Brief regering : Eerste voortgangsbrief Meerjarenagenda Slachtofferbeleid

Nr. 155
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 30 juni 2026

In deze eerste voortgangsbrief informeer ik u over de uitvoering van Meerjarenagenda
Slachtofferbeleid 2025–2028: «Meer recht doen»1 (hierna Meerjarenagenda).

Daarnaast zijn er vanuit het coalitieakkoord2 een aantal speerpunten benoemd:

– Het verbeteren van het schadeverhaal voor slachtoffers. Voor slachtoffers is het vaak
nog te complex om in strafzaken schade te verhalen op daders en er wordt ingezet op
een laagdrempelige voorziening naast het strafproces en de behandeling van schade
binnen het strafproces te verbeteren.

– Inzet op maatregelen om zedenzaken met minderjarige slachtoffers sneller achter gesloten
deuren te laten plaatsvinden en hun namen in grote zedenzaken vaker te coderen.

In het vervolg van deze brief ga ik aan de hand van de vijf beleidsdoelen in op de
resultaten die het afgelopen jaar zijn geboekt en de inzet die de komende jaren zal
worden gepleegd. Voor een compleet overzicht van de activiteiten en de voortgang van
de Meerjarenagenda, verwijs ik u naar bijlage I.

1. Slachtofferbewustzijn vergroten

Beleidsdoel: slachtofferrechten- en voorzieningen zijn stevig en niet vrijblijvend
verankerd in het handelen van professionals in de strafrechtketen (bejegening en slachtoffergericht
werken). Kwaliteit en uniformiteit van dienstverlening aan slachtoffers zijn op orde.
Dit beleidsdoel is leidend voor de realisatie van alle andere beleidsdoelen.

Investeren slachtofferbewustzijn Strafrechtketen

Sinds 1 april 2026 is de interactieve e-learning «Recht door de keten» beschikbaar
vooronder meer medewerkers van politie, rechtspraak, het openbaar ministerie en DJI.
Inmiddels hebben zich al 300 professionals aangemeld. Met de e-learning wordt beoogd
de mens achter het dossier te blijven zien en het slachtofferbewustzijn onder professionals
over de rechten, belangen en bejegening van slachtoffers te vergroten, zodat slachtofferrechten
beter worden uitgevoerd. De e-learning wordt de komende vier jaar aangeboden en bekostigd
door het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

Meerjarig onderzoeksprogramma (2024–2029)

Met deze voortgangsbrief stuur ik uw Kamer ook het onderzoeksrapport «De behoeften
van slachtoffers van misdrijven – een systematised review (2008–2025) van geuite slachtofferbehoeften» [Bijlage II] dat op 29 juni jl. is gepubliceerd
en mijn reactie daarop. Het onderzoek is in opdracht van het WODC uitgevoerd door
het Centre of expertise Veiligheid & Veerkracht van de Avans Hogeschool en is het
eerste onderzoek van het meerjarig onderzoeksprogramma Slachtofferbeleid 2024–2029.
Het hoofddoel van het onderzoek is om systematisch in kaart te brengen op basis van
de beschikbare wetenschappelijke literatuur welke behoeften slachtoffers van misdrijven
sinds 2008 hebben geuit, en om te bezien in hoeverre deze behoeften worden weerspiegeld
in het huidige Nederlandse slachtofferbeleid.

De onderzoekers benoemen zeven centrale categorieën van slachtofferbehoeften: ondersteuning,
erkenning, informatie, behoeften ten aanzien van het strafproces in ruime zin, herstel,
financiële compensatie, en preventie. Specifiek bij slachtoffers van gewelds- en zedenmisdrijven
worden daaraan toegevoegd: veiligheid/bescherming en voice, het in eigen woorden delen van het verhaal en daarover zelf regie houden. Een aantal
centrale behoeften van slachtoffers – zoals ondersteuning, informatie en schadevergoeding
– zijn duidelijk herkenbaar in beleid. Tegelijkertijd constateren de onderzoekers
dat het beleid sterk is gericht op het kunnen uitoefenen van slachtofferrechten in
het strafproces, terwijl een groot deel van de slachtoffers niet terechtkomt in een
strafprocedure. Dit benadrukt het belang van aanvullende en alternatieve routes zoals
herstelrecht, disclosure (het voor het eerst delen wat je is overkomen) en andere vormen van betekenisgeving
buiten het strafproces. Andere behoeften zijn minder expliciet of slechts gedeeltelijk
in beleid verankerd. Dit geldt vooral voor behoeften aan erkenning, emotioneel herstel,
maatwerk en aandacht voor veranderende behoeften over de tijd. Verder benoemen de
onderzoekers enkele onderwerpen waarover vervolgonderzoek op zijn plaats zou zijn.3 De onderzoekers formuleren een aantal aanbevelingen om het Nederlandse slachtofferbeleid
beter te laten aansluiten bij de behoeften van slachtoffers. Dat zijn:

1) Maatwerk en individuele beoordeling te versterken, met ruimte voor specifieke noden
zonder te vervallen in rigide doelgroepindelingen.

2) Erkenning, voice en agency explicieter te verankeren in beleid en uitvoering, zowel binnen als buiten het strafproces.

3) Samenhang en toegankelijkheid van ondersteuning te vergroten, bijvoorbeeld door te
werken met één aanspreekpunt en betere begeleiding door het hulpverleningslandschap.

4) Aandacht te blijven houden voor nieuwe en onderbelichte fenomenen, zoals online criminaliteit
en slachtoffers die buiten het strafrecht vallen.

5) Preventie en maatschappelijke bewustwording structureel te verankeren als onderdeel
van slachtofferbeleid, in samenwerking met andere beleidsdomeinen.

Ik ben de onderzoekers erkentelijk voor deze inzichten en aanbevelingen. De eerste
vier aanbevelingen passen binnen de inzet in de Meerjarenagenda Slachtofferbeleid
2025–2028. Voor aanbeveling 5 geldt dat ik deze in samenhang met de uitkomsten van
de onderzoeken uit het meerjarig onderzoeksprogramma zal bezien en zal afwegen in
hoeverre deze kunnen worden betrokken bij de vormgeving van nieuw beleid. Ik informeer
u kamer daarover in de voortgangsbrief Slachtofferbeleid.

2. Duidelijke rechtspositie

Beleidsdoel: slachtoffers hebben als procesdeelnemer een duidelijke positie in het
recht. Duidelijk ten opzichte van de andere procespartijen en -deelnemers én duidelijk
voor het slachtoffer zelf.

In de recente verzamelbrief rechtspositie slachtoffers is de uitvoering van een aantal
moties en toezeggingen ter verbetering van de positie van het slachtoffer toegelicht.4 Inmiddels zijn deze verbeteringen in werking getreden of zal dat op korte termijn
plaatsvinden. Per 1 juli 2026 hanteert het Openbaar Ministerie (OM), naar aanleiding
van de motie Eerdmans, als uitgangspunt dat het slachtoffer desgewenst op het arrondissementsparket
inzage kan krijgen in het deel van de deskundigenrapportage waarin de onderzoeksvragen
worden beantwoord.5 Het slachtoffer kan op die manier de informatie inzien die inzicht geeft in de invloed
van een stoornis op het gedrag van de verdachte, en in het recidiverisico. Daarnaast
voert het OM, door aanpassing van de Aanwijzing slachtoffers in het strafproces, uiterlijk
in Q4 2026 een aantal concrete verbeteringen voor slachtoffers door bij afdoening
van een zaak met een OM-strafbeschikking. In de genoemde Aanwijzing wordt vastgelegd
dat als slachtoffers hebben aangegeven van hun spreekrecht gebruik te willen maken,
dit als contra-indicatie voor afdoening met een OM-strafbeschikking6 geldt voor alle spreekrechtwaardige feiten. Nu geldt deze contra-indicatie enkel voor ernstig spreekrechtwaardige feiten. Ook worden slachtoffers beter gefaciliteerd om hun schade
te verhalen in het kader van de OM-strafbeschikking en komt er een handreiking voor
officieren van justitie over de beoordeling van schadevergoedingsverzoeken.7 Per 1 juli verlengt het OM in dat kader ook de termijn voor het terugsturen van het
wensenformulier van 14 naar 21 dagen. Ik verwacht dat door deze verbeteringen meer
verzoeken kunnen worden toegewezen.

In het verantwoordingsonderzoek 2025 heeft de Algemene Rekenkamer ten aanzien van
de naleving van de wettelijke informatieplichten door het OM aan slachtoffers, net
als in 2024, een onvolkomenheid geconstateerd. De Algemene Rekenkamer geeft daarbij
wel aan dat er het afgelopen jaar vooruitgang is geboekt in het oplossen van de onvolkomenheid.
Zo heeft het OM naar aanleiding van het verantwoordingsonderzoek over 2024 een verbeterplan
opgesteld en de uitvoering hiervan in gang gezet. Tegelijkertijd concludeert de Algemene
Rekenkamer dat het OM nog aan het begin staat van de implementatie van het volledige
verbeterplan. De Algemene Rekenkamer geeft het OM in overweging het verbeterplan qua
inhoud en planning vollediger te maken. Het College van procureurs-generaal onderschrijft
de aanbeveling en zal zo snel mogelijk significante verbeteringen realiseren.

Herziening EU-Richtlijn minimumnormen slachtoffers

In december 2025 is, na een onderhandeling van 2,5 jaar, een politiek akkoord bereikt
in de onderhandelingen tussen de Europese Commissie, het Europees Parlement en de
Europese Raad (de lidstaten) over de herziening van de richtlijn slachtofferrechten8. Naar verwachting wordt de herziene richtlijn voor de zomer gepubliceerd in het Publicatieblad
van de Europese Unie. Twintig dagen na publicatie begint de implementatietermijn van
twee jaar. De herziening voorziet onder meer in de introductie van een telefonische
hulplijn voor slachtoffers via een Europees Uniebreed telefoonnummer 116006, een uitbreiding
van de individuele beoordeling en van de bijstand voor slachtoffers in de rechtbank.
Samen met de betrokken organisaties wordt de komende tijd gewerkt aan de voorbereiding
van de implementatie. Daarnaast heeft in mei 2026 in Den Haag de jaarlijkse bijeenkomst
van het European Network for Victims Rights plaatsgevonden, waar kennis, ervaringen
en best practices met betrekking tot slachtofferrechten en -beleid alsook de herziening
van de EU richtlijn zijn uitgewisseld tussen verschillende Europese lidstaten.

Het nieuwe Wetboek van Strafvordering

Op 24 februari jl. heeft de Eerste Kamer de twee vaststellingswetten van het nieuwe
Wetboek van Strafvordering aangenomen (Stb. 2026, nrs. 56 en 57).9 Onderdeel hiervan is onder meer de verankering van het beginsel dat strafvordering
plaatsheeft op een wijze die recht doet aan de belangen van het slachtoffer, en de
verduidelijking van de regeling en introductie van een rechtsmiddel bij het recht
op kennisneming van processtukken. Verdere versterkingen in de positie van het slachtoffer
volgen via de tweede aanvullingswet. Dit betreft onder meer versterking van de naleving
van slachtofferrechten, waarmee ook uitvoering wordt gegeven aan de moties van de
leden Ellian (VVD)10 en Mutluer (GL-PvdA)11, het verstrekken van een kopie van het eindvonnis aan het slachtoffer12, versteviging van de positie van het slachtoffer in de tenuitvoerleggingsfase en
een wettelijke verankering van het recht van het slachtoffer om te worden geraadpleegd
over zijn beschermingsbehoefte. De formele consultatie van het conceptvoorstel voor
de tweede aanvullingswet loopt tot 11 september 2026.

3. Betere bescherming

Beleidsdoel: slachtoffers worden waar nodig beschermd

Informeren en raadplegen van slachtoffers in de fase van tenuitvoerlegging

Per 1 januari jl. worden slachtofferbelangen bij beslissingen over re-integratieverlof
tijdens de gevangenisstraf meegewogen op basis van actuele slachtofferinformatie.13,
14. Het CJIB raadpleegt slachtoffers over hun beschermingsbehoefte, bijvoorbeeld een
contact- of locatieverbod, en geeft deze informatie door, zodat DJI dit mee kan wegen
in de beoordeling van de aanvraag voor re-integratieverlof. Hiermee wordt ingezet
op het zoveel als mogelijk voorkomen van een onverwachte confrontatie tussen dader
en slachtoffer.

Daarnaast wordt verder gewerkt aan de gefaseerde overdracht van taken van het OM naar
het CJIB voor het informeren en raadplegen van slachtoffers in de fase van de tenuitvoerlegging.
Op dit moment informeert het CJIB slachtoffers onder meer over de onherroepelijke
uitspraak en het verloop van vrijheidsbenemende sancties. Het CJIB is hiermee het
centrale aanspreekpunt voor slachtoffers in deze fase. De resterende onderdelen betreffende
onder meer het informeren over de schorsing van voorlopige hechtenis, de opgelegde
OMSB en de uitkomst van de tbs- en pij- verlengingszitting. In dit traject wordt ook
ingezet op de doorontwikkeling van de brieven die het CJIB uitstuurt en van MijnSlachtofferzaak
(MSz). Het doel van MSz is dat slachtoffers op ieder moment overzichtelijk via één
digitale ingang informatie kunnen vinden over de voortgang van hun zaak. Met de doorontwikkeling
wordt beoogd dat MSz een grotere rol gaat spelen in het digitaal informeren van, en
het interacteren met, slachtoffers over het strafproces, bijvoorbeeld over hun beschermingsbehoeften.

Zelfstandig gebiedsverbod

Op 12 september 2025 is het initiatiefwetsvoorstel «Wet zelfstandig gebiedsverbod
ter bescherming van slachtoffers en nabestaanden» door leden Ellian (VVD) en Eerdmans
(JA 21) in consultatie gegeven.15 Een inhoudelijk standpunt van het kabinet over dit initiatiefwetsvoorstel zal, zoals
gebruikelijk, worden ingenomen bij de plenaire behandeling daarvan in de Kamer. Mijn
ambtsvoorganger heeft eerder toegezegd om de mogelijkheden voor een gebiedsverbod
nader te verkennen. Ik zal, mede gegeven het initiatiefwetsvoorstel, nu niet met een
eigen voorstel voor verruiming van het gebiedsverbod komen.

Privacybescherming tijdens de zitting

In het coalitieakkoord zijn maatregelen aangekondigd om zedenzaken met minderjarige
slachtoffers sneller achter gesloten deuren te laten plaatsvinden, en hun namen in
grote zedenzaken vaker te coderen. Hier speelt een belangenafweging tussen de externe
openbaarheid van strafzittingen en de privacy en veiligheid van minderjarige slachtoffers.
Het grondwettelijk vastgelegde uitgangspunt is dat de terechtzitting in de openbaarheid
plaatsvindt, onder meer om publieke controle mogelijk te maken. De rechter kan hierop
een uitzondering maken en een zitting (deels) achter gesloten deuren gelasten, onder
meer in het belang van minderjarigen en de privacybescherming van het slachtoffer
(art. 269 van het Wetboek van Strafvordering). Er zijn ook andere vormen van bescherming
mogelijk, zoals het onvermeld laten van de naam van het slachtoffer tijdens de zitting.
Met name bij minderjarige slachtoffers van seksuele misdrijven rijst de vraag of de
bescherming in de praktijk voldoende is. Naar aanleiding van de eerdere motie van
het lid Krul (CDA)16 is een WODC-onderzoek gestart naar voornoemde belangenafweging. In het onderzoek
wordt ook gekeken naar aanknopingspunten om beleid en wetgeving hierover verder te
ontwikkelen. De uitkomsten van dit onderzoek worden in het derde kwartaal van 2026
verwacht. In mijn beleidsreactie zal ik toelichten hoe ik uitvoering ga geven aan
dit onderdeel van het coalitieakkoord.

Bescherming van de privacy van slachtoffers in films en series

In de motie van het lid Eerdmans (JA21)17 wordt aandacht gevraagd voor de rol van slachtoffers en nabestaanden bij documentaires,
series en films over moordzaken. Ter uitvoering van deze motie heb ik het Fonds Slachtofferhulp
verzocht om een bewustwordingstraject uit te voeren, in lijn met het eerdere bewustwordingstraject
privacy van slachtoffers in de media.

Fonds Slachtofferhulp zal dit traject uit voeren, met als doel:

1) het vergroten van het bewustzijn bij makers van films, documentaires, series en podcasts
over de impact van een productie op slachtoffers en nabestaanden;

2) het ontwikkelen van een landelijke richtlijn waarmee slachtoffers en nabestaanden
een duidelijke positie krijgen bij de totstandkoming van films, documentaires, series
en podcasts;

3) het tijdig informeren van slachtoffers en nabestaanden over een uit te brengen film,
serie, documentaire of podcast.

Om dit te bereiken worden onder meer een survey verricht, handreikingen ontwikkeld
en trainingen georganiseerd. Dit traject, dat ik financier, loopt tot eind 2028.

4. Evenwichtig schadeverhaal

Beleidsdoel: slachtoffers krijgen hun schade zoveel als mogelijk vergoed en ontvangen
vanuit de overheid een financiële tegemoetkoming.

Verbeteringen in resterende onevenwichtigheden compensatiestelsel slachtoffers: Contouren
voor een oplossing

In het coalitieakkoord is opgenomen dat het voor slachtoffers vaak te complex is om
in strafzaken schade te verhalen op daders, en is aangekondigd dat dit makkelijker
zal worden gemaakt. Daarbij wordt gekeken naar normering en standaardbedragen voor
schadevergoeding, meer ruimte voor collectieve vorderingen en een aparte, laagdrempelige
procedure naast het strafproces.

De afgelopen periode zijn de nodige stappen gezet om het stelsel van compensatie voor
slachtoffers te verbeteren en uit te breiden, ook ter uitvoering van het adviesrapport
van de Commissie Donner18. Dat neemt niet weg dat er nog een aantal knelpunten en onevenwichtigheden zijn die
nog niet voldoende zijn geadresseerd. In de Meerjarenagenda zijn deze uitgebreid uiteengezet,
alsmede suggesties voor oplossingsrichtingen geschetst.

In mijn ambtsperiode zet ik mij in voor verbeteringen waardoor meer slachtoffers van
gewelds- en zedenmisdrijven een financiële tegemoetkoming vanuit de overheid kunnen
ontvangen. Tegelijkertijd is het uitgangspunt dat de dader betaalt en is de verantwoordelijkheid
vanuit de overheid niet onbegrensd. De verantwoordelijkheid van de overheid is ingegeven
door erkenning en solidariteit en houdt in dat de overheid niet de volledige schade
van alle slachtoffers van gewelds- en zedenmisdrijven vergoedt.

Mijn inzet zal zijn de verdeling van overheidsgelden voor slachtoffers eerlijker (tussen
slachtoffers met en zonder stafproces) en evenwichtiger (tussen heel hoge bedragen
voor een beperkte groep en relatief beperkte bedragen voor andere slachtoffers) te
maken, waardoor uiteindelijk meer slachtoffers een financiële tegemoetkoming van de
overheid kunnen ontvangen. Mogelijkheden om dit te realiseren zijn door enerzijds
een maximum te stellen aan het bedrag waarvoor de overheid via het strafproces garant
staat (via het eerder aangekondigde plafond in de voorschotregeling19), en anderzijds een grotere rol voor het Schadefonds mogelijk te maken voor slachtoffers
met ernstig letsel. Dit zou, in combinatie met de eerder genoemde uitbreidingen bij
affectieschade en ernstige geweld en zeden delicten (EGZ+) die onder de voorschotregeling
komen te vallen, ervoor zorgen dat meer slachtoffers een financiële tegemoetkoming
van de overheid zouden ontvangen. Ik voel mij in deze oplossingsrichting gesterkt
door wetenschappelijke publicaties die hiervoor pleiten als oplossing voor bestaande
willekeur en ongelijke behandeling.20 In het laatste kwartaal van 2026 kom ik met een voorstel hoe ik deze inzet concreet
vorm ga geven.

Daarnaast is het van belang het schadeverhaal voor slachtoffers via het strafproces
te verbeteren en de grenzen te verduidelijken waarbinnen de strafrechter over de vordering
benadeelde partij kan oordelen. Met de voornoemde normering door de Rotterdamse schaal
zijn daar eerste stappen in gezet. Aanvullend zijn er mogelijkheden om de procedure
verder te normeren. De rechtspraak werkt in dat kader aan een leidraad/procesreglement
over de behandeling van de vordering benadeelde partij. In aanvulling daarop bekijk
ik of en zo ja, welke verdere wettelijke normering wenselijk is. Hierbij denk ik aan
een uiterste termijn voor het indienen van de vordering (eventueel alleen bij meer
complexe zaken), ook om een (schriftelijke) uitwisseling van standpunten tussen partijen
voorafgaand aan de zitting te faciliteren. Ook het realiseren van waarborgen voor
de kwaliteit van de civiele rechtsbijstand aan de verdachte is belangrijk om de procedure
te versterken.

Naast bovenstaande inzet ben ik in gesprek met verzekeraars om te bezien in hoeverre
zij bij de compensatie van schade van slachtoffers een rol zouden kunnen spelen.21

Uitbreiding affectieschade

Het wetsvoorstel met betrekking tot affectieschade, waarbij broers en zussen ook recht
krijgen op affectieschade, is eind 2025 in consultatie gegeven. Het streven is het
wetsvoorstel eind 2026 in te dienen bij de Tweede Kamer.

Uitbreiding ongemaximeerde voorschotregeling EGZ-delicten

Het aantal delicten dat onder de ongemaximeerde voorschotregeling valt, wordt, conform
eerdere toezegging, uitgebreid met een aantal ernstige geweldsmisdrijven. Deze regeling
houdt in dat de Staat (via het CJIB) de volledige opgelegde schadevergoeding aan een
slachtoffer uitkeert als de dader deze niet binnen 8 maanden na het onherroepelijk
worden van het vonnis heeft betaald.22 Eind 2025 is de concept-AMvB hiervoor in consultatie gegeven. Het gewijzigde besluit
zal naar verwachting in 2027 in werking treden. Mede als gevolg van deze uitbreiding
nemen de financiële risico’s van de overheid toe.

Rotterdamse schaal

In het coalitieakkoord is opgenomen dat wordt gekeken naar normering om schadeverhaal
in strafzaken eenvoudiger te maken voor slachtoffers. Dit in lijn met het eerdere
advies van de Commissie Donner23 en kritiek dat de hoogte van smartengeldbedragen in het strafproces onvoorspelbaar
is, in vergelijkbare gevallen uiteenloopt en soms ook verschilt van oordelen van civiele
rechters. Hierdoor weten slachtoffers onvoldoende wat zij mogen verwachten. In opdracht
van de Raad voor de Rechtspraak en met financiering van JenV heeft de Erasmus Universiteit
Rotterdam in dit kader onderzoek gedaan. Dit heeft geresulteerd in «de Rotterdamse
schaal» die in september 2025 is gepubliceerd.24 De schaal biedt in één oogopslag een indicatie voor een passend smartengeldbedrag
per gevalstype, geïnspireerd door buitenlandse voorbeelden waar een dergelijke systematiek
al lange tijd goed werkt. Per 1 januari 2026 hanteert de Rechtspraak de aanbeveling
om smartengeld te begroten aan de hand van de Rotterdamse schaal, en heeft zij aanvullend
een aantal aanbevelingen geformuleerd voor de toepassing daarvan.25 Hiermee is een belangrijke stap gezet naar meer duidelijkheid, voorspelbaarheid,
uniformiteit en inzichtelijker motiveringen bij het vaststellen van smartengeld. Het
biedt in het bijzonder ook de strafrechter een praktisch hulpmiddel, en geeft de praktijk
en het slachtoffer meer houvast, zo blijkt ook uit de honderden rechterlijke uitspraken
waarin de schaal al is toegepast.

Evaluatie Schadefonds Geweldsmisdrijven

In september 2025 is de beleidsreactie op de 5-jaarlijkse wettelijke evaluatie van
het Schadefonds Geweldsmisdrijven (het Schadefonds) naar de Tweede Kamer gestuurd.26 Uit de evaluatie blijkt dat het Schadefonds op doeltreffende wijze invulling heeft
gegeven aan haar taak. Wel is het van belang meer aandacht te besteden aan de continuïteit
van de bedrijfsvoering en de gezonde financiële situatie van het Schadefonds. Ik deel
het belang van een doelmatige organisatie die financieel gezond is. Ik ben daarover
in gesprek met het Schadefonds. In dit kader wil ik ook graag de aandacht vestigen
op het 50-jarige jubileum van het Schadefonds. De afgelopen 50 jaar heeft het Schadefonds
een groot aantal slachtoffers kunnen erkennen en steunen met een financiële tegemoetkoming
vanuit de overheid. Ik vind het van belang dat het Schadefonds deze belangrijke erkenning
aan slachtoffers kan blijven bieden. In dat kader is het wel van belang te melden
dat taakstellingen27 zoals genoemd in het coalitieakkoord het Schadefonds raken en als gevolg daarvan
effect kunnen hebben op de kwaliteit van de dienstverlening aan slachtoffers.

5. Goede ondersteuning

Beleidsdoel: Slachtoffers die dat nodig hebben krijgen goede ondersteuning bij het
omgaan met van de gevolgen van het strafbare feit

Slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties, specifiek seksueel geweld

De nieuwe werkwijze die door politie, OM, Slachtofferhulp Nederland, Centrum Seksueel
Geweld, Veilig Thuis en Perspectief Herstelbemiddeling is ontwikkeld om slachtoffers
van seksueel misbruik en geweld beter te ondersteunen, is in de afgelopen periode
getest in de regio’s Den Haag en Oost-Brabant. Om te kunnen beoordelen of de werkwijze
leidt tot een betere ondersteuning van slachtoffers zijn gelijktijdig een uitvoerbaarheidstoets
en een resultaat- en effectmeting uitgevoerd. De resultaten verwacht ik begin derde
kwartaal van 2026. Op basis van de resultaten zal een besluit worden genomen over
landelijke uitrol, waarover ik uw Kamer na de zomer zal informeren. Tegelijkertijd
wordt bezien voor welke andere groepen slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties
deze manier van samenwerken kan worden doorgevoerd, te beginnen met slachtoffers van
(ex-partner) stalking.

Overige onderwerpen, moties en toezeggingen

Getroffenen schoolgijzeling Bovensmilde

In september 2025 is uw Kamer geïnformeerd over de uitkomst van het WODC-onderzoek
«De stilte achteraf – De langetermijngevolgen van de schoolgijzeling in Bovensmilde
(1977)» en de kabinetsreactie daarop.28 Daarna hebben verschillende bijeenkomsten plaatsgevonden met getroffenen, met als
doel de inzet toe te lichten en op te halen hoe daarmee zo veel als mogelijk kan worden
aangesloten bij de behoeftes die leven binnen de groep getroffenen – en deels ook
breder in de lokale gemeenschap. Getroffenen die hulp nodig hebben of vragen hebben,
kunnen daarvoor al sinds de start van het onderzoek (zomer 2024) terecht bij het daarvoor
ingerichte steunpunt van ARQ Nationaal Psychotraumacentrum. Samen met de gemeente
Midden-Drenthe en de GGD Drenthe wordt gekeken op welke plaats en wijze dit duurzaam
kan worden geborgd. Verder wordt er periodiek professioneel begeleid lotgenotencontact
georganiseerd omdat getroffenen hebben aangegeven daar behoefte aan te hebben. Daarnaast
wordt er een handreiking voor (zorg)professionals en getroffenen ontwikkeld. De huidige
planning is dat deze in september wordt opgeleverd. Ook kunnen getroffenen zich melden
voor het laten optekenen van hun persoonlijke verhaal. Voor wat betreft «herinneren
en herdenken» wordt gezamenlijk met getroffenen in ieder geval gekeken naar de realisatie
van een nieuw monument, en naar een thema-uitgave van het tijdschrift van de lokale
historische vereniging.

Tegemoetkoming voor slachtoffers van incest

Met betrekking tot de motie van het lid Mutluer (GL-PvdA)29 die de regering verzoekt om kinderen geboren uit incest als slachtoffer te erkennen
onder de Wet Schadefonds Geweldsmisdrijven, verken ik op dit moment samen met het
Schadefonds of en op welke wijze dit mogelijk is. Relevant in dit kader is ook dat
de mondelinge behandeling van het hoger beroep30 op 9 juni jl. dat door het Schadefonds tegen de uitspraak van de rechtbank Gelderland
is ingesteld heeft plaatsgevonden. De uitspraak van de Raad van State volgt nog. De
uitspraak van de RvS zal ik betrekken bij de motie. Ik zal u later dit jaar nader
informeren.

Slachtoffers van onveiligheid en dwingende controle in gesloten groeperingen

In de Kamerbrief over onveiligheid en dwingende controle in (gesloten) groeperingen31 is uitgebreid ingegaan op de motie van de leden Van Nispen (SP) en Michon-Derkzen
(VVD) om te onderzoeken hoe mensen beter beschermd kunnen worden tegen sektes en of,
en zo ja hoe, voorkomen kan worden dat kinderen formeel toetreden tot gesloten gemeenschappen.32 Mijn ambtsvoorganger heeft het lid Van Nispen tijdens het commissiedebat Slachtofferbeleid
van 2 juli 2025 toegezegd nogmaals te bezien wat er mogelijk is met betrekking tot
de motie. Hieronder wordt mede namens de Minister van Justitie en Veiligheid op het
gevraagde ingegaan, waarmee de motie wordt afgedaan.

– Zelfstandig verbod op sektes

Het lid Van Nispen heeft verzocht specifiek te onderzoeken of een zelfstandig verbod
op «sektes» mogelijk is.33 Dit is niet gerechtvaardigd zolang een «sekte» binnen de kaders van de wet en de
grenzen van de openbare orde blijft. Deze (vaak gesloten) groeperingen zijn immers
niet per definitie schadelijk. Daarbij zijn de grondrechten van godsdienstvrijheid
en vrijheid van vereniging in de Nederlandse rechtsorde stevig verankerd, zowel in
de Grondwet als in internationale verdragsnormen. De overheid dient gezien deze fundamentele
vrijheidsrechten terughoudend te zijn bij het interveniëren in processen binnen religieuze
en levensbeschouwelijke gemeenschappen en in het bijzonder oog te hebben voor de rechten
van (religieuze) minderheden. Een algemeen verbod op sektes kan bovendien resulteren
in ongeoorloofde discriminatie van religieuze minderheden of afwijkende levensovertuigingen,
hetgeen in strijd zou zijn met het fundamentele principe van gelijke behandeling en
het pluralistische karakter van de samenleving. Uit jurisprudentie van het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens in zaken tegen Bulgarije34 en Rusland35, blijkt ook dat enkel kan worden opgetreden wanneer religieuze groeperingen de grenzen
van de wet overschrijden, bijvoorbeeld door zich schuldig te maken aan strafbare feiten
zoals dwang, misleiding, lichamelijk geweld of financieel misbruik (en in de toekomst
psychisch geweld -zie onder). Naast de strafrechtelijke mogelijkheden36 bestaat er een aanvullend wettelijk instrumentarium om (informele) verenigingen te
verbieden en te ontbinden.37,
38 Vanwege de inperking van grondrechten voor de betrokken groepen, dient in het algemeen
grote terughoudendheid te worden betracht hierbij.

– Strafbaarstelling psychisch geweld

Op 10 juli 2025 is, samen met de brief over de voortgang van de prioriteiten uit het
plan van aanpak «Stop femicide!», een beschrijving van de contouren van het wetsvoorstel
dat strekt tot strafbaarstelling van psychisch geweld naar de Tweede Kamer gestuurd.39 Hierin is het voornemen aangekondigd om een zelfstandige strafbaarstelling van dwingende
controle te introduceren. Dit wetsvoorstel beperkt zich niet tot dwingende controle
in partnerrelaties en kan ook van toepassing zijn op dwingende controle binnen onder
meer gesloten groepen. Het wetsvoorstel is op 29 juni 2026 in (internet)consultatie
gegeven.

– Bescherming kinderen in gesloten gemeenschappen

Het is niet mogelijk om te voorkomen dat kinderen toetreden tot (gesloten) gemeenschappen,
gezien de wettelijke kaders met betrekking tot ouderlijk gezag, het recht op eerbiediging
van het gezins- en familieleven, en de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging.40 De rechten en het welzijn van het kind moeten echter ook in overweging worden genomen.41 Zo is het recht op goed en passend onderwijs een fundamenteel kinderrecht. Voor de
bescherming van kinderen in gesloten groeperingen is handhaving van de leerplicht
relevant, omdat het risico bestaat dat deze kinderen verder geïsoleerd raken als ze
niet naar school gaan. De Staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie informeert
de Tweede Kamer voor de zomer over de beleidsopties t.a.v. de vrijstelling vanwege
richtingsbezwaren, waarbij het uitgangspunt is dat ieder kind recht heeft op goed
onderwijs, o.a. door de inzet van bevoegde leraren en samen met leeftijdsgenoten.
Deze brief bevat ook een procesupdate over de brede verkenning van de handhaving van
de leerplicht. Hierbij wordt ook het recente arrest van de Hoge Raad over dit onderwerp
betrokken.42 Bij vermoedens van onveiligheid en verwaarlozing kunnen burgers en (onderwijs)professionals
altijd een melding doen bij Veilig Thuis, het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld
en kindermishandeling.

Concluderend kan worden vastgesteld dat er, naast het bestaande wettelijk instrumentarium,
slechts beperkte aanvullende juridische mogelijkheden bestaan om misstanden binnen
gesloten groeperingen aan te pakken. Uitzondering daarop vormt de zelfstandige strafbaarstelling
van dwingende controle. Daarnaast is het niet mogelijk om te voorkomen dat kinderen
toetreden tot gesloten gemeenschappen gezien wettelijke kaders en het feit dat dergelijke
groeperingen niet per definitie schadelijk zijn. De handhaving van de leerplicht is
wél een specifiek aanknopingspunt voor de bescherming van kinderen.

Tot slot

Met de bovenstaande ontwikkelingen wordt meer recht gedaan aan de positie van slachtoffers
van strafbare feiten. Hier ga ik komende periode mee verder. Medio 2027 zal ik u weer
informeren over de voortgang.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
K.T. van Bruggen