Brief regering : Verslag Jaarvergadering Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling 2026

Nr. 49
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 29 juni 2026

Met deze brief blik ik terug op de Jaarvergadering van de Europese Bank voor Wederopbouw
en Ontwikkeling (EBRD). De Jaarvergadering vond van 5–7 juni plaats in Riga, Letland.
Riga is een memorabele plek voor de EBRD. De Bank is al sinds 1992 actief in Letland
en een toonbeeld van de impact die de EBRD kan hebben om landen te helpen bij hun
transitie naar een open, marktgeoriënteerde economie. Deze brief is in nauwe afstemming
met de Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking tot stand gekomen.

Tijdens de Jaarvergadering van vorig jaar zijn de aandeelhouders akkoord gegaan met
de nieuwe middellangetermijnstrategie voor de periode 2026–2030 (het Strategic Capital Framework; SCF). In de SCF is opgenomen dat de Bank zich naast Oekraïne, de komende vijf jaar
zal richten op drie strategische thema’s: (i) het versnellen van de «groene» transitie;
(ii) het versterken van economic governance (goed bestuur); en (iii) het bevorderen van menselijk kapitaal en gelijke kansen
voor iedereen. Hierbij zijn twee strategische enablers geïdentificeerd die de Bank in staat moeten stellen om maximale impact te maken:
(i) digitalisering; en (ii) het mobiliseren van privaat kapitaal. Met de SCF hebben
gouverneurs de opdracht gegeven om de drie strategische thema’s verder uit te werken
in drie separate strategieën. De Bank heeft dit in het afgelopen jaar gedaan en sindsdien
ligt de focus van de Bank vooral op de implementatie hiervan.

Hare Majesteit Koningin Máxima sprak tijdens de opening van de Jaarvergadering van
de EBRD in haar hoedanigheid als speciaal gezant van de secretaris-generaal van de
Verenigde Naties voor financiële gezondheid.

Tijdens de Jaarvergadering in Riga was vooral veel aandacht voor het goede werk van
de Bank in Oekraïne, het adequate antwoord van de Bank voor landen die getroffen zijn
door het conflict in het Midden-Oosten en de recent aangenomen economic governance strategie. Nederland heeft vooral aandacht gevraagd voor Oekraïne, private kapitaal
mobilisatie en het belang van klimaatfinanciering in relatie tot geopolitieke ontwikkelingen.

Oekraïne

In december 2023 zijn de aandeelhouders akkoord gegaan met een kapitaalverhoging,
die de EBRD in staat stelt om onder behoud van de AAA-rating van de Bank jaarlijks
1,5 tot 2,5 miljard euro te investeren in Oekraïne gedurende de oorlogstijd, oplopend
tot 3 miljard euro als een volledig en duurzaam staakt-het-vuren wordt bereikt. Nederland
heeft in december 2024 haar aandeel in de kapitaalverhoging betaald. Uw Kamer is over
het voornemen van deze betaling geïnformeerd.1 Bij de kapitaalverhoging zijn ook afspraken met de EBRD gemaakt over de activiteiten,
beleidsbetrokkenheid en modus operandi in Oekraïne van de Bank. Gouverneurs hebben in Riga een resolutie aangenomen die bevestigt
dat de Bank goed op weg is met het implementeren van deze afspraken en dat de Bank
heeft voldaan aan de afspraken met betrekking tot Oekraïne door o.a. innovatieve financieringsinstrumenten
beschikbaar te stellen en meer te hebben geïnvesteerd dan voorzien. Sinds de start
van de oorlog heeft de EBRD bijna 10 miljard euro geïnvesteerd in de reële economie,
kritieke (energie) infrastructuur en private sector van Oekraïne. In 2025 bereikten
de investeringen in Oekraïne een hoogtepunt van 2,9 miljard euro.

Tijdens de Jaarvergadering spraken landen hun blijvende steun uit om Oekraïne als
topprioriteit te houden voor de Bank. Dit geldt voor de huidige fase van oorlog, maar
ook voor het herstel van het land daarna, wanneer de steun naar alle waarschijnlijkheid
verder zal moeten worden uitgebreid. Bovendien veroordeelden bijna alle landen de
Russische agressie in en tegen Oekraïne. Veel landen benadrukten dat de EBRD met haar
Economic governance strategie goed gepositioneerd is om bij te dragen aan de hervormingsagenda in Oekraïne.
Bij het verstrekken van financiering is het van belang dat de Bank dit zoveel als
mogelijk combineert met het voeren van beleidsdialogen, om Oekraïne klaar te maken
voor een welvarende toekomst, inclusief EU-toetreding. Nederland deelde deze boodschap
en onderstreepte daarbij het belang van hervormingen voor de mobilisatie van privaat
kapitaal. De herstel en wederopbouwopgave in Oekraïne kan namelijk niet alleen door
de publieke sector worden gedragen.

Nederland is één van de belangrijke donoren voor Oekraïne bij de EBRD en heeft inmiddels
bijna 250 miljoen euro aan herstel- en wederopbouwsteun via de EBRD aan Oekraïne geleverd.
Donorsteun is nodig om de grootste risico’s af te dekken, waardoor de EBRD in staat
is om de meest impactvolle investeringen te doen. Door de jarenlange betrokkenheid
is de EBRD in staat om Oekraïne effectief te ondersteunen met financiering en beleidsadvies.
Verschillende landen, waaronder Nederland, benadrukten het belang van goede samenwerking
tussen de verschillende partners in Oekraïne, zodat alle donormiddelen zo effectief
en doelmatig mogelijk kunnen worden ingezet. Nederland is tevreden met het werk van
de Bank in Oekraïne en de blijvende steun van aandeelhouders om Oekraïne als topprioriteit
te houden. Tegelijkertijd roept Nederland de Bank op om, waar mogelijk, de steun voor
Oekraïne nog verder te intensiveren.

Private kapitaal mobilisatie

De wereldwijde ontwikkelingsopgave is groter dan de beschikbare publieke middelen.
Om de transitie-impact van de EBRD te maximaliseren en het financieringsgat van ontwikkelingslanden
te adresseren, is het van belang om privaat kapitaal maximaal te mobiliseren. Nederland
moedigt de EBRD aan om hier de komende periode verdere stappen op te ondernemen, waarbij
goed samen moet worden gewerkt met andere multilaterale ontwikkelingsinstellingen.
Deze doelstelling past goed bij het transitiemandaat en de focus van de EBRD om de
private sector optimaal te betrekken bij de ontwikkeling en transitie van een operatieland,
inclusief de financiering, zodanig dat uiteindelijk interventie van de EBRD niet meer
nodig is.

Afgelopen jaar heeft de EBRD een recordbedrag van 5,7 miljard euro gemobiliseerd.
Daarnaast heeft de Bank recent haar eerste securitisatie-transactie succesvol gefinaliseerd,
een innovatieve manier om risico’s op de balans van de EBRD over te dragen aan de
private sector. Nederland verwelkomt deze ontwikkelingen en heeft bij de EBRD aangedrongen
op een (verdere) verhoging van het ambitieniveau in navolging van een aantal andere
vergelijkbare multilaterale ontwikkelingsinstellingen. Dit geldt onder meer voor het
nog sterker betrekken van o.a. institutionele beleggers bij de oorspronkelijke financiering
van projecten. Ook heeft Nederland aandacht gevraagd voor de neveneffecten van securitisaties,
zoals voor de winstgevendheid en ontwikkelingsimpact van de Bank.

Klimaatfinanciering in relatie tot geopolitieke ontwikkelingen

De huidige geopolitieke ontwikkelingen onderstrepen het belang van energie-diversificatie
om concurrentiekracht, weerbaarheid en energiezekerheid te versterken. Nederland roept
de EBRD op om leiderschap te blijven tonen ten aanzien van klimaatfinanciering om
de groene transitie verder te versnellen. In haar operatielanden speelt de EBRD een
fundamentele rol om de risico’s van klimaatverandering te mitigeren, de energieonafhankelijkheid
te vergroten en nieuwe kansen te creëren voor economische groei en ontwikkeling. De
investeringen van de EBRD zijn in lijn met het Akkoord van Parijs. De EBRD heeft zichzelf
als doel gesteld om in de komende vijf jaar 150 miljard euro aan klimaatfinanciering
te mobiliseren (inclusief direct verstrekte financiering via de EBRD). Nederland steunt
de EBRD bij deze doelstelling, maar is ook van mening dat de Bank een hoger doel moet
nastreven. Het zal de komende jaren belangrijk zijn dat de EBRD, en andere multilaterale
ontwikkelingsinstellingen, de juiste balans vindt tussen het verder brengen van de
energietransitie, het voorkomen van kritieke afhankelijkheden en het verbeteren van
de energiezekerheid. Dit vereist proportionele, effectieve en implementeerbare maatregelen.

Tot slot

De EBRD heeft afgelopen jaar opnieuw sterke financiële resultaten behaald. De netto-winst
bedroeg afgelopen jaar 1,3 miljard euro. De Bank bevindt zich dus in een financieel
goede positie waarin ook meer van de Bank gevraagd kan worden, vooral in Oekraïne.

Volgend op het besluit dat gouverneurs afgelopen jaar al namen om Benin, Ivoorkust
en Nigeria operatieland te laten worden van Bank, hebben gouverneurs dit jaar hun
steun bekrachtigd om ook Irak, Senegal en Kenia toe te laten als operatieland van
de EBRD.

De Minister van Financiën,
E. Heinen