardigheid en een economische noodzaak.
Er was tijdens de IAC brede steun onder overheden, werkgevers en werknemers voor het
bevorderen van gendergelijkheid en het tegengaan van structurele barrières voor gendergelijkheid,
zoals gender stereotypes, discriminerende sociale normen en ongelijke verdeling van
onbetaalde zorgtaken. Alleen de VS en Argentinië besloten niet in te stemmen met de
resolutie. En marge van de IAC nam ik deel aan een bijeenkomst van de Equal Pay International
Coalition (EPIC) waar Nederland bij is aangesloten en waarin landen ervaringen uitwisselen
over doeltreffend beleid om gelijke beloning te bevorderen.
De aangenomen resolutie besteedt aandacht aan de uitdagingen om gendergelijkheid op
de werkvloer te realiseren en de risico’s voor gendergelijkheid die de demografische,
technologische en groene transities met zich meebrengen. Daarbij onderstreept de resolutie
het belang van bredere ratificatie en betere implementatie van relevante IAO-verdragen,
waaronder het verdrag betreffende de uitbanning van geweld en intimidatie in de wereld
van werk (IAO-Verdrag 190, waarvan het Nederlands parlement onlangs heeft ingestemd
om over te gaan tot ratificatie). Ook benadrukt de resolutie het belang van universele
en adequate sociale zekerheid, genderbewust gezond en veilig werk beleid, vertegenwoordiging
van vrouwen in de sociale dialoog en mogelijke risico’s van gendervooroordelen in
algoritmische en AI systemen.
Verder roept de resolutie de IAO op om gendergelijkheid als een centrale institutionele
prioriteit te beschouwen en te voorzien van voldoende middelen.
Overheden, werkgevers en werknemers worden opgeroepen om wettelijke, institutionele
en handhavingskaders te versterken om gelijkheid en non-discriminatie te verbeteren.
De toepassing en naleving van verdragen en aanbevelingen
Het Committee on the Application of Standards (CAS) ziet toe op de naleving van arbeidsnormen van de IAO. Een onafhankelijk comité
van experts had de zaken met betrekking tot Eritrea1, Mali2 en Rusland3 als zeer ernstig geclassificeerd. De overige zaken die zijn besproken gingen over
de naleving van verschillende IAO-verdragen door Jemen, Zuid-Afrika, Argentinië, Bosnië
en Herzegovina, Colombia, Spanje, Irak, Kirgizië, Liberia, Libië, Nigeria, Oezbekistan,
Panama, Papua Nieuw-Guinea, Filipijnen, Syrië, Laos, Togo, Turkmenistan en Uruguay.
Per zaak zijn conclusies aangenomen die de zorgen over schendingen benadrukken en
betreffende overheden oproepen dringend adequate maatregelen te nemen om aan de verdragsverplichtingen
te voldoen, eventueel met behulp van technische assistentie van de IAO.
Als onderdeel van eerdere IAO-resoluties met maatregelen jegens Belarus en Myanmar
met betrekking tot naleving van IAO-verdragen nr.87 en 984 vonden twee speciale zittingen plaats. De conclusies inzake Myanmar zijn met consensus
aangenomen. Over de conclusies over Belarus werd door Belarus, met steun van Rusland,
een stemming aangevraagd. Deze conclusies zijn met ruime meerderheid aangenomen. Het
Koninkrijk stemde samen met alle EU lidstaten voor aanname van de conclusies en maakt
zich met gelijkgezinde partners sterk voor volledige naleving ervan.
De jaarlijkse thematische discussie van het CAS ging over de rol van arbeidsparticipatie
en fatsoenlijk werk voor de bevordering van vrede en maatschappelijke weerbaarheid.
Via het EU-voorzitterschap heeft het Koninkrijk aangestuurd op het onderstrepen van
deze rol. Daarbij is het door Nederland gefinancierde PROSPECTS programma ter bevordering
van de arbeidsparticipatie van vluchtelingen en ontheemden uitgelicht als goed voorbeeld.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J.A. Vijlbrief
Indieners
J.A. Vijlbrief, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid